|
ÖZET: Başvuran, 2016 yılında Şırnak’ta meydana gelen terör olayları nedeniyle işyerinin zarar gördüğünü ve bu zararın 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında tazmin edilmesini talep etmiştir. Ancak, başvurusu, işyerinin mükellefiyet kaydının bulunmaması sebebiyle Zarar Tespit Komisyonu tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın zararının tazmin edilmesi için gerekli olan vergi kaydının olmaması nedeniyle, başvurunun Kıymet Takdir Komisyonu raporuna dayanarak reddedildiğini bildirmiştir.
Danıştay, başvuranın zararının tazmin edilmesi için mükellefiyet kaydının bulunmasının zorunlu olduğunu vurgulamış ve başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. 5233 sayılı Kanun’un amacı, terör eylemleri nedeniyle maddi zarara uğrayan kişilerin zararlarının karşılanmasıdır; ancak bu kapsamda, başvuranın işyerine dair belgelerin yetersizliği nedeniyle tazminat talebinin karşılanamayacağı sonucuna varılmıştır. Bu durum, idarenin kararının hukuka uygun olduğunu göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 382-382 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/8984 2017/ 8984
KARAR TARİHİ : 09/01/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Şırnak İl Özel İdaresi Zarar Tespit
Komisyonu Başkanlığı (Adres : Cumhuriyet
Mahallesi, Atatürk Caddesi . No: 40,
ŞIRNAK)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şırnak İl Merkezinde 14/ 03/ 201614/ 11/ 2016 tarihleri arasında uygulanan sokağa çıkma yasağı dönemi içerisinde
Büfe ve Kuruyemiş’ isimli işyerinde meydana geldiğini beyan ettiği zararların
5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden
Doğan Zararların Karşılanması Hakkında
Kanun kapsamında tazmin edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 20/07/2017 20.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza elektronik başvuru yoluyla yapılan 2017/ 8984 sayılı şikâyet başvurusunda,
adlı başvuran; Şırnak’ta 2016 yılında başlayan terör olayları nedeniyle, eşyalarını bırakarak, şehir merkezini terk ettiğini; başlayan operasyonla birlikte bir yıldır işlettiği
‘ Büfe ve Kuruyemiş’in içindeki ürünlerle birlikte tamamen yok olduğunu; Özel İdare Zarar
Tespit Komisyonu’na yaptığı başvuruların ise tümünün reddedildiğini belirtmekte ve ret sebebi ne
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 10olursa olsun, emekle açtığı büfesinin bedelinin karşılanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Söz konusu başvuru hakkında 04/ 08/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile Şırnak Valiliği’nden
bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Şırnak İl Özel İdaresi Zarar Tespit Komisyonu
Başkanlığı’ndan alınan sayılı cevabi yazıda, ilgili idare özetle :
2.1. Şırnak İl Merkezinde 14/ 03/ 2016 – 14/ 11/ 2016 tarihleri arasında uygulanan sokağa çıkma yasağı dönemi içerisinde ‘ Büfe ve Kuruyemiş’ isimli işyerinde meydana geldiğini beyan ettiği zararla ilgili olarak, 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan
Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında 28/ 12/ 2016 tarihli dilekçe ile Komisyon
Başkanlığı’na başvuruda bulunduğunu, başvurunun / dosya numarası ile kayıt altına alındığını ve Komisyon Başkanlığı’nın 28/ 04/ 2017 tarih ve sayılı kararı ile reddedildiğini; 2.2. Komisyon Başkanlığı’nın 30/ 11/ 2016 tarih ve sayılı kararı ile Şırnak İl
Merkezinde 14/ 03/ 2016 – 14/ 11/ 2016 tarihleri arasında uygulanan sokağa çıkma yasağı döneminde işyerleri içerisinde meydana gelen hasarların tespiti işlemleri için Şırnak Vergi Dairesi personelinden oluşturulan Kıymet Takdir Komisyonu’nun keşif raporlarının esas alınacağına karar verildiğini; 2.3. Başvuru sahibinin işyeri zararı ile ilgili olarak yaptığı başvurusunun ise Kıymet Takdir
Komisyonu’nun 07/ 04/ 2017 tarihli keşif raporuna istinaden mükellefiyet kaydı bulunmadığından reddedildiğini Kurumumuza bildirmiştir .
3) sayılı cevabi yazının ekinde Kurumumuza gönderilen Şırnak Valiliği Terör ve Terörle
Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyon Başkanlığı’nın 28/ 04/ 2017 tarihli ret kararında
ise :
“5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkındaki Kanun kapsamında yapılan müracaatın incelenmesi sonucu; 04/ 10/ 2004 tarih ve 2004/ 7955 sayılı
Yönetmelik hükümlerine göre, (ŞIRNAK İL MERKEZİ 14.03.2016- 14.11.2016 TARİHLERİ
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 10ARASINDA TERÖRLE MÜCADELE SONUCU YAPILAN OPERASYON İLE 5233 SAYILI TERÖR
VE TERÖRLE MÜCADELEDEN DOĞAN ZARARLARIN KARŞILANMASI HAKKINDAKİ KANUN
KAPSAMINDA MEYDANA GELEN İŞYERİ ZARARLARI; 30.11.2016 TARİH VE 2016/ 1821 SAYILI
KOMİSYON KARARI İLE, 02.01.2017 TARİHLİ 2017/ 21 SAYILI VALİLİK OLURU İLE
OLUŞTURULAN KIYMET TAKDİR KOMİSYONU TARAFINDAN YERİNDE TESPİT YAPILARAK
HAZIRLANAN RAPORLARDAKİ MİKTAR ESAS ALINARAK HESAPLANMIŞTIR . KIYMET
TAKDİR KOMİSYONU SÖZ KONUSU ZARAR DOSYALARI SADECE TESPİT
TUTANAKLARINA DAYANARAK OLUŞTURULMAMIŞTIR . İŞYERİNİN VERGİ KAYDININ
OLUP OLMADIĞI, FAALİYET KODUNUN ZARAR GÖREN İŞLE UYUŞUP UYUŞMADIĞI,
TARH DOSYALARI, ENVANTER DEFTERLERİ, DÜZENLİ BEYANNAME VERİP
VERMEDİĞİ, STOK MİKTARLARI, AMORTİSMANLAR İLE İŞYERİNİN OPERASYON
BÖLGESİNDE OLUP OLMADIĞI BELİRLENEREK, 5233 SAYILI YASA KAPSAMINA
GİREN HASARLARIN TESPİTİ YAPILMIŞTIR . ŞAHSIN VERGİ KAYDI OLMADIĞI, VERGİ
KAYDI OLMAYANLARA ÖDEME YAPILMADIĞINDAN VE BİNA HASARI AYRI DOSYADA
MÜLK SAHİBİ VEYA KİRACI ADINA DEĞERLENDİRİLDİĞİNDEN) DİĞER
SEBEPLERDEN talebin REDDİNE…” karar verildiği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”;
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”;
6) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Hukuki İlişkilerin Kapsamı” başlıklı bölüm altında
yer alan 2 nci maddesinde, “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır . Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz”; 3
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 10üncü maddesinde ise, “Kanunun iyiniyete hukukî bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan
iyiniyetin varlığıdır . Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz ”;
7) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde,
“Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür ….Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır . Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar
Kuruluna verilebilir .”;
8) 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Vergi Sorumluluğu” başlığı altında yer alan :
8.1. “Mükellef ve vergi sorumlusu” başlıklı 8 inci maddesinde, “Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişidir . Vergi sorumlusu, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir . Vergi kanunlariyle kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna mütaallik özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz… .”; 8.2. “İşe başlamayı bildirme” başlıklı 153 üncü maddesinde, aşağıda yazılı mükelleflerden işe başlıyanlar keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar : 1. Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı ; 2. Serbest meslek erbabı; 3. Kurumlar Vergisi mükellefleri; 4. Kolektif ve adi şirket ortaklariyle komandit şirketlerin komandite ortakları”
9) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun :
9.1. “Mevzuu” başlıklı 1 inci maddesinde, “Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir . Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır”; 9.2. “Gelirin unsurları” başlıklı 2 nci maddesinde, “Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır : 1.
Ticarî kazançlar , 2. Ziraî kazançlar, 3. Ücretler, 4. Serbest meslek kazançları, 5. Gayrimenkul sermaye iratları, 6. Menkul sermaye iratları, 7. Diğer kazanç ve iratlar . Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
4 / 10alınır”;
9.3.“Mükellefler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Aşağıda yazılı gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler : 1. Türkiye’de yerleşmiş olanlar; 2….” 9.4. “Ticari kazancın tarifi” başlıklı 37 nci maddesinde, “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır ”; 9.5. “Gelirin toplanması ve beyan” başlıklı 85 inci maddesinde, “Mükellefler 2 nci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler . Bu Kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur . Tacirler ile çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler …”
10) 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında
Kanun’un :
10.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Kanunda geçen; a) Komisyon : Zarar tespit komisyonunu ifade eder”; 10.2. “Komisyonun görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde, “Komisyonun görevleri şunlardır : a)
Zarar görenin veya mirasçılarının başvurusu hâlinde bu Kanun kapsamına giren bir zararın bulunup bulunmadığını tespit etmek, …d) Başvuranın, bu Kanun kapsamına giren bir zararının bulunmadığının tespit edilmesi hâlinde, buna ilişkin karar tutanağı düzenleyerek bir örneğini ilgiliye tebliğ etmek” ; 10.3. “Başvurunun süresi, şekli, incelenmesi ve sonuçlandırılması” başlıklı 6 ncı maddesinde, “….. Komisyon, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından başvuru konusu ile ilgili her türlü bilgi ve yardımı isteyebileceği gibi, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanları bilirkişi olarak da görevlendirebilir . Komisyon, gerekli gördüğü uzmanları çalıştırabilir veya bunlardan görüş alabilir …..Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, nihaî işlem sonucunun ilgiliye tebliğine kadar genel hükümlere göre dava açma sürelerini durdurur”;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
5 / 1010.4. “Zararın tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde, “7 nci maddede belirtilen zararlar, zarar
görenin beyanı, adlî, idarî ve askerî mercilerdeki bilgi ve belgeler göz önünde tutularak olayın oluş şekli ve zarar görenin aldığı tedbirlere göre, zarar görenin varsa kusur veya ihmalinin de göz önünde bulundurulması suretiyle , hakkaniyete ve günün ekonomik koşullarına uygun biçimde komisyon tarafından doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile belirlenir . Taşınmaza ilişkin zarar tespitinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11 inci maddesinde belirtilen kıymet takdiri esasları kıyasen uygulanır”;
11) 04/ 10/ 2004 tarih ve 2004/ 7955 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların
Karşılanması Hakkında Yönetmeliğin :
11.1. “Bilgi ve belgelerin toplanması” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Komisyon ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından başvuru konusu ile ilgili her türlü bilgi, belge ve yardımı isteyebileceği gibi, adli ve askeri teşkilat ile kolluk kuvvetleri dışında kalan diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanları bilirkişi olarak da görevlendirebilir . Komisyon, gerekli gördüğü uzmanları çalıştırabilir veya bunlardan görüş alabilir . Komisyon tarafından görevlendirilen kamu görevlileri öncelikli olarak komisyon tarafından verilen görevleri yerine getirirler”; düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddialarının, şikâyete konu idare olan Şırnak İl Özel
İdaresi Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı’nın konu ile ilgili açıklamalarının, resmi kayıtların, başvuranın iddiasını ispat için sunduğu evrakın ve ilgili mevzuat hükümlerinin incelenmesi neticesinde; ilgili idare tarafından yürütülen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 1013) Başvuran, Şırnak’ta 2016 yılında başlayan terör olayları sebebiyle başlatılan operasyonla
birlikte, bir yıldır işlettiği ‘ Büfe ve Kuruyemiş’in içindeki ürünlerle birlikte tamamen yok olduğunu; Özel İdare Zarar Tespit Komisyonu’na yaptığı başvuruların ise reddedildiğini belirtmekte ve ret sebebi ne olursa olsun, emekle açtığı büfesinin bedelinin karşılanmasını talep etmektedir .
İdare ise, söz konusu işyeri ile ilgili olarak adı geçenin mükellefiyet kaydı bulunmaması nedeniyle, başvurunun Kıymet Takdir Komisyonu’nun keşif raporlarına istinaden Zarar Tespit Komisyon
Başkanlığı’nın 28/ 04/ 2017 tarih ve sayılı kararı ile reddedildiğini belirtmektedir .
14) 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun’un 6
ncı maddesinde, Zarar Tespit Komisyonu’nun ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından başvuru konusu ile ilgili her türlü bilgi ve yardımı isteyebileceği, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanları bilirkişi olarak görevlendirebileceği, gerekli gördüğü uzmanları çalıştırabileceği veya bunlardan görüş alabileceği belirtilmiştir . Kanunun 8 inci maddesinde ise belirtilen zararların, zarar görenin beyanı, adlî, idarî ve askerî mercilerdeki bilgi ve belgeler göz önünde tutularak, olayın oluş şekli ve zarar görenin aldığı tedbirlere göre, zarar görenin varsa kusur veya ihmalinin de göz önünde bulundurulması suretiyle, hakkaniyete ve günün ekonomik koşullarına uygun biçimde Komisyon tarafından, doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile belirleneceği kaydedilmiştir .
15) Şırnak İl Özel İdaresi Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı da, bu mevzuat hükmü
doğrultusunda, 30/ 11/ 2016 tarih ve sayılı kararı ile Şırnak İl Merkezinde 14/ 03/ 2016- 14/ 11/ 2016 tarihleri arasında uygulanan sokağa çıkma yasağı döneminde işyerleri içerisinde meydana gelen hasarların tespiti işlemleri için Şırnak Vergi Dairesi personelinden oluşturulan Kıymet Takdir Komisyonu’nu görevlendirmiş ve yapılacak değerlendirmede bu komisyonun keşif raporlarının esas alınacağını karara bağlamıştır . Kurumumuza ulaşan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Şırnak İl Merkezinde 14/ 03/ 2016- 14/ 11/ 2016 tarihleri arasında uygulanan sokağa çıkma yasağı döneminde işyerinde meydana gelen zararlarının karşılanması yönünde yaptığı 28/ 12/ 2016 tarihli başvurunun, söz konusu Kıymet Takdir
Komisyonu’nun hazırladığı rapora istinaden reddedildiği; 28/ 04/ 2017 tarihli söz konusu ret kararında ise, tespit tutanaklarıyla birlikte, işyerinin vergi kaydının olup olmadığı, faaliyet kodunun zarar gören işle uyuşup uyuşmadığı, tarh dosyaları, envanter defterleri, düzenli beyanname verip vermediği, stok miktarları, amortismanlar ile işyerinin operasyon bölgesinde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 10olup olmadığı hususlarının da dikkate alınarak 5233 sayılı yasa kapsamına giren hasarların
tespitinin yapıldığı; başvuru sahibinin ise mükellefiyet (vergi) kaydının dahi olmadığı; vergi kaydı olmayanlara ise ödeme yapılamayacağı belirtilmiştir .
16) 5233 sayılı Kanun’un amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen
faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasıdır . Bu yasanın temelini, idarenin önlemekle yükümlü olduğu halde önleyemediği bir takım zararların, nedensellik bağı ve kusur koşulu aranmadan karşılanması, yani objektif sorumluluk anlayışına dayalı sosyal risk ilkesi oluşturmaktadır . Devleti ve toplumu hedef alan fiillerden doğan zararın mağdur kişinin üzerinde bırakılması, hak ve nesafet kurallarıyla bağdaşmayacağından; söz konusu Kanun ile ortaya çıkan zararın paylaştırılması, toplumun diğer kesimleri ile zarara uğramış kişiler arasında fedakârlığın denkleştirilmesi, bu yolla hakkaniyetin ve toplumsal barışın sağlanması hedeflenmektedir . Bu açıdan bakıldığında Kanunun amacının gerçekleşmesi; zarara uğradığı iddia edilen mal varlığının mahiyet ve gerçekliğinin araştırılması sonucu tespit edilen zararın tazmini ile mümkündür .
17) Somut olayda; başvuranın zarara uğradığını beyan ettiği işyerinde bulunan taşınır malların 5233
sayılı Kanun kapsamında tazmini mümkün olmakla birlikte, başvuranın zarara uğradığını iddia ettiği işyerinin mükellefiyet kaydı bulunmadığı ve başvuran tarafından zararın tespiti için sunulan sipariş fişleri ve faturaların başvuran adına kesilmediği, bu nedenle zarar tespiti yapılamadığı anlaşıldığından, başvuranın talebinin ilgili Komisyon tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde, idarenin uyması gereken iyi yönetim ilkelerine yer verilmiştir .
Şikâyete konu Şırnak Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu’nun,
5233 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliğe uygun olarak Vali Yardımcısı olan bir başkan ve Kanunda
tanımlanan 6 üyeden müteşekkil olduğu; söz konusu Komisyonun başvuranın talebini Kanunda belirlenen süre ( 6 ay) içinde sonuçlandırdığı; alınan ret kararının ise ilgili mevzuatta belirtildiği şekliyle Komisyon üye sayısının salt çoğunluğu ile alındığı; ayrıca idarenin Kurumumuzun bilgi ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
8 / 10belge taleplerine zamanında ve gerekçeli olarak cevap verdiği; bu çerçevede idarenin iyi yönetim
ilkeleri arasında sıralanan “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı memnuniyetle gözlenmiş olup; bununla birlikte, Kurumumuza gönderilen evraktan, Komisyon’un 28/ 04/ 2017 tarihli ret kararının onaylı bir örneğinin (itiraz yolu gösterilmeden) kişiye tebliğ edilmek üzere yaklaşık 2,5 ay sonra ( 10/ 07/ 2017 tarihinde) postaya verildiği (kararın ise tarafından 17/ 07/ 2017 tarihinde tebellüğ edildiği); diğer ifadeyle idarenin “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru/itiraz yollarının gösterilmesi” ilkelerine bu anlamda uygun davranmadığı anlaşılmaktadır . İdarenin bundan böyle söz konusu ilkelere de uygun hareket etmesi beklenmektedir .
19) Bu hususlara ilaveten; her ne kadar Komisyonun oy çokluğuyla aldığı kararda, işbu kararın 17
nci paragrafında açıklanan nedenlerden dolayı hukuka aykırılık tespit edilememiş olsa da, iyi yönetim ilkeleri kapsamında, idarenin bir karara/tespite varmadan önce izleyebileceği yöntem konusunda bazı önemli hususların belirtilmesinde fayda görülmektedir . 5233 sayılı Kanun incelendiğinde, Komisyonun ilk görevinin; zarar görenin veya mirasçılarının başvurusu hâlinde
Kanun kapsamına giren bir zararın bulunup bulunmadığı hususunun tespitini yapmak olduğu görülmektedir . Diğer ifadeyle Komisyon, iddialar üzerine bu tespiti yapmakla görevlendirilmiştir .
Bu tespiti yapabilmek için ise, Kanun Komisyona, kamu kaynaklarından en geniş şekilde istifade etme; karar alırken kamu görevlilerinden yardım/görüş alma, bu kişileri özel olarak çalıştırma veya bilirkişi olarak görevlendirme, adli/idari/askeri mercilerdeki bilgi ve belgeleri temin etme imkânını fazlasıyla vermektedir . Dolayısıyla bu yetkilere sahip Zarar Tespit Komisyonu’nun, alacağı kararı sadece Şırnak Vergi Dairesi personelinden oluşturulan Kıymet Takdir Komisyonu’nun keşif raporlarına göre şekillendirmemesinin; yerinde inceleme, ilgililerle mülakat, ayrıca emniyet, istihbarat ve ilgili olabilecek diğer idari ve askeri makamlardan bilgi temini gibi tüm yöntemleri kullandıktan sonra bir karara varmasının, Komisyonu daha sağlıklı sonuçlara götürerek, hakkaniyetsiz durumların oluşmasının ise önüne geçeceği değerlendirilmektedir .
20) Nitekim T.C. Danıştay Onbeşinci Dairesi’nin 2015/ 1644 E., 2016/ 866 K . sayılı kararından
da görüleceği üzere; davacı tarafından, ikamet ettiği İli, İlçesi, Merkez
Mevkii’nden terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığından bahisle, malvarlığına ulaşamaması ve taşınır, taşınmaz mallarının zarara uğradığı gerekçesiyle, zararlarının 5233 sayılı
Kanun kapsamında karşılanması istemiyle yapılan başvuru, davacıya ait tapu kaydı olmadığından
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
9 / 10bahisle idare tarafından reddedilmiş; bu ret işleminin iptali istemiyle açılan davada ise, davacının
köyde malvarlığı bulunduğuna dair zilyetlik belgesinin ve bilirkişi raporlarının bulunması karşısında, davacı veya vekilinin de katılımı sağlanarak yeniden bir keşif yapılması ve yapılacak keşif ve tespitler üzerine, davacının taşınır ve taşınmaz mallarına yönelik olarak verilen zararının olup olmadığının belirtildiği keşif ve değerlendirme sonuç raporunun düzenlenmesi, mevzuatta öngörülen usule göre inceleme yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle Batman İdare Mahkemesi’nce idarenin işleminin iptali yolunda karar verilmiş; söz konusu karar ise Danıştay’ın ilgili Dairesi tarafından onanmıştır . Bu karardan da yola çıkarak,
5233 sayılı Kanun kapsamındaki tazmin taleplerinde, İdarenin kanunun kendisine verdiği tüm
imkanlardan istifade ederek daha kapsamlı bir araştırma yapması gerektiği değerlendirilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, Şırnak Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit
Komisyon Başkanlığı’nca 28/ 04/ 2017 tarihinde tesis edilen ve 17/ 07/ 2017 tarihinde tebliğ edilen ret işlemine karşı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7 nci maddesi çerçevesinde 60 günlük dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup; dava açma süresi içerisinde, Şırnak ilini de yargı çevresinde bulunduran Mardin İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA ve ŞIRNAK İL ÖZEL İDARESİ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.