|
ÖZET: Başvuran, 2019 yılında BOTAŞ Liman Başkanlığı’ndan devraldığı fiber teknenin 2023 yılında devredilmesine izin verilmediğini iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvuruda, teknenin dosyadaki ilk fotoğrafı ile mevcut durumu arasındaki tutarsızlıklar nedeniyle devir işleminin reddedildiği belirtilmiştir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, tekne üzerindeki değişikliklerin tespit edilmesi için Üretim Sonrası Değerlendirme (PCA) prosedürüne tabi tutulması gerektiğini ifade etmiştir. Ayrıca, teknenin mevcut hali ile kayıtlı hali arasında önemli farklılıklar olduğu, bu nedenle devir işleminin gerçekleştirilemeyeceği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddiaları ile idarenin açıklamalarını değerlendirerek, devir talebinin reddine ilişkin hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. Teknenin fiziksel özellikleri ile kayıtlı bilgiler arasındaki uyumsuzluk, seyir emniyeti açısından riskler doğurabileceğinden, mevcut durumun yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın, teknenin devri için gerekli belgelerle başvurması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın 2023 yılında devredilme talebinin reddedilmesi yönündeki karar, mevcut mevzuat ve güvenlik gereklilikleri çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5460-S.24.8615
BAŞVURU NO : 2023/19664
KARAR TARİHİ : 21.05.2024
RET KARARI , TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, BOTAŞ Liman Başkanlığı tarafından 2019 yılında devraldığı teknesinin 2023 yılında devredilmesine izin verilmediği iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda özetle, 19.06.2019 tarihinde amatör balıkçılık yapmak için fiber tekne aldığı, devir işlemleri ve ruhsat için Botaş Liman Başkanlığına müracaat ettiği ve sorun yaşamadan teknenin devrini üzerine aldığı, ancak tekneyi satmak için tekrar Botaş Liman Başkanlığına müracaat ettiğinde ilgili personelin teknenin dosyadaki ilk fotoğrafı ile şu anki fotoğrafının birbirini tutmadığını ifade ederek devir işlemini gerçekleştiremeyeceğini belirttiği, teknenin dosyadaki ilk kayıt tarihinin 1998 yılına ait olduğu, görevli personele neden bu şekilde kendisine satışının yapıldığını sorduğunda Ulaştırma Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün 2021 tarihli yazısına atıfta bulunarak ilgili tarihten önce kontrol yapmadıklarının söylendiği, satın aldığı 1 isimli teknenin dosyasının aynı olup olmadığı ve 27.06.2019 tarihinde şu anki haliyle verdiği belge ve fotoğraflarla neden kendisine devir işlemi yapıldığını öğrenmek istediği, Botaş Liman Başkanlığındaki görevin suiistimal edildiğini düşündüğü iddia ve ifade edilerek mağduriyetinin giderilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca başvuruya konu iddialar hakkında 11/01/2024 tarihli ve S. sayılı yazıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün 01/02/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.2. Bakanlıklarına ilgili mevzuatların verdiği yetki, görev ve sorumlulukların Denizcilik Genel
Müdürlüğüne ait Bağlama Kütüğü İşlemleri konulu yazısı çerçevesinde iş ve işlemlerin yürütüldüğü, bu kapsamda gelinen noktada, tekne sahibi tarafından teknenin önceki hali ile eski hali arasındaki yapısal değişikliklere ilişkin 05.05.2017 tarihli ve 30057 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gezi Tekneleri ve
Kişisel Deniz Taşıtları Yönetmeliği kapsamında Onaylanmış Kuruluş olarak yetkilendirilen firmalar tarafından Üretim Sonrası Değerlendirme (PCA) Modülü kapsamında uygun bulunması ve belgelendirilmesi durumunda söz konusu talebin yeniden değerlendirilebileceği,
2.3. Devir işlemi sırasında karşılaşılan bu ve benzeri sorunlara istinaden Bakanlıklarının ilgili yazısı ile yapılan sahteciliklerin önüne geçilmesi ve yapılan izinsiz tadilat ve değişiklikler neticesinde oluşabilecek seyir emniyeti ile can, mal ve çevre güvenliği zafiyetlerinin önlenmesi için, tekne dosyasında bulunan ilk kayıt anındaki fotoğrafları ve teknik bilgileri ile aynı olmayan teknelerin işlemlerinin yapılmaması hükmünün getirildiği,
2.4. Öncelikle teknenin satış işlemi esnasında dosya üzerinde yapılan inceleme, sonrasında ise 06.06.2023 tarihinde mahallinde yapılan fiziki denetim sonucunda; gerek tekne ölçülerindeki farklılık, gerek tekne formlarının farklı olması, gerekse de farklı makine bulunması nedeniyle söz konusu teknelerin aynı tekne olmadığının anlaşıldığı, uyuşmazlığın sebebinin tam olarak ancak tekne sahibi tarafından bilinebileceği, mevcut durumda karşılaşılan sahteciliklerin önüne geçilmesi ve yapılan izinsiz tadilat ve değişiklikler neticesinde oluşabilecek seyir emniyeti ile can, mal ve çevre güvenliği zafiyetlerinin önlenmesi için
Bakanlıklarınca Bağlama Kütüğü İşlemleri konulu talimatın yayınlandığı,
2.5. Teknelerin devir işlemleri 25.09.2014 tarihli ve 29130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağlama
Kütüğü Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde yürütüldüğü, söz konusu işlemlerde Bakanlıklarının diğer ilgili talimatları yanı sıra ilgili Bağlama Kütüğü İşlemleri konulu talimatın da dikkate alındığı,
2.6. Kişinin ruhsat aldıktan sonra teknede tamir ve tadilat yapması mümkün olup tekne cinsinin Özel Tekne olması nedeniyle, tekne üzerinde yapılan değişikliklerin denge ve yüzebilirlik kriterlerinin teyit edilebilmesi için 05.05.2017 tarih ve 30057 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gezi Tekneleri ve Kişisel
Deniz Taşıtları Yönetmeliği uyarınca Üretim Sonrası Değerlendirme (PCA) modülü kapsamında belgelendirilmesi ve makine ile ilgili olarak ise sahiplik belgesi ve diğer zorunlu belgelerin Liman
Başkanlığına sunulması gerektiği,
2.7. Şikâyet konusu olayla ilgili olarak şikâyetçi ve/veya bölgede ikamet eden diğer kişiler ile Bakanlıkları arasında yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklarla ilgili olarak Genel Müdürlüklerinin bilgisi dâhilinde olan bir (1) adet nihai mahkeme kararının Ek’te gönderildiği,
2.8. Bu itibarla, anılan tekne ile liman başkanlığı kayıtlarında yer alan teknenin farklı tekneler olması nedeniyle, teknede tamir ve tadilat yapıldığını Gezi Tekneleri ve Kişisel Deniz Taşıtları Yönetmeliği kapsamında yapılan değişikliklerle ilgili belgelerin liman başkanlığına ibrazının gerektiği, söz konusu teknenin mevcut haliyle donatan adına yeni bir tekne olarak kayıt edilmesinin talep edilmesi halinde ise
“isim başvurusu, Gemi Sanayi Veri Programı çıktısı, tekne fotoğrafları, harç makbuzu (tabi ise), tekne ve makine faturası, tekne ve makine uygunluk belgesi (CE)” sunulması gerektiği, /
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …” hüküm altına alınmıştır.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
4.1. “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumun, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandıracağı” düzenlenmiştir.
5. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “II – Sicil müdürünün görevleri, 1. İnceleme görevi ve geçici tescil” başlıklı 32’nci maddesinde; “(1) Sicil müdürü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlüdür.
(3) Tescil edilecek hususların gerçeği tam olarak yansıtmaları, üçüncü kişilerde yanlış izlenim yaratacak nitelik taşımamaları ve kamu düzenine aykırı olmamaları şarttır.”
6. 25.09.2014 tarihli ve 29130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağlama Kütüğü Uygulama
Yönetmeliği’nin
6.1. “Amaç” başlıklı 1’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; bağlama kütüğüne ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak mali hükümler, idari yaptırımlar, yapılacak iş ve işlemlerin nasıl ve kimler tarafından yürütüleceğine ilişkin hususları belirlemektir.”
6.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik; a) 18 gros tonilatodan küçük ticari gemi, deniz ve iç su araçlarını, b) Özel kullanıma mahsus gemi, deniz ve içsu araçlarını, c) Bunların mâlik ve işletenlerini, kapsar.”
6.3. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bağlama kütüğü: Gemi, deniz ve içsu aracının kaydedildiği, ana ve yardımcı kütüklerden oluşan elektronik kayıt sistemini ve bağlama kütüğü dosyasını, b) Bağlama kütüğü numarası: Bağlama kütüğüne kayıt edilen her bir gemi, deniz ve içsu aracı için farklı sayı ile belirlenmiş ve ülke genelinde tek olan numarayı, c) Bağlama kütüğü sıra sayısı: Bir bağlama kütüğüne ilk kayıt esnasında her bir gemi, deniz ve içsu aracı için yeni açılan kayda verilen ve o bağlama kütüğündeki kayıt adedini gösteren sıra sayısını, ç) (Değişik: RG-30/12/2023-32415) Bakanlık: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını,
d) Başkanlık: Bağlama kütüğünün tutulduğu liman başkanlıkları veya bağlama kütüğü tutmakla yetkilendirilmiş belediye başkanlıklarının her birini, e) Deniz aracı: Gemi dışında, denizde yüzebilen ve tahsis edildiği gayeye uygun olarak kullanılan her türlü araç ve yapıyı, ğ) Hak sahipliği belgesi: Bağlama kütüğüne kendi adına gemi, deniz ve içsu aracı kaydettirmek isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, gemi, deniz ve içsu aracı üzerindeki mülkiyet haklarını gösterir, mevzuatına uygun düzenlenmiş belgeyi, h) İç su: Tabii ve suni göller ile baraj göllerini, dalyan ve nehirleri, ı) İç su aracı: İç sularda kullanılan ve gemi dışındaki her türlü tekne ve yapıyı, ifade eder.”
6.4. “Bağlama kütüklerinin kurulacağı yer ve yetki alanı” başlıklı 5’nci maddesinde; “(1) Bağlama kütüğü, her liman başkanlığında ve liman başkanlığının yetki alanında bulunmayan iç sularda belediye başkanlıkları bünyesinde kurulur. Bağlama kütüğünün iç sularda hangi belediye başkanlıkları bünyesinde tutulacağı Bakanlık tarafından belirlenir.
(2) Bağlama kütüklerinin yetki alanı; a) Liman başkanlığının 31/10/2012 tarihli ve 28453 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Limanlar
Yönetmeliğinde koordinatlarla belirlenmiş liman idari sınırları ile aynıdır.
b) Belediye başkanlıkları bünyesinde kurulan bağlama kütükleri için Bakanlıkça belirlenen alandır.
(3) Denizle bağlantısı olan iç sular, liman başkanlıklarınca tutulan bağlama kütüğü yetki alanı içerisinde yer alır. Buraların hangi bağlama kütüğünün yetkisi dâhilinde olduğu Bakanlık tarafından belirlenir.”
6.5. “Kayıt zorunluluğu ve yükümlülükler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) 9 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen gemi, deniz ve içsu araçlarının malik veya işletenleri, gemi, deniz ve içsu araçlarını bağlama kütüğüne kayıt ettirmek ve ruhsatname almak zorundadır.
(2) İlk defa kayıt edilecek veya kayıt değişikliği yapılacak gemi, deniz ve içsu araçları için, iktisap veya kayıt değişikliğini gerektiren işlem tarihinden itibaren bir ay içerisinde yazılı olarak ilgili başkanlığa başvurulur.
(3) Mâlik veya işleten, gemi, deniz ve içsu aracının boy ölçümü işlemi yapıldıktan sonra istediği bağlama kütüğüne kaydettirebilir.”
6.6. “Yetki, sorumluluk ve teşkilat” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Bağlama kütüğünün tutulmasından liman başkanı yetkili ve sorumludur. Liman başkanlığının yetki alanına girmeyen iç sularda yetki ve sorumluluk yetkilendirilmiş belediye başkanındadır.”
6.7. “Bağlama kütüğüne kaydedilecek gemi, deniz ve içsu araçları” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1)
Bağlama kütüğüne; a) 18 gros tonilatonun altında ve 2,5 metre ve üzerindeki; Milli Gemi Siciline veya Türk Uluslararası Gemi
Siciline tescil edilmemiş ticari gemi, deniz ve içsu araçları, b) Boyu 2,5 metre ve üzerindeki özel kullanıma mahsus gemi, deniz ve içsu araçları, zorunlu olarak kaydedilir.”
6.8. “Bağlama kütüğüne kayıt şartları” başlıklı 13’üncü maddesinde; “(1) Bağlama kütüğüne kayıt, gemi, deniz ve içsu aracının mâlik veya işletenleri yahut vekilleri veyahut kanuni temsilcilerinin yazılı talebi üzerine yapılır. Talep, yazılı olarak bağlama kütüğünü tutmakla yükümlü ilgili başkanlığa yapılır.
(2) Talep dilekçesi, talep sahibince ilgili başkanlığa verilir. Talebi inceleyen bağlama kütüğü kayıt personeli, talebin uygun olduğunu tespit etmesi halinde talebin yapıldığı tarih, saat ve dakikasını dilekçe üzerine kayıt eder ve imzalar. Talep bu saat itibariyle yapılmış sayılır.
/
(3) Talebin gereğini yerine getirmeye engel bir hâlin veya eksikliğin tespit edilmesi durumunda talep işleme konulmaz, engelin kaldırılması veya eksikliğin giderilmesi için talep sahibine makul bir süre verilir. Bu süre sonunda kayda engel durum giderilmez veya eksiklik tamamlanmaz ise talep reddedilir.”
6.9. “Mülkiyetin devri” başlıklı 14’ncü maddesinde; “(1) Bağlama kütüğüne kayıtlı gemi, deniz ve içsu araçlarının mülkiyetinin devrini gerektiren hukuki işlemlere yönelik belgelerin başkanlıklar huzurunda veya noterde düzenlenmesi zorunludur. Mülkiyetin devri işlemleri, gemi, deniz veya içsu aracının kayıtlı olduğu bağlama kütüğünün bağlı olduğu başkanlık dışında başka bir başkanlık huzurunda da yapılabilir.
Başkanlıklar veya noter dışında yapılmış mülkiyetin devrini amaçlayan işlemler geçersizdir ve bu tür işlemlerde hak sahibi olarak gözüken kişi adına kayıt yapılmaz.”
6.10. “Kayıt için gereken belgeler” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Gemi, deniz ve içsu araçlarının bağlama kütüğüne kaydedilmesi için gereken belgeler aşağıda belirtilmiştir.
a) Talep dilekçesi, b) Talep sahibi gerçek kişi ise T.C. kimlik numarası, tüzel kişilik ise vergi numarası, c) Yabancılar için oturma izin belgesi, ç) Hak sahibi olduğuna ilişkin adli veya idari mercilerden alınan resmi belge, d) Ticari olan gemi, deniz ve içsu araçları için tonilato belgesi.”
7. 05.05.2017 tarihli ve 30057 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Gezi Tekneleri ve Kişisel Deniz Taşıtları
Yönetmeliği’nin
7.1. “Amaç” başlıklı 1’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; 2 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ürünlerin tasarımı ve üretim gerekliliklerini ve bu ürünlerin gereklere uygun olarak piyasaya arz edilmelerini sağlamak üzere, CE uygunluk işaretlemesine yönelik usul ve esasları düzenlemektir.”
7.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik; a) Gezi teknelerine ve kısmen tamamlanmış gezi teknelerine, b) Kişisel deniz taşıtlarına ve kısmen tamamlanmış kişisel deniz taşıtlarına, c) Ek-2’de belirtilen ve ayrı olarak piyasaya arz edilen bileşenlere, ç) Deniz taşıtına tesis edilmiş veya tesis edilmesi amaçlanmış sevk motorlarına, d) Deniz taşıtına tesis edilmiş olan sevk motorlarından büyük tadilata tabi olanlara, e) Büyük tadilata tabi olan deniz taşıtlarına, uygulanır.”
7.3. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelikte geçen; b) Bakanlık: (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını, ç) “CE” işareti: İmalatçısının ürünün “CE” işaretinin konulmasını öngören ilgili teknik mevzuatın uygulanabilir gerekliliklerine uygun olduğunu beyan ettiği işareti, d) “CE” İşareti Yönetmeliği: 16/12/2011 tarihli ve 2011/2588 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “CE” İşareti Yönetmeliği, f) Deniz taşıtı: Gezi teknesi veya kişisel deniz taşıtını, ğ) Gezi teknesi: Sevk sistemine bakılmaksızın, spor ve gezi amaçlı, tekne boyu 2,5 metreden 24 metreye kadar olan, kişisel deniz taşıtı haricindeki herhangi bir deniz taşıtını, ü) Tekne boyu: Uyumlaştırılmış standarda göre ölçülen tekne boyunu,
7.4. “Temel gereklilikler” başlıklı 5’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler, Ek-1’de belirtilen uygulanabilir temel gereklilikleri karşılamak koşuluyla, doğru bir şekilde bakımları yapıldığı ve
amacına uygun olarak kullanıldığı takdirde; insan sağlığını ve güvenliğini, mal varlığını ve çevreyi tehlikeye atmamaları hâlinde hizmete sunulabilir.
(2) Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler, birinci fıkradaki gereklilikleri karşılamadığı sürece, piyasada bulundurulamaz ve kullanım için hizmete sunulamaz.”
7.5. “Uygunluk varsayımı” başlıklı 15’nci maddesinde; “(1) Uyumlaştırılmış standartlar ve/veya uyumlaştırılmış standarda karşılık gelen uyumlaştırılmış ulusal standartlar veya bunların bir kısmı ile uyumlu olan ürünlerin, 5 inci madde ve Ek-1’de belirtilen güvenlik gerekliliklerine uygun olduğu kabul edilir.”
7.6. “CE işaretinin genel esasları” başlıklı 17’nci maddesinde; “(1) CE işareti, “CE” İşareti Yönetmeliği hükümlerine tabidir.”
7.7. “CE işaretinin konusu olan ürünler” başlıklı 18’nci maddesinde; “(1) Aşağıdaki ürünler, piyasaya arz
edildiklerinde veya hizmete sunulduklarında CE işaretine tabidir:
a) Deniz taşıtları, b) Bileşenler, c) Sevk motorları.
(2) Bakanlık, birinci fıkrada belirtilen CE işareti taşıyan ürünlerin bu Yönetmeliğin gereklerini karşıladığını kabul eder.”
7.8. “Uygulanabilir uygunluk değerlendirme prosedürleri” başlıklı 20’nci maddesinde; “(1) İmalatçılar,
2 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ürünleri, piyasaya arz etmeden önce, 21 inci, 22 nci ve 23 üncü
maddelerde belirtilen modüllerde düzenlenmiş prosedürleri uygular.
(2) Kişisel ithalatçılar, 2 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ürünleri, hizmete sunmadan önce, eğer imalatçı ilgili ürünün uygunluk değerlendirmesini gerçekleştirmemişse, 24 üncü maddede atıfta bulunulan prosedürü uygular.
(3) Motorda büyük tadilat veya teknede büyük dönüşüm sonrasında sevk motoru veya deniz taşıtını, piyasaya arz eden veya hizmete sunan ya da bu Yönetmelik kapsamında olmayan bir deniz taşıtını, bu
Yönetmelik kapsamına girecek şekilde kullanım amacını değiştiren bir kişi, ürünü piyasaya arz etmeden veya hizmete sunmadan önce, 24 üncü maddede belirtilen prosedürü uygular.
(4) 2 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinin (7) numaralı alt bendinde atıfta bulunulan, kişisel kullanım için imal edilen deniz taşıtını 5 yıllık süre sona ermeden piyasaya arz eden bir kişi, ürünü piyasaya arz etmeden önce 24 üncü maddede belirtilen prosedürü uygular.”
7.9. “Üretim sonrası değerlendirme” başlıklı 24’üncü maddesinde; “(1) 20 nci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında atıfta bulunulan üretim sonrası değerlendirmesi, Ek-5’te belirtildiği gibi yerine getirilir.” hüküm altına alınmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. (1) numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran tarafından özetle; 27.06.2019 tarihinde amatör balıkçılık yapmak için aldığı fiber teknenin devir işlemleri için idareye müracaat ettiğinde satılmak istenen tekne ile liman başkanlığı kayıtlarında yer alan teknenin farklı tekneler olduğu belirtilerek ilgili isteğinin reddedildiği, bu durumda 2019 yılında devraldığı şekliyle devredemediği için mağdur edildiği iddia ve ifade edilerek konu hususundaki mağduriyetinin giderilmesi talep edilmektedir.
10. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünden alınan yazı ve eklerin incelenmesinden özetle; Teknelerin devir işlemleri 25.09.2014 tarihli ve 29130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde yürütüldüğü, devir işlemi sırasında karşılaşılan bu ve benzeri sorunlara istinaden Bakanlıklarının 18.03.2021 tarihli ilgili yazısı ile yapılan sahteciliklerin önüne geçilmesi ve yapılan izinsiz tadilat ve değişiklikler neticesinde oluşabilecek seyir emniyeti ile can, mal ve çevre güvenliği zafiyetlerinin önlenmesi için, tekne dosyasında bulunan ilk kayıt anındaki fotoğrafları ve teknik bilgileri ile aynı olmayan teknelerin işlemlerinin yapılmaması hükmünün getirildiği, 06.06.2023 tarihinde mahallinde yapılan fiziki denetim sonucunda; gerek tekne ölçülerindeki farklılık, gerek tekne formlarının farklı olması, gerekse de farklı makine bulunması nedeniyle söz konusu teknelerin aynı tekne olmadığının anlaşıldığı, uyuşmazlığın sebebinin tam olarak ancak tekne sahibi tarafından bilinebileceği, tekne üzerinde yapılan değişikliklerin tespit edilebilmesi için
Üretim Sonrası Değerlendirme (PCA) modülü kapsamında belgelendirilmesi ve makine ile ilgili olarak ise sahiplik belgesi ve diğer zorunlu belgelerin Liman Başkanlığına sunulması gerektiği ifade edilmektedir.
11. Bağlama kütüğüne ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak mali hükümler, idari yaptırımlar, yapılacak iş ve işlemlerin nasıl ve kimler tarafından yürütüleceğine ilişkin hususları belirlemek amacıyla Bağlama
Kütüğü Uygulama Yönetmeliği hazırlanmıştır. İlgi Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde bağlama kütüğünün tanımı yapılmış olup buna göre bağlama kütüğü, gemi, deniz ve içsu aracının kaydedildiği, ana ve yardımcı kütüklerden oluşan elektronik kayıt sistemini ve bağlama kütüğü dosyasını ifade etmektedir. Yine 5’nci maddesi uyarınca, bağlama kütüğünün, her liman başkanlığında ve liman başkanlığının yetki alanında bulunmayan iç sularda belediye başkanlıkları bünyesinde kurulacağı belirtilmiş; 6’ncı maddesinde gemi, deniz ve içsu araçlarının malik veya işletenlerinin, gemi, deniz ve içsu araçlarını bağlama kütüğüne kayıt ettirmek ve ruhsatname almak zorunda olduğu; 9’uncu maddesinde ise boyu 2,5 metre ve üzerindeki özel kullanıma mahsus gemi, deniz ve içsu araçları zorunlu olarak kaydedileceği belirtilmiştir.
12. Gezi Tekneleri ve Kişisel Deniz Taşıtları Yönetmeliği ile getirilen düzenlemelerdeki amaç isearalarında gezi tekneleri ve kısmen tamamlanmış gezi tekneleri ve kişisel deniz taşıtları ve kısmen tamamlanmış kişisel deniz taşıtları da olan ürünlerin tasarımı ve üretim gerekliliklerini ve bu ürünlerin gereklere uygun olarak piyasaya arz edilmelerini sağlamak üzere, CE uygunluk işaretlemesine yönelik usul ve esasları düzenlemektir. Buradaki “CE” işaretinin tanımı 4’üncü maddede yapılmış olup buna göre “CE” işareti, imalatçısının ürünün “CE” işaretinin konulmasını öngören ilgili teknik mevzuatın uygulanabilir gerekliliklerine uygun olduğunu beyan ettiği işareti olarak tanımlanmıştır. Bir başka ifadeyle, ürünün ilgili teknik düzenlemesine uygun olduğunu ve ürünlerin amacına uygun kullanılması halinde insan can ve mal güvenliği, bitki ve hayvan varlığı ile çevreye zarar vermeyeceğini gösteren bir işarettir. Nitekim, Yönetmeliğin 5’inci madde hükmü gereğince ürünlerin söz konusu gereklilikleri karşılamadığı sürece, piyasada bulundurulamayacağı ve kullanım için hizmete sunulamayacağı düzenlenmiştir. “CE” belgesi almak isteyenlerin ise 24’üncü madde de belirtildiği şekliyle ürünlerini üretim sonrası uygunluk değerlendirme prosedürlerine tabi tutmaları gerekmektedir. Bu noktada, idare tarafından cevabi yazıda da atıfta bulunulan Üretim Sonrası Değerlendirme (PCA), imalatı tamamlanmış ve kaydı yapılmış bir teknenin (2.5-24 metre arası bütün yat ve gezi teknelerinin) kontrol edilerek “CE” sertifikalandırılması için kullanılan bir uygunluk değerlendirme prosedürünü ifade etmektedir.
/
13. Somut olaydaki uyuşmazlığın, 19.06.2019 tarihinde satın alınan fiber teknenin 2023 yılında yeniden devri talep edildiğinde, Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesinde yer alan bilgiler ile mevcut fiziki özelliklerinin birbirinden farklılık göstermesi sebebiyle idare tarafından devir işleminin gerçekleştirilmemesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
14. Başvuran tarafından Kurumumuza yapılan ilk başvuru neticesinde Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri gereği, dosya hususunda Gönderme Kararı verilmiş olup idare tarafından ilgi karara verilen cevabi yazıda özetle; 06.06.2023 tarihinde yapılan incelemede teknenin ilk olarak . adına 01.02.2010 tarihinde Bodrum Bölge Liman Başkanlığına – ismiyle ölçümünün yapılarak kaydedildiği, sonrasında donatan değişikliklerinin olduğu, en son tarafından 19.06.2019 tarihinde
Mersin Bölge Liman Başkanlığı aracılığıyla satın alındığı ve donatanının talebi üzerine naklinin yapılarak
Botaş Bölge Liman Başkanlığınca 27.06.2019 tarihinde – ismiyle Bağlama Kütüğü
Ruhsatnamesi düzenlendiği anlaşılmıştır.
15. Botaş Bölge Liman Başkanlığı tarafından -1 isimli tekne hakkında 06.06.2023 tarihinde fiziki inceleme yapılmış olup teknenin Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesinde belirtilen tam boyu: 4,00 metre,
eni: 1,50 metre ve derinliği: 0,65 metre olmasına karşın yerinde yapılan ölçümde ise tam boyunun:
4,50 metre (50 cm fazla), eninin:1,60 metre (10 cm fazla) ve derinliğinin: 0,77 metre (12 cm fazla)
olduğu görülmüştür. Buna ek olarak 27.06.2019 tarihli Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesinde belirtilen marka, seri numaralı 15 BHP’lik ana makine yerine, marka, 25BHP (18,4 kW) ve seri numarası silinmiş farklı bir kıçtan takmalı makine olduğu belirtilmiştir. Ayrıca 1,00×0,49×0,78 ebatlarında seyir mahallinin ruhsatnamedeki fotoğrafta yer alan teknede mevcut olmadığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak teknenin, 06.06.2023’te denetimi yapılan tekne (a) ile ilk kayıt işleminde alınan fotoğraftaki teknenin (b) aynı olmadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Bu noktada, dosyada yer alan fiziki bilgileri ile mevcut fiziki özellikleri farklı formlarda olan ve bu durumun görsel materyallerle de desteklenen teknenin mevcut haliyle donatan adına yeni bir tekne olarak kayıt edilmesi gerekmektedir.
/
a) b)
16. Kurumumuzun bilgi belge talep yazısına cevaben idare tarafından cevabi yazıda atıfta bulundurulan
Ulaştırma Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün 18.03.2021 tarihli ve E- – – sayılı yazısı incelenmiştir. Buna göre; Bakanlık Müfettişleri tarafından liman başkanlıklarında yapılan tetkikler neticesinde tanzim edilen Soruşturma Raporlarında birtakım hususların tespit edilmesi sebebiyle bağlama kütüğü kaydı nakli yapılan gemilerin dosyalarının incelenmesi ve varsa mevzuat gereği olması gereken ancak dosyasında bulunmayan eksikliklerin Genel Müdürlüğe bildirilmesi, Liman
Başkanlıklarında yapılacak işlemlerde dosyada kayıtlı gemi ile işlem yapılacak geminin aynı gemi olduğundan emin olmak için gerekli denetimin yapılarak işlemlerin yapılması ve noter satışları için talep edilecek bağlama kaydı örneği verilmeden önce belge talep edilen teknenin aynı tekne olduğunun teyit edilmesi hususlarında gerekli hassasiyetin gösterilmesi için uyarıda bulunulmuştur.
Bu noktada gemi/teknelerin devir işlemleri öncesinde bağlama kütüğü ruhsatnamesindeki bilgileri ile mevcut görünümü arasındaki gerekli tetkiklerin yapılarak varsa ürün üzerinde sonradan yapılan tadilatların ilgili dosyalarda muhafaza edilmesi gerekliliği belirtilmiştir. Nitekim 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun sicil müdürünün görevlerinin belirtildiği 32’nci maddesinde sicil müdürünü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlü kılarak tescil edilecek hususların gerçeği tam olarak yansıtması gerekliliği hüküm altına alınmıştır. İdare tarafından da ifade edildiği üzere, liman başkanlıklarına gönderilen 18.03.2021 tarihli ilgili yazıdan sonra bahse konu işlemlerde ürünlerin sadece evrak üzerinden değil yerinde fiziki incelenmesi noktasında azami dikkat gösterilmeye başlandığı anlaşılmıştır.
17. Başvuran tarafından, ruhsatnameyi aldığı 27.06.2019 tarihinden bu yana tekne üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı iddia edilmiştir. Kurumumuz tarafından somut belgeler üzerinden yapılan incelemede tekne üzerinde yapılan değişikliklerin hangi tarihlerde yapıldığı tespiti mümkün olmamaktadır.
Bununla birlikte 01.02.2010 tarihinden bu yana farklı donatanlar adına kaydedildiği anlaşılan teknenin, tamir ve tadilat işlemleri hususundaki kayıtlarının düzgün tutulmadığı anlaşılmaktadır. Bu noktada, idare tarafından da ifade edildiği üzere, tekne formunda tamir ve tadilat yapılması sebebiyle anılan tekne ile liman başkanlığı kayıtlarında yer alan teknenin farklı tekneler olduğu tespit edildiğinden, en, boy, derinlik ve hatta makine ve seyir defterinde farklılık gösteren tekneye ilişkin ilgili değişikliklerin Gezi
Tekneleri ve Kişisel Deniz Taşıtları Yönetmeliği kapsamı uyarınca temel gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının liman başkanlığı tarafından öncelikle tespit edilmesi ve
Üretim Sonrası Değerlendirme (PCA) modülü kapsamında belgelendirilerek mevcut haliyle donatan adına yeni bir tekne olarak kayıt edilmesi gerektiği açıktır. Nitekim ilgili ürünün temel gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının anlaşılmasının ancak bu şekilde mümkün olacaktır. Mevcut durumda, gerek tekne formlarının farklılığı gerekse farklı makine bulunması sebebiyle seyir sırasında oluşabilecek can, mal ve çevre güvenliği zafiyetlerinin önlenmesi ve sahteciliklerin önüne geçilmesi için yapılan değişikliklerin donatan olması sebebiyle başvuran tarafından ilgililere ibrazı gerekmektedir. Bu noktada, başvuran tarafından iddia edildiği şekliyle, teknenin kendisine 27.06.2019 tarihinde dosya üzerindeki evraklarla belge ve fotoğraflarla devir işlemi yapılmış olsa bile, bu durumun idare tarafından teknenin
06.06.2023 tarihinde mahallinde yapılan fiziki denetim sonucunda; en, boy, genişlik, motor, seyir defteri
değişik, farklı tekne olduğu tespit edildiğinden tekneye ilişkin can güvenliğinin sağlanmasına yönelik bilgi talep etme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Başvuranın 2019 yılında tekneyi devralması, kayıtlı tekneden fiilen farklı bir tekne söz konusu olduğundan ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasını ile can ve seyir güvenliğine ilişkin gerekli şartları sağladığına dair yeniden kayıt yapılması zorunluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Başvuran 2023 yılında devre izin verilmeyecekse 2019 yılında da devir yapmasına müsaade edilmemesi gerektiğini ifade etmekte olup, Kurumumuzun yasal mevzuatı gereği altı ay öncesine ilişkin İdarenin işlem, eylem, tutum ya da davranışları inceleme yetkisi bulunmamaktadır.
18. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; 19.06.2019 tarihinde satın alınan fiber teknenin yeniden devri talep edildiğinde, Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesinde yer alan bilgiler ile mevcut fiziki özelliklerinin birbirinden farklılık göstermesi sebebiyle idare tarafından devir işleminin gerçekleştirilmediği, söz konusu teknenin mevcut durumdaki fiziki formunun ve makinesinin resmi belgesinde yer alan bilgilerinden tamamen farklı olduğu, (Yapılan ölçümde tekne boyunun: 4,50 metre (50 cm fazla), eninin:1,60 metre (10 cm fazla) ve derinliğinin: 0,77 metre (12 cm fazla) olduğu, marka, seri numaralı 15 BHP’lik ana makine yerine, marka, 25BHP (18,4 kW) ve seri numarası silinmiş farklı bir kıçtan takmalı makine olduğu, ayrıca 1,00×0,49×0,78 ebatlarında seyir mahallinin ruhsatnamedeki fotoğrafta yer alan teknede mevcut olmadığı, sonuç olarak 06.06.2023’te denetimi yapılan tekne ile ilk kayıt işleminde alınan fotoğraftaki teknenin aynı olmadığı tespit edildiğinden) bu zamana kadar tekne üzerinde yapılan ve hiçbir kayıt altında tutulmamış olan tamir ve tadilatların liman başkanlığına bildirilmemesi sebebiyle mevcut durumda Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği ile Gezi Tekneleri ve
Kişisel Deniz Taşıtları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak donatan adına yeniden kayıt ettirilmesi gerektiği, bunun için de başvuranın seyir güvenliği için gerekli belgelerle birlikte müracaat etmesinin istendiği anlaşıldığından, idare tarafından 2023 yılında gerçekleştirilmeyen devir işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarece, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde, “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14.06.2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; anılan Kanun’un “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararı’nın idareye tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açıktır
VI. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosyanın kapsamına göre, devir talebi esnasında kayıtlardaki tekne ile aynı olmadığı tespit edilen teknenin seyir emniyeti ile can, mal ve çevre güvenliği zafiyetlerinin önlenmesi için gerekli belgelerle birlikte donatan adına yeniden kayıt olması gerektiğinden, 2023 yılında devredilmeme işlemine yönelik ŞİKÂYET BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/