TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2512-2512
BAŞVURU NO : 2018/11179
KARAR TARİHİ : 05/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1. Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2. Seyhan Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Taşınmazın iadesi istemine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 17/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
2 1. Başvuran özetle, babası …’a ait olan Adana ili, Seyhan İlçesi, … mevkiinde 3921 m alanlı
2
… pafta 930 ada … parsel ile 5941 m alanlı … pafta 930 ada … numaralı parsellerin uzun yıllar boyunca “50 metrelik karayolu” için kısıtlı tutulduğunu; 15 sene sonra bu parsellerin
2 2
tevhid edilerek 9862 m ’lik 145 numaralı parselin oluşturulduğunu, …’a 9862 m ’lik bu parselin 2
4.608 m ’lik bölümünü inşaat izni için yol yapılmak üzere bedelsiz olarak bağış yapması ve
2 terk edilmesinin şart koşulduğunu; geriye 2690 m arsasının kaldığını; 35 sene boyunca
taşınmazın yola terk edilen kısmının amacına uygun olarak kullanılmaması sebebiyle Adana 4.
Asliye Hukuk Mahkemesinin … esasında kayıtlı taşınmazın iadesi (tapu iptal ve tescil) davası açtıklarını, Mahkemece yapılan değerlendirmede bedelsiz yola terk edilen kısımların herhangi bir özel mülkiyete konu olmadan mevcut durumunu koruduğu gerekçesiyle davalarının reddedildiğini (…), kararın Yargıtay 18. Hukuk Dairesince 19/11/2013 tarihinde onanarak kesinleştiğini; hâlihazırda Belediyece bedelsiz yola terk edilen davaya konu alanın konut alanı olarak planlanarak imar adasına dâhil edildiğini, iddia ve ifade ederek taşınmazının kullanım amacına uygun olarak kullanılmaması ve özel mülkiyete konu edilmesi sebebiyle iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 22/10/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve ekinde yer alan belgelerde özetle,
2.1. Adana ili, Seyhan ilçesi, … Mahallesi .. pafta 930 ada … (cinsi: müfrez yol) ve 124 (cinsi:
tarla) parseller üzerinde l- … vekili … tarafından Adana Belediyesine, 21.07.1986 tarihinde verilen dilekçede “Merkez döşeme mahallesi … pafta 930 ada .. ve … nolu parseller üzerinde inşaat yapacağımızdan parsellere ait imar durumuna göre ifraz ve tevhidinin yapılabilmesi için gereğini arz ederim”, denildiği; Adana Belediyesi’nin malikin yazılı isteği üzerine söz konusu parselleri kapsayan alanda geçerli, İmar ve İskân Bakanlığı Planlama ve İmar Genel
Müdürlüğünün 25 Nisan 1970 tarihli Onaylı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planına uygun söz konusu parsellerin ifrazı ile yola gelen kısımlarının 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16.
maddeleri gereği bedelsiz olarak yola terkinin yapılabilmesi için Adana Belediye Encümenince 01/08/1986 tarih ve … sayılı kararın alındığı; 2.2. Adana Belediyesi Encümeninin 01/08/1986 tarihli ve 5908 sayılı kararına istinaden parsel maliki tarafından hazırlatılan İfraz ve Tevhit Beyannamesi, yürürlükteki Onaylı İmar Planına uygun şekilde, 930 ada … ve … parsellerin tevhidi ile 145 parselin oluştuğu; 145 parselde ifraz ve bedelsiz yola terk işlemlerinden sonra 146, 147 ve 148 parseller ve A:4143m2 ile B:465m2 bedelsiz olarak yola terk alanlarını gösterir ifraz ve tevhid dosyasının, Adana Belediyesi, Tapu ve Kadastro Müdürlüğünde gerekli kontrollerinin yapılarak tescil olduğu, İfraz ve Tevhid
Beyannamesinde, … vekili … tarafından “Beyanname isteğime uygun olarak düzenlenmiştir” ibaresine yer verildiği; 2.3. İmar ve İskân Bakanlığı ve Planlama ve İmar Genel Müdürlüğünün 25 Nisan 1970 tarihli onaylı uygulama imar planında 50 metrelik imar yolunun var olduğu ve yapılan ifraz ve tevhid işleminin bu onaylı uygulama imar planlarına uygun olarak yapıldığı; 2.4. Adana Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 11/12/2013 tarih ve … sayılı kararıyla ve 11/12/2013 tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında bedelsiz yola terke konu A ile gösterilen alanın “kısmen imar adası kısmen de 10 metrelik imar yolunda” ve B ile gösterilen alanın tamamen “12 metrelik imar yolunda” kaldığı; 2.5. İfraz ve tevhid işlemi sonucu oluşan 146, 147 ve 148 parseller ile yola terke konu A ve B ile gösterilen alanları kapsayan alanda Seyhan İlçe Belediye Encümeninin 22/06/2017 tarih ve
… sayılı kararı ile … No’lu İmar Düzenlemesinin yapıldığı ve tapu tescil işlemlerinin tamamlandığı; Açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Seyhan Belediye Başkanlığı’nın 09/11/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve ekinde yer alan belgelerde özetle, 3.1. Başvuranın taşınmazı ile ilgili bulunduğu alanı kapsayan bölgenin 1/5000 ölçekli Nazım
İmar Planının ilk olarak Adana Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin 28/07/1995 tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı; bu plan da ilgili alan “D Notasyonlu yoğunluğu ve yapı düzeni düzeltilecek alan” olarak planlandığı; Seyhan İlçe Belediye Meclisi’nin 27/10/1998 tarih ve …
sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının onaylandığı; bu planda “E yapı nizamlı konut alanı” olarak düzenlendiği; 3.2. Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin 18/07/2008 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım İmar planı ile 14/02/2013 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planında “yüksek yoğunluklu meskun konut alanı” olarak görüldüğü, Adana Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 11/12/2013 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/1000 ölçekli uygulama İmar planında da Taks=0.40 E=2.40 yoğunluklu konut alanı” olarak düzenlendiği; 3.3. Kök kadastro parseli olan Döşemebağlar Mah. 153 pafta … ada 16 nolu parselde, maliki
…’ın 1965 yılındaki talebi ile 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddesine göre ifraz işlemi gerçekleşerek 109 ve 110 nolu parsellerin oluştuğu; … adına kalan 110 nolu parselin, malikinin 1966 yılındaki talebi ile 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16 maddesine göre İfraz işlemi gerçekleşerek 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123 ve 124 nolu parsellerin oluştuğu; 3.4. Bu işlem sırasında oluşan 930 ada 122 nolu parselin müfrez tarla olarak tescil edildiği ancak 116, 117, 118, 119, 120, 121, 123, 124 nolu parsellere ulaşım amacıyla kullanıldığı, …’ın vekili
…’un 21/07/1986 tarih ve 12944 sayılı dilekçesi ile söz konusu parselde inşaat yapabilmek için imar planına göre ifraz ve tevhid talebi üzerine Adana Belediyesi Encümeninin 01/08/1986 tarih ve 5908 sayılı kararına istinaden 3194 sayılı Kanunun 15. ve 16. maddelerine göre tevhid ve ifraz işleminin gerçekleştirildiği, bu işlem ile 110 nolu parsellerden oluşan 122 ve 124 nolu parsellerin tevhid edilerek 145 numaralı parselin oluştuğu, sonrasında yola terk ve ifraz işlemi gerçekleşerek 146, 147 ve 148 parsellerin oluştuğu; 3.5. …’ ın maliki olduğu kök parsel olan 930 ada 16 nolu parselden başlayarak 146, 147 ve 148 parsellerin oluşumuna kadar gerçekleşmiş olan ifraz işlemleri incelendiğinde yol olarak terk edilen kısmın, kök parsel olan 16 nolu kadastro parselinin terkinden oluştuğu; 3.6. Kamulaştırma Kanununun 35. maddesinde “İmar mevzuatı gereğince düzenlemeye tabi tutulan parsellerden düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak bir defaya mahsus alınan yol, yeşil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayrılan yerlerle, özel parselasyon sonunda malikinin muvafakati ile kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış bulunan yerler için eski malikleri tarafından mülkiyet iddiasında bulunulamaz ve karşılığı istenemez.” denilmekte olduğu, iadesi istenen yerin malikinin muvafakati ile özel parselasyon sırasında terk edilmiş yerlerden olduğu, 3.7. Söz konusu alanda, Seyhan Belediyesi Encümeni’nin 22/06/2017 tarih ve …sayılı aldığı kararla imar uygulaması yapıldığı ve tescil işleminin gerçekleştiği, söz konusu parsellerden
DOP kesintisi yapılırken daha önce yapmış oldukları yol terklerinin hesaba katıldığı, dolayısı ile malikin muvafakati ile yapmış olduğu terklerin imar uygulaması esnasında terki yapan parseller lehine kullanıldığı, ayrıca 1986 yılından itibaren malikin rızası ile gerçekleşen ifraz işlemlerinde yapılmış olan terkler sayesinde parsellerde değer artışlarının oluştuğu ve satışlar buna göre gerçekleştirilmiş olduğundan terkin karşılığını farklı şekilde malikin elde ettiği, bu sayede adı geçen 930 ada … parselde iki blok halinde apartman yapıldığı ve elde edilen dairelerin satışının gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
4. Seyhan Belediye Başkanlığı’nın 5/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, başvuruya konu yerin özel parselasyonu ve terkedilen yerin tekrar iadesi ile alakalı maliklerince Belediyelerine yapılmış bir başvuru olduğuna dair herhangi bir belgeye arşivlerinde rastlanılmadığı ancak Adana Kadastro Müdürlüğü arşivinden temin edilen belgelerden, söz konusu yerde yapılmış olan ayırma, birleştirme ve yola terk işlemlerinin
Seyhan Belediyesi kurulmadan önce gerçekleştirildiğinin görüldüğü belirtilmiştir.
5. Seyhan Tapu Müdürlüğü’nün 07/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle, 5.1. Başvuranın murisi …’a ait olan … Mah. 153 pafta 930 ada … nolu parselde 1965 yılında malikin talebiyle 3194 sayılı imar Kanununun 15. ve 16. maddelerine göre ifraz işlemi gerçekleştirilerek 109 ve 110 nolu parsellerin oluşturulduğu; 1966 yılında 110 nolu parselin malikin talebiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddesine göre ifraz edilerek 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123 ve 124 nolu parsellerin oluşturulduğu: Döşeme mahallesi 930 ada .. parsel 3921 m2 ve 124 parsel 5941.00m2 Adana
Belediyesi Encümeninin 01/08/1986 tarih ve 5908 sayılı kararına istinaden 3194 sayılı imar kanunun 15. ve 16. maddelerine göre taşınmaz malikinin talebine istinaden tevhid ve ifraz işleminin gerçekleştirildiği, bu işlem ile 122 ve 124 nolu parsellerin tevhid edilerek 145 (9862 m2) numaralı parselin oluştuğu; sonrasında 12/08/1986 tarih … yevmiyeli işlemle, A:4143m2 ile B:465m2 bedelsiz olarak yola terk edilerek ve ifraz işlemi gerçekleşerek aynı ada 146 parsel
1623.00 m2, ve 147 parsel 2690.00m2 (Kat Mülkiyeti tesis edilmiştir.) ve 148 parsel 941 m2
miktarlı parsellerin oluştuğu; 930 ada 146 parselin 03/11/1987 tarih 6663 yevmiye ile Adana İl
Özel İdaresi tarafından kamulaştırıldığı; 930 ada … parselin de 24/01/1997 tarih … yevmiye ile Seyhan Belediyesi tarafından kamulaştırıldığı; 5.2. Bu taşınmazların bulunduğu alanda uygulama imar planlarının değişmesi nedeniyle Seyhan
Belediyesinin 22/06/2017 tarih … sayılı encümen kararı gereğince imar uygulaması yapıldığı ve tescil gördüğü; 5.3. 930 ada … ve … parsellerin tevhit ve ifrazından oluşan 145 parsel 9862.00m2 lik taşınmazın üç kısma ifrazında 4608.00m2nin 3194 sayılı İmar Kanunun 15 ve 16 maddeleri gereğince yola terk edilen kısmın imar uygulamasında 1020 parsel 0029.83m2 1022 parsel 0013.30m2, 1023 parsel 0072.76m2 ve 1024 parsel 2532.34m2 olarak ihdas edildiği, Seyhan
Belediyesinin 22/06/2017 tarih 989 sayılı encümen kararında “Seyhan Belediyesi adına ihdasen gelen parsellerin yola terk edilmesine” ilişkin kararı gereğince, dilekçiden daha evvel yola terk edilen ve ihdas edilen alanların, İmar uygulaması mal sahipleri araştırma ve özet formunda görüleceği üzere tekrar yola terk edildiği; 5.4. Seyhan Belediyesinin 22/06/2017 tarih … sayılı encümen kararı gereğince yapılan ve tescili gerçekleşen bahse konu taşınmazların (Yola terk edilen sahalar) içerisinde yer alan uygulama sınırı haritası, Ada anahtarı, daha evvel yola terk edilen kısmın ihdasına ilişkin ihdas haritası ve bahse konu parsellerden imaren oluşan taşınmazların tapu kütüğü tasdikli fotokopilerinin yazı ekinde gönderildiği; 5.5. Yoldan ihdas edilen alanlar imar değişikliği ile konut sahası olarak 13118 ada içerisinde planlanmış ise de uygulamada Seyhan Belediyesi adına ihdas edilen bu alanların tekrar yola terk edildiği; Açıklamalarına yer verilmiştir.
6. Seyhan Belediye Başkanlığı’nın 24/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle, Seyhan Tapu Müdürlüğü yazısında bahsedilen ihdas alanlarından başka 1021 parsel 11.08 m2 olarak ve 1025 parsel 23.77m2 olarak ihdas edildiği ve yine yola terk edildiği; 1924,92 m2nin uygulama imar planında yolda kaldığı ve ihdas edilmediği, özel mülkiyete konu olmadığı belirtilmiş, ihdasa konu olan ve olmayan kısımları gösterir kroki yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, 7.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”; 7.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”; 7.3. “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü (Değişik: 3/10/2001-4709/2 md.) maddesinde, “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”; 7.4. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir. “; 8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “E. Bağışlamanın ortadan kalkması I.
Bağışlamanın geri alınması” başlıklı 295 inci maddesinde, “Bağışlayan, aşağıdaki durumlardan biri gerçekleşmişse, elden bağışlamayı veya yerine getirdiği bağışlama sözünü geri alabilir ve bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde, bağışlama konusunun geri verilmesini isteyebilir: …3. Bağışlanan, yüklemeli bağışlamada haklı bir sebep olmaksızın yüklemeyi yerine getirmemişse.”; 9. 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 9.1. “İfraz ve tevhid:” başlıklı 15 inci maddesinde, “İmar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez. İmar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin bu planlara uygun olması şarttır. …” 9.2. “Arazi ve arsa düzenlemesi:” başlıklı 18 nci maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır. …” 9.3. “Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili:” başlıklı 19 uncu maddesinde, “İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re’sen tanzim ve tesis ederler. …” 10. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”;
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde, Adana Belediyesi Encümeninin 01/08/1986 tarih ve 5908 sayılı kararına istinaden yol şartıyla Belediyeye terk edilmiş olan A ile gösterilen alanın, Adana Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 11/12/2013 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında “kısmen imar adası kısmen 10 metrelik imar yolunda” kalmasına karşın, Seyhan İlçe Belediye Encümeninin 22/06/2017 tarihli ve … sayılı kararı ile, 96 numaralı imar düzenlemesiyle Seyhan Belediyesi adına ihdasen gelen başvuruya konu parsellerin tekrar yola terk edildiği, geriye kalan alanların ise uygulama imar planında yolda kaldığı ve ihdas edilmediği, bu doğrultuda taşınmazın özel mülkiyete konu edilmediğini tespit etmekle, başvuranın bağışlama şartının yerine getirilmeyerek mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının dayanaktan yoksun olduğu, bu bağlamda 6098 sayılı Borçlar
Kanununun 295 nci maddesi hükmü çerçevesinde taşınmazın iadesi koşullarının oluşmadığı kanaati ve sonucu varmış, şikayetin reddini önermiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran yapı (inşaat) ruhsatı almak için yol şartıyla Belediyeye terkedildikten sonra imar planı tadilatı ile konut alanı olarak planlanarak imar adasına dâhil edilen taşınmazının imar uygulaması sonucu kullanım amacına aykırı olarak özel mülkiyete konu edildiğini iddia ve şikâyet ederek taşınmazının iadesini talep etmektedir.
13. Bilindiği üzere imar uygulamalarıyla bir taraftan imara uygun konut alanlarının oluşturulması amaçlanırken, diğer taraftan düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, eğitim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi sosyal donatı alanlarına ayrılmaktadır. İmar uygulamaları ile mevcut mülkiyet, imar planında tanımlanan imar fonksiyonuna uygun olarak yeniden şekillendirilmekte ve tapuya tescil edilerek yeni mülkiyet yapısı oluşturulmaktadır. Kamulaştırma, düzenleme ortaklık payı ayrılması gibi usuller özel mülkiyetteki taşınmazların yol yapılmasında başvurulacak temel usuller olup, bu hallerde malik taşınmazın karşılığını ya kamulaştırma bedeli, tazminat ya da geri kalan taşınmazlarının değer artışı yoluyla elde etmekte ve taşınmazın mülkiyeti kamuya geçmektedir. Malikin rızasıyla yola terk etmesi de bu kaynaklardan birisi olmakla birlikte bu durumda bir bağışlama söz konusu olup, hukukumuzda bağışlamanın şarta bağlı olarak yapılması mümkündür. (AYM, E:2011/23, K: 2012/3, 12.1.2012, R.G. Tarih-Sayı : 2512-251217.03.2012-28236). Bu doğrultuda başvuru 6098 sayılı
Türk Borçlar Kanununun “E. Bağışlamanın ortadan kalkması I. Bağışlamanın geri alınması” başlıklı 295 inci maddesi kapsamında incelemeyi gerektirmektedir. Buna göre bağışlayan şartlı bağışlarda bağışlananın haklı bir sebep olmaksızın şartın gereğini yerine getirmemesi durumunda bağışlama sözünü geri alabilir ve bağışlama konusunun geri verilmesini isteyebilir.
Bahse konu hükmün uygulanmasında kanun koyucu bağışlananın kamu kurumu olması durumunu ayrıksı tutmamıştır, bir başka anlatımla bağışlananın kamu kurumu olması durumunda kuralın uygulanmayacağını öngören bir istisnaya yer vermemiştir. Nitekim
Anayasa Mahkemesi’nin 12.1.2012 tarihli ve E:2011/23, K: 2012/3 sayılı kararının gerekçesinin incelenmesinden anılan hükmün kamuya yapılan hibelerde de uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.
14. Başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuruya konu taşınmazın kök kadastro parseli olan … Mah. 153 pafta 930 ada ….nolu parselde 1965 yılında malikinin (başvuranın murisi)
talebiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddelerine göre ifraz işlemi gerçekleştirilerek 109 ve 110 nolu parsellerin oluşturulduğu; 1966 yılında 110 nolu parselin yine malikinin talebiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddelerine göre ifraz edilerek 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123 ve 124 nolu parsellere ayrıldığı; malikin vekili aracılığı ile 21/07/1986 tarih ve 12944 sayılı dilekçe ile 122 (3921 m2) ve 124 (5941 m2) numaralı parseller üzerinde inşaat yapabilmek için imar planına göre ifraz ve tevhidinin yapılabilmesi için gereğinin ilgili Belediyesinden talep edildiği; talep üzerine Adana
Belediyesi Encümeninin 01/08/1986 tarih ve 5908 sayılı kararına istinaden 3194 sayılı
Kanunun 15. ve 16. maddelerine göre tevhid ve ifraz işleminin gerçekleştirildiği, bu işlem ile
122 ve 124 nolu parsellerin tevhid edilerek 145 (9862 m2) numaralı parselin oluşturulduğu,
sonrasında A:4143m2 ile B:465m2 olarak belirlenen yerlerin bedelsiz olarak yola terk ve ifraz işlemi gerçekleştirilerek 146 (Maliye Hazinesi/1623 m2), 147 (Kat mülkiyeti/2690 m2) ve 148 (Seyhan Belediyesi/941 m2) numaralı parsellerin oluşturulduğu; 146 numaralı parselin 03/11/1987 tarih 6663 yevmiye ile Adana İl Özel İdaresi tarafından kamulaştırıldığı; 148 numaralı parselin de 24/01/1997 tarih …yevmiye ile Seyhan Belediyesi tarafından kamulaştırıldığı; başvuran tarafından bedelsiz olarak yola terk edilen kısmın amacına uygun olarak kullanılmaması sebebiyle Adana 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/510 esasında kayıtlı tapu iptal ve tescil davası açıldığı; Mahkemece yapılan değerlendirmede bedelsiz yola terk edilen kısımların herhangi bir özel mülkiyete konu olmadan mevcut durumunu koruduğu gerekçesiyle davanın reddedildiği (K:2012/386), kararın Yargıtay 18. Hukuk Dairesince 19/11/2013 tarihinde onanarak kesinleştiği, başvuranın karar düzeltme isteminin de Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin E:2014/7189, K:2014/16768 sayılı ve 24/11/2014 tarihli ilamıyla reddedildiği hususları tespit edilmiştir.
15. Başvuruya konu taşınmazın (01/08/1986 tarih ve … sayılı kararına istinaden A:4143m2 ve B:465m2 bedelsiz olarak yola terk edilen yerler) bulunduğu alana ilişkin nazım imar planları ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları incelendiğinde, arşiv kayıtlarına göre taşınmazın ilk olarak İmar ve İskan Bakanlığı ve Planlama Genel Müdürlüğü’nün 25.04.1970 tarihli onaylı uygulama imar planında “50 metrelik anayol ile imar adası içinde tali yolda” kaldığı; taşınmazın bulunduğu bölgenin Adana Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin 28/07/1995 tarih ve
… sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planında “D Notasyonlu yoğunluğu ve yapı düzeni düzeltilecek alan” olarak planlandığı; Seyhan İlçe Belediye Meclisi’nin 27/10/1998 tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında “E yapı nizamlı konut alanı” olarak düzenlendiği; Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin 18/07/2008 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım İmar planı ile 14/02/2013 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında
“yüksek yoğunluklu meskun konut alanı” olarak görüldüğü, Adana Büyükşehir Belediye
Meclisi’nin 11/12/2013 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar
Planında da “Taks=0.40 E=2.40 yoğunluklu konut alanı” olarak düzenlendiği; bahse konu son güncel planda bedelsiz yola terke konu A ile gösterilen alanın “kısmen imar adası kısmen 10 metrelik imar yolunda”, kaldığı, B ile gösterilen alanın tamamının “12 metrelik imar yolunda” kaldığı; bu alanda Seyhan İlçe Belediye Encümeninin 22/06/2017 tarihli ve … sayılı kararı ile
96 numaralı imar düzenlemesinin yapıldığı ve 16/08/2018 tarihli ve … yevmiye numarası ile
tapu tescil işlemlerinin tamamlandığı hususları tespit edilmiştir.
16. İmar uygulamasına ilişkin Seyhan Belediye Başkanlığı ve Seyhan Tapu Müdürlüğünden gönderilen ve başvuruya konu taşınmazların içerisinde yer alan “Düzenleme Sınır Krokisi”, “Ada Anahtarı”, “İhdas Parselleri Planı”nın incelenmesinden, 930 ada … ve … parsellerin tevhit ve ifrazından oluşan 145 parsel 9862.00m2 lik taşınmazın üç kısma ifrazında A:4143m2 ile B:465m2 olarak 4608.00m2lik 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince yola terk edilen kısmın imar uygulamasında 1020 parsel 29.83m2, 1021 parsel 11.08 m2, 1022 parsel 0013.30m2, 1023 parsel 0072.76m2, 1024 parsel 2532.34m2 ve 1025 parsel 23.77m2 olarak ihdas edildiği, Seyhan Belediyesinin 22/06/2017 tarih … sayılı encümen kararında
“Seyhan Belediyesi adına ihdasen gelen parsellerin yola terk edilmesine” ilişkin kararı gereğince, Seyhan Belediyesi adına ihdas edilen bu alanların tekrar yola terk edildiğinin kadastro parseline sıralı mal sahipleri araştırma ve özet formunun ve uygulama sahası özet cetvelinin incelenmesinden tespit edildiği; geriye kalan ve krokisinde A1: 635 m2, A2:854,15 m2 ve B: 465 m2 işaretli olan alanların ise uygulama imar planında yolda kaldığı ve ihdas edilmediği hususları anlaşılmıştır. 17. Yukarıda yer verilen açıklamalar, dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ışığında, Adana
Belediyesi Encümeninin 01/08/1986 tarih ve … sayılı kararına istinaden yol şartıyla
Belediyeye terk edilmiş olan A ile gösterilen alanın, Adana Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 11/12/2013 tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında
“kısmen imar adası kısmen 10 metrelik imar yolunda” kalmasına karşın, Seyhan İlçe Belediye
Encümeninin 22/06/2017 tarihli ve … sayılı kararı ile, 96 numaralı imar düzenlemesiyle
Seyhan Belediyesi adına ihdasen gelen başvuruya konu parsellerin tekrar yola terk edildiği, geriye kalan alanların ise uygulama imar planında yolda kaldığı ve ihdas edilmediği, bu doğrultuda taşınmazın özel mülkiyete konu edilmediği tespit edildiğinden, başvuranın bağışlama şartının yerine getirilmeyerek mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının dayanaktan yoksun olduğu, bu bağlamda 6098 sayılı Borçlar Kanununun 295 nci maddesi hükmü çerçevesinde taşınmazın iadesi koşullarının oluşmadığı kanaati ve sonucu varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, ilkelerine uygun olduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Adana Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURANA, ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA ve
SEYHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi