Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalında tezli yüksek lisans eğitimi gördüğünü, gerekli dersleri tamamladığını ancak bitirme tezinin oluşturulması için gerekli komisyonun kurulmadığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Başvurusunda, bu durumun kendisini mağdur ettiğini belirterek inceleme talep etmiştir.

Mersin Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın Uzmanlık Alan Dersinden iki kez başarısız olduğunu ve bu nedenle ilişiğinin kesildiğini açıklamıştır. Ayrıca, başvuranın tez sürecinde gerekli çalışmaları yapmadığı, danışmanıyla iletişim kurmadığı ve tezini zamanında teslim etmediği belirtilmiştir. Tez komisyonunun, yalnızca tez verilip belirli aşamalardan geçildikten sonra kurulabileceği ve başvuranın tez sürecini tamamlayamadığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi yönünde karar alınmış ve başvuranın ilişiğinin kesilmesinin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğünün devam ettiğini ve Mersin İdare Mahkemesinde dava açma hakkının bulunduğunu belirtmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/16502-S.23.25962

BAŞVURU NO : 2023/10671

KARAR TARİHİ : 26.12.2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

YENİŞEHİR / MERSİN

BAŞVURUYA KONU İDARE : MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Başvuranın tez süreci hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 18.07.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü

Biyoloji Anabilim Dalında tezli yüksek lisans yaptığını, gerekli tüm dersleri verdiğini, sadece bitirme tezinin kaldığını, bunun için tez danışmanının gerekli müracaatları yaparak komisyon oluşturması gerektiğini ancak 2022-2023 eğitim öğretim yılının ilk döneminde Fen Bilimleri Enstitüsüne sorması üzerine komisyonun bulunmadığını öğrendiğini, bu durumun kendisini mağdur ettiğini belirterek, gerekli incelemelerin yapılarak gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Mersin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen E. sayılı yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Başvuranın Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı öğrencisi olarak 2022-2023 güz döneminde ikinci kez Uzmanlık Alan Dersinden başarısız olduğu için2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği madde 14/4 maddesi gereğince ilişiğinin Fen Bilimleri

Enstitüsü tarafından kesildiği,

2.2. Başvuranın tez dönemi içerisinde haftada en az bir kez Üniversite’ye gelip çalışma hakkında bilgi alışverişinde bulunması gerektiği halde gelmediği, başvuranın kendisine tez yazımı, verilerin toplanması, değerlendirilmesi ile ilgili uyarılarda bulunulmasına rağmen, beklenen düzeltme ve verilerin gelmediği ve devamsızlık nedeniyle 2022-2023 Güz döneminde de Uzmanlık Alan Dersinden başarısız sayıldığı,

Yönetmeliğin 14-4 maddesine göre Uzmanlık Alan Dersinden iki kez üst üste başarısız olan öğrencinin ilişiğinin Enstitü tarafından kesildiği,

2.3. Tez Komisyonunun Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Lisansüstü Eğitim Yönetmeliğinin

30 uncu maddesine göre ancak tez verilip belli bir aşamadan geçtikten sonra kurulduğu, Mersin Üniversitesi

Fen Bilimleri Akademik Takvimine göre Aralık ayının sonuna kadar tez savunmalarının yapılması gerektiği,

2.4. Başvuran tarafından Aralık ayının en geç ilk haftasında tezin bitmiş haliyle Danışmana veya Bölüm

Başkanına ya da ilgili Fen bilimleri Enstitüsüne verilmediği ve bununla ilgili de bir başvuruda bulunmadığı, Danışmanıyla ilgili sorunların olması durumunda ilişiğin kesilmesinden önce gerekli mercilere başvurularda bulunulabileceği,

2.5. Tez sürecinin tamamlanabilmesi için öncelikle Aralık ayının ilk haftasına kadar bitmiş olan bir tezin bulunması gerektiği, bu sürecin tamamlanmadığı, tamamlanmış tezler için sürecin Aralık ayının ilk haftası tezin Fen Bilimleri Enstitüsüne teslim edilip Yönetim Kurulu’ndan geçtikten sonra jüri üyelerine savunmadan en az 7 gün önce verilmesi gerektiği ve en son Aralık ayının son haftasında bu süreçlerin tamamlanıp savunmaya girilebildiği,

2.6. Başvuranın tez sürecinde literatür taramasını dahi yapmadığı, intihal girişimlerinin bulunması üzerine kendisinin uyarıldığı, bu hususların e-postalarla kendisine bildirildiği,

2.7. Başvuranın, asgari 4 azami 6 yarıyıl olan Yüksek Lisans Programının pandemi sebebiyle 3 yarıyıl daha eklenerek 9 yarıyıllık süreye uzadığı, bu süre içerisinde başvuranın Yüksek Lisans Teziyle ilgili gerekenleri yerine getirmediği,

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ;

5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (d) bendinde; “Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.”

5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin (c) bendinde; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”

5.3. “Lisansüstü öğretim:” başlıklı 50 inci maddesinin a bendinde; “Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve

Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.”

6. 20.04.2016 Tarih ve 29690 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü

Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin;

6.1. “Tezli yüksek lisans programı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programı öğrencinin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgilere erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini kazanmasını sağlar.

(2) Tezli yüksek lisans programı toplam yirmi bir krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Seminer dersi ve tez çalışması kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir. Tezli yüksek lisans programı bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla seminer dersi dahil en az sekiz ders ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluşur. Öğrenci, en geç danışman atanmasını izleyen dönemden itibaren her yarıyıl tez dönemi için kayıt yaptırmak zorundadır.”

6.2. “Süre” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.

(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.

(3) Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”

6.3. “Yüksek lisans tezinin sonuçlanması” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programında eğitim alan bir öğrenci, elde ettiği sonuçları senato tarafından belirlenen yazım kurallarına uygun biçimde yazar ve tezini jüri önünde sözlü olarak savunur.

(2) Yüksek lisans tezinin savunmasından önce ve düzeltme verilen tezlerde ise düzeltme ile birlikte öğrenci tezini tamamlayarak danışmanına sunar. Danışman tezin savunulabilir olduğuna ilişkin görüşü ile birlikte tezi enstitüye teslim eder. Enstitü söz konusu teze ilişkin intihal yazılım programı raporunu alarak danışmana ve jüri üyelerine gönderir. Rapordaki verilerde gerçek bir intihalin tespiti halinde gerekçesi ile birlikte karar verilmek üzere tez enstitü yönetim kuruluna gönderilir.

(3) Yüksek lisans tez jürisi, tez danışmanı ve ilgili enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile atanır. Jüri, biri öğrencinin tez danışmanı, en az biri de kendi yükseköğretim kurumu dışından olmak üzere üç veya beş öğretim üyesinden oluşur. Jürinin üç kişiden oluşması durumunda ikinci tez danışmanı jüri üyesi olamaz.

(4) Tez çalışmasını tamamlayan öğrenci, tezin istenen sayıda nüshasını tez danışmanına teslim eder.

Danışman, tezin yazım kurallarına uygunluğu yönünden yazılı olarak belirttiği görüşü ile tezin nüshalarını anabilim/anasanat/bilim/sanat dalı/program başkanlığı aracılığıyla ilgili enstitüye gönderir.

(5) Jüri üyeleri, söz konusu tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanarak öğrenciyi tez sınavına alır. Tez sınavı, tez çalışmasının sunulması ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Tez sınavı, öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık ortamlarda gerçekleştirilir.

(6) Tez sınavının tamamlanmasından sonra jüri tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Bu karar enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca tez sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir.

(7) Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.

(8) Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç üç ay içinde düzeltmeleri yapılan tezi aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunma sonunda da başarısız bulunarak tezi kabul edilmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.”

7. Mersin Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;,

7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin 1-u maddesinde; “u) Uzmanlık alan dersi: Öğretim elemanının, danışmanlığını yaptığı lisansüstü öğrencisine bilimsel çalışma alanındaki bilgi, görgü ve tecrübelerini aktardığı, bilimsel etik hakkında bilgilendirdiği, çalışma disiplini ve güncel literatürde araştırma yapma becerisini kazandırdığı ve öğrencinin tez, sergi veya proje çalışmasının bilimsel temellerini oluşturduğu haftada 4 saat olarak açılan, öğrenciye hitap eden, öğretim elemanının etkin olarak katıldığı, haftalık ders programında günü, yeri ve saati belirlenmiş, EYK’nın danışman atamasını onaylamasıyla başlayan, güz ve bahar yarıyılları ile yaz dönemleri de olmak üzere kesintisiz olarak öğrencinin öğrenim süresinin bitimine kadar devam eden, sınav ücreti ödenmeyen teorik dersi, ifade eder.”

7.2. “Derslerin açılması ve yürütülmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(4) Uzmanlık alan dersi, bu konuda Senato tarafından kabul edilen esaslara göre yürütülür. Uzmanlık alan dersi, güz ve bahar yarıyılları ile yaz döneminde de devam eder. Tez çalışmasının iki danışman tarafından yönetildiği durumlarda, uzmanlık alan dersi birinci danışman tarafından açılır. Lisansüstü öğrenciler, uzmanlık alan dersini, kayıt yaptırdığı dönemden itibaren mezun olana kadar her yarıyıl almak zorundadır. Ders dönemini tamamlayan ve tez dönemine geçen öğrencinin uzmanlık alan dersinden iki kez üst üste veya aralıklı üç kez başarısız olması durumunda enstitü ile ilişiği kesilir.”

7.3. “İlişik kesme” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Lisansüstü programlara kayıtlı öğrencilerin, 20/4/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim

Yönetmeliğinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmedikleri takdirde veya öğrencinin kendi isteği üzerine dilekçe ile başvurması halinde EYK kararı doğrultusunda kayıtlı olduğu programla ilişiği kesilir.”

7.4. “Tezli yüksek lisans programının amacı” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının amacı; öğrencinin bilimsel araştırma yaparak bilgilere erişme, bilgiyi değerlendirme ve yorumlama, sanat alanında sanat yapıtlarını yorumlama, değerlendirme ve üretme yeteneği kazanmasını sağlamaktır.”

7.5. “Öğrenim süresi ve dersler” başlıklı 29 uncu maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan öğrenciler ile azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencilerin enstitü ile ilişiği kesilir. (2) Tezli yüksek lisans programı toplam yirmi bir ulusal krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi, uzmanlık alan

dersi ve tez çalışmasından oluşur. Tezli yüksek lisans programı bir eğitim-öğretim yılı 60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla, seminer dersi dâhil en az sekiz ders ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 120

AKTS kredisinden oluşur…(8) Öğrencinin bir dersten başarılı sayılabilmesi için notunun 100 tam puan üzerinden en az 70 puan olması gerekir. Uzmanlık alan ve seminer dersleri için öğrenciler, dersi yürüten öğretim elemanı/elemanları tarafından başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir.”

7.6. “Tez önerisi ve tezin sonuçlanması” başlıklı 30 uncu maddesinde; “(1) Öğrencinin araştırma konusunu içeren tez önerisi, akademik takvimde belirlenen tarihlerde olması koşuluyla danışmanın görüşü üzerine, ilgili ABD/ASD Kurulu tarafından enstitüye iletilir ve EYK kararı ile kesinleşir. Tez önerisine ilişkin değişiklikler, ABD/ASD Kurulu önerisi ve EYK kararı ile yapılır. (2) Öğrenci, tezini Senato tarafından belirlenen esaslara uygun biçimde yazmak ve belirlenen tarihte jüri önünde sözlü olarak savunmak zorundadır. Öğrencinin tezini savunabilmesi için savunmaya alınacağı dönemin uzmanlık alan dersinden başarılı olması gerekir. Aksi takdirde, azami süresini aşmaması koşuluyla uzmanlık alan dersinden başarılı olduğu dönemi beklemesi gerekir. Öğrenci, yüksek lisans tezini savunmadan önce, eğer düzeltme verildiyse düzeltmeyi de tamamlayarak tezini danışmanına sunar. Danışman tezin savunulabilir olduğuna ilişkin görüşü ile birlikte tezi enstitüye teslim eder. Enstitü söz konusu teze ilişkin intihal yazılım programı raporunu alarak danışmana ve jüri üyelerine gönderir. Rapordaki verilerde gerçek bir intihalin tespiti halinde karar verilmek üzere tez EYK’ya gönderilir. Öğrenci, tez savunma sınavından en az yedi gün önce tezinin birer nüshasını jüri üyelerine teslim etmek zorundadır. (3) ABD/ASD Kurulu, söz konusu teze ait jüri önerilerini, sınav tarihini ve tezin bir nüshasını tez savunmasından en az on beş gün önce enstitüye göndermek zorundadır. Tez jürisi, uzmanlık alanları göz önünde bulundurularak, ilgili ABD/ASD

Kurulunun önerisi ve EYK’nın onayı ile atanır. Jüri, biri öğrencinin tez danışmanı ve en az biri başka bir yurt içi/yurt dışı yükseköğretim kurumundan olmak üzere üç veya beş asıl ve yine en az biri yurt içi/yurt dışı başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere iki yedek öğretim üyesinden oluşur. Jürinin üç kişiden oluşması durumunda ikinci tez danışmanı jüri üyesi olamaz. Zorunlu hallerde tez sınavına katılamayan jüri üyeleri yerine yeni jüri üyeleri atanabilir. (4) Sınav tarihinin EYK tarafından onaylanmasından sonra tez, jüri üyelerine gönderilir. Jüri üyeleri, söz konusu tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanarak öğrenciyi tez savunma sınavına alır. İlgili jürinin gerekçeli kararı ile tez savunma sınavı öğrencinin azami süresi aşılmamak koşuluyla bir ay ertelenebilir.

Erteleme kararı bilgisi jüri toplanma süresinin en geç son günü danışman tarafından ilgili enstitüye yazılı olarak bildirilir. Süresi içinde tez savunmasının yapılamaması durumunda EYK resen yeni bir jüri belirler.

Tez savunma sınavı, tez çalışmasının sunulması ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Tez savunma sınavı dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır. Dinleyiciler, öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşur. Dilekçe ile mazeretini tez savunma sınavının yapılacağı günden en geç bir gün önce beyan eden asıl üye/üyeler yerine yedek üye/üyeler ilgili ABD/ASD başkanlığı tarafından tez savunma sınavına davet edilir. Jüri üyeleri toplandığı halde öğrencinin tez savunmasına girmemesi halinde, durum jüri üyeleri tarafından tutanak altına alınır ve tutanak aynı gün ilgili enstitüye teslim edilir. Öğrenci mazeretini belgelendirdiği ve bu mazeret EYK tarafından kabul edildiği takdirde, mazeret süresinin bitiminden itibaren on beş gün içinde yeniden tez savunma sınavına alınır. EYK’ya mazeret sunmayan veya mazereti kabul edilmeyen ya da mazeretli olsa dahi iki kez tez savunma sınavına girmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. (5) Tez savunma sınavının tamamlanmasından sonra jüri, dinleyicilere kapalı bir oturum yaparak tez hakkında jüri üyelerinin raporlarını da dikkate alarak salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Bu karar ilgili ABD/ASD başkanlığınca tez savunma sınavını izleyen üç iş günü içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. Varsa tez başlığına ilişkin değişiklik önerileri de tez savunma sınav jürisinin teklifi üzerine ABD/ASD Kurulu kararını müteakip EYK onayı ile yapılır. (6) Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç üç ay içinde gerekli düzeltmeleri yapmak suretiyle tezini aynı jüri önünde yeniden savunur. Verilen düzeltme süreleri öğrencinin azami süresine dâhil değildir. Bu savunma sonunda

da başarısız bulunarak tezi kabul edilmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması halinde, azami süreleri içerisinde tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

(7) Tez savunması sonucunda başarılı bulunan tezin fikri mülkiyet hakkı, aksi belirtilmedikçe Üniversiteye aittir.”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü

10. Başvuranın Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı öğrencisi olarak 2022-2023 güz döneminde ikinci kez Uzmanlık Alan Dersinden başarısız olduğu için Mersin Üniversitesi Lisansüstü

Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği madde 14/4 maddesi gereğince ilişiğinin Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından kesildiği anlaşılmaktadır.

11. Başvuru hakkında ilgili öğretim üyesi tarafından yapılan açıklamalarda;

11.1. Başvuranın tez dönemi içerisinde haftada en az bir kez Üniversite’ye gelip çalışma hakkında bilgi alışverişinde bulunması gerektiği halde gelmediği, başvuranın kendisine tez yazımı, verilerin toplanması, değerlendirilmesi ile ilgili uyarılarda bulunulmasına rağmen, beklenen düzeltme ve verilerin gelmediği,

11.2. Tez Komisyonunun Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Lisansüstü Eğitim Yönetmeliğinin

30 uncu maddesine göre ancak tez verilip belli bir aşamadan geçtikten sonra kurulduğu, Mersin Üniversitesi

Fen Bilimleri Akademik Takvimine göre Aralık ayının sonuna kadar tez savunmalarının yapılması gerektiği,

11.3. Başvuran tarafından Aralık ayının en geç ilk haftasında tezin bitmiş haliyle Danışmana veya Bölüm

Başkanına ya da ilgili Fen bilimleri Enstitüsüne verilmediği ve bununla ilgili de bir başvuruda bulunmadığı,

11.4. Tez sürecinin tamamlanabilmesi için öncelikle Aralık ayının ilk haftasına kadar bitmiş olan bir tezin bulunması gerektiği, bu sürecin tamamlanmadığı, tamamlanmış tezler için sürecin Aralık ayının ilk haftası tezin Fen Bilimleri Enstitüsüne teslim edilip Yönetim Kurulu’ndan geçtikten sonra jüri üyelerine savunmadan en az 7 gün önce verilmesi gerektiği ve en son Aralık ayının son haftasında bu süreçlerin tamamlanıp savunmaya girilebildiği,

11.5. Başvuranın tez sürecinde literatür taramasını dahi yapmadığı, intihal girişimlerinin bulunması üzerine kendisinin uyarıldığı, bu hususların e-postalarla kendisine bildirildiği,

11.6. Başvuranın, asgari 4 azami 6 yarıyıl olan Yüksek Lisans Programının pandemi sebebiyle 3 yarıyıl daha eklenerek 9 yarıyıllık süreye uzadığı, bu süre içerisinde başvuranın Yüksek Lisans Teziyle ilgili gerekenleri yerine getirmediği, açıklamalarına ve değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir.

12. Mersin Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında; “(4) Uzmanlık alan dersi, bu konuda Senato tarafından kabul edilen esaslara göre yürütülür. Uzmanlık alan dersi, güz ve bahar yarıyılları ile yaz döneminde de devam eder. Tez çalışmasının iki danışman tarafından yönetildiği durumlarda, uzmanlık alan dersi birinci danışman tarafından açılır.

Lisansüstü öğrenciler, uzmanlık alan dersini, kayıt yaptırdığı dönemden itibaren mezun olana kadar her yarıyıl almak zorundadır. Ders dönemini tamamlayan ve tez dönemine geçen öğrencinin uzmanlık alan dersinden iki kez üst üste veya aralıklı üç kez başarısız olması durumunda enstitü ile ilişiği kesilir.” hükmünün, 30 uncu maddesinde; “(1) Öğrencinin araştırma konusunu içeren tez önerisi, akademik takvimde belirlenen tarihlerde olması koşuluyla danışmanın görüşü üzerine, ilgili ABD/ASD Kurulu tarafından enstitüye iletilir ve EYK kararı ile kesinleşir. Tez önerisine ilişkin değişiklikler, ABD/ASD

Kurulu önerisi ve EYK kararı ile yapılır. (2) Öğrenci, tezini Senato tarafından belirlenen esaslara uygun biçimde yazmak ve belirlenen tarihte jüri önünde sözlü olarak savunmak zorundadır. Öğrencinin tezini savunabilmesi için savunmaya alınacağı dönemin uzmanlık alan dersinden başarılı olması gerekir. Aksi takdirde, azami süresini aşmaması koşuluyla uzmanlık alan dersinden başarılı olduğu dönemi beklemesi gerekir…” hükmü, 4/1-u maddesinde; “Uzmanlık alan dersi: Öğretim elemanının, danışmanlığını yaptığı lisansüstü öğrencisine bilimsel çalışma alanındaki bilgi, görgü ve tecrübelerini aktardığı, bilimsel etik hakkında bilgilendirdiği, çalışma disiplini ve güncel literatürde araştırma yapma becerisini kazandırdığı ve öğrencinin tez, sergi veya proje çalışmasının bilimsel temellerini oluşturduğu haftada 4 saat olarak açılan, öğrenciye hitap eden, öğretim elemanının etkin olarak katıldığı, haftalık ders programında günü, yeri ve saati belirlenmiş, EYK’nın danışman atamasını onaylamasıyla başlayan, güz ve bahar yarıyılları ile yaz dönemleri de olmak üzere kesintisiz olarak öğrencinin öğrenim süresinin bitimine kadar devam eden, sınav ücreti ödenmeyen teorik dersi, ifade eder.” hükmünün yer aldığı görülmektedir.

13. Başvuranın Yüksek Lisans Eğitimi sürecinde ilgili öğretim üyesi ile telefon ve e-posta üzerinden yazışma yapmak suretiyle iletişim kurduğuna ilişkin bilgi ve belgeler ile diğer açıklamalara ilişkin bilgilerin

Kurumumuza gönderildiği, söz konusu bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuranın çalışıyor olmasından kaynaklı olarak Danışman tarafından verilen randevulara gelemediği zamanların olduğu, Danışman öğretim üyesinin gerekli iletişimi kurmak için çaba gösterdiği, tez yazım sürecinde Danışman öğretim üyesinin başvurana teknik ve içerik olarak yardım ve yönlendirmelerde bulunduğu, başvurana yapması gereken düzenlemeler ve araştırmalara ilişkin bilgilendirmelerde bulunduğu, Danışmanın beklediği düzenleme ve değişikliklerin karşılanmadığı, intihal içeriklerinin çıkarılması gerektiği yönünde taleplerini ilettiği, süreç sonunda başvuranın süresinde tamamlanmış bir tez tesliminin bulunmadığı ve

Uzmanlık Alan Dersinden iki dönem üst üste devamsız olması nedeniyle ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.

14. Başvurunun incelenmesinde, söz konusu yüksek lisans programı sürecinde tez yazım süreci ve bu sürecinin önemli akademik faaliyetlerden biri olarak akademik özerklik çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, Kurumumuz tarafından yapılan incelemede başvuranın tez yazım aşamasının değerlendirmesinin bilimsel ve objektif yapılmadığının söylenemeyeceği kanaatine varılmıştır.

15. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; başvuranın Uzmanlık Alan Dersinden iki dönem üst üste başarısız olması nedeniyle ilişiğinin kesilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği

ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi