|
ÖZET: Başvuran, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Programında yüksek lisans öğrencisi iken tez danışmanı tarafından izinsiz olarak tezinde işlediği konuları kullandığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Başvurusunda, danışmanının iki makalesinde intihal yapıldığına dair iddialarını dile getirmiş, ancak idarenin bir makale için intihal değerlendirmesi yapmadığını, diğer makale içinse eksik ve hatalı bir inceleme gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Başvuran, bu nedenle etik kurul kararının iptal edilmesini ve danışmanı hakkında disiplin soruşturması açılmasını talep etmiştir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın iddialarını inceleyerek, etik kurulun sürecin mevzuata uygun yürütüldüğünü ve her iki makale için de değerlendirme yapıldığını ifade etmiştir. Yapılan incelemelerde, danışman ile öğrenci arasında benzerliklerin olabileceği, ancak bunun etik ihlal oluşturacak düzeyde olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın tez sürecindeki iletişimsizlik ve danışmanına karşı tutumunun da sorunlu olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, başvuranın iddialarının somut delillerle desteklenmediği ve etik kurulun incelemesinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle alınmıştır. Başvuranın, idareye karşı dava açma süresi, ret kararının tebliğinden itibaren yeniden işlemeye başlayacaktır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12988-S.24.19608
BAŞVURU NO : 2024/11485
KARAR TARİHİ : 27.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın etik kurul kararına itirazları hk.
BAŞVURU TARİHİ : 16.09.2024
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. kanuni temsilcisi tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuranın Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat
Programında yüksek lisans öğrencisi iken tez danışmanı olarak görev yapan . ’nın başvuranın tezinde işlediği konuları ve kodları izinsiz olarak kendi çalışmalarında kullandığı, bu bilgi ve belgeleri kullanarak oluşturduğu makalelere ilişkin intihal iddiasıyla idareye başvurulduğu, İdarenin intihal iddiası yöneltilen iki makaleden birisine ilişkin intihal değerlendirmesi yapmadığı, diğerine ilişkin ise eksik ve yanılgılı değerlendirmeler yaptığı ve kendi hocasını koruduğu, İdarenin incelemesi eksik ve yanılgılı olduğu belirtilerek söz konusu etik kurul kararının iptal edilmesi ve . hakkında disiplin soruşturması yapılarak cezalandırılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 30/10/2024 tarihli ve
– -E. sayılı yazı ve eklerinde;
2.1. Sosyal ve Beşeri Bilimler Yayın Etik Kurulu tarafından yapılan işlemlerin Yükseköğretim Kurumları
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine istinaden yürütüldüğü, bu çerçeve kapsamında ilgili
Yönerge ile oluşturulan Yayın Etik Kurulu tarafından başvuru konusu olayı değerlendirmek için çeşitli toplantıların düzenlendiği,
2.2. 09/05/2024 tarihli ve – / – sayılı tebligat ile danışmanı Dr.
Öğretim Üyesi . hakkında, kendi tezinden ürettiği veriler ile adresinde yer alan makaleyi izinsiz olarak yazdığı ve kendisi yapmış gibi gösterdiği iddiası ile ilgili kanıtlayıcı bilgi, belge ve detaylı açıklamalarının istenildiği,
2.3. 09/05/2024 tarih ve – / – sayılı tebligat ile Dr. Öğretim Üyesi . ’dan tez öğrencisi 11/10/2023 tarihli dilekçesine istinaden kendisine yöneltmiş olduğu iddialarına ilişkin yazılı savunma istenildiği,
2.4. 02/07/2024 ve 08/07/2024 tarihlerinde e-posta kanalıyla Dr. Öğretim Üyesi . ’dan tez öğrencisi ün 11/10/2023 tarihli dilekçesinde belirttiği ve web adresinde yer alan yazıya ek olarak 09/05/2024 tarih ve – / – sayılı tebligata verdiği cevapta ikinci bir makalede de etik ihlal yapıldığı iddiasına ilişkin ek savunma istenildiği,
2.5. Başvuranın danışmanı hakkında kendi tezinden ürettiği veriler ile makaleleri izinsiz olarak yazdığı ve kendi yapmış gibi gösterdiği iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemelerin, Beşeri Bilimler alanında oluşturulan Üniversiteleri Yayın Etik Kurulu Üyeleri tarafından yürütüldüğü,
2.6. Yayın Etik Kurulu Üyeleri tarafından sunulan belgeler üzerinden yapılan incelemelerde bir yılı aşkın bir süre içeresinde tez danışmanı ve öğrencisi arasında yakın biçimde yapılan bilimsel çalışmalar ışığında görüş ve yaklaşımlarda benzerlik olabileceği fakat bunun etik ihlal oluşturacak nitelikte/düzeyde olmadığına kanaat getirildiği,
2.7. İntihal iddiasına ilişkin sadece bir makale için intihal değerlendirmesi yapıldığı iddiasının doğru olmadığı, Yayın Etik Kurulunun her iki makale içinde değerlendirme yaptığı ve buna ilişkin kararı iddia sahibi ile paylaştığı,
2.8. Yayın Etik Kurulu tarafından başvuru konusu olaya ilişkin olarak ilgili mevzuat ve hukuk kuralları çerçevesinde usulüne uygun bir süreç yürütüldüğü ve bu aşamada mevzuat hükümleri gereği yapılabilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile;
ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (d) fıkrasında, “Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.”,
5.4. “Bilimsel denetim” başlıklı 42 nci maddesinde, “Kurumlariçi Bilimsel Denetim:
a. Öğretim elemanlarının bilimsel yönden denetlenmeleri, onların eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayım, seminer, klinik ve uygulama faaliyetleri üzerinde olur.
b. Her öğretim yılı sonunda, bölüm başkanı bölümün geçmiş yıldaki eğitim – öğretim ve araştırma faaliyeti ile, gelecek yıldaki çalışma planını belirten bir raporu bağlı bulunduğu dekana sunar. Dekan bu rapora kendi kanaatini de ekleyerek, rektöre gönderir. Rektör rapor ve görüşleri değerlendirerek, gerekli tedbirleri alır ve yetersizlik ile ilgili kararlarını Yükseköğretim Kuruluna bildirir. Enstitü ve yüksekokul müdürü raporunu bağlı olduğu rektör veya dekana gönderir.
c. Her öğretim elemanı, bilimsel araştırmalarının, yayınlarının ve verdiği dersleriyle yönettiği seminerlerin ve uygulamaların listesini, yurt içinde ve dışında yapılan bilimsel kongrelerdeki tebliğlerin birer örneğini, bağlı bulunduğu birim yöneticisinin aracılığıyla rektörlüğe sunmak zorundadır. Yayımlanmayan eserlerin daktilo ile yazılmış birer kopyası verilir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun eser sahibine tanıdığı haklar saklıdır.
/
d. (Değişik: 17/8/1983 – 2880/23 md.) Öğretim elemanlarının bilimsel yayınları için üniversitelerde ve
Yükseköğretim Kurulunda özel arşiv tutulur.”, 6. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönerge, bilimsel araştırma, çalışma, yayın ve etkinliklerde uyulması gereken etik kurallarını ve yükseköğretim kurumlarının kendi bünyelerinde oluşturacakları bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönerge, a) Yükseköğretim kurumları mensuplarınca veya yükseköğretim kurumlarıyla ilişkisine bakılmaksızın kişilerce yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca akademik unvanların elde edilmesi aşamasında ve sonrasında yapılan her tür bilimsel araştırma ve çalışmalar ile gerçekleştirilen bilimsel etkinlikler, desteklenen ve/veya yürütülen bilimsel araştırmageliştirme projeleriyle ilgili araştırma etiği konularını, b) Lisans üstü eğitim sırasında yapılan tez ve bilimsel yayınlar ile yürütülen bilimsel araştırma-geliştirme projeleriyle ilgili araştırma etiği konularını, c)
Yükseköğretim kurumları mensuplarınca yurtiçinde ve yurtdışında her çeşit basın, görsel ve işitsel yayın organlarında yayımlanan ya da yayımlanmak üzere gönderilmiş olan her tür yayınla ilgili yayın etiği sorunlarını, ç) Yükseköğretim kurumları mensuplarınca biyomedikal araştırmalarda kullanılacak deneklerde ve ekoloji ile ilgili çalışmalarda yapılan etik ihlallerini kapsar.”, 6.3. “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır: a) İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek, b) Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak, c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek, ç) Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak, d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak, e)
Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek, (2) Diğer etik ihlal türleri şunlardır: a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek, b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak, c)
İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak, d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak, g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak, h) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve
/
ekolojik dengeye zarar vermek, ı) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak. i) Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak. j) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak, k) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak, l) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,”, 6.4. “Etik kurullarına başvuru ve kurulların çalışma esasları” başlıklı 9 uncu maddesinde, “(1)
Yükseköğretim kurumuna ulaşan etik ihlal iddiaları, yükseköğretim kurumu bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarında incelenir. (2) Söz konusu iddialar ile ilgili tüm bilgi ve belgeler bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarına iletilir. (3) Yükseköğretim kurumu, gönderilen her başvuru dosyası için ayrı dosya açar. (4) Yükseköğretim kurumuna gönderilen ve etik ihlal iddiası içeren şikâyet ve ihbar dilekçelerinde, kişilerin doçentlik başvuru sürecinin devam ettiğinin de belirtilmesi halinde hakkında etik ihlal iddiası bulunan kişinin devam eden bir doçentlik başvurusunun bulunup bulunmadığı hususu yükseköğretim kurumu tarafından derhal Üniversitelerarası Kurul Başkanlığından sorulur. Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığınca devam eden doçentlik başvurusunun bulunduğunun bildirilmesi halinde iddialar ile ilgili tüm bilgi ve belgeler Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına gönderilir. (5) Etik ihlali iddiası sebebiyle hakkında inceleme başlatılan kişilerden iddialara ilişkin olarak gerekli bilgi ve belgelerle birlikte yazılı savunmaları istenir. İlgili kişiler, savunma talep yazısının kendilerine ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içerisinde savunmalarını vermedikleri takdirde, bu durumun savunma istem yazısında belirtilmesi koşuluyla kurul, diğer bilgi ve kanıtlara dayalı olarak karar verebilir. Hakkında inceleme başlatılanlar, yazılı savunmalarını sunmak üzere iddiaları içeren evrakların bir örneğinin kendilerine verilmesini talep etmeleri halinde, incelemeyi yürüten ilgili kurulca savunma istenmesi yönünde bir karar alınmaksızın da doğrudan yazılı savunmalarını sunabilirler. Ancak bu halde bu kişilerden yeniden yazılı savunma istenmeden de incelemeye devam edilebilmesi için, iddiaları içeren evrakların teslimine ilişkin tutanakta, teslim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde savunmasını vermedikleri takdirde diğer bilgi ve kanıtlara dayalı olarak karar verileceğinin açıkça belirtilmesi şarttır. Gerekli görülen hallerde savunma sözlü olarak da alınabilir. (6)
Alınacak kararlar, ilgili bilimsel araştırma ve yayın etiği kurulunda tartışmaya açıldıktan sonra oylanır ve kurul üyelerince imzalanır. Karara muhalif kalan üye karşı oy gerekçesini yazmak zorundadır. (7) Bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarınca alınan nihai kararlar inceleme raporu niteliğinde olup, bu kararlar onaylanmak ya da başka bir karar alınmak üzere rektöre sunulur. (8) Kurul üyeleri, uzman ve bilirkişiler yaptıkları incelemeyle ilgili edindikleri bilgi ve belgeleri açıklayamazlar. (9) Bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının inceleme sürecinde diğer kurum ve kuruluşlarla her türlü yazışmalar rektörlük aracılığıyla yapılır.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran çalışmalarını izinsiz kullandığını iddia ettiği danışmanı . hakkında yapılan değerlendirmelerin eksik ve yanılgılı olduğunu belirtilerek . hakkındaki etik kurul kararının iptal edilmesini ve . hakkında disiplin soruşturması yapılarak cezalandırılmasını talep etmektedir.
9. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü, 9.1. ’ün, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Programında yüksek lisans öğrencisi iken tez danışmanı olarak görev yapan . ’nın, yüksek lisans tezi olarak yazdığı metinde işlediği konuları ve kodları izinsiz olarak kendi çalışmalarında kullandığı, bu bilgi ve belgeleri kullanarak oluşturduğu makalelere ilişkin intihal yaptığı iddiasıyla yaptığı başvuru üzerine Orta Doğu
Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından bir inceleme yürütüldüğünü, 9.2. 09/05/2024 tarihinde Dr. Öğretim Üyesi . ’dan ve tez öğrencisi ’den konuya ilişkin yazılı savunma ve açıklama istenildiğini, 02/07/2024 ve 08/07/2024 tarihlerinde . ’dan, başvuranın 09/05/2024 tarih ve – / – sayılı tebligata verdiği cevapta ikinci bir makalede de etik ihlal yapıldığı iddiasına ilişkin ek savunma istenildiğini,
9.3. Etik Kurulu Üyeleri tarafından yapılan incelemelerde, bir yılı aşkın bir süre içeresinde tez danışmanı ve öğrencisi arasında yakın biçimde yapılan bilimsel çalışmalar ışığında görüş ve yaklaşımlarda benzerlik olabileceği fakat bunun etik ihlal oluşturacak nitelikte/düzeyde olmadığına kanaat getirildiğini, intihal yapıldığı iddia edilen her iki makalenin de değerlendirildiğini
ifade etmektedir.
10. Başvuru konusu olayda inceleme dosyasının, ifade ve savunma yazılarının, yazışmaların (eposta ve whatsapp) ve idare tarafından gönderilen diğer belgelerin incelenmesinden;
10.1. Başvuranın 02/03/2022 tarihinde . gönderdiği epostada, yüksek lisans tezinde kendisiyle çalışmak istediğini belirtmesi ve tarafların kabulü üzerine çalışmaların başladığı, 17/03/2022, 30/06/2022, 26/08/2022, 27/09/2022, 13/10/2022, 01/11/2022 tarihli epostaların incelenmesinden, tez konusunun netleşmesinin ve tez üzerinde gerçek anlamda çalışmaların Şubat 2023’te başladığının görüldüğü,
10.2. Başvuran için . ’nın halihazırda çalışmalarının bulunduğu ve konuyla ilgili 2020 yılında
TÜBİTAK projesini tamamladığı alanda bir tez konusu belirlendiği; . ’nın mevcut çalışmalarını ve makalelerini öğrencisiyle paylaşarak bağlantılı bir tez konusu belirlemesinin tezin ilerlemesi ve yönlendirilmesinde faydalı olacağı ve akademik teamüllere uygun olduğu,
10.3. . ’nın 30 Mart 2023 tarihinde dergisine makalesinin bir versiyonunu gönderdiği, makalelerin dergilere gönderilmeden önceki hazırlık süreci ile başvuranın tez konusunun belirlenme ve tez sürecinin başlama tarihleri dikkate alındığında, başvuranın yüksek lisans tezinden intihal yapılmış olmasının mümkün olmadığı,
10.4. Bu durumun, başvuranın . ’ya gönderdiği 20 Temmuz 2023 tarihli epostasında yer alan, “Tezleri sunmak için son tarih 11 Eylül olduğundan, 11 Ağustos’a kadar jüri atanması ve tezin jüriye gönderilmesi gerekiyor. Kalan bu 3 haftalık sürede en iyi senaryoda bile araştırmanın 3.kısmı olan analiz/anlamlandırmanın yetişmeyeceğini, en iyi ihtimalle sadece 1. 6 kısım olarak dataset ve 2. kısım olarak 2 dictionary based/Finbert kıyaslaması kısımlarının yetişebileceğini düşünüyorum” ifadelerinden de anlaşıldığı,
10.5. ’ün 11/09/2023 tarihinde tez sınavında başarılı bulunduğu, jüri üyelerinin ortak kanaati ile tez içeriğinde değişikler ve düzeltmeler yapılmasının istenildiği, ancak başvuranın tezin son halini danışmanı ile paylaşmadığı, tez danışmanının tezdeki verilerin işlenme biçimini görmeden ve
Turnitin belgesini çıkartarak intihal olup olmadığını saptamadan imzalamayacağını belirttiği, 10.6. Tez danışmanının bu talebi üzerine başvuranın, 03/10/2023 tarihinde saat 13:03’te, “Merhaba
Hocam, Dün hoca ile görüştüm. Tezin onayı için sizden haber beklemelerini istemişsiniz.
1. Hoca ve hoca ile görüşüp teze onay verebileceklerini söylemenizi, 2. numaralı Tez danışmanı Atama programından tezimin mevcut başlığı ve özetine onay vermenizi, 3.Turnitin benzerlik raporunu hazırlayıp imzalamanızı, ve bu işleri bugün 15..’e kadar tamamlayıp bana haber vermenizi, sonrasında size getireceğim tez onay sayfalarını imzalamanızı rica ederim
Aksi halde hukuki yollara başvurmak zorunda kalacağımı üzülerek ifade etmek isterim.
Saygılarımla” şeklinde bir mail attığı, 10.7. Danışman . ’nın 03/10/2023 tarihinde saat 17:06’da başvurana cevaben, “Merhaba
Bir üniversite öğrencisine yakışmayan bir üslupla hocasına yazdığı e-postayı üzülerek okudum.
İddia etmiş olduğunuz şekilde benim Jüri Üyelerini herhangi bir şekilde etkilemem veya onlara karşı bir yaptırımım olamaz, bu durumu asla kabul etmiyorum.
Jüri üyeleri olarak Hocalarımız bağımsız bir şekilde kendileri değerlendirmelerini yaparlar. İlaveten, her ne kadar danışmanınız olarak sizden istenilen düzeltmeleri tamamlayıp tamamlamadığınız konusunda görüşümün alınması doğal oIsa da Jüri üyelerinin benden onay beklemeden de tezinizin içeriğine dair talep edilen değişiklikleri incelemek, onay vermek ve/veya sizden tekrar düzenleme/düzeltme talebinde bulunabilirler.
Bildiğiniz üzere 11 Eylül tarihinde tezinizi Jüri üyelerine sundunuz. Bu sunum sonrası Jüri üyelerinin ortak kanaati ile tezde yapmanız gereken içerik değişikliği ve düzenlemesi sizinle ve danışmanınız olarak benimle paylaşıldı. Bu değişiklikleri tekrar hatırlatmak istiyorum ve sizden talep edilenleri şu başlıklar altında
toplayabiliriz:
– .
Ayrıca, tezinizde kullanmış olduğunuz veriler halka açık verilerdir. Bu verilerden sonuca giden aşamaları tez danışmanınız ile paylaşıyor olmanız da doğal bir süreçtir. Tezinizden sonuca ulaşmanıza sebep olan aşamaları benim teyit etmemin de sürecin bir parçası olduğunu hatırlatmak isterim. Israrlarıma rağmen bunları benimle paylaşmadınız, paylaşmıyorsunuz ve bu şüpheli bir durum ortaya çıkarıyor.
Bu şartlar altında danışmanınız olarak size önerim tezinizde son aşamaya gelindiği, sürecin de aksamaması açısından acilen iş birliği yapmanızda fayda olduğudur. Eğer süre konusunda yetiştiremedikleriniz var ise, ve önemli olan sizin görevinizi yerine getirmeniz olduğu için, 1 ay uzatma talebinde bulunmanız için destek olmaya çalışabilirim.
Not: Tezinin teslim edilecek son halini ulaştırmadığınız için Turnitin raporunu su aşamada paylaşamıyorum.
Kolaylıklar dilerim.” şeklinde bir mail attığı, 10.8. Danışman . ’nın talebi üzerine başvuran hakkında, 2547 sayılı Yasanın 54 üncü maddesinde yer alan, Yükseköğretim Kurulu personelinin, kurum içinde ya da dışında, şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü ve yazılı eylemlerde bulunmak fiili kapsamında bir disiplin soruşturmasının yapıldığı, 10.9. Başvuran soruşturma kapsamında verdiği ifadesinde, tez danışmanını cevapsız bıraktığını ve iletişimi kendisinin kopardığını kabul ettiğini, “arz ederim” ile “rica ederim” arasındaki farkı bildiğini ve ikincisini kullanmayı tercih ettiğini, bu tavrının tez danışmanının intihal yaptığını düşünmesinden kaynaklandığını belirttiği, 10.10. . ’nın, öğrencisinin tez sürecinde kendisiyle iletişim halinde olduğu, destekleyici ve yol gösterici bir tutum sergilediği, danışmanlık görevlerini aksattığına dair bir bulguya rastlanılmadığı, 10.11. . hakkında Beşeri Bilimler alanında oluşturulan Yayın Etik Kurulu Üyeleri tarafından yürütülen inceleme sürecinin ilgili mevzuata uygun şekilde yürütüldüğü ve inceleme neticesinde alınan, tez danışmanı ve öğrencisi arasında yakın biçimde yapılan bilimsel çalışmalar ışığında görüş ve yaklaşımlarda benzerlik olabileceği fakat bunun etik ihlal oluşturacak nitelikte/düzeyde olmadığı yönündeki kararla çelişen bir durumun tespit edilemediği,
görülmektedir.
11. Bu çerçevede, Dr. Öğretim Üyesi . hakkındaki intihal iddiaları üzerine yürütülen inceleme ve değerlendirme sürecinin ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, iddialara ilişin somut bilgi ve belgelere dayanılarak tespitlerin yapıldığı ve bunların neticesinde Etik Kurul karar ve kanaatinin oluştuğu; başvuranın, danışmanı . ’nın çalışmalarını izinsiz kullandığı yönündeki iddialarının sübuta ermediği ve
Yayın Etik Kurulu tarafından . hakkında yapılan değerlendirmelerin eksik ve yanılgılı olduğu iddialarına dair bir bulgunun tespit edilemediği anlaşılmaktadır.
12. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/