Teklif dosyasında verilen alt analiz birim fiyatları ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen alt analiz birim fiyatların farklılık göstermesi durumunda, teklifin değerlendirme dışı bırakılıp bırakılmayacağı (KİK)

15.03.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[05.31].(0226)./2011-9E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından 06.07.2010 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (8)” ihalesine ilişkin olarak Tuna Teknik San. ve Tic. Ltd. Şti. – Güçlü İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 24.01.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 01.02.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.02.2011 tarih ve 8149 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.02.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

1- İdare kararının A bendinde; “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)”, pozu için Samsun Makine Sanayi A.Ş.’den alınan proforma fatura eki Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile “İ.İ.017- Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” poz numaralı iş kalemleri için, Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ile “Boru Nakli Maliyet Analizi ve Kazı Moloz Nakli Maliyeti” belgelerinde, SMMM veya YMM onaylarının asıl olmadığı, açıklama ekine noter onaylı nüshalarının konulduğu şeklinde yer alan gerekçeye dayanak olarak gösterilen Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 45.1.6 maddesinin (a) fıkrasında, belgelerin SMMM veya YMM onaylı olması gerektiğinin belirtildiği, bu belgelerin mutlak surette asıllarının sunulması gerektiği şartının ise aranmadığı, söz konusu YMM/SMMM onaylı belgelerin noter onaylı suretlerinin sunulduğu, bir belgenin noter onaylı olmasının o belgenin asli gibi olduğu anlamına geldiği, kaldı ki esasa etkili olmayan bu hususta idarenin bilgi ve belge talebi de olmadığı,

            2- İdare kararının B bendinde; “İ.İ.001 – Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” ve “İ.İ.017– Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” poz numaralı iş kalemlerine ait analizdeki Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ekinde, Boru Nakli Maliyeti ile Kazı Moloz Nakli Maliyeti Kırsal Motorin fiyatının tevsik edildiği, Kıroğlu Otomotiv Mad. Tic. A.Ş.’den alınan faturanın, “M.İ.001/2 – 0 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” pozun alt analizindeki 04.008 poz numaralı “Portland Çimentosu” iş kalemini tevsik etmek üzere Öztürk İnş. Dem. Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura eki alış ve satış faturaları ile aynı pozun V.MD.V.F.60 poz numaralı iş kalemi için Petek Çelik Yapı San. A.Ş.’den alınan proforma fatura eki satış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığının ifade edildiği, halbuki fiyat gerçekliği ve güncelliği açısından son geçici vergi beyanname dönemine ait herhangi bir faturadan daha yakın tarihli bir fatura ile tevsik edildiği, ayrıca her üç firmadan alınan proforma fatura eklerinde birim maliyet cetvellerinin de ibraz edildiği, söz konusu maliyet cetvellerinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna ilişkin SMMM onaylı açıklama yazılarını da idarenin re’sen araştırma ve sorgulama yükümlülüğüne rağmen şikayet dilekçesi ekinde ibraz ettikleri, ancak idarenin şikayet dilekçesi eki belgeleri dikkate almaksızın şikayet başvurularını reddettiği,

3- İdare kararının C bendinde; “İ.İ.042/8 – Q 500 mm. HDPE Boru ve Parçalarının Temini ve Döşenmesi” iş kalemini tevsik etmek üzere Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. ‘den alınan proforma fatura eki birim maliyet cetvelinin hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun tespit edilemediğinin ifade edildiği, her ne kadar söz konusu belgede son geçici vergi beyanname dönemi belirtilmemişse de, muhasebe tekniği açısından ihale tarihi dikkate alındığında, vergi dönemine ait son kapanış 30.09.2010 tarihi itibariyle yapılabildiğine göre, sunulan maliyet cetveli döneminin 3 üncü geçici vergi dönemine, diğer bir deyişle ihale tarihi açısından son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun kabul edilmesi gerektiği, diğer taraftan hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun anlaşılamaması durumunda tekliflerinin doğrudan değerlendirme dışı bırakılması yerine bu hususun idarece araştırılması gerektiği,

            4- İdare kararının D bendinde; “İ.İ.001 – Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi”, “Fontdüktil Boruların Temini” ve “Fontdüktil Boru Nakli” alt analizlerinde, “İ.İ.005 -Tranşe Hafriyatı” pozunun, “01.501 Düz İşçi” ve “03.501/1 Ekskavatör (125 HP)” alt analizlerinde, “İ.İ.007- Kum ile imla yapılması (Nakliye dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” alt analizinde, “İ.İ.008-İnce Kırmataş ile imla yapılması (Nakliye ve Silindiraj dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” alt analizinde, “1.1.019- BS-14 (B.160) Hazır Beton (Nakliye Dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” alt analizinde, “İ.İ.042/8- Q 500 mm. HDPE Boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” ve “Q 500 mm. HDPE Boru ve Parçaları” alt analizlerinde, “M.İ.001/2- 0 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” pozunun “01.501 Düz İşçi” ve “V.MD.V.F.60 Q 600 PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru” alt analizlerinde, başvuru sahibi tarafından teklif dosyasında verilen alt analiz birim fiyatları ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen alt analiz birim fiyatların farklılık arz ettiğinin ifade edildiği, ancak aşırı düşük teklif açıklaması istenilen tüm iş kalemlerinde teklif cetveli analiz girdilerinden daha düşük maliyet analiz girdilerini belgelendirdikleri, dolayısıyla söz konusu farklılığın lehlerine değerlendirilmesi gerektiği,

            5- İdare kararının E bendinde, “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)”, “İ.İ.005 – Tranşe Hafriyatı”, “İ.İ.007- Kum ile imla yapılması (Nakliye dahil)”, “İ.İ.008- İnce Kırmataş ile imla yapılması (Nakliye ve Silindiraj dahil)”, “İ.İ017- İnce Şantiye dışına kazı ve moloz nakli” “İ.İ.019- BS-14 (B.160) Hazır Beton (Nakliye Dahil)”, “İ.İ.042/8- Q 500 mm. HDPE Boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” ve “M.İ.001/2- Q 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” pozlarında birim fiyat teklifinde ve eki analizlerde verilen poz fiyatları ile, aynı pozların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen analizlerdeki fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasının, başvuru sahibi tarafından verilen teklif fiyatını belgelendirmediğinin ifade edildiği, ancak değerlendirme dışı bırakılmalarına gerekçe gösterilen 8 pozdaki birim fiyatların, birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlardan daha düşük olduğu, daha azın belgelendirilebildiği durumda daha çoğun belgelendirilmesinin beklenemeyeceği,

            6- İdare kararının F bendinde, “İ.İ.042/8- Q 500 mm. HDPE Boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozunda, ihale dokümanı eki “İçme ve Kullanma Suyu Sistemlerinde Kullanılacak HDPE PE 100 Boru ve Boru Bağlantı Parçaları” Teknik şartnamesinin M.10.5.4.2 nci maddesinin 2.12 nci alt bendinde belirtildiği üzere, boru basınç sınıfının PN 16 olması gerektiği halde, başvuru sahibi tarafından alınan Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. ‘den alınan proforma fatura ekinde, boru teklifinin PN 10 basınç sınıfına göre alındığının ifade edildiği, söz konusu gerekçenin de yerinde olmadığı, zira imalatçı firmadan aldıkları proforma fatura içeriğinde PN 16 basınç sınıfına göre fiyat verilmişken, proforma fatura eki maliyet cetvelinde malzeme cinsinin sehven “500 mm PN10 PE 100 boru” olarak yazıldığı, söz konusu hatanın üçüncü kişiden kaynaklandığı ve teklifin esasına etki edecek nitelikte olmadığı, ayrıca idareye verdikleri şikayet dilekçesi ekinde sundukları PN 10 olarak yanlış yazılan fiyatın PN16 için de geçerli olacağına dair düzeltme dilekçesinin dikkate alınmadığı,

            7- İdare kararının G bendinde “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozu birim fiyat teklifi eki analizinde, “Fontduktil Boru Nakli” iş kalemi için 24,94 TL/Ton fiyat verilmişken, ile aşırı düşük teklif açıklamasında aynı iş kalemi için 39,38 TL/Ton fiyat verildiği ve Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ile tevsik edildiği, başvuru sahibi tarafından teklifinde verilen 24,94 TL’nin belgelendirilmesi gerekirken, bu bedelden daha yüksek bir bedel olan 39,38 TL’nin belgelendirildiğinin ifade edildiği, ancak ilgili poza ilişkin analiz girdi fiyatının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki fiyattan 1,85 TL daha yüksek olduğu, dolayısıyla bu sebebin de değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak kabul edilemeyeceği,

İddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (8) işinin belli istekliler arasında ihale usulü ile birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkarıldığı, bahse konu ihalede 39 adet ön yeterlik dokümanının satın alındığı, 06.07.2010 tarihinde gerçekleştirilen ön yeterlik değerlendirmesine 34 adet ön yeterlik başvurusu yapıldığı, ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda 29 adayın yeterli kabul edildiği, 29.11.2010 tarihinde yapılan ihaleye 22 isteklinin katıldığı, idarece yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda 21 geçerli teklif üzerinden 22.488.206,50 olarak hesaplanan sınır değerin altında teklif veren 7 istekliden (Güçlü İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. + Tunateknik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Kutay İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti., Atilla İnş.Tur.ve Tic. A.Ş., Özsoy İnş. Tur.Tic. ve San. A.Ş., Bakır İns .Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ön-Ka Yapı San. ve Tic. A.Ş. ve Akyurt İns. Müh. Tur. San. ve Tic. A.Ş.) aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde, Ön-Ka Yapı San. ve Tic. A.Ş.’nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle, diğer isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ihalenin 10.01.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile, ihalenin sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif olan Taşyapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İhaleye ilişkin idari şartnamenin  “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;

          “2.1. İhale konusu işin;

          a) Adı: Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (8)

          …  

          c) Miktarı (fiziki) ve türü: Asya Bölgesinde 104.268,00 mt. Ø100-Ø 600 mm arasında Düktil Font İletim ve Şebeke İçmesuyu Borusu, 10.000,00 mt. Ø500-Ø800 mm arasında Çelik İçmesuyu iletim hattı borusu ile 26.876,00 mt. Ø225-Ø500 mm arasında HDPE boru döşenecektir. Ayrıca tahliye, vantuz ve vana odaları yapılacaktır.

ç) Yapılacağı yer: Anadolu Yakası / İSTANBUL” düzenlemesi,

Anılan şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “g) Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler” düzenlemesi,

            Yer almıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;  

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.

Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” hükmü,

İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan 04.03.2010 tarihli Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

“38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

…

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10.  Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları,

Yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde idarenin 08.12.2010 tarih ve 563901 sayılı yazısı ile başvuru sahibinden, teklifi kapsamında yer alan İ.İ.001, İ.İ.008, İ.İ.017, İ.İ.005, İ.İ.019, İ.İ.007, M.İ.001/2 ve İ.İ.042/8 poz numaralı iş kalemlerine ait analizlerde bulunan girdilerin miktarları ve fiyatlarına ilişkin tüm ayrıntıların (teklif ekinde verilen analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler, proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler, kullanılacak taş ocağı, kum ocağı, kesin depo yerleri ve ilgili belgeler, taşıma mesafeleri vs.)  Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde düzenlenen usule uygun olarak açıklanmasının belgelendirilmesi gerektiği bildirilmiştir.

10.01.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmama gerekçelerinin aşağıdaki gibi olduğu anlaşılmıştır.

A) “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)”, pozu için Samsun Makine Sanayi A.Ş. ‘den alınan Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile “İ.İ.017- Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” poz numaralı iş kalemleri için, Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura, “Boru Nakli Maliyet Analizi ve Kazı Moloz Nakli Maliyeti” belgelerinde, SMMM veya YMM onaylarının asıl olmadığı, açıklama ekine noter onaylı nüshalarının konulduğu, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” ile ilgili 45.1.6 ncı maddesinin (a) fıkrasında geçen açıklamalara aykırı olduğu,

B- “İ.İ.001 – Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” ve “İ.İ.017– Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” poz numaralı iş kalemlerine ait analizin açıklanmasına ilişkin olarak, Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ekinde bulunan “Boru Nakli Maliyet Analizi” ile “Kazı Moloz Nakli Maliyet Analizi” belgelerinde yer alan “Kırsal Motorin” fiyatının tevsiki için Kıroğlu Otomotiv Mad. Tic. A.Ş.’den alınan faturanın, “M.İ.001/2 – Q 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” pozun alt analizindeki 04.008 poz numaralı “Portland Çimentosu” iş kalemini tevsik etmek üzere Öztürk İnş. Dem. Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura eki alış ve satış faturaları ile aynı poza ait analizde yer alan “V.MD.V.F.60” poz numaralı iş kalemi için Petek Çelik Yapı San. A.Ş.’den alınan proforma fatura eki satış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı,

            C- “İ.İ.042/8 – Q 500 mm. HDPE Boru ve Parçalarının Temini ve Döşenmesi” iş kalemini tevsik etmek üzere Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. ‘den alınan proforma fatura eki birim maliyet cetvelinin hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun tespit edilemediği,

            D- “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi”, “Fontdüktil Boruların Temini” ve Fontdüktil Boru Nakli Alt Analizlerinde, “İ.İ.005 -Tranşe Hafriyatı” pozunun, “01.501 Düz İşçi” ve “03.501/1 Ekskavatör (125 HP)” alt analizlerinde, “İ.İ.007- Kum ile imla yapılması (Nakliye dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” alt analizinde, “İ.İ.008-İnce Kırmataş ile imla yapılması (Nakliye ve Silindiraj dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” alt analizinde, “İ.1.019- BS-14 (B.160) Hazır Beton (Nakliye Dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” alt analizinde, “İ.İ.042/8- Q 500 mm. HDPE Boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozunun, “01.501 Düz İşçi” ve “Q 500 mm. HDPE Boru ve Parçaları” alt analizlerinde, “M.İ.001/2- Q 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” pozunun “01.501 Düz İşçi” ve “V.MD.V.F.60 Q 600 PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru” alt analizlerinde, başvuru sahibi tarafından teklif dosyasında verilen alt analiz birim fiyatları ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen alt analiz birim fiyatların farklılık arz ettiği,

E- “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)”, “İ.İ.005 – Tranşe Hafriyatı”, “İ.İ.007- Kum ile imla yapılması (Nakliye dahil)”, “İ.İ.008- İnce Kırmataş ile imla yapılması (Nakliye ve Silindiraj dahil)” , “İ.İ.017- İnce Şantiye dışına kazı ve moloz nakli”, “İ.İ.019- BS-14 (B.160) Hazır Beton (Nakliye Dahil)”, “İ.İ.042/8- Q 500 mm. HDPE Boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” ve “M.İ.001/2- Q 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” pozlarında birim fiyat teklifinde ve eki analizlerde verilen poz fiyatı ile, aynı pozların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen poz fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından verilen teklif fiyatını belgelendirilemediği,

            F- “İ.İ.042/8- Q 500 mm. HDPE Boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozunda, ihale dokümanı eki “İçme ve Kullanma Suyu Sistemlerinde Kullanılacak HDPE PE 100 Boru ve Boru Bağlantı Parçaları” Teknik Şartnamesinin M.10.5.4.2. maddesinin 2.12 alt bendinde belirtildiği üzere, boru basınç sınıfının PN 16 olması gerektiği halde, başvuru sahibi tarafından alınan Dizayn Teknik Plastik Boru Ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. ‘den alınan proforma fatura ekinde, boru teklifinin PN 10 basınç sınıfına göre alındığı,

            G- “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” pozu birim fiyat teklifi eki analizinde, “Fontduktil Boru Nakli” iş kalemi için 24,94 TL/Ton fiyat verilmişken, aşırı düşük teklif açıklamasında aynı iş kalemi için 39,38 TL/Ton fiyat verildiği ve bu fiyatın Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ile tevsik edildiği, başvuru sahibi tarafından teklifinde verilen 24,94 TL’nin fiyatının belgelendirilmesi gerekirken, bu bedelden daha yüksek bir bedel olan 39,38 TL’nin belgelendirildiği.

            Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçeleri incelendiğinde;

İhale komisyon kararında, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerinden biri olarak; “İ.İ.001- Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)”, pozu için Samsun Makine Sanayi A.Ş. ‘den alınan Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile “İ.İ.017- Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” poz numaralı iş kalemleri için, Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura, “Boru Nakli Maliyet Analizi ve Kazı Moloz Nakli Maliyeti” belgelerinde, SMMM veya YMM onaylarının asıl olmadığı, açıklama ekine noter onaylı nüshalarının konulduğu hususunun belirtildiği görülmektedir.

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan tedarikçiden alınan proforma fatura ekindeki alış ve satış faturası örneklerinin, maliyet tespit raporlarının, birim maliyet cetvellerinin, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olması şartı aranmaktadır.

          Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31 inci maddesinde;

          “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. …

          (2) Noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile “ibraz edilenin aynıdır” veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmez. …” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan Samsun Makine Sanayi A.Ş. ‘den alınan proforma fatura eki Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağında SMMM onayının bulunduğu, ayrıca noter tarafından onaylı olduğu görülen belgede “Aslına Uygundur” ibaresinin yer aldığı ve Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura eki “Boru Nakli Maliyet Analizi ve Kazı Moloz Nakli Maliyeti” belgelerinde de SMMM onayının bulunduğu, ayrıca noter tarafından onaylı olduğu görülen belgelerde “İşbu örneğin ilgilisi tarafından dairede ibraz edilen aslının aynısıdır.” ibaresinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Gerek idare gerekse de başvuru sahibi tarafından da yukarıda belirtilen belgelerin, noter onaylı nüshalarının sunulduğunun kabul edildiği görülmektedir. Kamu ihale mevzuatı uyarınca tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında olduğu gibi aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında da istekliler tarafından belgelerin asıllarının veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerinin sunulması gerekmektedir.  Aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında sunulması istenilen tedarikçiden alınan proforma fatura ekindeki alış ve satış faturası örneklerinin, maliyet tespit raporlarının, birim maliyet cetvellerinin sunulma biçimi bakımından mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olması hususunda özel bir şart getirilmekle birlikte, bu şekilde düzenlenmiş olan belgelerin de asıllarının veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerinin sunulması gerekliliği ise genel şart olarak varlığını sürdürmektedir. Bu doğrultuda istekliler, YMM veya SMMM onayının arandığı söz konusu belgelerin ıslak imzalı asıl suretlerini sunabilecekleri gibi aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini de sunabileceklerdir.

Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca, başvuru sahibi tarafından sunulan Samsun Makine Sanayi A.Ş. ‘den alınan proforma fatura eki Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura eki “Boru Nakli Maliyet Analizi ve Kazı Moloz Nakli Maliyeti” belgelerinde SMMM onayının bulunduğu, sunulan belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31 inci maddesine uygun olarak, aslına uygunluğunun noterce onaylandığı görülmekte olup, bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği sonucuna varıldığından, idarenin söz konusu belgelerde SMMM veya YMM onaylarının asıl olmadığı, açıklama ekine noter onaylı nüshalarının konulduğu yönündeki gerekçesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmamasına dayanak teşkil eden ikinci ve üçüncü gerekçe incelendiğinde;

Kamu ihale mevzuatına göre, proforma faturalara eklenen alış satış faturalarının ve birim maliyet cetvellerinin son geçici vergi beyanname dönemine yahut son geçici vergi beyanname döneminden bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olması gerekmektedir.

Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan başvuru konusu ihalenin yapıldığı tarih olan 29.11.2010 tarihi dördüncü geçici vergi beyanname dönemi içerisinde kalmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu proforma faturayı veren firmanın birim maliyet cetveli mahiyetindeki maliyet analizinin, son geçici vergi beyanname dönemi olan 2010 yılı üçüncü geçici vergi beyanname dönemine ait olması ya da eğer son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamıyorsa bir önceki geçici vergi beyanname dönemi olan 2010 yılı ikinci geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olması gerekmektedir.

Geçici vergi dönemleri aşağıdaki gibidir:

Birinci dönem: Ocak-Şubat-Mart

İkinci dönem: Nisan-Mayıs-Haziran

Üçüncü dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül

Dördüncü dönem: Ekim-Kasım-Aralık.

Nitekim son geçici vergi beyanname döneminin belirlenmesi hususu 09.02.2011 tarihli Kamu İhale Genel Tebliğinde de şu şekilde açıklığa kavuşturulmuştur: “…Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.”

Bu çerçevede yapılan incelemede;

İ.İ.001 poz numaralı “Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” iş kalemine ait analizde yer alan “Fonduktil boru nakli” girdisi için ve İ.İ.017 poz numaralı “Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” için Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan 23.11.2010 tarihli proforma fatura sunulduğu,  proforma fatura ekinde, “Samsun-İstanbul Boru Nakli Maliyeti Analizi” ile “İstanbul İçi Kazı Moloz Nakli Maliyeti”nin sunulduğu, söz konusu maliyet analizlerinde kırsal motorin fiyatının 2,50 TL olarak öngörüldüğü, motorin fiyatının tevsiki amacıyla, Kıroğlu Otomotiv Mad. Tic. A.Ş. tarafından Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’ne kesilen 25.10.2010 tarihli faturanın sunulduğu görülmektedir. Söz konusu maliyet analizlerinde tarih belirtilmediğinden, hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu hususu anlaşılamamakla birlikte, ekte yer alan motorin alışına ait fatura tarihi dikkate alındığında, anılan maliyet analizlerinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır.

M.İ.001/2 poz numaralı “Q 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” iş kalemine ait analizde yer alan “Portland Çimentosu” girdisi için Öztürk İnş. Dem. Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan 07.11.2010 tarihli proforma fatura sunulduğu, proforma fatura ekinde YMM Kamil Ateş tarafından onaylanan çimento maliyet analizi ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağının bulunduğu görülmüştür. “Çimento maliyet analizi” üzerinde hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir bilgi yer almadığı anlaşılmaktadır. Ancak sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında; “İSKİ Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı İşi (8) B 160 hazır beton harcı maliyeti için hazırlanmıştır.” ibaresinin ve “Kamu İhale Genel Tebliğine göre teklif fiyatına konu işle ilgili proforma faturayı verenin, proforma fatura muhteviyatı mala ilişkin son geçici vergi beyanname dönemine ait olarak yasal defter ve belgelerine göre hesaplanan ağırlıklı ortalama birim maliyeti aşağıda olduğu gibidir.” ifadelerinin bulunduğu, buna göre ihale adının yazılı olduğu ve meslek mensubu tarafından son geçici vergi beyanname dönemindeki kayıtların dercedildiği anılan tutanağa konu edilen çimento maliyetinin, son geçici vergi beyanname döneminde çıkarıldığının kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Çimento maliyet analizinin ihale tarihine göre son geçici vergi beyanname dönemine ait olup olmadığı hususundaki sorumluluğun ise maliyet/satış tutarı tespit tutanağını ve maliyet analizini onaylayan meslek mensubuna ait olması gerekmektedir.

M.İ.001/2 poz numaralı “Q 600 mm. PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru Temini ve Döşenmesi” iş kalemine ait analizde yer alan “Q 600 PN 16 Spiral Kaynaklı Çelik Boru” girdisi için Petek Çelik Yapı San. A.Ş.’den alınan 22.11.2010 tarihli proforma fatura ile proforma ekinde aynı tarihli maliyet analizi ve söz konusu firma tarafından kesilen 13.10.2010 tarihli satış faturasının sunulduğu görülmüştür. Anılan iş kalem için öngörülen fiyatın tevsiki amacıyla üretici olduğu anlaşılan Petek Çelik Yapı San. A.Ş.’den alınan proforma fatura eki maliyet analizinin 22.11.2010 tarihli olduğu ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı anlaşıldığından, söz konusu giderin kamu ihale mevzuatına uygun açıklanamadığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, ekte fatura sunulduğu dikkate alınarak, proforma faturayı veren Petek Çelik Yapı San. A.Ş.’nin tedarikçi firma olduğu kabul edildiğinde, proforma fatura ekinde spiral kaynaklı çelik boruya ilişkin sadece son geçici vergi beyanname dönemine ait olmayan 13.10.2010 tarihli satış faturasının sunulduğu, alış faturasının ise sunulmadığı, açıklamanın bu haliyle de kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

İ.İ.042/8 poz numaralı “Q 500 mm. HDPE Boru ve Parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye Dahil)” iş kalemine ait analizde yer alan “Q 500 mm. HDPE Boru ve Parçaları” girdisi için Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. ‘den alınan 22.11.2010 tarihli proforma fatura ile ekinde birim maliyet cetvelinin sunulduğu, birim maliyet cetvelinde tarihin 22.11.2010 olarak belirtildiği ve SMMM onayının bulunduğu görülmüştür.

İhale komisyon kararında, Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş.’den alınan proforma fatura eki birim maliyet cetvelinin hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun tespit edilemediği belirtilmiş olsa da, anılan maliyet cetvelinde belirtilen 22.11.2010 tarihinin maliyetin çıkarıldığı tarih olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından, buna göre de çıkarılan maliyet cetvelinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı tespitine varılmaktadır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü yer almakta olup, maddenin lafzından da anlaşılacağı üzere, belgelerde bilgi eksikliğinin tamamlatılması yöntemi, Kanunun 37 inci maddesi çerçevesinde yapılan tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına özgüdür. İsteklilerin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunacağı belgelerin ise Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan açıklamalardaki usule göre eksiksiz olması ve Tebliğ açıklamalarına uygun belge sunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği sonucu doğmaktadır. Bu doğrultuda, isteklinin son geçici vergi beyanname döneminde çıkartıldığı bilgisinin bulunduğu maliyet cetvelini sunması gerektiği, idarenin bu konuda araştırma yükümlülüğü bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin maliyet cetvelinin hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun idarece anlaşılamaması durumunda, tekliflerinin doğrudan değerlendirme dışı bırakılması yerine bu hususun idarece araştırılması gerektiği yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, ihale işlem dosyası incelendiğinde; başvuru sahibi tarafından şikayet dilekçesi ekinde; Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 21.01.2011 tarihli yazının sunulduğu, söz konusu yazıda anılan şirket tarafından 22.11.2010 tarihinde verilen proforma fatura eki Samsun-İstanbul ve İstanbul içi nakliye maliyet analiz raporlarının 30.09.2010 tarihinde sona eren 3 üncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun belirtildiği, Öztürk İnş. Dem. Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 21.01.2011 tarihli yazının sunulduğu, söz konusu yazıda vermiş oldukları çimento analiz raporunun 30.09.2010 tarihinde sona eren 3 üncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun belirtildiği, Petek Çelik Yapı San. A.Ş. tarafından düzenlenen 21.01.2011 tarihli yazının sunulduğu, söz konusu yazıda imalatını yapmış oldukları DN 600 boru için 22.11.2010 tarihinde verdikleri proforma fatura eki maliyet analiz raporunun 30.09.2010 tarihinde sona eren 3 üncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun belirtildiği, Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen 21.01.2011 tarihli yazının sunulduğu, söz konusu yazıda verdikleri 22.11.2010 tarihli proforma fatura eki maliyet analiz raporunun 30.09.2010 tarihinde sona eren 3 üncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belge ve bilgilerde bulunmayan bilgilerin şikayet dilekçesi ekinde sunularak açıklanmaya çalışılmasının, kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşıldığından, şikayet dilekçesi ekinde sunulan söz konusu belgelerin idarece değerlendirmeye alınmaması işlemi yerinde görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmamasına dayanak teşkil eden dördüncü, beşinci ve yedinci gerekçe incelendiğinde;

Başvuru sahibi tarafından teklif ekinde sunulan analizler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde farklı olduğu anlaşılan birim fiyatların aşağıdaki gibi olduğu tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, açıklama istenilen pozlara ilişkin fiyatlardaki farklılığın sebebinin, yukarıda belirtilen bazı girdilerdeki fiyatların farklı belirtilmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

İsteklilerin teklifleri ekinde sunması zorunlu fiyat analizleri, teklifin maliyet bileşenlerinin birim fiyatlarının miktar ve tutar yönünden ayrıntılandırılması anlamına gelmekte olup, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde istenmektedir. Teklif ekinde sunulan analizler, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılacağından, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin teklif ekinde sundukları analizler doğrultusunda açıklama ve belgelendirme yapmaları gerekmektedir.

Başvuru sahibi tarafından ise, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, açıklaması istenilen kalemlere ilişkin analizlerin, teklif ekinde sunulan analizlerin birebir aynılarının sunulmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde yer alan bazı girdilerin birim fiyatlarının, teklif ekinde sunulan analizlerdeki birim fiyatlarından farklı olduğu tespit edilmiştir

Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının amacı, genel olarak ihaleye aşırı düşük teklif verdiği tespit edilen isteklilerin, teklif ettikleri bedeller ile ihale konusu işin yapılıp yapılamayacağının ölçülmesi olmaktadır.  Bu doğrultuda, aşırı düşük teklif verdiği tespit edilen isteklilerden tekliflerinin aşırı dük teklif olmasına sebep veren maliyet kalemlerinin, teklif ekinde sundukları analizler çerçevesinde, Kamu İhale Genel Tebliği belirtilen usule göre açıklanması, belgelendirilmesi beklenmektedir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizler ile teklif ekinde sunulan analizler ile aynı olmaması kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı sonucuna varıldığından, idarece başvuru sahibi tarafından teklif dosyasında verilen alt analiz birim fiyatları ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen alt analiz birim fiyatların farklılık arz ettiği ve aşırı düşük teklif açıklaması istenilen tüm pozların birim fiyat teklifinde ve eki analizlerde verilen fiyatı ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen fiyatlarının birbirinden farklı olduğu şeklinde gösterilen değerlendirme dışı bırakılma gerekçesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibi tarafından bu şekilde yapılan açıklama sonucunda; teklif ekinde sunulan, İ.İ.001 “Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” iş kalemine ait analizde fonduktil boru nakli girdisinin birim fiyatı için 24,94 TL fiyat öngörüldüğü, ancak, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizde ise anılan girdinin birim fiyatının 39,38 TL olarak belirtildiği, bu giderin tevsiki amacıyla sunulan Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma ile 39,38 TL fiyat teklifi verildiği, bu durumda teklif eki analizde öngörülen 24,94 TL’nin açıklanamadığı görülmüş olup, idarenin yedinci gerekçesinin de yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmamasına dayanak teşkil eden altıncı gerekçe incelendiğinde;

İhale dokümanı eki “M.10.5.4.2. İçme ve Kullanma Suyu Sistemlerinde Kullanılacak HDPE PE 100 Boru ve Boru Bağlantı Parçaları” Teknik şartnamesinde;

“Boru ve bağlantı parçalarının TS 418 EN 12201-2’ye göre PN, MRS, S, SDR, arasındaki ilişki tablo 3’te verilmiştir.

Tablo:3 Verilen Malzeme Sınıfı (MRS) için 20 °C’deki PN, S ve SDR arasındaki ilişki (TS 418 EN12201-2)

Tablo 3’te belirtildiği üzere PN 16 basınç değerine karşılık gelen SDR 11  (S
5 ) olan boru ve boru bağlantı parçalarının et kalınlıkları ve toleransları TS 418-2 EN 12201-2 standardı Çizelge 2’ye ve aşağıdaki tablo 4’te belirtilen değerlere uygun olacaktır…” düzenlemesi yer almıştır.

            Başvuru sahibi tarafından İ.İ.042/8 poz numaralı “Q 500 mm. HDPE boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” poz numaralı iş kalemine ait analizde yer alan Q 500 mm. HDPE boru ve parçaları girdisi için öngörülen fiyatın tevsiki amacıyla Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş.’den alınan 22.11.2010 tarihli proforma fatura sunulduğu, proforma faturada;

            İbarelerinin bulunduğu, proforma fatura eki birim maliyet cetvelinde; malzemenin cinsinin “500 mm PN10 PE 100 boru” olarak belirtildiği, KDV hariç toplam fiyatının 115,00 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

            Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde, imalatçı firmadan aldıkları proforma fatura içeriğinde PN 16 basınç sınıfına göre fiyat verilmişken, proforma fatura eki maliyet cetvelinde malzeme cinsinin sehven “500 mm PN10 PE 100 boru” olarak yazıldığı iddia edilmiş olsa da; proforma fatura içeriğinde de basınç bölümünde “10” ibaresinin bulunduğu görülmekte olup, teknik şartnameye uygun fiyat teklifi alınamadığından, idarenin gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulacak olan belgelerin gerek şekil gerekse de içerik bakımından ihale dokümanında yer alan şartlara ve Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarına eksiksiz olarak uygun olması gerekmekte ve bu aşamada idarenin eksiklik tamamlama yükümlülüğü ise bulunmamaktadır. Bu bağlamda, başvuru sahibi tarafından şikayet dilekçesi ekinde sunulan Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen ve basınç sınıfının yanlış yazım sonucu PN 16 yerine PN 10 olarak yazıldığı, boru fiyatının PN 16 basınç sınıfı için geçerli olduğu hususlarının belirtildiği 20.01.2010 tarihli dilekçenin dikkate alınması gerektiği iddiası yerinde görülmemiştir.

            Öte yandan, İ.İ.042/8 poz numaralı “Q 500 mm. HDPE boru ve parçalarının Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” poz numaralı iş kalemine ait aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizde yer alan “Q 500 mm. HDPE boru ve parçaları” girdisi için nakliye dahil 126,50 TL fiyat öngörüldüğü, söz konusu girdiye ilişkin “Dizayn Teknik proforma fatura nakliye dahil” açıklamasının bulunduğu, ayrıca analizde yer alan HDPE boru nakli girdisinin birim fiyatının bulunmadığı (malzeme fiyatı içerisine dahil edildiğinden) ve bu kısımda da aynı açıklamanın yer aldığı, teklif ekindeki aynı poz numaralı iş kalemine ait analizde ise “Q 500 mm. HDPE boru ve parçaları” girdisinin birim fiyatının 117,00 TL ve “HDPE boru nakli” girdisinin birim fiyatının 8,05 TL olduğu, buna göre “Q 500 mm. HDPE boru ve parçaları” malzemesinin nakliye dahil toplam birim fiyatının 125,05 TL olduğu, Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş.’den alınan proforma faturada ise fiyatın toplam 115,00 TL olduğu, bu çerçevede, söz konusu giderin tevsik edilemediği tespit edilmiştir.

Ayrıca, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması ile ilgili Kurumca yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İ.İ.001 “Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye dahil)” poz numaralı iş kalemine ait analizde yer alan fonduktil boru temini girdisi için 1,70 TL olarak öngörülen fiyatın tevsiki amacıyla, Samsun Makine Sanayi A.Ş.’den alınan 23.11.2010 tarihli proforma fatura sunulduğu, proforma faturada “DN 100-600 duktil boru” birim fiyatının 1,70 olarak belirtildiği, proforma fatura ekinde “Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı (Tedarikçiden alınan proforma faturayla açıklama)”nın sunulduğu, söz konusu tutanağın “maliyete dayalı açıklama yapılması durumunda doldurulacak” olan bölümünün bulunduğu “Ağırlıklı ortalama birim maliyet” başlıklı 4 üncü maddesinde, mamuller hesabında kayıtlı olan teklife konu duktil boru ağırlıklı ortalama birim maliyetinin 1,31 TL olarak belirtildiği, belgeye göre Samsun Makine Sanayi A.Ş.’nin taahhüt edilen malın üreticisinin olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesi uyarınca istekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilmesi ve proforma fatura veren imalatçı ise ve proforma fatura ekinde ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı birim maliyet cetvelinin sunulması gerekmektedir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan proforma faturada, son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilmemekle birlikte, ekte sunulan Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağında son geçici vergi beyanname döneminde hesaplanan ağırlıklı ortalama birim maliyet gösterildiğinden, bu konuda iki belgenin birlikte değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Ancak, proforma fatura ekinde sunulması gereken birim maliyet cetvelinin ise sunulmadığı tespit edilmiştir. Proforma fatura ekinde sunulan Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağında teklife konu malın üretimini (üretiminde yer alan girdilerin birim maliyetlerini) gösterir bilgiler bulunmadığından, bu belgenin birim maliyet cetveli olarak kabul edilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturalardan; Petek Çelik Yapı San. A.Ş. Dizayn Teknik Plastik Boru ve Elemanları San. ve Tic. A.Ş ve Kısmet Gıda Nak. Taah. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma faturalarda son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmediği tespit edilmiştir.

            Netice itibariyle, idarenin gerekçelerinin yerinde olduğu belirlenen hususlar ile yukarıda yapılan tespitlere göre başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşıldığından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

B) Ön-Ka Yapı San. ve Tic. A.Ş.’nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Kutay İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti., Atilla İnş.Tur.ve Tic. A.Ş., Özsoy İnş. Tur.Tic. ve San. A.Ş. Bakır İns .Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Akyurt İns. Müh. Tur. San. ve Tic. A.Ş.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmaları işlemi yerinde görülmüş, dolayısıyla, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.