|
ÖZET: Bu karar, şikayetçinin 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında taşınmaz mülke dayalı ikamet izni talebinin reddedilmesine ilişkindir. Şikayetçi, yıllar boyunca taşınmaz mallarına dayalı oturma izinlerinin olduğunu iddia etmekte, ancak idare, başvuru esnasında gerekli belgelerin sunulmadığını ve taşınmazın konut olarak kullanılmadığını belirterek talebi reddetmiştir. İdare, başvuru sahibinin aile üyeleri tanımına girmeyen bir bireyi (18 yaşından büyük çocuk) gösterdiğini ve bu nedenle ikamet izni için gerekli belgelerin eksik olduğunu vurgulamıştır.
İdare, 6458 sayılı Kanun’un 31. maddesi ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, taşınmazın konut olarak kullanılması ve aile üyelerinin paylı mülkiyet hakkına sahip olmaları gerektiğini ifade etmiştir. Şikayetçinin talebinin reddi, hukuka uygun bulunmuş ve gerekli bilgilendirmelerin yapıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, şikayetçinin taşınmaz amaçlı ikamet izni talebinin reddi işlemi hukuka aykırı bulunmamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12630-S.21.20266
BAŞVURU NO : 2021/6015
KARAR TARİHİ : 03/09/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında
BAŞVURUNUN KONUSU :
tarafına düzenlenen ikamet izinleri ve taşınmaz ikamet izni için yürütülen işlemlere ilişkin şikayeti ve buna bağlı olarak taşınmaz mülke dayalı başvurusunun onaylanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle, yıllar boyunca taşınmaz mallarına dayalı oturma izinlerinin olduğunu, ancak Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından 4 Şubat 2021 tarihinde taşınmaz mülke dayalı ikamet izni alabilmeleri için evlilik cüzdanı olması gerektiğinin söylendiğini, bu belgenin önceki 2019-2021 başvurularında gerekli olmadığını, göçmenlik sitelerini kontrol ettiklerini ve böyle bir yasal düzenleme bulamadıklarını, ikamet izinlerinin uzatılması için gerekli evrakları talep ettiklerinde, evlilik cüzdanının Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü listesinde olmadığını, idari personelin neden böyle bir belge istediği? Sorusuyla birlikte, 05 Şubat 2021’de idareye bu durumu sorduklarını ancak cevap alamadıklarını, Türkiye’nin, sözleşmeye taraf devletler tarafından düzenlenen bir belgeyi onaylamak için kullanılan uluslararası yasallaştırma sistemini tanıtan Lahey Apostil
Sözleşmesi’ne üye olduğunu, idari personelin, Birleşik Krallık Büyükelçiliği tarafından onaylı evlilik cüzdanı istediğini, bu hususu kontrol ettiğinde, belgenin İngiltere’ye gönderilmesi gerektiğini, hazırlanmasının ise çok zaman alacağını ve eşinin oturma izninin 12 Şubat 2021’de sona erdiğini,
1.1. İdarenin, başvuru sahiplerini çok önceden bilgilendirmesi ve başvuru sahibinin belgeyi hazırlaması için yeterli zaman vermesi gerektiğini, isimleri tapu senedinde yazılı kişilerden hiçbirinin taşınmaz mülk altında oturma izni başvurusunda bulunmasına izin verilmediğini ve taşınmaz mülkten turist ikamet iznine geçmeye zorlandıklarını, idarenin ikamet izinlerini kısalttığını, son olarak, taşınmaz mal ikamet izni ile turizm ikamet izni arasındaki farkı bilmediklerini ve yasal haklarına uygun olduğu sürece ikamet izninin verildiği kendileri için bir fark yaratmadığı hususlarını ifade ve iddia ederek, ayrıntılarına dilekçeler
ve eklerinde yer verilen gerekçelere istinaden taşınmaz mülke dayalı başvurusunun onaylanmasını ve göç yasasının doğru şekilde uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, İçişleri
Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğünden ve Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nden bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup, Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nden alınan 17/05/2021 tarih ve sayılı yazıda özetle; “ Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’nun
22.04.2021 tarihinde idaremize ulaşan 19.04.2021 tarihli ve sayılı yazısı ile Birleşik Krallık
uyruklu şikayetçi ’in idaremize yapmış olduğu ikamet izni başvurularına ilişkin idari ve hukuki değerlendirmelerin yapılarak bildirilmesi istenilmiştir.
2.1. Bu kapsamda yapılan incelemede;
2.2. 1-Bilgilendirme Eksikliğine İlişkin; Yabancının Samsun Valiliği İl İdare Kurulu’na yapmış olduğu ve idaremize ulaşan 25.06.2020 tarihli ve sayılı başvurusunda taşınmaz ikamet izni kapsamında ikamet izni alınmasına ilişkin detaylı bilgilendirmeler 26.06.2020 tarihli ve sayılı yazımız ile Samsun Valiliği İl İdare Kurulu ve yabancının kendisine iletilmiştir.
Yabancının Samsun Valiliği İl İdare Kurulu aracılığı ile başvuru esnasında gereken evraklara yönelik şikayet talebi 17.02.2021 tarihli ve sayılı yazı ile idaremize iletilmiş ve bu başvurusuna ilişkin
18.02.2021 tarihli ve sayılı yazımız ile ilgilisine ve Samsun Valiliği İl İdare Kurulu’na cevap
verilmiştir.
Yabancının Samsun Valiliği İl İdare Kurulu aracılığı ile geçmişe yönelik 6458 sayılı Yabancılar ve
Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında tarafına düzenlenen ikamet izinleri ve taşınmaz ikamet izni için yürütülen işlemlere ilişkin bilgi talebi 16.03.2021 tarihli ve sayılı yazı ile idaremize iletilmiş ve bu başvurusuna ilişkin 17.03.2021 tarihli ve sayılı yazımız ile ilgilisine ve Samsun Valiliği İl İdare
Kurulu’na cevap verilmiştir.
Yabancının idaremize yaptığı gerek kurumsal mail üzerinden bilgilendirme başvurularında, gerek bizzat kurumumuzda gelerek yaptığı başvurularda gerekse Samsun Valiliği İl İdare Kurulu kanalı ile yapmış olduğu başvurular da 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında istenilen tüm bilgilendirmeler idaremizce detaylı ve ivedi şekilde yapılmıştır.
….
2.3. 3- ’e ait İkamet İzni Başvurusunun Değerlendirilmesine İlişkin,
’in idaremize yapmış olduğu ikamet izni başvurusunda zemin sistem numaralı tapu belgesinin (1/3 oran), Fairouza (1/3 oran) ve (1/3 oran) arasında paylı mülkiyet esasına dayanarak 28.12.2015 tarihinde mesken taşınmazı olarak edinildiği tespit edilmiştir.
Yabancının taşınmaz amaçlı ikamet izni talebinin idaremizce işleme alınması için paylı mülkiyet sahibi bu kişilerin aile üyesi olup olmadıklarının sunulacak herhangi bir belge (evlilik belgesi, anne ve babanın isim
bilgilerini içeren çocuğun doğum belgesi veya anne ve babanın isim bilgilerini içeren çocuğun pasaportu vb.) ile kanıtlaması ve aile üyesi olan çocukların da ergin, bağımlı olup olmadığına bakılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde yabancının dosyasında yabancının randevu aldıktan sonra başvuru formunda istenilen evraklar bölümünde de yer alan ve Türkiye’nin taraf olmuş olduğu Apostil Sözleşmesi’nde belirtilen usullere göre hazırlanmış aile üyelerinin kimlerden oluştuğunu gösteren herhangi bir belgenin bulunmadığı ve 1993 doğumlu aile üyesi çocuk olduğu belirtilen ’ya ait aile üyelerini açıkça gösteren doğum belgesi vb. herhangi bir belgenin de dosya da yer almadığı anlaşılmıştır.
Bu hususlara ek olarak tapu üzerinde ismi yazılı 1993 doğumlu 18 yaşından büyük olduğundan; 6458 sayılı YUKK ve ilgili alt mevzuatları kapsamında belirtilen aile üyeleri tanımına ergin çocuk olarak ve bağımlı çocuk olarak girmediği için tüm aile üyeleri için taşınmaz amaçlı kısa dönem ikamet izni işlemleri başlatılamamıştır. Yabancıya bu durum başvurusu esnasında açıklanarak
6458 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesi kapsamında reddedileceği belirtildikten sonra dosyasında bulunan
04.02.2021 tarihli dilekçe ile önceki ikamet izinlerinde olduğu gibi 6458 sayılı Kanun kapsamında
alabileceği tek ikamet izni türü olan Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında
Turizm amaçlı ikamet izni işlemleri başlatılmış ve onaylanarak 17.02.2021 tarihinde sonuçlandırılmıştır.
Ayrıca yabancının tüm dosya işlemleri idaremizce tamamlandıktan sonra apostil işlemleri tamamlanmış evlilik belgesini 21.04.2021 tarihinde Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün kurumsal mail hesabına ilettiği anlaşılmıştır.
Yabancının 2014 yılından itibaren ülkemizde kaldığı süre boyunca aldığı ikamet izinlerinin tamamının 6458 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında aile/evlilik belgesi sunulması şartı olmayan turizm amaçlı ikamet izni olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2.4. 4- Gereği Belirtilen Hususlara İlişkin,
Yabancının ikamet izni başvurusuna ilişkin tüm işlemlerin 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma
Kanunu ve ilgili alt mevzuatları doğrultusunda sonuçlandırıldığı ve aynı mevzuat kapsamında idaremizin
‘Dostane Çözüm’ işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı,
Yabancının ikamet izni işlemleri başvuru esnasında yapılan sözlü bilgilendirme sonucunda yabancının kendisinden alınan dilekçe ile 6458 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında 29.03.2021-29.03.2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Turizm amaçlı ikamet izni verilerek sonuçlandırıldığı ve hali hazırda idaremizce yabancı hakkında yürütülen herhangi bir işlemin bulunmadığı,
Başvuruya konu talep hakkında idaremize ulaşan ‘yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarından karara bağlanmış uyuşmazlık’ tebliğinin bulunmadığı,
Yabancının dosyasında yer alan tüm belgeler ile yabancının başvurusuna ilişkin ilgili mevzuat belgelerinin yazımız ekinde gönderildiğini hususlarını, Bilgilerinize arz ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan 20.08.2021 tarih ve sayılı yazıda,“ İkamet izni için Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğümüze başvuran tarafında Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunulmuş olup Kamu Denetçiliği Kurumu
başvurucunun başvurusundaki iddialarına ilişkin Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün görüş yazısına ilişkin ilgi (a) yazıyla Genel Müdürlüğümüzden hukuki mütalaa istenilmiştir.
3.1. Genel Müdürlüğümüz tarafından Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün ilgi (a) ve (b) kayıtlı yazıları incelenmiş olup İl Müdürlüğümüz tarafından Genel Müdürlüğümüze tarafınıza gönderilen yazı paylaşılmış ve 6458 sayılı Kanun un 30 maddesinde sayılan ikamet türlerinden herhangi biri için aranan şartların sağlanması ve Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne başvurulması halinde değerlendirilmeye alınacağı bildirilmiştir.
3.2. Genel Müdürlüğümüzün konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve görüşleri aşağıda sunulmaktadır:
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun:
Tanımlar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi; “(a) Aile üyeleri: Başvuru sahibinin veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin eşini, ergin olmayan çocuğu ile bağımlı ergin çocuğunu, … ifade eder.”
Kısa dönem ikamet izni başlıklı 31. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi;
“(1) Aşağıda belirtilen yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebilir:
… b) Türkiye’de taşınmazı bulunanlar…”
Kısa dönem ikamet izninin şartları başlıklı 32. maddesi;
“(1) Kısa dönem ikamet izinlerinin verilmesinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 31 nci maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek …
b) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek ”
Kısa dönem ikamet izninin reddi, iptali veya uzatılmaması başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrası;
“ (1) Aşağıdaki hallerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz:
a) 32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması
…”
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına. İlişkin Yönetmeliğin:
Tanımlar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi; “(a) Aile üyeleri: Yabancının, başvuru sahibinin veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin eşi, ergin olmayan çocuğu ile bağımlı ergin çocuğunu, … ifade eder.”
Kısa Dönem İkamet izni başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrası; “(3) Taşınmazı bulunan yabancı tarafından yapılan ikamet izni başvurularında; taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması gerekir. Ayrıca aile üyelerinin konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumlarında, aile üyeleri de bu bent kapsamında ikamet iznine başvurabilir. Konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkında sahip olmayan aile üyeleri için taşınmaz, sadece maddi imkanın tespitine dayanak oluşturabilir.” hükümlerine amirdir.
3.3. 6458 sayılı Uluslararası Koruma Kanununun 33. maddesinde “32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması” durumunda kısa dönem ikamet izninin verilmeyeceği, verilmişse iptal edileceği, süresi bitenlerin uzatılmayacağı düzenlenmiştir. Kanunun
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında “Türkiye’de taşınmazı bulunanlar”dan kısa dönem ikamet izni talep eden yabancıların sahibi olduğu taşınmazda ikamet ediyor olması gerektiği, aile üyelerinin konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumlarında, aile üyelerinin de bu bent kapsamında ikamet iznine başvurabileceği belirtilmektedir.
3.4. İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından Kurumunuza tüm bilgi ve belgelerin iletilmiş olduğu anlaşılmış olup yabancının talebine ilişkin İl Göç İdaresi Müdürlüğümüzün işlemlerinin hukuka uygun olduğu hususunu bilgilerinize arz ederim.”
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun;
6.1. “C. Birlikte mülkiyet; I. Paylı mülkiyet; 1. Genel kurallar” üst başlığı altında yer alan 688’inci maddesinde; “ Paylı mülkiyette birden çok kimse, maddî olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir. Başka türlü belirlenmedikçe, paylar eşit sayılır. Paydaşlardan her biri kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczettirilebilir.”
6.2. “II. Elbirliği mülkiyeti; 1. Kaynakları ve niteliği” üst başlığı altında yer alan 701’inci maddesinde “ Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır.”,
6.3. “2. Hükümleri” üst başlıklı 702’nci maddesinde; “Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir. Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir.
Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz. Ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.”
7. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun;
7.1. Tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinde “ (1) Bu Kanunun uygulanmasında; a) Aile üyeleri: Başvuru sahibinin veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin eşini, ergin olmayan çocuğu ile bağımlı ergin çocuğunu, … d) Başvuru sahibi: Uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişiyi, …r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
7.2. “Kısa dönem ikamet izni” başlıklı 31’inci maddesinde; “ (1) Aşağıda belirtilen yabancılara kısa
dönem ikamet izni verilebilir:
a) Bilimsel araştırma amacıyla gelecekler b) Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar
….
e) Turizm amaçlı kalacaklar”
7.3. “Kısa dönem ikamet izninin şartları” başlıklı 32’nci maddesinde, “ (1) Kısa dönem ikamet izinlerinin verilmesinde aşağıdaki şartlar aranır: a) 31 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek b) 7 nci madde kapsamına girmemek c) Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak ç) İstenilmesi hâlinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak d) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek.”
7.4. “Kısa dönem ikamet izninin reddi, iptali veya uzatılmaması” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında “ (1) Aşağıdaki hâllerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz: a) 32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması b) İkamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi c) (Mülga: 28/7/20166735/27 md.) ç) Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması,”
8. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin;
8.1. “Kısa dönem ikamet izni” başlıklı 28’inci maddesinde; “…(3) Taşınmazı bulunan yabancı tarafından yapılan ikamet izni başvurularında; taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması gerekir.
Ayrıca aile üyelerinin konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumlarında, aile üyeleri de bu bent kapsamında ikamet iznine başvurabilir. Konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmayan aile üyeleri için taşınmaz sadece maddi imkânın tespitine dayanak oluşturabilir. …”
8.2. “Aile ikamet izninin verilmesinde destekleyicinin gelir standardı” başlıklı 31’inci maddesinde; “ (1) Aile ikamet izni taleplerinde, destekleyicinin aylık toplam gelirinin hesaplanmasında 40 ıncı maddenin beşinci fıkrasının (b) bendi uygulanır.”
hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Uyuşmazlık konusu: iş bu Kararın 1. Nolu paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere, şikayetçinin 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında tarafına düzenlenen ikamet izinleri ve taşınmaz ikamet izni için yürütülen işlemlere ilişkin şikayeti ve buna bağlı olarak taşınmaz mülke dayalı başvurusunun onaylanması talebi hakkındadır.
11. Şikayet konusu hakkında idareden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden;
10.1. İdarenin cevabi yazısında, “2- İkamet İzni Başvurusunun Değerlendirme Sürecine İlişkin
Mevzuat Kapsamı” başlığı altında yer verilen açıklamalarda özetle;
11.2. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında taşınmaz amaçlı kısa dönem ikamet izni için yapılan başvurularda Göç idaresi Genel Müdürlüğü’nün 02.03.2020 tarihli ve 10406 sayılı ‘Türkiye’de Taşınmaz Malı Bulunanlar konulu talimat yazısında da detaylı olarak belirtildiği üzere;
11.3. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 28 inci maddesinin üçüncü fıkrası “…” hükmünün amir olduğu, söz konusu maddeye göre 31 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunan ya da paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip aile üyelerinin taşınmazı konut olarak kullanması dolayısıyla söz konusu konutta ikamet etmeleri gerektiği değerlendirildiği,
11.4. Nitekim Türk Medeni Kanunu’nda belirtildiği şekliyle; 688. md., 701. md., 702. md., hükümleri itibariyle yabancıların bir taşınmaz üzerinde paylı malik olup, taşınmaz malı bulundukları gerekçesiyle ikamet izni talep etmeleri halinde;
a) Yabancıların söz konusu taşınmazda ikamet edip etmedikleri ve taşınmazı konut olarak kullanıp kullanmadıklarının araştırılmasını, b) Paylı malik olan yabancıların aile üyesi olup olmadığı hususunun değerlendirilmesini, c) Aile üyeleri olmaları ve taşınmazı konut olarak kullanmaları halinde; durumlarının 6458 Kanunun 31 inci maddesinin (b) bendi kapsamında değerlendirilebileceği, d) Ancak yukarıdaki usulde yapılan değerlendirmeler sonucunda; paylı malik olan yabancıların taşınmazı konut olarak kullanmadıklarının anlaşılması (tapusunu ibraz ettiği gayrimenkulu konut olarak kiraya vermesi, aldığı kirayla başka bir meskende ve ilde ikamet etmesi vb. durumlar), ikamet izni almak amacıyla muvazaalı olarak taşınmazı edindiklerine dair kanaat oluşması ve söz konusu yabancıların aile üyesi olmamaları halinde ise; taşınmaz amaçlı ikamet izni taleplerinin uygun görülemeyeceği hususlarının esas alınmakta olduğu,
11.5. 6458 sayılı YUKK 3/1 md., 61. md., 62. md., 63. md.,lerde ifade edilen tanımlar dikkate alındığında taşınmaz amaçlı kısa dönem ikamet izni kapsamında aile üyeleri olma şartı için yapılan değerlendirmelerde
6458 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile YUKK Yönetmeliği’nin 3 üncü
maddesinin birinci fıkrası dikkate alındığı, bu mevzuatlarda aile üyeleri, “Yabancının, başvuru sahibinin veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin eşini, ergin olmayan çocuğu ile bağımlı ergin çocuğu” olarak sayıldığı ve buna ek olarak Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün 24.08.2017 tarihli ve 38389 sayılı
‘Bağımlı Çocuk’ konulu yazısı ile ikamet izni açısından bağımlı çocuğun ;
-18 yaşını doldurmayan, -Lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli vc 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını doldurmayan, – Yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmayan ve evli olmayan, -Yaşına bakılmaksızın 5510 sayılı Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen ve evli olmayan çocukların kabul edilmesi gerektiğinin belirtildiği,
11.6. “4- Gereği Belirtilen Hususlara İlişkin” başlığı altında yer verilen açıklamalarda özetle; şikâyetçinin ikamet izni işlemleri başvuru esnasında yapılan sözlü bilgilendirme sonucunda şikayetçinin kendisinden alınan dilekçe ile 6458 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında 29.03.2021-29.03.2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Turizm amaçlı ikamet izni verilerek sonuçlandırıldığı ve hali hazırda idaremizce yabancı hakkında yürütülen herhangi bir işlemin bulunmadığı.” şeklinde açıklamalara yer verildiği tespit edilmiştir.
12. Uyuşmazlık konusu hakkında Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan görüş yazısında; 6458 sayılı Uluslararası Koruma Kanununun 33’üncü maddesinde “32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması” durumunda kısa dönem ikamet izninin verilmeyeceği, verilmişse iptal edileceği, süresi bitenlerin uzatılmayacağının düzenlendiği, Kanunun
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 28’inci maddesinin 3. fıkrasında “Türkiye’de taşınmazı bulunanlar”dan kısa dönem ikamet izni talep eden yabancıların sahibi olduğu taşınmazda ikamet ediyor olması gerektiği, aile üyelerinin konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumlarında, aile üyelerinin de bu bent kapsamında ikamet iznine başvurabileceğinin belirtildiği, bu kapsamda; şikayetçinin talebine ilişkin Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nce tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu hususlarının belirtildiği tespit edilmiştir.
13. Şikayetçinin iddiaları karşısında, Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazıda (özetle), “…Yabancıya bu durum başvurusu esnasında açıklanarak 6458 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesi kapsamında reddedileceği belirtildikten sonra dosyasında bulunan 04.02.2021 tarihli dilekçe ile önceki ikamet izinlerinde olduğu gibi 6458 sayılı Kanun kapsamında alabileceği tek ikamet izni türü olan
Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında Turizm amaçlı ikamet izni işlemleri başlatılmış ve onaylanarak 17.02.2021 tarihinde sonuçlandırılmıştır. Ayrıca yabancının tüm dosya işlemleri idaremizce tamamlandıktan sonra apostil işlemleri tamamlanmış evlilik belgesini 21.04.2021 tarihinde Samsun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün kurumsal mail hesabına ilettiği anlaşılmıştır.
Yabancının 2014 yılından itibaren ülkemizde kaldığı süre boyunca aldığı ikamet izinlerinin tamamının 6458 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında aile/evlilik belgesi sunulması şartı olmayan turizm amaçlı ikamet izni olarak düzenlendiği anlaşılmıştır. … yabancının kendisinden alınan dilekçe ile 6458 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında 29.03.2021-29.03.2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Turizm amaçlı ikamet izni verilerek sonuçlandırıldığı ve hali hazırda idaremizce yabancı hakkında yürütülen herhangi bir işlemin bulunmadığı.” yönünde idari ve hukuki görüş verildiği, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan görüş yazısında ise, İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nce tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtildiği, tespit edilmiştir.
14. Şikayetçi, yıllar boyunca taşınmaz mallarına dayalı oturma izinlerinin olduğunu, Samsun İl Göç İdaresi
Müdürlüğü tarafından 04.02.2021 tarihinde taşınmaz mülke dayalı ikamet izni alabilmeleri tekrar başvurduklarını, ancak bu son başvurusunda kendisinden evlilik cüzdanı istendiğini, bu belgenin önceki başvurularında istenmediğini iddia ettiği, ancak idarece, ilgilinin 2014 yılından itibaren ülkemizde kaldığı
süre boyunca aldığı ikamet izinlerinin tamamının 6458 sayılı Kanun’un 31’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında aile/evlilik belgesi sunulması şartı olmayan turizm amaçlı ikamet izni olarak düzenlendiği hususunun ifade edildiği, bu durumda şikayetçinin “yıllar boyunca taşınmaz mallarına dayalı oturma izinlerinin olduğu” iddiasının gerçek durumla örtüşmediği, ayrıca şikayetçi tarafından bu iddiasını ispatlayan bir belgenin de Kurumumuza sunulmadığı tespit edilmiştir
15. Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 28’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında, taşınmazı bulunan yabancı tarafından yapılan ikamet izni başvurularında; taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması gerektiği ve aile üyelerinin konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumlarında, aile üyeleri de bu bent kapsamında ikamet iznine başvurabileceği hükme bağlandığı, bahsi geçen Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinde; aile üyeleri, yabancının, başvuru sahibinin veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin eşi, ergin olmayan çocuğu ile bağımlı ergin çocuğunu ifade ettiği hükme bağlandığı, bu kapsamda Yönetmelikte belirtilen paylı mülkiyet sahibi kişilerin aile üyesi olup olmadıklarının idareye sunulacak herhangi bir belge (evlilik belgesi, anne ve babanın isim bilgilerini içeren çocuğun doğum belgesi veya anne ve babanın isim bilgilerini içeren çocuğun pasaportu vb.) ile kanıtlaması gerektiği ve ayrıca aile üyesi olan çocukların da ergin, bağımlı olup olmadığına ilişkin hususlara idarece bakılması gerektiği, idarece bu kapsamda şikayetçiden evlilik belgesi (aile cüzdanı belgesi) istenmesinin mümkün olduğu, öte taraftan başvuranın üvey çocuğu görünen 1993 doğumlu ’nın 18 yaşından büyük olduğu, bu kişinin 6458 sayılı Kanun ve ilgili alt mevzuatları kapsamında belirtilen aile üyeleri tanımına giren “ergin olmayan çocuk” kapsamına girmediği, şikayetçinin, taşınmaz mal ikamet izni ile turizm ikamet izni arasındaki farkı bilmediklerini ve yasal haklarına uygun olduğu sürece ikamet izni verilmesinin kendileri için bir fark yaratmadığı ifade ettiği, mevcut durumda şikayetçinin turizm amaçlı ikamet izninin zaten devam ettiği, Kararın 2.2. no.lu paragrafında belirtildiği üzere idare tarafından konuyla ilgili olarak şikayetçiye gerekli bilgilendirmenin yapıldığı hususları dikkate alındığında, şikayetçinin taşınmaz amaçlı ikamet izni talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre;
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SAMSUN İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi