|
ÖZET: Başvuran, Marmara Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı’nda yer alan İnovasyon ve Girişimcilik Ekonomisi Tezli Yüksek Lisans Programı’ndan tezsiz programa geçiş talebinin reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, ders dönemini başarıyla tamamladığını ve tezi teslim etmemesinin tezin reddedildiği anlamına gelmesi gerektiğini öne sürerek, tezsiz yüksek lisans programından mezuniyet işlemlerinin yapılmasını istemiştir.
Marmara Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın öğrencilik statüsünün azami süresinin dolması nedeniyle sona erdiğini belirtmiştir. Tezsiz programa geçiş için ön koşulun, tez savunmasına katılmak ve ret alması gerektiği ifade edilmiştir. İlgili mevzuat, yüksek lisans öğrencilerinin diploma alabilmesi için belirli şartların yerine getirilmesini zorunlu kılmaktadır. Başvuranın durumu, bu mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde, tezi hakkında ret kararı alınmadan tezsiz programa geçişinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. Başvuranın, tezsiz yüksek lisans diploması alabilmesi için gerekli şartları yerine getirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, başvuru sürecinde idarenin bazı iyi yönetim ilkelerine uymadığı, özellikle kararların gerekçeli olması ilkesine riayet edildiği ancak başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1008-S.25.1561
BAŞVURU NO : 2024/15622
KARAR TARİHİ : 30.01.2025
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Yüksek lisans işlemleri hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 16.12.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Marmara Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı, İnovasyon ve Girişimcilik Ekonomisi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programının ders dönemini başarıyla tamamladığını, ücretini karşılayarak tezli programdan tezsiz programa geçiş talebinin reddedildiğini, oysa tezi teslim etmemenin de tezin reddedildiği şeklinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek tezsiz yüksek lisans programından mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının başvuru konusuna ilişkin
13.01.2025 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın 05.10.2020 ile 10.02.2024 tarihleri arasında öğrenciliğinin devam ettiği, 10.02.2024 tarihinde azami süresinin bitmesi nedeniyle öğrencilik statüsünün sona erdiği, tezsiz yüksek lisans programına geçiş yapabilmesi için ön şartın, öncelikle tez savunmasına girmesi ve ret alması olduğu, bu durumun Yükseköğretim Kurulu Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 9. maddesinde ve
Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 16. maddesinde düzenlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.2. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında;
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde;
“Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…) (…) eğitim-öğretimin
devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”
6. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Yüksek lisans tezinin sonuçlanması” başlıklı 9. maddesinin dokuzuncu fıkrasında;
“Tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.”
6.2. “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 34. maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”
7. 05.10.2017 tarihli ve 30201 sayılı mülga Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Mezuniyet ve diploma” başlıklı 28. maddesinin beşinci fıkrasında;
“Tezli yüksek lisans programlarında, tezi hakkında ret kararı verilen öğrenciye, Enstitüde aynı programın tezsiz yüksek lisansının bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının şartlarını yerine getirmesi ve talepte bulunması kaydıyla, anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulunun kararı ile tezsiz yüksek lisans diploması verilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere başvuran, tezsiz yüksek lisans programından mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
10. Somut olayda başvuranın Marmara Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı, İnovasyon ve Girişimcilik
Ekonomisi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programına 05.10.2020 tarihinde kaydının yapıldığı,
10.02.2024 tarihinde azami süresinin bitmesi nedeni ile öğrencilik statüsünün sona erdiği görülmektedir.
11. Bilindiği üzere Anayasa’nın 130. maddesinde, üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu güvence altına alınmıştır. 2547 sayılı Kanun’un 44. maddesinde de, yükseköğretim kurumlarının lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrencilerin, ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde yüksek lisans diploması alacakları; yükseköğretim kurumlarında, her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağının
/
ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağının; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açık öğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususların, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği düzenlenmiştir.
12. Benzer şekilde Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 9. maddesinin son fıkrasında tezli yüksek lisans programında eğitim alan ve tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verileceği, 34. maddesinin dördüncü fıkrasında da lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esasların senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda 05.10.2017 tarihli ve sayılı mülga Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 28. maddesinin beşinci fıkrasında tezli yüksek lisans programlarında, tezi hakkında ret kararı verilen öğrenciye, Enstitüde aynı programın tezsiz yüksek lisansının bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının şartlarını yerine getirmesi ve talepte bulunması kaydıyla, anabilim dalı başkanlığının önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulunun kararı ile tezsiz yüksek lisans diploması verileceği öngörülmüştür.
13. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden tezli yüksek lisans öğrencisi olup tezini tamamlayamayan öğrencilerin tezsiz yüksek lisans diploması almasının yukarıda yer verilen şartların gerçekleşmesi halinde mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda söz konusu hükümlerden tezli yüksek lisans öğrencisinin tezi hakkında ret kararı verilmesinin tezsiz yüksek lisans diploması alması için ön şart olduğu görülmektedir. Tezi hakkında ret kararı verilen öğrenci diğer şartları da sağlıyor ise tezsiz yüksek lisans diploması almaya hak kazanacaktır. Hal böyle iken, azami süresinin dolması nedeniyle yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilen öğrencinin anılan şartı yerine getirmediğinin kabulü gerekir. Zira tezin reddedilmesi, öğrencinin tez jürisine girerek tezin jüri üyelerince kabul edilmemesi anlamına gelmekte olup, azami süre nedeniyle ilişiğin kesilmesinin tezin tamamlanmaması ile aynı durumu ifade etmediği belirgindir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın tezsiz yüksek lisans diploması verilmesi talebinin reddedilmesine yönelik idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; başvurana verilen cevaplarda da “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR ÖNERİSİ
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi