|
ÖZET: Başvuran, Kırıkkale İli Karakeçili 2 Mahallesi’nde bulunan bir yapının babası tarafından inşa edildiğini ve bu yapıya ilişkin ruhsat harcı ödendiğini belirterek, taşınmazın adına tescil edilmesi veya satışının yapılmasını talep etmiştir. Kurum, başvuruyu inceledikten sonra, ilgili belgelerin eksikliği ve ihale sürecindeki belirsizlikler nedeniyle başvurunun Karakeçili Belediye Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir. İhale komisyonu, yapılan başvuruların içeriği doğrultusunda, ihale işleminin iptal edilmesine ve başka bir tarihte yeniden yapılmasına oy birliğiyle karar vermiştir.
İdare, başvuranın talebine ilişkin olarak, taşınmazların imar uygulaması sonucunda oluştuğunu ve mülkiyetin tescil dışı alan niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle, başvuranın taşınmazın tescili veya doğrudan satışı mümkün olmamaktadır. İhale işlemi, idarenin uygun gördüğü bir tarihte gerçekleştirilecek olup, ilanlar belediye hoparlörü ve ilan panoları aracılığıyla duyurulacaktır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine yönelik bir öneri hazırlamış ve bu öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur. İdarenin kararına itiraz yollarının açık olduğu, başvuranın dava açma süresinin, gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Bu süreçte, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
halinde ihale evrakı hazırlanarak ihale işleminin başlatılacağı belirtilmiş ve ilgili evrak yazı ekinde
Kurumumuza iletilmiştir.
4. Kurumumuz arşiv kayıtlarından tespit edildiği üzere başvuran tarafından 05.10.2023 tarihli dilekçe ile
Kurumumuza başvuruda bulunulmuştur. Söz konusu dilekçe kapsamında başvuran, Kırıkkale İli Karakeçili 2
Mahallesinde m büyüklüğündeki yapının babası tarafından yapıldığını; söz konusu yapının hâlihazırda Mahallesi Caddesi ada ve parsel sınırları 2 içerisinde 594 m olarak yer aldığını; babasının bu yapıya ilişkin 10/03/1969 tarihli ruhsat harcı ve 01/04/1970 tarihli ruhsat harcı bedeli ödediğini ve 2000 yılında vefat ettiğini belirterek taşınmazın adına tescilinin veya tarafına satışının yapılmasını talep etmiştir. Başvuru kapsamında Kurumumuzca yürütülen ön inceleme sonucunda Gönderme Kararı verilmiştir (KDK, Başvuru No : 2023/16047 2023/15993, 19.10.2023 tarihli
Gönderme Kararı).
5. Anılan Gönderme Kararı üzerine İdare tarafından Kurumumuza iletilen 03.11.2023 tarihli ve sayılı cevap yazısında; […]
[Başvuran] İlçemiz Mahallesinde bulunan 268 m2 büyüklüğündeki mülkiyeti tarafımıza ait ada parsel sayılı taşınmazı satın almak için başvuruda bulunmuştur. Satışı uygun görülen taşınmazın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında 25.08.2023 tarih ve 14:30 saatinde ihalesi yapılmak üzere dosyası hazırlanmıştır. Ancak ihale öncesinde CİMER üzerinden “Belediyece 630 m2 çizilen kroki ve belediyeye ödenen arsa makbuzu yok sayıldığı” ifadesi nedeniyle ihale komisyonu 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 29. Maddesine istinaden “yanlış bir işleme sebebiyet verilmemesi adına gerekli incelemenin yapılabilmesi için ihalenin iptal edilerek (yapılmayarak) başka bir tarihte yapılmasına” oy birliği ile karar vermiştir. Alınan karar [başvurana] bildirilmiştir. […]
İlçemiz Mahallesinde bulunan ada ve parsel sayılı taşınmazlar 3194 sayılı
İmar Kanunu kapsamında imar uygulaması sonucunda oluşmuş olup, imar uygulaması öncesinde tescil harici alan niteliğinde olması nedeniyle herhangi bir mülkiyete konu olması mümkün gözükmemektedir.
Dolayısıyla mülkiyeti olmayan bir alanda ruhsat harcı vb. gibi bir ödemenin yapılması da mümkün değildir.
İlçemiz Mahallesinde bulunan ada ve parsel sayılı taşınmazlar üzerinde alınan bir yapı kayıt belgesi bulunmamaktadır. Ayrıca Bahse konu parseller hisseli olmadığından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun ilgili maddeleri doğrultusunda satış işlemi dışında bir işlem tesisi edilmesi mümkün değildir. İlçemiz Mahallesinde bulunan ada ve parsel sayılı taşınmazların satış ihalesi idarenin uygun gördüğü bir tarihte gerçekleştirilecek olup, ihaleye ilişkin ilan belediye hoparlöründen, belediye ilan panosundan ve kaymakamlık ilan panosundan yayınlanacaktır.
Bahse konu parsellerin [başvuran] adına tescili veya tarafına direkt satışı mümkün değildir.
[…]
Şeklindeki açıklamalara yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
8. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
Kapsam:
Madde 1 – Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. […]
Komisyonların ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması:
Madde 29 – Komisyonlar gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbesttir.
Komisyonların ihaleyi yapmama kararı kesindir.
Kararlarda belirtilmesi gereken hususlar:
Madde 30 – İhale komisyonlarınca alınan kararlar, komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve esas görevleri belirtilerek imzalanır.
Kararlarda isteklilerin isimleri, adresleri, teklif ettikleri bedeller, ihalenin hangi tarihte ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.
İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi:
Madde 31 – İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir.
İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere, 11. Karakeçili Belediyesi adına kayıtlı bulunan ada numaralı parseldeki hissesinin satılmasına ilişkin ihale kapsamında İhale Komisyonunca alınan 25.08.2023 tarihli kararda; “Bahse konu parsel için 2 ilgilinin CİMER’e başvuru yaptığı ve başvurusunda da parsel alanının 630 m olduğunu belirtmektedir.
Yanlış bir işleme sebebiyet verilmemesi adına gerekli incelemenin yapılabilmesi için ihalenin iptal edilerek başka bir tarihte yapılmasına oy birliği ile karar verilmiştir.” şeklindeki açıklamaya yer verilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.
12. İhale Komisyonunun mezkûr kararı Başkanlık Makamının 01.09.2023 tarihli ve sayılı oluru ile onaylanmış ve durum hakkında başvurana bilgi verilerek geçici teminatın iadesi için başvurulması gereken birim bildirilmiştir.
13. Cumhurbaşkanlığı İletişim merkezi (CİMER) üzerinden yapıldığı anlaşılan ve İhale Komisyonu kararı içerisinde değinilen söz konusu başvurunun tam olarak içeriğini gösteren bir bilgi veya belgenin, gerek
İdare gerek başvuran tarafından mevcut dosya kapsamında sunulmadığı görülmüştür.
14. Bununla birlikte, sayılı dosya kapsamında başvuran tarafından sunulan belgeler arasında
CİMER üzerinden yapılan 16.08.2023 tarihli bir bilgi edinme başvurunun içeriğine yer verildiği görülmüş 2 olup söz konusu başvuruda özetle; ada numaralı parselde yer alan 268 m arsanın – ilgili taşınmazın yılından bu yana zilyetliklerinde bulunduğu hususu göz önüne alınmaksızın – ihale yolu satışının gerçekleştirilmesi halinde hak kaybı ve mağduriyet oluşacağının ifade edildiği anlaşılmıştır.
15. Keza, 2023/15993 sayılı dosyanın konusu teşkil eden başvuruda; başvuran tarafından Kırıkkale İli 2
İlçesi Mahallesinde 630 m büyüklüğündeki yapının babası tarafından yapıldığı; söz konusu yapının hâlihazırda Mahallesi Caddesi ada ve parsel 2 sınırları içerisinde 594 m olarak yer aldığı; babasının bu yapıya ilişkin 10/03/1969 tarihli ruhsat harcı ve 01/04/1970 tarihli ruhsat harcı bedelini ödediği bahsi ile taşınmazın adına tescilinin veya tarafına satışının yapılması talep edilmiş ve sonuç itibarıyla Kurumumuzca, başvurunun Karakeçili Belediye Başkanlığına gönderilmesine karar verilmiştir. (Bkz. §§4,5).
16. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; ihale yolu ile satış işlemine konu edilen taşınmazla ilgili olarak başvuran tarafından ileri sürülen farklı nitelikte iddiaların da bulunduğu; söz konusu iddiaların ihale işlemini etkileyebilecek nitelikte olduğu; 2886 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde, Komisyonların gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olduklarının düzenlendiği ve bu bağlamda ihalenin iptaline yönelik olarak İhale Komisyonunca alınan mezkûr kararda hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
18. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
20. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Kırıkkale İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KARAKEÇİLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi