|
ÖZET: Başvuran, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Denizcilik İşletmeleri Yönetimi tezli yüksek lisans programında öğrenci olarak 23/05/2024 tarihinde ilişiğinin kesilmesine itiraz etmiştir. Başvurusunda, tezini zamanında tamamladığını ancak tez danışmanına ulaşamadığını, bu nedenle tezini teslim edemediğini belirtmiştir. Başvuran, tez teslimi için ek süre verilmesini ya da öğrenciliğinin devam ettirilmesini talep etmekte, aksi takdirde maddi ve manevi tazminat talep etmektedir.
Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın kayıt dondurma talebinin uygun bulunmadığını ve 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında kaydını yenilemediği için tezini teslim edemeyeceğini ifade etmiştir. Yönetmelik gereği, başvuranın altı yarıyılda tez çalışmasını tamamlayamaması nedeniyle ilişiği kesilmiştir. Yapılan incelemelerde, başvuranın iddialarının geçerli bir dayanağı olmadığı ve idarenin bir kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, başvurana ve Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11562-S.24.17576
BAŞVURU NO : 2024/8503
KARAR TARİHİ : 22.10.2024
RET KARARI
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 29. maddesine istinaden 23/05/2024 tarihinde ilişiğinin kesilmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Denizcilik İşletmeleri Yönetimi tezli yüksek lisans programı öğrencisi olduğunu, 2024 yılı Mart ayında tez çalışmasını bitirip incelenmesi için fakülteye teslim ettiğini, bu süreçte tez danışmanına ulaşamadığını, tezi Enstitüye teslim etmesi için yasal sürenin yaklaşmasını müteakip Nisan ayı başında enstitüye durumu bildiren e-postalar gönderdiğini, tarafına tez danışmanı onayı olmadan tezi sunamayacağı bilgisi verildiğini, danışmanına ulaşmak için eposta ve whatsapp uygulamasından mesajlar gönderdiğini, ancak dönüş yapılmadığını, 29/05/2024 tarihinde Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans
Programındaki kaydının Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 29.
maddesine istinaden 23/05/2024 tarihinde silindiği hakkında e-posta aldığını, ancak tezini zamanında bitirip incelemesi için danışmanına 3 ay evvel sunmuş olduğunu, tezini teslim edememesinde kendisinin bir kusuru olmadığını ileri sürerek tez çalışmasının bitmiş olması ve somut durumunun gerektirdiği hakkaniyet çerçevesinde tez teslimi için tarafına ek süre verilmesini ya da gerekli aksiyonun idarece alınarak öğrenciliğinin ve tez aşamalarının devam ettirilmesini, bu talepleri karşılanmadığı takdirde, kusurun idarede olduğu nazara alınarak tarafına 10.000 TL maddi/manevi tazminat ödemesi yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğünün 02/09/2024 tarihli ve
– – sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programına 07/10/2020 tarihinde
kayıt yaptıran başvuranın 1. dönem: 2020-2021 eğitim öğretim yılı güz yarıyılı 1. ders dönemi, 2. dönem:
2020-2021 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı 2. ders dönemi, 3.dönem: 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz yarıyılı 1. tez dönemi, 4.dönem: 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı 2. tez dönemi olduğu, ekte gönderilen detaylı transkriptinde 3. ve 4. dönemi olan tez dönemlerinde öğrencinin kayıt yaptırmış olduğu
“Yüksek Lisans Tezi”, “Uzmanlık alan Dersi” ve “Danışmanlık” dersleri Danışman öğretim üyesi tarafından ilgili dönemde öğrencinin tezi ile ilgili yapmış olduğu çalışmayı değerlendirerek yeterli (YT)
bulduğunu belirttiği, 2.2. Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 22. maddesinin 1. fıkrası uyarınca başvuranın 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında kayıt dondurma talep ettiği ancak kayıt dondurma gerekçesindeki (maddi zorluklar sebebiyle çalışma hayatına şehir dışında devam edeceğinden ve bu süreçte lisans öğrencisi olarak eğitim hayatına devam etme zorunluluğu…) mazeretine ek olarak lisans öğrencisi olduğuna ilişkin bir belge sunmadığından talebinin yukarıda belirtilen Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 22. maddesinin 1. fıkrası kapsamına girmemesi nedeniyle 24/11/2022 tarih ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile reddedildiği ve kararın 30/11/2022 tarih ve sayılı yazı ve 07/12/2022 tarihli dilekçesine istinaden 09/12/2022 tarih ve sayılı yazı ile kendisine bildirildiği, 2.3. Başvuranın 5. dönem: 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz yarıyılı 1. tez ek süre döneminde kaydını yaptırmadığı, 2.4. Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Anabilim Dalının 25/01/2023 tarih ve sayılı yazısı ve ekleri 26/01/2023 tarih ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararında görüşülerek gerekçesini belgelendiren
‘ın Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 22.
maddesinin 1. fıkrasına istinaden, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında ve 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında kaydının dondurulduğu, 2.5. 6. dönem: 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı 2. tez ek süre döneminde kayıt yaptırmadığının tespit edildiği, 2.6. Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesine istinaden ders kaydını yaptırmanın öğrencinin sorumluluğunda olduğu, Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin 20. maddesinin 3. fıkrasına göre Enstitü Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen haklı ve geçerli bir nedeni olmadan bir yarıyıl kaydını yenilemeyen öğrencinin, o yarıyıl eğitim-öğretim faaliyetlerine katılamayacağı, tez aşamasında ise danışmanı ve/veya tez izleme komitesi tarafından o yarıyıl değerlendirme dışı bırakılarak başarısız sayılacağı, Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 20. maddesinin 4. fıkrasına göre ders kaydı yaptırmama nedeniyle kaybedilen sürenin öğrenim süresinden sayılacağı, 2.7. Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 29. maddesinin 1. fıkrasında, “Tezli yüksek lisans programının süresi; kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.” ve 3. fıkrasında “Tezini dört yarıyılın sonunda başarı ile tamamlayamayanlar, ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir. Altıncı yarıyılının sonunda tezini enstitüye teslim etmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.” ibarelerinin yer aldığı,
2.8. Yukarıda belirtilen yönetmelik maddelerine istinaden 6. dönemi olan 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında kaydını yaptırmadığı için tezini teslim edemeyecek olan ‘ın
Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 29. maddesinin 3. fıkrasına istinaden
6 (altı) yarıyılda tez çalışmasını başarıyla tamamlayamaması nedeniyle 23/05/2024 tarihli ve sayılı
Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile kaydının silindiği, kararın 24/05/2024 tarihinde dönem sonu yoğunluğu nedeniyle ilk etapta e-posta ile daha sonra ise 06/08/2024 tarih ve sayılı yazı ile kendisine bildirildiği, ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumunun 01/06/2024 tarihli ve
– sayılı yazısına cevap verilmek üzere 25/06/2024 tarih ve sayılı yazı ile
Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına bilgi verildiği, Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 20. maddesinin 3. fıkrasına istinaden başvuranın aktif öğrenci olmadan (yani ilgili döneme kaydını yaptırmadan) tez çalışmasını teslim etme imkânı olmadığı, belirtilerek ilgili belgeler sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]”
3.1. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesi:
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim
Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 04/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (d)
fıkrası:
“Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”; 5.1. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar”
kenar başlıklı 44’üncü maddesi:
“a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
c. (Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.) Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”,
5.2. “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” kenar başlıklı 46’ncı
maddesi:
“ç. (Değişik: 27/3/2015-6637/20 md.) Diploma programlarının hazırlık sınıfı eğitimi hariç olmak üzere, iki yıllık ön lisans ve dört, beş ve altı yıllık lisans programlarından bu süreler sonunda mezun olamayan öğrencilerden, ilgili dönem için öngörülen katkı payı ve öğrenim ücreti alınır. Çift ana dal programında kayıtlı olan öğrencilerden ise diploma programının öğrenim süresi ve ilave bir yılsonunda bu madde hükümlerine göre katkı payı alınır. Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öğrenim sürelerinde lisansüstü programlardan mezun olamayan öğrencilerden de bu madde hükümlerine göre katkı payı alınır.” 6. Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan ve 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Tezli yüksek lisans programı” başlıklı 6’ncı
maddesi:
“(1) Tezli yüksek lisans programı öğrencinin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgilere erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini kazanmasını sağlar.
(2) Tezli yüksek lisans programı toplam yirmi bir krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Seminer dersi ve tez çalışması kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir. Tezli yüksek lisans programı bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla seminer dersi dahil en az sekiz ders ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluşur. Öğrenci, en geç danışman atanmasını izleyen dönemden itibaren her yarıyıl tez dönemi için kayıt yaptırmak zorundadır.
(3) Öğrencinin alacağı derslerin en çok ikisi, lisans öğrenimi sırasında alınmamış olması kaydıyla, lisans derslerinden seçilebilir. Ayrıca enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile diğer yükseköğretim kurumlarında verilmekte olan derslerden en fazla iki ders seçilebilir.
(4) Tezli yüksek lisans programı ikinci lisansüstü öğretim programı olarak yürütülebilir.”,
6.1. “Süre” başlıklı 7’nci maddesi:
“(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.
(3) Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.” 7. 02/09/2016 tarihli ve 29819 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim
ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Kayıt yenileme ve ders kaydı” başlıklı 20’nci maddesi:
“(1) (Değişik:RG-15/2/2021-31396) Lisansüstü programlara kayıtlı öğrenciler, güz ve bahar dönemleri başında, akademik takvimde belirtilen tarihlerde, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre
Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen katkı payını veya ikinci öğretim ücretini ödemek ve istenen kayıt yenileme işlemlerini yerine getirmekle yükümlüdür. Ders ve tez aşamasında ders kaydını, katkı payını veya ikinci öğretim ücretini ödemeyenlerin kaydı yenilenmez, o yarıyıl için öğrencilik haklarından yararlanamaz ve kendilerine öğrenci belgesi verilmez.
(2) Mazereti nedeniyle, ders kaydını akademik takvimde belirtilen süre içinde yaptırmayan öğrenci, öğretimin başlangıcından itibaren on iş günü içinde olmak koşuluyla mazeretini belgelendirerek enstitüye müracaat eder. Mazereti enstitü yönetim kurulunca kabul edilen öğrenci ders kaydı yaptırabilir.
(3) Enstitü yönetim kurulu tarafından kabul edilen haklı ve geçerli bir nedeni olmadan bir yarıyıl kaydını yenilemeyen öğrenci, o yarıyıl eğitim-öğretim faaliyetlerine katılamaz, tez aşamasında ise danışmanı ve/veya tez izleme komitesi tarafından o yarıyıl değerlendirme dışı bırakılarak başarısız sayılır.
(4) Ders kaydı yaptırmama nedeniyle kaybedilen süre öğrenim süresinden sayılır. […]”
7.1. “Ders ekleme ve bırakma” başlıklı 21’inci maddesi:
“Ders ekleme ve bırakma işlemleri, akademik takvimde belirlenen süre içerisinde öğrenci tarafından danışman onayı ile yapılır.”
7.2. “İzinler” başlıklı 22’nci maddesi:
“(Değişik:RG-21/6/2018-30455) (1) Öğrenciler; uzun süreli tedavi gerektiren hastalık durumları, gebelik, doğum, askerlik, tutukluluk, yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarında eğitim nedenleriyle, resmi kurumlarda çalışanların eğitim-öğretim, staj, araştırma sebepleriyle görevlendirilmesi durumunda, sağlık mazereti hariç yüksek lisans süresi içinde en çok iki yarıyıl, doktora süresi içinde en çok dört yarıyıl
Üniversiteden izinli sayılabilirler. İzin süreleri, eğitim-öğretim süresine dâhil edilmez.
(2) Birinci fıkrada anılan nedenlerle izinli sayılmak isteyen öğrenci, mazeretini belirten dilekçesi ve belgeleri ile birlikte ilgili anabilim/anasanat dalına en geç ilgili yarıyılın ders ekleme bırakma süresi bitimine kadar başvuru yapmak zorundadır, başvuru süresi bittikten sonra yapılacak başvurular değerlendirilmeye alınmaz.
(3) (Değişik:RG-10/11/2019-30944) Öğrencinin kontrolünde olmayan ve başvuru süresi bittikten sonra ortaya çıkan, birinci fıkrada belirtilen durumlarda, doğal afet ve benzer durumlarda öğrenime ara izni işlemi olayın meydana geldiği tarihten itibaren en geç 15 iş günü içerisinde danışmanın ve anabilim/anasanat dalı kurulunun önerisi, enstitü yönetim kurulunun onayı ile yapılır.
(4) Öğrenime ara izni talebi, öğrencinin dilekçesi, danışmanının görüşü ve anabilim/anasanat dalı kurul kararı ile birlikte enstitüye iletilir. Enstitü yönetim kurulu onayı ile öğrenime ara izni verilir.”
7.3. “Süre” başlıklı 29’uncu maddesi:
“(1) (Değişik:RG-15/2/2021-31396) Tezli yüksek lisans programının süresi; kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. Ancak Üniversiteden ilişiği kesildikten sonra aynı programa tekrar kayıt yaptırıp, daha önce alıp başarmış olduğu dersler ile birlikte geldiği ilk yarıyılın sonunda izlediği programın ders yükünü ve kredisini tamamlayan öğrenci en erken ikinci yarıyılın sonunda programı tamamlayabilir.
(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan, azami süreler içerisinde tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen veya bu süreler içerisinde Senatonun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.
(3) (Değişik:RG-21/6/2018-30455) Tezini dört yarıyılın sonunda başarı ile tamamlayamayanlar, ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir. Altıncı yarıyılının sonunda tezini enstitüye teslim etmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.” hükümlerini haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, başvuranın 2024 yılı Mart ayında tez çalışmasını bitirip incelenmesi için fakülteye teslim ettiği ancak tez danışmanına ulaşamadığı iddiaları ile Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 29. maddesine istinaden 23/05/2024 tarihinde ilişiğinin kesilmesine itirazı hakkındadır.
10. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 10.1. Başvuranın Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programına 07/10/2020 tarihinde kayıt yaptırdığı, 2020-2021 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar yarıyılında ders dönemini tamamladığı, 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında tez dönemine başladığı, 10.2. Başvuranın 2022-2023 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında “kayıt dondurma” talep ettiği ancak kayıt dondurma gerekçesindeki (maddi zorluklar sebebiyle çalışma hayatına şehir dışında devam edeceğinden ve bu süreçte lisans öğrencisi olarak eğitim hayatına devam etme zorunluluğu) mazeretine ek olarak lisans öğrencisi olduğuna ilişkin bir belge sunmadığından talebinin Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin 22. maddesinin birinci fıkrası kapsamına girmemesi nedeniyle 24/11/2022 tarih ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile reddedildiği, kararın 30/11/2022 tarih ve sayılı yazıyla ve ayrıca başvuranın 07/12/2022 tarihli dilekçesine istinaden 09/12/2022 tarih ve sayılı yazıyla başvurana bildirildiği, ancak başvuranın 2022-2023 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında kayıt yaptırmadığı, 10.3. Başvuranın Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 22. maddesinin birinci fıkrasına istinaden gerekçesini belgelendirmesi üzerine 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında ve 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında kaydının dondurulduğu, 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında ise kayıt yaptırmadığının tespit edildiği, Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 29. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden 6 (altı) yarıyılda tez çalışmasını başarıyla tamamlayamaması nedeniyle 23/05/2024 tarihli ve sayılı Enstitü Yönetim
Kurulu kararı ile kaydının silindiği, kararın 24/05/2024 tarihinde e-posta kanalıyla, ayrıca 06/08/2024 tarih ve sayılı yazı ile başvurana bildirildiği,
10.4. Başvuranın 01/06/2024 tarihinde Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği halde yüksek lisans tezini sunamamasında tez danışmanının ve idarenin kusuru olduğuna ilişkin iddiaları ile ilişiğinin kesilmesine itiraz ettiği, idari başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvuru hakkında, başvuranın iddiaları eğitim hakkının ihlal edilip edilmediği hususunda önem arz ettiğinden bu iddiaların hassasiyetle incelenmesi ve sonucuna göre başvuranın “tez teslimi için tarafına ek süre verilmesi ya da gerekli aksiyonun idarece alınarak öğrenciliğinin ve tez aşamalarının devam ettirilmesi, bu talepleri karşılanmadığı takdirde, kusurun idarede olduğu nazara alınarak tarafına 10.000 TL maddi/manevi tazminat ödenmesi” taleplerinin değerlendirilmesi amacıyla Akdeniz Üniversitesi
Rektörlüğüne hitaben 06/06/2024 tarihli ve sayılı Gönderme Kararı verildiği, 10.5. Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğünün 01/07/2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde; başvuranın 6. dönemi olan 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında kaydını yaptırmadığı için tezini teslim edemeyeceği, Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 29. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden 6 (altı) yarıyılda tez çalışmasını başarıyla tamamlayamaması nedeniyle 23/05/2024 tarihli ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile kaydının silindiği hususlarının belirtildiği, 10.6. Başvuranın tarafına 30 gün içinde cevap verilmediği gerekçesiyle tarihinde yeniden
Kurumumuza başvuruda bulunduğundan başvuru konusunun esasının incelenmesine geçilmiştir.
11. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 130’uncu maddesinin birinci fıkrasında üniversitelerin kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip olduğuna vurgu yapılarak yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları, üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi gibi konuların kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
12. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinin (a) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrencilerin, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alacağı, (c) fıkrasında, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, 46’ncı maddesinin (ç) fıkrasında Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öğrenim sürelerinde lisansüstü programlardan mezun olamayan öğrencilerden de bu madde hükümlerine göre katkı payı alınacağı hükme bağlanmıştır.
13. 2547 sayılı Kanun’da öngörülen yetkiye dayanarak Yükseköğretim Kurulu tarafından yürürlüğe konulan “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği”nin 6’ncı maddesinde; tezli yüksek lisans programının bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla seminer dersi dahil en az sekiz ders ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluştuğu, öğrencinin en geç danışman atanmasını izleyen dönemden itibaren her yarıyıl tez dönemi için kayıt yaptırmak zorunda olduğu, 7’nci maddesinde; tezli yüksek lisans programının süresinin bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup programın en çok altı yarıyılda tamamlanacağı, dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği hüküm altına alınmıştır.
14. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesi ve 7’nci maddesi ile Akdeniz
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 20’nci maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları ve 29’uncu maddesi hükümlerinde; kayıt yaptırma yükümlülüğünün öğrenciye ait olduğu, Enstitü Yönetim
Kurulu tarafından kabul edilen haklı ve geçerli bir nedeni olmadan bir yarıyıl kaydını yenilemeyen öğrencinin, o yarıyıl eğitim-öğretim faaliyetlerine katılamayacağı, öğrencilik haklarından faydalanamayacağı, tez aşamasında ise danışmanı ve/veya tez izleme komitesi tarafından o yarıyıl değerlendirme dışı bırakılarak başarısız sayılacağı, ders kaydı yaptırmama nedeniyle kaybedilen sürenin öğrenim süresinden sayılacağı, dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan, azami süreler içerisinde tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen veya bu süreler içerisinde Senatonun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesileceği düzenlenmiştir.
15. İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde başvuruya konu olayın incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde; başvuranın Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programına 07/10/2020 tarihinde kayıt yaptırdığı, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında ve 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında kaydını dondurduğu, böylelikle iki yarıyıl izinli sayılma hakkını kullandığı ve 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılının altıncı ve azami süresinin son yarıyılı olduğu, ancak başvuranın, 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı için kayıt yapmadığı ve katkı payı ödemediği, bu durumda eğitim-öğretim faaliyetlerine katılma, tez çalışmasını teslim etme veya tez savunma sınavına girme olanağının bulunmadığı, ayrıca kayıt yaptırmaması nedeniyle kaybedilen bu sürenin öğrenim süresinden sayıldığı, dolayısıyla 2023-2024 eğitim-öğretim yılının bitmesiyle azami süresinin tamamlandığı, başvuranın “tez çalışmasını bitirip incelenmesi için fakülteye teslim ettiği ancak tez danışmanına ulaşamadığı” iddialarının aksine başvuranın ilgili döneme süresinde kayıt yaptırmaması ve dolayısıyla azami süresinin dolması nedeniyle ilişiğinin kesildiği, bu noktada idarenin bir kusuru olmadığı anlaşılmış olup başvuruya konu 23/05/2024 tarihli ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile başvuranın ilişiğinin kesilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, başvuranın ek süre ile maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
17. Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi