|
ÖZET: Başvuran, Eskişehir’in Tepebaşı ilçesindeki bir mahallede çöp konteyneri eksikliği nedeniyle sokaklarda biriken çöplerin çevre ve görüntü kirliliğine yol açtığını belirterek, belediyeden konteyner talep etmiştir. Tepebaşı Belediye Başkanlığı, mahallede çöp konteyneri uygulamasının bulunmadığını, çöplerin belirli aralıklarla toplandığını ve bu nedenle talebin yerine getirilemediğini ifade etmiştir. Ancak, başvuranın iddiaları ve mahalle muhtarının görüşleri, çöp konteyneri ihtiyacının aciliyetini ortaya koymaktadır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, Tepebaşı Belediyesi’ne öneride bulunmuştur. Bu öneride, muhtarlık ve mahalle sakinleri ile işbirliği yapılarak çöp konteyneri talebinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, çöp atım saatleri dışında veya uygun olmayan yöntemlerle çöp bırakılmasının önlenmesi amacıyla denetimlerin artırılması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Tepebaşı Belediyesi’nin, başvuranın talebini dikkate alarak gerekli adımları atması ve çöp konteyneri talebini değerlendirmesi önerilmiştir. İdarenin, bu sürecin ardından uygun denetim mekanizmalarını kurarak, çevre sağlığını koruma adına etkin önlemler alması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2109-S.20.3308
BAŞVURU NO : 2019/13808
KARAR TARİHİ : 07/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Çöp konteyneri talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/08/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza kimlik bilgilerinin gizli kalması şartıyla başvuruda bulunan başvuran, Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, … Mahallesi’nde çöp konteyneri olmadığını, çöplerin gün boyu sokak kaldırımlarında durduğunu, bu durumun hava, çevre ve görüntü kirliliği oluşturduğunu iddia ederek belediyeden mahallesine çöp konteyneri talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Tepebaşı Belediye
Başkanlığı’ndan alınan 24/10/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazının tetkikinden özetle;
2.1.Yazıda bahsi geçen … Mahallesi’nde konteyner uygulaması bulunmadığından söz konusu talebin yerine getirilmediği,
2.2.Çöplerin biriktirme kaplarında muhafaza edildiği,
2.3.Çöplerin belli aralıklarla toplandığı, konteynerli sistemle, çöp alımının her gün yapılamadığı, merkeze uzak bölgelerde ve kamusal alanlarda kullanıldığı,
2.4.Merkez mahallelerinde 19:00-23:00 saatleri arasında poşet içinde çıkarılan çöplerin her gün gece vardiyasında düzenli olarak toplandığı, ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1.“Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.2.“Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde;
“Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
3.3.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5.03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”, hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7.Başvuran, Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, … Mahallesi’nde çöp konteyneri olmadığını, çöplerin gün boyu sokak kaldırımlarında durduğunu, bu durumun hava, çevre ve görüntü kirliliği oluşturduğunu iddia ederek belediyeden mahallesine çöp konteyneri talep ettiği tespit edilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
8.Konuyla ilgili olarak başvuran ile görüşme yapılmıştır.
9.Bu kapsamda başvuran ile yapılan görüşmede, özet olarak; çöp konteynırı konulması için … Mahallesinde … yerinin, … Caminin yanının, … İlkokulunun, park yerinin olduğu sokakların uygun olduğu, büyük çöp konteynırı yerine küçük konteynırında olabileceğini önemli olanın çöplerin gelişigüzel olarak sokaklarda durmaması, sağlık ve hijyen kurallarına uygun toplanması olduğu, ifade edilmiştir.
10.Tepebaşı Belediye Başkanlığı’ndan Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, … Mahallesi’nde konteyner uygulamamız bulunmadığından söz konusu talebin yerine getirilmediği, çöplerin biriktirme kaplarında muhafaza edildiği, çöplerin belli aralıklarla toplandığı, konteynerli sistemle, çöp alımının her gün yapılamadığı, merkeze uzak bölgelerde ve kamusal alanlarda kullanıldığı, merkez mahallelerinde 19:00-23:00 saatleri arasında poşet içinde çıkarılan çöplerin her gün gece vardiyasında düzenli olarak toplandığı, ifade edilmiştir.
11.Konuyla ilgili olarak … Mahallesi Muhtarı ile görüşme yapılmıştır.
12.Bu kapsamda … Mahallesi Muhtarı ile yapılan görüşmede, özet olarak; muhtarlığını yaptığı mahallede çöp konteyneri olmadığı; çöp konteyneri talebini şifai olarak yetkililere yaptığı; çöplerin toplanana kadar kaldırımlarda kaldığı; bu durumdan esnafın ve mahallelinin de rahatsız olduğu; çöplerin genelde akşam 7 ile 9 arasında olmak üzere (bazen akşam 10 ile
11 e kadar) belediye ekiplerince toplandığı; bu saatler haricinde çöp atıldığında kaldırımlarda
kaldığı; konu hakkında yetkililere toplantılarda şifai talepler ilettiği; çöp konteynerinin yetkililerce … Okulu yakınlarına, cami yakınlarına ve belediyenin uygun göreceği yerlere konulabileceği; çöp konteynerinin 6-7 yerde olması halinde sorunun çözüleceği ifade edilmiştir.
13.Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır.
14.Anayasada, Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.
15.03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde, belediyeye temizlik ve katı atık işlerini yapma görevi verilmiştir.
16.Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır. Kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır.
17.Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir.
18.Çöp, evlerdeki yaşama ve beslenme için gerekli, günlük tüketime bağlı olan ve büyük kitleler oluşturmayan, küçük ağırlıktaki maddelerdir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
19.Mevzuatta çöplerin toplanması görevinin belediyelere verilen zorunlu görevlerden olduğu açıktır.
20.İlgili muhtarlıkla yapılan görüşmelerde de vatandaşların çöp konteyneri taleplerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
21.Bu bağlamda söz konusu taleplerin de dikkate alınması ile hem başvuranın hem de diğer vatandaşların sorununun çözümüne katkı sağlanacağı değerlendirmesiyle, Tepebaşı Belediyesi tarafından ilgili muhtarlık ve mahalle sakinleri ile fikir alışverişi yapılarak çöp konteyneri talebinin yeniden değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır. Ek olarak, yol ve kaldırımlara belirlenen saat dışında veya çöp torbasının dışında poşet kullanımı gibi uygunsuz şekilde çöp bırakılmasının önlenmesi suretiyle kamu sağlığının korunması açısından, İdarece gerçekleştirilen denetimlerin sıklaştırılması ve mevzuatta belirtilen diğer tedbirlerin alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
22.Bu kapsamda; çöp konteyneri talebinin muhtarlık ve mahalle sakinleri ile fikir alışverişi yapılarak yetkili organlarda değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin tesis edilerek çöp konteyneri talebinin yerine getirilmesinin idarenin talebin yerine getirdikten sonra yol ve kaldırımlara uygunsuz şekilde çöp atanlara karşı idarenin de denetimleri sıklaştırıp idari para cezası dahil her türlü önlemi almasının hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Eskişehir
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın talebi doğrultusunda, muhtarlık ve mahalle sakinleri ile fikir alışverişi yapılarak yetkili organlarda değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin tesis edilerek çöp konteyneri talebinin yerine getirilmesi, idarenin talebin yerine getirdikten sonra yol ve kaldırımlara uygunsuz şekilde çöp atanlara karşı idarenin de denetimleri sıklaştırıp idari
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
para cezası dahil her türlü önlemi alması hususunda TEPEBAŞI BELEDİYE
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.