|
ÖZET: Başvuran, 3713 sayılı Kanunun Geçici 15. maddesi uyarınca teknisyen unvanına atanma talebinde bulunmuş, ancak talebi Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın mezun olduğu Veteriner Sağlık Meslek Lisesi’nin teknisyen ihtiyacı bulunmadığını ve bu unvan için gerekli niteliklerin yanı sıra unvan değişikliği sınavına katılmanın da şart olduğunu belirtmiştir. Danıştay, Anayasa’nın eşitlik ilkesine vurgu yaparak, başvuranın talebinin reddinin hukuka uygun olup olmadığını değerlendirmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın ihraz ettiği unvana atanma talebinin reddi, idarenin personel ihtiyacını ve hizmet gereklerini dikkate alarak makul bir karar olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, 3713 sayılı Kanun’un Geçici 15. maddesi çerçevesinde hak sahiplerinin atanma haklarının nasıl uygulanacağına dair mevzuat değişikliklerinin yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, sosyal devlet ilkesi gereği, başka yerlerdeki birimlerde çalışmak istemeyen hak sahiplerinin kurumlar arası naklen atama imkânlarının sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69529-S.20.75847
BAŞVURU NO : 2020/4473
KARAR TARİHİ : 31/08/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın teknisyen unvanlı kadroya atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 3713 Kanuna istinaden 2003 yılında Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel
Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğüne memur olarak atandığını, Sağlık Meslek Lisesi
Veterinerlik programından mezun olması nedeniyle 3713 sayılı Kanun kapsamında teknisyen unvanlı kadroya atanmak üzere başvuruda bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini belirterek teknisyen kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Türkiye Elektrik
İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünün 8/4/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Adı geçenin özlük dosyasının incelenmesi neticesinde ilgili hakkında İçişleri Bakanlığı, Personel Genel Müdürlüğünden alınan 06.02.2002 tarih ve sayılı yazıda, 12.04.1991 tarih vc 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa eklenen, Terörle Mücadele Kanununun Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması ve Bu Kanuna Bir Madde Eklenmesi Hakkındaki
13.11.1995 tarih ve 4131 sayılı Kanunun 3.maddesi hükmü gereğince Bakanlıkları tarafından
hazırlanan “Terör Eylemleri Nedeniyle Şehit ve Malul Olanların Yakınlarının ve Çalışabilecek
Durumdaki Malullerinin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdamı Hakkındaki
Yönetmelik”in II. maddesi gereğince, Teşekkülümüzün Samsun Orta Anadolu İşletme Grup
Müdürlüğünde boş bulunan Memur kadrosuna terörle mücadele sonucu malul olan
‘nın kardeşi ‘nın bir ay içerisinde anılan Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde atamasının yapılarak, sonucundan bilgi verilmesinin istenilmesi üzerine, ilgilinin anılan Kanunun 3. maddesi ile eklenen ek 1.maddesinin (A) bendi hükmü gereğince, Veteriner Sağlık Meslek lisesi mezunu olan ’nın Orta Karadeniz
Şebeke İşletme Grup Müdürlüğüne İçişleri Bakanlığınca atanması teklif edilen sözleşmeli
Memur pozisyonuna Yönetim Kurulunun 15.05.2003 tarih ve sayılı Kararı ile atamasının yapılarak, ilgilinin 27.05.2003 tarihinde bu görevine başladığı,
2.2. Teşekkülün merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personelin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, görevde yükselme ve unvan değişikliği işlemleri; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 399 sayılı KHK ve Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 15.03.2014 tarih ve 28942 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmek olduğu, bu Yönetmelik gereğince Teknisyen pozisyonuna atanabilmek için gerekli nitelikler arasında sayılan öğrenim durumu, bahse konu pozisyona atanmada tek başına bir hak teşkil etmemekte olup, bunun yanında adayların unvan değişikliği yazılı ve sözlü sınavına katılarak, başarılı olması gerektiği,
2.3. Şirket Personel Yönetmeliğinin “İşgücü İhtiyacının Planlanması” başlıklı 6.maddesi gereğince her yıl merkez ve taşra teşkilatında faaliyet yürüten ünitelerle iş birliği yapılarak, gelecek yılın işgücü ihtiyacı tespit edilmekte olup, aralarında başvuranın da görev yaptığı 10.
Bölge Müdürlüğünün de (SAMSUN) yer aldığı birimlerin personel ihtiyacı taleplerinin incelenmesi neticesinde, sağlık meslek lisesi veteriner bölümü mezunu teknisyen ihtiyacı talebinde bulunulmadığının tespit edildiği,
2.4. Teşekkülce yürütülen ve bahsedilen hizmetlerin niteliği esas alındığında ağırlıklı olarak
Elektrik, Elektrik-Elektronik Mühendisi veya Elektrik Teknikeri/Teknisyeni unvanlı personele ihtiyaç bulunmakta olup, Veteriner Sağlık Teknisyenine ihtiyacın bulunmadığı,
2.5. Özlük dosyasının incelenmesi neticesinde başvuranın atama teklinin yapıldığı tarih itibariyle Nizip Veteriner Sağlık Meslek Lisesinden 2000-2001 öğretim yılında “Veteriner
Sağlık Teknisyeni” unvanı ile mezun olduğu ve bugün itibariyle öğrenim durumunda herhangi bir değişiklik meydan gelmediği,
2.6. Başvuranın unvan değişikliği sınavına katılarak, başarılı olmaksızın Teknisyen pozisyonuna atanmasının mümkün olmadığı, ayrıca, yukarıda da belirtildiği üzere, Teşekkülce yürütülen hizmetler dikkate alındığında Veteriner Sağlık Teknisyenine ihtiyaç bulunmadığından, şu aşamada anılan bölümden mezun olan personele yönelik unvan değişikliği sınavı düzenlenmesi de planlanmadığı
belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun
5.1. Ek 1 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında, “Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur.”,
5.2. Ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri
Devlet Personel Başkanlığınca yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır.”,
5.3. Geçici 15 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.”
6. 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan
Verilmesi Hakkında Kanunun
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, mühendis ve mimarlar dışında kalan teknik personelin; eğitim seviyelerine göre unvan, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.”,
6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Kanun, endüstriyel mesleki teknik öğretim veren yükseköğretim kurumları mezunları ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar, denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okul mezunlarının unvan, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esasları kapsar.”,
6.3. “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği
Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara
“teknisyen”, … unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
7. 9/5/2014 tarihli ve 28995 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Terörle Mücadele
Kanunu Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdam Edilecekler Hakkında
Yönetmeliğin
7.1. “Kadro ve pozisyonlara ilişkin hususlar” başlıklı 10 uncu maddesinde, “ (2) Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul ve ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı
Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri
Başkanlıkça yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır.”
7.2. “İhraz edilen unvanlara atanma” başlıklı geçici 3’üncü maddesinde, “1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, Başkanlık tarafından Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında atama teklifleri yapılıp göreve başlayan personelin atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumu itibarıyla ihraz ettiği unvanın, 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki cetvellerde yer alması halinde, ilgili personel bu unvana ilişkin kadro veya pozisyona kurumu tarafından sınava tabi olmaksızın atanır.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak atama işlemlerinde ilgili kamu kurum veya kuruluşunun
190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin veya 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan mevcut kadro ye pozisyonları dikkate alınır. (3) İhraz etmiş bulundukları unvanların atandıkları kamu kurum ve kuruluşlarının mevcut kadro ve pozisyonlarında olmaması halinde ilgililer, asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.
(4) Kamu kurum ve kuruluşları, ilgililerin Kanunun geçici 15 inci maddesi kapsamında yaptıkları naklen atama başvurularını, atanmak istedikleri unvan için gerekli şartları taşımaları halinde, ivedilikle işleme alarak sonuçlandırır.”
8. Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin
8.1. “Hizmet grupları ve kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadro/pozisyonlar aşağıda belirtilmiştir. ..
(3) Unvan değişikliğine tabi pozisyonlar:
a) Avukat, Programcı, Mühendis, Mimar, Şehir Plancısı, Matematikçi, İstatistikçi, Fizikçi, Kimyager, Teknik Öğretmen, Tekniker, Teknisyen, Ressam, Mütercim, Biyolog, Diyetisyen, Hemşire, Sağlık Memuru.”
8.2. “Unvan değişikliği sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak şartlar” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Unvan değişikliği sınavı sonucu yapılacak atamalarda aranacak şartlar pozisyonlar itibarıyla aşağıda belirtilmiştir. …
e) Teknisyen ve Ressam pozisyonuna atanabilmek için;
Endüstri meslek lisesi veya teknik liselerin hizmetin gerektirdiği bölümlerinden mezun olmak, Unvan değişikliği sınavında başarılı olmak.,”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; 3795 sayılı Kanun gereğince öğrenim durumu itibariyle ihraz ettiği teknisyen kadrosuna atamasının yapılması veya başvuranın talebi çerçevesinde kurum nakline ilişkin iş ve işlemlerinin ivedilikle tesis edilmesi yönünde Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, 3713 sayılı Kanunun Geçici 15 inci maddesi uyarınca ihraz ettiği kadro unvanına atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11. Anayasanın beşinci maddesinde, Devletin temel amaç ve görevleri arasında, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak yer almaktadır.
12. Aynı şekilde, Anayasanın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.” hükmünü içermekte ve cinsiyet ayrımcılığını kesin bir şekilde reddederek kanun önünde eşitlik ilkesine vurgu yapmaktadır.
Yine aynı maddenin devamında; “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” düzenlemesi yer almakta olup, kamu gücünü elinde bulunduranların ayrımcı uygulamalardan kaçınması bir zorunluluk olarak düzenlenmiş; ancak çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için devletin alacağı tedbirlerin ve bu tedbirlerin yaşama geçirilmesi hususlarının kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı hükme bağlamıştır.
13. Literatürde pozitif ayrımcılık olarak tanımlanan bu ilke sayesinde Devletin bu gruptaki kişiler lehine iyileştirici düzenleme yapmasında kanun önünde eşitlik ilkesi yönünden herhangi bir engel kalmamış, bu suretle zaten mevcut durumları itibarıyla özel durum ve konumları gereği toplumda dezavantajlı olan bu kişilerin fırsat eşitliğini yakalamaları için imkân sağlanmasının yolu açılmıştır.
14. Bu çerçevede, 12/04/1991 tarihli ve 20843 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Terörle Mücadele Kanununa 16/11/1995 tarihli ve 22465 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4131 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun ile eklenen Ek 1 inci maddeyle, genel, katma ve özel bütçeli kurum ve kuruluşlarla mahallî idareler ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan her nevi teşebbüs veya bağlı ortaklıkların memur, sözleşmeli ve işçi kadrolarının belli bir bölümünü terör eylemleri nedeni ve etkisiyle şehit olan veya çalışamayacak derecede malul olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların yakınlarının istihdamı için ayırma zorunluluğu getirilmiş, İçişleri Bakanlığına talepte bulunanların atamaları yapılmak üzere durumlarına uygun kadrosu mevcut olan kamu kurum ve kuruluşlarına bildirme görevi verilmiş, kamu kurum ve kuruluşlarının ise bu kişileri açıktan atama izni almaksızın atanacak kadro veya işin gerektirdiği nitelik ve şartları taşımaları kaydıyla sınavsız olarak atamasını yapması öngörülmüştür.
15. Daha sonrasında 3713 sayılı Kanunda yapılan değişikliklerle, bu kişilerin hak sahipliğinin tespitinin yapılması ve atamalarının gerçekleştirilmesi görevi Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına verilmiş, bu kapsamda ilk atama teklifi Devlet
Personel Başkanlığınca 2014 yılının Temmuz ayında gerçekleştirilmiş, Ek 1 inci madde kapsamında atanan ilgililerin ilk ataması sırasında ihraz ettiği unvanlara atama tekliflerinin yapılmamış olmalarından kaynaklanan eşitsizliğin önüne geçebilmek için kamu kurum ve kuruluşlarına ilgilileri atama teklifinin yapıldığı tarihteki unvanlara atama konusunda takdir yetkisi tanınmıştır.
16. Ancak, bundan sonra Devlet Personel Başkanlığınca yapılacak atamaların ilgilinin ihraz ettiği unvana yapılması konusunda bir zorunluluk olmaması ve idarelerin ilgilileri atama konusunda takdir yetkisine sahip olmaları nedeniyle, ilgililerin atama teklifinin yapıldığı tarihte ihraz ettikleri unvanlara atanmamalarından kaynaklanan eşitsizliğin giderilememiş olması sebebiyle, 27/06/2016 tarihli ve 29783 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesiyle bu fıkra iptal edilerek, bunun yerine Kanuna eklenen Geçici 15 inci maddeyle, bu maddenin yürürlük tarihinden önce Ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet
Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanların bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanacakları hükmü getirilmiş, ayrıca Ek 1 inci maddenin 6 ncı fıkrasında yapılan değişiklikle Devlet Personel Başkanlığınca yapılacak atama tekliflerinin ilgililerin ihraz ettikleri unvanlara göre yapılması zorunluluğu getirilmiştir.
17. Böylece, 668 sayılı KHK ile Devlet Personel Başkanlığına atama teklifi yapılırken ilgililerin ihraz ettikleri unvana atanmalarının teklif etmesi şartı getirilmiş, ayrıca daha önceki düzenlemelerle kamu kurum ve kuruluşlarına ilgilileri atama tekliflerinin yapıldığı tarihte ihraz ettikleri unvanlara atama konusunda tanınan takdir yetkisi ise kaldırılmış, ilgililerin ihraz ettikleri unvana atanmaları zorunlu hale getirilmiştir.
18. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının da 01/08/2016 tarihli duyurusunda da, “2014 Temmuz – 2016 Temmuz dönemi içerisinde atama teklifi yapılarak göreve başlayan personelin, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara istihdam edildikleri kurum tarafından atamalarının yapılması zorunludur.
Hak sahipleri; çalıştıkları kurumda öğrenim durumu itibariyle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro ve pozisyon bulunmaması halinde diğer kurumlara naklen atanmalarında bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmayacaklardır.
Kamu kurum ve kuruluşları 3713 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi kapsamında yapılacak naklen atamalarda gerekli hassasiyetleri göstermeleri gerekmektedir.” açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
19. Somut olayımızda, başvuranın İçişleri Bakanlığı, Personel Genel Müdürlüğünden alınan
06.02.2002 tarih ve sayılı yazıda, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ilgili hükmü
gereğince Bakanlıkları tarafından hazırlanan “Terör Eylemleri Nedeniyle Şehit ve Malul
Olanların Yakınlarının ve Çalışabilecek Durumdaki Malullerinin Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında İstihdamı Hakkındaki Yönetmelik”in II. maddesi gereğince, Teşekkülün
Samsun Orta Anadolu İşletme Grup Müdürlüğünde boş bulunan Memur kadrosuna terörle mücadele sonucu malul olan başvuranın bir ay içerisinde anılan Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde atamasının yapılarak, sonucundan bilgi verilmesinin istenilmesi üzerine, ilgilinin anılan Kanunun 3ncü maddesi ile eklenen ek 1 nci maddesinin (A) bendi hükmü gereğince, Veteriner Sağlık Meslek lisesi mezunu olan başvuranın Orta
Karadeniz Şebeke İşletme Grup Müdürlüğüne İçişleri Bakanlığınca atanması teklif edilen sözleşmeli Memur pozisyonuna Yönetim Kurulunun 15/05/2003 tarih ve sayılı Kararı ile atamasının yapılarak, ilgilinin 27/05/2003 tarihinde bu görevine başladığı, başvuranın da görev yaptığı 10. Bölge Müdürlüğünün de yer aldığı birimlerin personel ihtiyacı taleplerinin incelenmesi neticesinde, sağlık meslek lisesi veteriner bölümü mezunu teknisyen ihtiyacı talebinde bulunulmadığından ve Teşekkülce yürütülen ve bahsedilen hizmetlerin niteliği esas alındığında ağırlıklı olarak Elektrik, Elektrik-Elektronik Mühendisi veya Elektrik
Teknikeri/Teknisyeni unvanlı personele ihtiyaç bulunduğu Veteriner Sağlık Teknisyenine ihtiyacın bulunmadığı, Veteriner Sağlık Teknisyenine ihtiyaç bulunmadığından, başvuranın talebinin karşılanmadığı anlaşılmaktadır.
20. 3713 sayılı Kanunun Geçici 15 inci maddesiyle hak sahiplerine tanınan ihraz edilen unvana atanma hakkının, idarelerce ne ölçüde ve ne şekilde karşılanacağı; idarelerin bu madde kapsamında kendilerine yapılan başvuruları kanun maddesinin amir hükmü karşısında ne tür işlemler tesis etmesi gerektiği hususunun açığa kavuşturulması gerekmektedir.
21. Bunun yanında, ilgili mevzuat incelendiğinde, başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarih itibariyle, idarelerin 3713 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamında atanacakları belirlerken memur ve hizmetli unvanlarından kadro ayırmak ve Devlet Personel Başkanlığına bildirmek durumunda olduğu, Devlet Personel Başkanlığının da idarelerin bunun için ayırdıkları kadroları ve ilgililerin tercihini de alarak atama teklifinde bulunduğu, idarelerin kadro ve pozisyonları bildirmemesi veya ihtiyacın karşılanmaması durumunda Devlet
Personel Başkanlığının re’sen atama teklifi yaptığı; 27/07/2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 668 sayılı KHK’nın 4 üncü maddesiyle 3713 sayılı Kanuna eklenen Geçici 15 inci maddesi ve Ek 1 inci maddede yapılan diğer değişikliklerden sonra ise, Devlet Personel
Başkanlığının hak sahiplerini ihraz ettiği unvana atama zorunluluğunun ortaya çıktığı, idare tarafından bu unvanlar için ayrılan ve bildirilen kadro bulunmasa bile Devlet Personel
Başkanlığının münhal bulunan kadrolara re’sen atama yapmasının söz konusu olduğu; 668 sayılı KHK öncesinde Devlet Personel Başkanlığının re’sen yapacağı atama tekliflerinin o dönemde yürürlükte bulunan mevzuat çerçevesinde memur ve hizmetli kadrolarından münhal kadrolara yapıldığı, 668 sayılı KHK sonrasında ise Devlet Personel Başkanlığının re’sen yapacağı atama tekliflerinin hak sahiplerinin ihraz ettiği unvana göre yapıldığı anlaşılmaktadır.
22. Devlet Personel Başkanlığınca atama teklifinin yapılması ile birlikte diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın atama teklifi yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına kadro ve pozisyonlar ihdas, tahsis ve vize edilmiş ve mevzuatı uyarınca düzenlenen ilgili cetvel ve bölümlere eklenmiş sayılmaktadır. Ancak, bu süreç, hak sahiplerinin başvurusu üzerine ilgili Bakanlıkça (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı) hak sahiplerinin tespiti sonrasında, idarelerce bildirilen kadro ve pozisyonlar için yapılacak atamalar için geçerli olup, hâlihazırda Ek 1 inci madde kapsamında çalışanların
Geçici 15 inci maddesi kapsamında ihraz edilen unvana atanmaları konusunda böyle bir ihdas işleminin kendiliğinden gerçekleşeceğini söylemek mümkün değildir.
23. Gerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye gerekse 2 Numaralı Genel Kadro ve
Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra birimleri itibariyle ihtiyaç duyduğu kadro sayılarını ve unvanları belirleme ve kadro tahsisi içinde ilgili mercilerden talepte bulunma konusunda, ayrıca belirlenen kadroların dağılımı konusunda taşra ve merkez birimleri arasında daha sonradan değişiklik yapma konusunda takdir yetkisine sahip bulunmaktadır. İdarelerin, hizmet gereklerini dikkate alarak yaptıkları personel planlaması çerçevesinde, istihdam edecekleri personelin hangi eğitim düzeyine sahip olmasının yeterli olacağı, kaç personel istihdam edileceği ve personelin nerelerde istihdam edileceği vb. hususlarda karar alma konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır. Bu çerçevede, idareler, ihtiyaç duydukları kadroları ve sayılarını belirlerken veya birimler arasında değişikliğe giderken, hizmet gereklerine göre hareket etmekte, yürütülecek hizmetin gerektirdiği unvanda ve sayıda personel belirlemekte, merkez ve taşra birimlerinin kadro yapılanmalarını kurumsal ihtiyaçlar doğrultusunda genel mevzuat hükümlerine göre şekillendirmektedirler.
24. Somut olayımızda da, idare, Veteriner Teknisyeni unvanında görev yapacak personel ihtiyacı bulunmadığını belirtmektedir. Bu noktada, atamaya ilişkin işlemlerin her idare için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmekte olduğundan; başvuruya konu idarenin, başvuranın bu unvanın maddi imkânlarından yararlanmasını sağlamak üzere, başvuranı ihtiyacı bulunmasa da 3713 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesi uyarınca ihraz ettiği Veteriner Teknisyeni unvanına atanmasını beklemek doğru değildir. Zira idarelerin, karşılıklı mutabakatla bir kimseyi ihtiyacının olmadığı bir kadroya atayarak kadronun gerektirdiği görev tanımı çerçevesinde çalıştırmaması durumunda, ilk zamanlarda sorun çıkmasa da, zamanla personelin görev tanımına uygun olarak çalıştırılma talebinde bulunduğu ve bu nedenle idareyle personel arasında ihtilaf ortaya çıktığı bilinen bir gerçektir.
25. Ayrıca, 3713 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesi incelendiğinde, hak sahiplerinin talepleri halinde bu haktan yararlanabilecekleri, talepte bulunmayanlar için idarelerin re’sen harekete geçerek böyle bir işlem tesis edemeyecekleri, ayrıca ilgililerin kamu kurumlarında mevcut bulunan kadro ve pozisyonlara atanabilecekleri, ilgilinin bulunduğu birimde ihraz ettiği unvana ait münhal kadro bulunmaması halinde çalıştığı kurumda münhal kadronun bulunduğu başka bir yerdeki kadroya atanmayı kabul etmesi durumunda atanabileceği, çalıştığı kurumda ihraz ettiği unvana ait kadro bulunmaması halinde bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunların kontenjanlarına tabi olmaksızın kadrosu bulunan diğer kurumlara atanabileceği anlaşılmaktadır.
26. Diğer yandan, Geçici 15 inci maddede yer alan, hak sahiplerinin ihraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilecekleri yönündeki hüküm mevcut uygulanabilme durumu açısından incelendiğinde, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9 uncu maddesi ile yürürlükten kaldırılması ve 2 Numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmasıyla idarelerin açıktan veya nakil suretiyle yapabilecekleri toplam atama sayısı sınırının merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenmesi usulüne son verilerek
Cumhurbaşkanınca verilen karara göre belirlenmesi ile birlikte, madde metninde yer alan
“diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın” hükmünün uygulamasına imkan bulunmadığı anlaşılmaktadır.
27. Ayrıca, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11 inci maddesi gereğince, kamu idare, kurum ve kuruluşlarının memur ve öğretim elemanı kadrolarına 2019 yılı içinde açıktan veya diğer kurum ve kuruluşlardan nakil suretiyle yapabilecekleri atama sayısı, bu sayı sınırlamasına tabi tutulmayacak atamalar ile uygulamaya ilişkin diğer hususların belirlenmesine dair 04/02/2019 tarihli ve 2019/47 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ekinde, 3713 sayılı Kanun’un Ek 1 inci maddesi kapsamında yapılacak atamalar sayılmasına rağmen, 3713 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesi uyarınca yapılacak naklen atamalar sayılmamıştır.
28. Bu nedenle, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
11 inci ve 13 üncü maddesi uyarınca, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararlarında 3713 sayılı
Kanun’un Geçici 15 inci maddesi uyarınca yapılacak naklen atamaların da kontenjan sınırlamasına tabi olmayacağı yönünde düzenlemeye gidilmesinin sağlanması için
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca gerekli işlemlerin tesis edilmesinin gerektiği değerlendirilmektedir.
29. Öte yandan, başvuranın atandığı tarihteki düzenlemeler nedeniyle atama teklifinin yapıldığı yerdeki kadroda ve kurumda çalışmak zorunda kaldığı ve bütün düzenini buna göre kurduğu dikkate alındığında, kadro durumu uygun kurumlarda çalışanlar bu imkândan yararlanırken, başvuranın 3713 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesinden yararlanmak için bütün aile düzenini bozarak başka bir şehre yerleşmesini beklemek ve aksi halde kanunla tanınan bu imkândan yararlanamaması gerektiği sonucuna ulaşmak da hakkaniyete uymamaktadır.
30. 3713 sayılı Kanununun Ek 1 inci maddesiyle tanınan haktan yararlananların ihraz etmiş olduğu unvana atanamamış olması nedeniyle ortaya çıkan sorunlar ve hak mahrumiyetlerinin giderilmesi için kanun koyucu tarafından bu güne kadar yapılan değişiklikler ve bu kapsamda
Kanuna eklenen Geçici 15 inci madde göz önünde bulundurulduğunda, kanun koyucunun 668 sayılı KHK’nın 27/07/2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanmasından sonra hak sahiplerinin ihraz ettiği unvan atanmalara atanması kuralını getirmekle yaşanan sorunları geleceğe yönelik olarak çözdüğü, geçmişteki uygulamalar sonucu ortaya çıkan sorunları ise ilgililerin ihraza ettiği unvana atanmalarını sağlayarak mümkün olduğunca ortadan kaldırmayı amaçladığı görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında, kanunun verdiği haktan mutlak surette yararlanmayı istemeyenler haricinde, diğer nedenlerle bu haktan yararlanamayanlar için gerekli kolaylıkların sağlanmasına yönelik düzenlemeler yapmak gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.
31. Bu itibarla, ihraz ettiği unvana ait münhal kadro çalıştığı kurumda bulunmayan veya çalıştığı kurumda münhal kadro bulunmakla birlikte, sosyal devlet ilkesi uyarınca, aile birliği, sağlık, engellilik vb. nedenlerle başka yerlerdeki birimlerde çalışmak istemeyen hak sahiplerinin boş kadro bulunması hali dışında başkaca bir sınırlamaya tabi olmaksızın kurumlar arası naklen atama suretiyle başka kurumlara atanmaları imkânının getirilmesi için gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
32. Kurumuzca yapılan inceleme neticesinde, mevcut düzenlemeler ve kamu personel rejiminin gerekliliklerinden biri olan kadro uygulaması nedeniyle ve başvuranın veterinerlik bölümü mezunu olduğu ve Genel Müdürlükçe yürütülen hizmetler dikkate alındığında
Elektrik, Elektrik-Elektronik Mühendisi veya Elektrik Teknikeri/Teknisyeni unvanlı personele ihtiyaç bulunmakta olduğu gerekçesinin makul olduğu değerlendirilerek başvuranın ihraz etmiş olduğu unvana atamasının yapılması yönündeki talebinin reddi; 2 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11 inci maddesi uyarınca yayımlanan/yayımlanacak olan kararlarda kontenjan sınırlamasına tabi olmayacaklar arasında
3713 sayılı Kanunun Geçici 15 inci maddesi uyarınca naklen atanacak olanlara da yer
verilmesi için, ayrıca sosyal devlet ilkesi uyarınca başka yerlerdeki birimlerde çalışmak istemeyen hak sahiplerinin kurumlar arası naklen atama suretiyle başka kurumlara atanmaları imkânının getirilmesini teminen gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılması için gerekli girişimlerde bulunulması yönünde Cumhurbaşkanlığına (Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile
Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü) tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
33. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme
Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
34. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvuranın ihraz etmiş olduğu unvanın çalışmakta olduğu idarede yapılması yönündeki talebinin REDDİNE,
2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11 inci maddesi
uyarınca yayımlanan/yayımlanacak olan kararlarda kontenjan sınırlamasına tabi olmayacaklar arasında 3713 sayılı Kanunun Geçici 15 inci maddesi uyarınca naklen atanacak olanlara da yer verilmesi için gerekli işlemlerin tesisi yönünde CUMHURBAŞKANLIĞI
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞINA,
Ayrıca, sosyal devlet ilkesi uyarınca başka yerlerdeki birimlerde çalışmak istemeyen hak sahiplerinin boş kadro bulunması hali dışında başkaca bir sınırlamaya tabi olmaksızın kurumlar arası naklen atama suretiyle başka kurumlara atanmaları imkânının getirilmesini teminen gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılması için gerekli girişimlerde bulunulması yönünde CUMHURBAŞKANLIĞI HUKUK VE MEVZUAT GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
CUMHURBAŞKANLIĞI STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI ile
CUMHURBAŞKANLIĞI HUKUK VE MEVZUAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve gereği için TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE, CUMHURBAŞKANLIĞI STRATEJİ VE BÜTÇE
BAŞKANLIĞINA ve CUMHURBAŞKANLIĞI HUKUK VE MEVZUAT GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi