|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın 2828 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi uyarınca tekniker unvanına atanma talebinin reddedilmesi üzerine yapılan değerlendirmelerde, idarenin takdir yetkisinin keyfi kullanılamayacağı vurgulanmıştır. İdare, bu yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde, nesnel ve tarafsız bir şekilde kullanmak zorundadır. Başvuranın talebinin reddedilmesi, üniversitenin bünyesinde boş tekniker kadrosu bulunmasına rağmen yeterli somut gerekçe sunulmaksızın yapılmıştır.
Kararda, idarenin atama yapabileceği boş kadro bulunsa bile, hizmet ihtiyacı çerçevesinde takdir yetkisini kullanabileceği belirtilmiş, ancak bu durumda bile gerekçelerin makul ve hukuken geçerli olması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın atanma talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmış ve talebin yeniden değerlendirilmesi için tavsiyede bulunulmuştur. Bu durum, kamu yönetiminde iyi yönetim ilkelerine uyulması gerektiğini de ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15673-S.22.23928
BAŞVURU NO : 2022/11483
KARAR TARİHİ : 05/12/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DÜZCE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
2828 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında tekniker
BAŞVURUNUN KONUSU :
unvanına atanma talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 11/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2828 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamında Düzce Üniversitesi Rektörlüğü Ziraat
Fakültesi Dekanlığı bünyesinde Bilgisayar İşletmeni unvanına atandığını, 07/07/1995 tarihinde Ankara
Üniversitesi Kalecik Meslek Yüksekokulundan önlisans öğrenimini tamamladığını belirterek; 2828 sayılı
Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında tekniker unvanını öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğundan, tekniker kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Düzce Üniversitesi Rektörlüğünün 15/09/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; Sosyal Hizmetler Kanunu Kapsamında
Tanınan İstihdam Hakkının Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin “Görevde olan hak sahiplerinin unvanlara atanması” başlıklı Geçici 2 nci maddesinin “… Bu kişilerin atanmasında ilgili kurumca mevcut kadro durumu, ilgililerin öğrenim durumu itibarıyla ihraz etmiş oldukları unvanlar ve kurumun hizmet ihtiyaçları dikkate alınarak yapılacak değerlendirme esastır.” hükmü uyarınca, başvuranın talebinin uygun görülmediği ifade edilerek; Üniversite bünyesinde dolu/boş tekniker kadro sayısı ve atama durumlarına ilişkin bilgiler ekte sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
/
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun; 5.1. Ek 1 inci maddesinde; “Bu Kanun veya 5395 sayılı Kanun uyarınca haklarında korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olup fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dâhil iki yıldan az olmamak üzere, Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşit olduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerin işe yerleştirilmeleri aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde yapılır:..
ç) Yerleştirme yapılacak kadro sayısı 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumların serbest memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadro sayısının toplamının binde biridir. Toplam kadro ve pozisyon sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınır. Devlet Personel Başkanlığınca bu madde kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bu kadroları merkez ve taşra teşkilatları itibarıyla dağıtımını yaparak yerleştirme dönemlerinde Devlet Personel Başkanlığına bildirir. Bu madde kapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları için kurumların talepleri doğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları için memur unvanlı kadro ve pozisyonlara, diğer öğrenim mezunları için ise yardımcı hizmetler sınıfında yer alan kadro ve pozisyonlara yılda üç defadan az olmamak üzere Devlet Personel Başkanlığınca yapılır veya yaptırılır. Ek 1 inci madde kapsamında yerleştirme yapılacak kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi hâlinde Devlet
Personel Başkanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde resen yerleştirme yapılır.” 5.2. Geçici 16 ncı maddesinde; “Bu Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanırlar.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahibi olanlardan daha önce istihdam hakkından yararlanmamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde Bakanlığa başvurmaları halinde ek 1 inci maddede yer alan istihdam hakkından maddede belirtilen diğer şartları taşımaları kaydıyla yararlanabilirler.” 6. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, mühendis ve mimarlar dışında kalan teknik personelin; eğitim seviyelerine göre unvan, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.” 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, endüstriyel mesleki teknik öğretim veren yükseköğretim kurumları mezunları ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar, denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okul mezunlarının unvan, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esasları kapsar.” 6.3. “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre;…
b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”…
unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.”
7. Sosyal Hizmetler Kanunu Kapsamında Tanınan İstihdam Hakkının Kullanımına İlişkin
Yönetmeliğin “Görevde olan hak sahiplerinin unvanlarına atanması” başlıklı geçici 2 nci maddesinde; “(1) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar görev yaptıkları kurumların kadro durumları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak
Kanunun geçici 16 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla öğrenimle ihraz etmiş oldukları unvanlara atanırlar. Bu maddeye ilişkin bütün iş ve işlemler ilgili kurumlarca yapılır.
(2) Bu maddeye ilişkin başvurular ilgililerce yazılı bir dilekçe ile görev yapılan kuruma yapılır.
(3) Bu kişilerin atanmasında ilgili kurumca mevcut kadro durumu, ilgililerin öğrenim durumu itibarıyla ihraz etmiş oldukları unvanlar ve kurumun hizmet ihtiyaçları dikkate alınarak yapılacak değerlendirme esastır.
(4) Kişilerin gördükleri öğrenim dolayısıyla unvan ihraz edip etmedikleri hususunda tereddüt hasıl olması halinde ortaöğretim düzeyi için Milli Eğitim Bakanlığından, ön lisans ve lisans düzeyi için Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığından görüş alınır.
(5) Hak sahiplerinin öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmaması, öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmakla birlikte bu unvanlarda boş kadro bulunmaması veya kurumca kurum ihtiyaçları dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde ilgili unvanda hizmete ihtiyaç bulunmadığı sonucuna varılması halinde bu kişilerin atamaları yapılmaz.
(6) Kanunun geçici 16 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce yerleştirmesi yapılmış olup da güvenlik soruşturmasının tamamlanamaması gibi idareden kaynaklanan sebeplerle göreve başlatılamayan kişiler bu madde hükümlerinden yararlandırılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın 2828 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında tekniker kadrosuna atamasının yapılmaması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu gerekçesiyle Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 2828 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamında Düzce Üniversitesi Rektörlüğü Ziraat
Fakültesi Dekanlığı bünyesinde Bilgisayar İşletmeni unvanına atandığını, 07/07/1995 tarihinde Ankara
Üniversitesi Kalecik Meslek Yüksekokulundan önlisans öğrenimini tamamladığını belirterek; 2828 sayılı
Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında tekniker unvanını öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğundan, tekniker kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. Başvuruya ilişkin mevzuat hükümlerinde, 2828 sayılı Kanun gereği koruma ve bakım altındaki çocukların istihdamı kapsamına girenlerin yerleştirilmelerinin öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı KHK eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara yapılacağı, bu kapsamda ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanların kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanacağı ancak hak sahiplerinin öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmaması, öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmakla birlikte bu unvanlarda boş kadro bulunmaması veya kurumca kurum ihtiyaçları dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde ilgili unvanda hizmete ihtiyaç bulunmadığı sonucuna
varılması halinde bu kişilerin atamalarının yapılmayabileceği düzenlenmiş olup, ilgililerin öğrenim durumları itibariyle ihraz etmiş oldukları atanabileceği unvanlara rağmen atamaya ilişkin idarelere takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir.
11. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
12. 2828 sayılı Kanunun geçici 16 maddesine ilişkin gerekçeden, lisans, ön lisans ve ortaöğretim mezunu olanlardan öğrenim durumları dikkate alınmadan memur kadrosuna atananların, kamudaki unvan değişikliği sınavlarının kurumdan kuruma değişiklik göstermesi, uzun süreler boyunca sınav açılmaması gibi nedenlerle mağdur olduğunu, yürürlüğe konulan madde ile öğrenim durumlarına uygun olmayan kadrolarda istihdam edilenlerin, öğrenim durumlarına uygun kadrolara atanarak mağduriyetlerinin giderilmesi ve yükseköğrenime devam etmelerinin teşvik edilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
13. Üniversite tarafından başvuru konusuna ilişkin yapılan açıklamada, Ziraat Fakültesi Bilgisayar
İşletmeni kadrosunda görev yapmakta olan başvuranın 2828 sayılı Kanun kapsamında tekniker unvanına atanma talebinin, Sosyal Hizmetler Kanunu Kapsamında Tanınan İstihdam Hakkının Kullanılmasına İlişkin
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesi hükmü kapsamında uygun görülmediği ifade edilerek; Üniversite bünyesinde dolu/boş tekniker kadro sayısı ve atama durumlarına ilişkin bilgiler sunulmuştur. Üniversite tarafından sunulan belgelerden, başvuranın çalışmakta olduğu
Fakülte bünyesinde herhangi bir tekniker kadrosu bulunmadığı görülmekle birlikte, Üniversite nezdindeki diğer birimler bünyesinde 17 adet boş tekniker kadrosunun bulunduğu anlaşılmaktadır. Üniversite tarafından yapılan açıklamada, hizmet ihtiyacı çerçevesinde talebin uygun görülmediğine ilişkin genel mahiyette bir gerekçe sunulmuş olup; bunun dışında başka bir gerekçeye yada açıklamaya yer verilmemiştir.
14. İdarelerin atama yapabileceği boş kadro bulunsa dahi hizmet ihtiyacı çerçevesinde atamaya ilişkin takdir yetkisi bulunmakla birlikte; Üniversite bünyesinde atama yapabilecek boş tekniker kadrosunun bulunduğu ve idarenin bütünlüğü esası çerçevesinde Rektörlükçe kuruma tahsisli tüm dolu/boş kadro verileri esas alınarak değerlendirme yapılabileceği, ancak Üniversite tarafından herhangi bir somut gerekçe ve bilgi sunulmaksızın başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, Üniversite bünyesinde boş kadronun bulunması ve ilgilinin hizmetine ihtiyaç duyulmamasına ilişkin herhangi bir somut gerekçeye yer verilmemesi nedenleriyle; ilgili idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri uyarınca kullanılmadığı, sunulan gerekçenin makul ve hukuken geçerli bir nedene dayanmadığı kanaatine varılmıştır.
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğu tekniker unvanlı kadroya atanma talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu; bu nedenle, atanma talebinin, hizmet ihtiyacı değerlendirmesi yapılmak suretiyle Rektörlüğe tahsisli dolu/boş kadro bilgileri esas alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
/
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin başvuru konusuna ilişkin yeterli gerekçeleri sunmadığı ve başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bolu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN ile; Başvuranın 2828 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında tekniker unvanına atanma talebini, hizmet ihtiyacı değerlendirmesi yapmak suretiyle Rektörlüğe tahsisli boş teknisyen kadro bilgileri esas alınarak yeniden değerlendirmesi yönünde Düzce Üniversitesi Rektörlüğüne TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Düzce Üniversitesi Rektörlüğünce bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Düzce Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/