TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12085-12085 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/4098 2017/ 4098
KARAR TARİHİ : 10/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Terörle Mücadele Kanunu kapsamında memur olarak istihdam edilme talebi
BAŞVURU TARİHİ : 12/04/2017 12.4.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran , sözleşmeli zabıt katibi olarak Kırşehir Adliyesinde görev yaptığını,
15/ 07/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin devam niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması ve bertaraf edilmesinin sağlanması sırasında babası şehit olduğunu, 04/ 03/ 2016 tarihinde Doğu
Beyazıt Devlet Hastanesinin raporuyla kendisine “ülseratif kolit” teşhisi konulduğunu ve % 55 özür oranı verildiğini, bahse konu hastalık sebebiyle de görevinin ifası sırasında sıkıntılar yaşadığını, Kırşehir ilinde hastalığının tedavisi ile ilgilenecek ihtisas doktoru bulunmadığını, sağlık problemine çözüm bulabilmek ve görevini daha rahat bir şekilde gerçekleştirebilmek adına Sağlık Bakanlığı bünyesinde Ankara ilinde ve evine yakın bir hastanede öğrenim durumuna uygun bir kadroya yerleştirilme talebinin yerine getirilmediğini, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek 1 inci maddesine göre istihdam edilme konusundaki bilgi edinme taleplerinin yazılı olarak cevaplandırılmadığını belirterek, sözleşmeli personel olarak anılan kanun hükmünde yer alan
“ ..birinci fıkrada sayılan kurumlarda görev yapanlar…istihdam hakkında faydalanamazlar …” hükmünün hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, hükmün değiştirilmesini veya kaldırılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) 29/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazımıza cevaben Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Şehit
1 / 6Yakınları ve Gaziler Dairesi Başkanlığının 13/ 06/ 2017 tarih, sayılı yazısında özetle;
2.1) Başvuru sahibinin 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi uyarınca görev yaptığı için Başkanlıklarınca
hak sahipliği konusunda bir tespit yapılmadığı,
2.2) 3713 sayılı Terörle Mücadele kanununun Ek 1 inci maddesi kapsamında hak sahipliği sonucunu
doğuran durumların, istihdam hakkından yararlanabilen ve bu haktan faydalanamayanlar olarak açık şekilde ifade edildiği, 5018 sayılı Kanun eki I, II, III ve IV sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları, özel kanunla kurulan diğer her türlü kamu kurum ve kuruluşlarının 657 sayılı Kanuna tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarına ve sürekli işçi kadrolarına bu madde hükümleri çerçevesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca hak sahibi olduğu belirlenerek
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Başkanlıkça kura sonucu atama teklifi yapılanları atamak zorunda olduğu, Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımalarının zorunlu olduğu, birinci fıkrada sayılan kurumlarda görev yapanlar , istihdam hakkını sağlayan olayın meydana geldiği tarihten sonra söz konusu kurum ve kuruluşlarda görev yapmakta iken bu görevinden ayrılmış olanlar ile kırk beş yaşını bitirmiş olanların istihdam hakkından faydalanamayacakları hükmü gereğince ve adı geçenin memur olması nedeniyle hak sahibi sayılmadığı, bu doğrultuda memur olan bir kişinin mevzuat gereği tekrar atanmasına imkan bulunmadığı,
2.3) Mevzuat hükümleri açık olduğundan uzlaşma yoluyla bir işlem tesis edilemediği, ayrıca şehit
yakınları ve gazilerin kamuda istihdam edilmelerinde izlenen politika, şehitlik veya gazilik olayının meydana geldiği tarihten sonra mağduriyetlerin giderebilmesi için kamuda istihdam edilmelerinin hedeflendiği, olay tarihinden önce kamuda görev yapanların istifa edip yeniden kamu istihdam edilmelerinin hedeflenmediği, Hususları belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek 1 inci maddesinde; “ 10/ 12/ 2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları, özel kanunla kurulan diğer her türlü kamu kurum ve kuruluşları;
2 / 6657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarına
ve sürekli işçi kadrolarına bu madde hükümleri çerçevesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca hak sahibi olduğu belirlenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Başkanlıkça kura sonucu atama teklifi yapılanları atamak zorundadır .
…….”
Bir başkasının bakımına muhtaç olacak derecede engelli olanlar, terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu ilgili valilerce tespit edilenler, birinci fıkrada sayılan kurumlarda görev yapanlar , istihdam hakkını sağlayan olayın meydana geldiği tarihten sonra söz konusu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta iken bu görevinden ayrılmış olanlar ile kırk beş yaşını bitirmiş olanlar istihdam hakkından faydalanamazlar ve bu durumda olanlar yukarıdaki fıkraların uygulanmasında dikkate alınmaz .”,
6) Terörle Mücadele Kanunu Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdam
Edilecekler Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru usul ve esasları” başlıklı 5 inci maddesinin
onuncu fıkrasında : “ Aşağıda sayılanlar hak sahibi sayılmazlar :
….b) Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan kurum ve kuruluşlarda görev yapanlar ile istihdam hakkını sağlayan olayın meydana geldiği tarihten sonra söz konusu kurum ve kuruluşlarda görev yapmakta iken bu görevinden ayrılmış olanlar .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuk ve hakkaniyet yönünden bir aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran , sözleşmeli zabıt katibi olarak Kırşehir Adliyesinde görev yaptığını,
15/ 07/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin devam niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması ve bertaraf edilmesinin sağlanması sırasında babası şehit olduğunu, kendisine “ülseratif kolit” teşhisi konulduğunu ve
% 55 özür oranı verildiğini, bahse konu hastalık sebebiyle de görevinin ifası sırasında sıkıntılar yaşadığını, Kırşehir ilinde hastalığının tedavisi ile ilgilenecek ihtisas doktoru bulunmadığını, sağlık problemine çözüm bulabilmek ve görevini daha rahat bir şekilde gerçekleştirebilmek adına Sağlık
Bakanlığı bünyesinde Ankara ilinde ve evine yakın bir hastanede öğrenim durumuna uygun bir kadroya yerleştirilme talebinin yerine getirilmediğini, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek 1 inci maddesine göre istihdam edilme konusundaki bilgi edinme taleplerinin yazılı olarak cevaplandırılmadığını belirterek, sözleşmeli personel olarak bu kanun hükmünden yararlanabilmesi için anılan maddede yer alan “ ..birinci fıkrada sayılan kurumlarda görev yapanlar…istihdam hakkında faydalanamazlar …” hükmün hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, hükmün
3 / 6değiştirilmesini veya kaldırılmasını talep etmektedir .
9) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare
tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, dosya kapsamında yer alan diğer belgelerle birlikte aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır .
10) Adı geçenin, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli zabıt katibi olarak 26/ 05/ 2015
tarihinde Ağrı Doğubeyazıt Adliyesinde göreve başladığı, talebi doğrultusunda 08/ 08/ 2016 tarihinde
Kırşehir Adliyesine atandığı, 02/ 01/ 2017 tarihinde yenilenen sözleşme uyarınca da halen aynı adliyede görev yaptığı,
11) Yukarıda anılan gerekçelerle öncelikli olarak Sağlık Bakanlığı bünyesinde Ankara ilinde ve evine
yakın bir hastanede öğrenim durumuna uygun bir kadroya yerleştirilmesi, mümkün olmaması halinde şehit yakını istihdamından faydalandırılması talebiyle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına başvuruda bulunduğu, ilgili nedeniyle Sağlık Bakanlığına gönderilen dilekçeye verilen 21/ 01/ 2017 tarihli cevabi yazıda; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ’ın kurum içi yer değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinde yer alan ve sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz hükmü gereğince naklen atamanın mümkün olmadığı, Adalet Bakanlığının 10/ 01/ 2017 tarihli yazısında da aynı hüküm doğrultusunda herhangi bir işlem yapılamayacağının bildirildiği,
12) Başvuran tarafından Devlet memuru statüsünde istihdam talebiyle 30/ 01/ 2017 tarihli dilekçeyle
Kurumumuza yapılan başvuruya ilgili idari başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle 13/ 03/ 2017 tarihli Gönderme Kararı verildiği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının 29/ 03/ 2017 tarihli yazısıyla başvurana hak sahibini olmadığı hususunun belirtildiği, bunun üzerine 10/ 04/ 2017 tarihinde tekrar Kurumumuza müracaat edildiği,
13) Kurumumuzca başvuruyla ilgili olarak, gerekli çözümün sağlanması adına Ankara ilinde yer alan
farklı adliyelerde zabıt katibi olarak görev yapmak isteyip istemediği hususunda başvuranla yapılan görüşmede bu çözüm yolunun kendisi için uygun olmadığının belirtildiği, Anlaşılmıştır .
14) Başvuran tarafından sözleşmeli personel olarak nakil talebinin mümkün olmaması durumunda
3713 sayılı Kanunun uyarınca memur olarak istihdam talebiyle, ilgili idarelere başvuruda
bulunulmuş, taleplerinin uygun görülmemesi neticesinde Kurumumuza başvuru yapılmıştır .
15) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Devlet Personel
Başkanlığınca başvuranın söz konusu taleplerine ilişkin olarak makul sürede ve gerekçeli olarak cevap verildiği görüldüğünden, başvuranın bilgi edinme taleplerinin yazılı olarak cevaplandırılmadığı hususundaki iddiası yerinde görülmemiştir .
16) Kamu hizmetlerini yürütmekle görevli olan idare, bu görevi yerine getirebilmek için belirli idari
yetkilerle donatılmıştır . Hukuk kuralları, bazen, idareye belli nedenler karşısında belli bir etkinliğe girişme zorunluluğu yüklemekte, meydana gelen durum veya olaylara belli bazı sonuçlar bağlanmışsa, idare takdir yetkisi olmadan bu sonuçları gerçekleştirmek zorunda kalmaktadır . Bu durumda idarenin bağlı yetkisi söz konusudur . 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek 1 inci maddesi kapsamında hak sahipliği sonucunu doğuran durumlar, istihdam hakkında yararlanabilen ve
4 / 6bu haktan faydalanamayanlar tadadi olarak düzenlenmiştir .
17) 5 ve 6 ncı paragraflarda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, 5018 sayılı Kanunun ekli
cetvellerinde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanların hak sahibi sayılmayacakları açık bir şekilde düzenlendiği, ayrıca söz konusu hükümde memur ya da sözleşmeli personel şeklinde bir ayrıma gidilmediği hususları göz önüne alındığında, 2015 Mayıs ayından bu yana sözleşmeli zabıt katibi olarak görev yapan başvuranın 3713 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi uyarınca hak sahibi olamamasından dolayı istihdam hakkından faydalanamaması işleminde herhangi bir hukuka aykırılık görülememiştir .
18) Yasama yetkisinin genelliği ilkesi gereği, yasama organının anayasal sınırlar içinde herhangi bir
konuyu ilk elden düzenleme yetkisine sahip olduğu açıktır . Bu doğrultuda, idarece gönderilen bilgi ve belgelerde de şehitlik veya gazilik olayının meydana geldiği tarihten sonra oluşan mağduriyetlerin giderilmesi adına 3713 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesindeki düzenleme ile şehit yakınları ve gazilerin kamuda istihdam edilmelerine olanak sağlanmasının hedeflendiği belirtilmiş olup, Adalet
Bakanlığı bünyesinde babasının şehit olduğu tarihten önce sözleşmeli personel olarak görev yapmaya başlayan başvuran açısından hakkaniyete aykırı bir durumun da oluşmadığı değerlendirilmiştir .
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 3713 sayılı Terörle Mücadele
Kanunundaki bahse konu hükmün hakkaniyete aykırı olduğu gerekçesiyle değiştirilmesi veya kaldırılmasına yönelik talep yerinde görülmediğinden reddine karar vermek gerekmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” i lkelerine uygun davrandığı , ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Yozgat İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
5 / 6Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi