|
ÖZET: Başvuran, Ek Özel Hizmet Tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden ödenmesi talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Anayasa ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memurların hakları ve ödenekleri kanunla düzenlenmektedir. 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, özel hizmet tazminatının ödenmesinde kadro ve unvanın esas alınacağını belirtmektedir. Başvuran, teknik öğretmen unvanına sahip olmasına rağmen, tazminatın 2.0 oranı üzerinden ödenmesi nedeniyle başvurusu reddedilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın teknik hizmetler sınıfında görev yaptığını ve teknik öğretmen unvanına sahip olduğunu göz önünde bulundurarak, 3.0 katsayısının uygulanması gerektiği sonucuna varmıştır. Bu durum, ilgili mevzuat ve idarenin açıklamalarıyla desteklenmektedir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığına dair idarenin işlemi iptal edilmiştir ve Orman Genel Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1419-S.23.2416
BAŞVURU NO : 2022/15479
KARAR TARİHİ : 02/02/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek Özel Hizmet Tazminatının 3.00 kat sayısı üzerinden hesaplanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Mut Orman İşletme Müdürlüğünde Teknisyen olarak görev yaptığını, 20/07/2010 tarihinde
Marmara Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Metal Öğretmenliği bölümünden mezun olduğunu (Teknik Öğretmen) üst öğrenimi tamamladığını, bu nedenle Ek Özel Hizmet Tazminatının 3.0 katsayısından hesaplanması gerektiğini belirterek Ek Özel Hizmet Tazminatımın 3.0 katsayısı üzerinden ödenmesi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden, Orman Genel Müdürlüğü
tarafından gönderilen 20.10.2022 tarih ve sayılı yazıda özetle; 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar’ın Özel Hizmet Tazminatının belirlediği II sayılı Cetvelin teknik hizmet bölümünün 6. Maddesine göre personelin kadrosu esas alınarak belirlendiği, Kamu Denetçiliği Kurumu Tarafından yazılan 21.01.2020 tarih ve sayılı Tavsiye
Kararının ilgili kurumda çalışan personel ile alakalı olduğu ve bu kararın genele uygulanamayacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi
edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.1) “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin
nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatları” düzenleyen 152 nci maddesinin
III ortak hükümler bölümünün birinci fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları, bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur.”
6) 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344
saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar Bakanlar Kurulu Kararının
6.1) “Parasal tutarlar ve kesintiler” başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci maddesinin (c) fıkrasında; “I ve
III sayılı cetvellere göre ödemeye esas olacak tazminatların oranları, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun “Zam ve tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde sınıf, derece, unvan ve öğrenim durumu itibarıyla yer alan üst sınırları hiçbir şekilde geçemez.”
6.2) “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesinin 1 inci
fıkrasının (b) bendinde; “I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, … esas alınır.”
6.3) Kararın 4 üncü maddesinin (e) bendinde; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait
kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.”
6.4) Karar’a ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı
sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir.
Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
/
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.”
7) 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde;
“Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara “teknisyen”, b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir. Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Tavsiye Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; kendisine Ek Özel Hizmet
Tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuru yapmıştır.
10) Anayasanın 128 inci maddesinin 2 inci fıkrasında, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüş; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında ise, memurlara, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı kurala bağlanmıştır.
/
11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152. maddesinde de, hangi
işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne miktarda, hangi usul ve esaslara göre iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk ve özel hizmet tazminatı ödeneceğinin Cumhurbaşkanı
Kararı ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
12) Bu hükme istinaden, 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile gerek hizmet sınıfları açısından gerekse kadro ve unvan itibariyle personele ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı ödeneceği kabul edilmiş olup, 2019/848 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de bu Kararın 2019 yılında da uygulamaya devam edileceği kararlaştırılmıştır.
13) Mezkur Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel hizmet tazminatının
ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen durumlar hariç olmak üzere personelin işgal ettiği kadrosu ile sınıfı ve kariyerinin esas alınacağı, 4 üncü maddesinin (e) bendinde ise; teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunup da, hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, ancak kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıfında bulunup da, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenemeyeceği belirtilerek zam ve tazminatların ödenmesinde personelin bulunduğu kadronun ve kariyerinin esas alınacağı ancak; istisnai durumlarda bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere de mesleki üst öğrenimleri esas alınarak zam ve tazminatların ödenebileceği yine anılan Karar eki (II) sayılı Özel Hizmet
Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında da, Kararda sayma suretiyle belirtilen kadrolarda bulunanlar ile 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlara, Kararda tanımı yapılan açık çalışma mahallerinde fiilen görev yapması durumunda hangi katsayı oranından özel hizmet tazminatının ödeneceği düzenlenmiştir.
14) Somut olayda; 2017 tarihinde Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Metal Öğretmenliğinden
mezun olan ve Ağrı İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde Teknik Hizmetler Sınıfı içerisinde Teknisyen kadrosunda görev yapmakta olan başvuran, teknisyen kadrosunda görev yaptığı ve teknik öğretmen unvanına sahip olduğundan bahisle ek özel hizmet tazminat ödemelerinin 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının II Sayılı Cetveline göre 3.0. oranı esas alınmak suretiyle ödenmesi gerekirken 2.0 oranı üzerinden ödenmesinden dolayı yaptığı başvurunun; “ Ek özel hizmet tazminat ödemelerinde (arazi tazminatı) kadronun esasa alınması gerektiği bu kapsamda Arama Kurtarma
Teknisyeni kadrosunda görev yapan başvurana talebinin yerine getirilemeyeceği” gerekçesiyle talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
15) Bu çerçevede konunun değerlendirilmesinde, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma
Genel Müdürlüğünün 3 numaralı paragrafta belirtilen görüş yazısında da belirtildiği gibi, Bakanlar Kurulu
Kararında belirtilen açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara ek özel hizmet tazminatı verilebilmesi için teknik hizmetler sınıfında bulunmak kaydıyla; en az dört yıllık yükseköğrenim görenlerden; başmühendis, başmimar, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi,
jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperi unvanları için kural olarak kadroda bulunma şartının ön görüldüğü, ancak 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için istisnai bir duruma yer verilerek kadroda bulunma koşulu yerine unvanı alma şeklinde düzenleme yoluna gidildiği, zira Bolu İdare Mahkemesinin benzer konu ile alakalı kararında (Bakınız benzer nitelikteki Bolu İdare Mahkemesinin 2018/1 E. ve 2018/1028 sayılı Kararı) belirttiği gibi kadronun esas alınması halinde teknik öğretmen unvanını alanlar için getirilen bu düzenlemenin uygulama imkanı kalmayacağı, bu nedenle 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için teknik öğretmenlik kadrosunda bulunma şartı aranmadan bahse konu özel hizmet tazminatından faydalanması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
16) Balıkesir İdare Mahkemesinin 05/04/2011 tarihli E:2009/1069 K:2011/524 sayılı Kararının
incelenmesinde, Balıkesir İl Sivil Savunma Müdürlüğünde Arama ve Kurtarma Teknisyeni olarak görev yapan davacının, bitirmiş olduğu Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarım Önlisans Programının davacının görevlendirildiği kadronun üst öğrenimi olmadığından dolayı talebin reddine karar verildiği, dolayısıyla yukarıdaki paragrafta da belirtildiği üzere söz konusu Mahkeme Kararının 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanların teknik öğretmenlik kadrosunda bulunma şartı aranmadan bahse konu özel hizmet tazminatından faydalanmasına yönelik taleple bir ilgisinin olmadığı; ayrıca Uludağ
Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığında Teknik Hizmetler Sınıfında “Teknisyen” kadrosunda görev yapmakta iken Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Eğitimi Bölümü Yapı
Öğretmenliği Programından mezun olan personelin “teknik öğretmen” unvanı alanlar için öngörülen zam ve tazminatlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin anılan Üniversitenin Maliye Bakanlığından görüş talep etmesi üzerine Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 20/06/2006 tarih ve
11950 sayılı yazısında da özetle “Teknik Hizmetler Sınıfına dahil “teknisyen” kadrosunda görev yapmakla
birlikte Teknik Eğitim Fakültesinden mezun olmak suretiyle “teknik öğretmen” unvanı alarak teknikle ilgili mesleki bir üst öğrenimi bitirmiş olan personele “teknik öğretmen” unvanı alanlar için öngörülen zam ve tazminatların ödenmesinin mümkün olduğu” şeklinde görüş verildiği görülmüştür.
17) Yukarı anlatılan hususlar, ilgili mevzuat, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, başvuranın iddiaları ile
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün Kurumumuza göndermiş olduğu görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; Teknisyen olarak görev yapmakta iken 20/07/2010 tarihinde Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Metal Öğretmenliği Programından mezun olarak teknik öğretmen unvanını ihraz eden başvuranın Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı
Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde % 3 ek özel hizmet katsayısından faydalandırılmamasına yönelik İdarece tesis edilen işlemin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli
olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Mersin İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17.4.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler
Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde % 3 ek özel hizmet katsayısından faydalandırılması yönünde ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi