|
ÖZET: Bu karar, Türk Hava Kurumu Üniversitesi’nde yüksek lisans programına kayıtlı bir öğrencinin kaydının silinmesi üzerine yapılan başvurunun reddini içermektedir. Başvuran, tezli yüksek lisans programına kaydolmuş, ancak danışman değişikliği nedeniyle tezsiz programa geçirilmiş ve gerekli dersleri tamamlayamadığı için kaydı silinmiştir. Başvurunun reddedilmesinin gerekçesi, öğrencinin tez önerisini zamanında vermemesi ve tezsiz programda tanınan azami süreyi aşmasıdır.
Yükseköğretim Kurulu ve üniversite yönetmelikleri gereğince, tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi en fazla üç yarıyıldır. Başvuranın bu süre zarfında gerekli yükümlülükleri yerine getirmemesi, kaydının silinmesine yol açmıştır. Dolayısıyla, Enstitü Yönetim Kurulu’nun kararında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır. Bu durum, yükseköğretim kurumlarının yönetmeliklerine uygun bir şekilde yürütülen süreçlerin önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69054-S.20.75197
BAŞVURU NO : 2020/5599
KARAR TARİHİ : 21/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın tezsiz yüksek lisans programından kaydının silinmesine itirazı hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 25/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 23/09/2013 tarihinde Türk Hava Kurumu Üniversitesinde (THKÜ) Tezli
İşletme Yüksek Lisans programına başladığını, 2013-2014 Bahar döneminde ders dönemini başarıyla bitirdiğini, 2015 yılında tezini teslim ettiğini, tez kuruluna girip tez savunması yapmayı beklerken, bilgisi dışında danışmanının değiştirildiğini, yeni tez danışmanına başvurmadığı için tezsiz yüksek lisans programına geçirildiğini ve bu programda gerekli ilave dersleri alamadığı için kaydının silindiğini, bu sırada Üniversite yönetiminin değiştiğini yeni yönetimin çözüm olarak; ilave 3 ders alması ve bu dersler için de 6.000 TL ödeme yapması gerektiğini sözlü olarak ifade ettiğini belirterek kendisinin bir öğrenci olarak üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirdiği açıklamalarıyla kayıt silme işleminin iptalini ve kendisine tez yazma konusunda hak verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 31/03/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden THKÜ
Rektörlüğü Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün 06/04/2020 tarihli yazısında ekinde gerekli bilgi ve belgeler gönderilmiş olup ilgili yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, Türk Hava Kurumu Üniversitesi (THKÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsünde
İşletme (Türkçe) Tezsiz Yüksek Lisans programı numaralı öğrencisi olduğu, İşletme (Türkçe) Tezli Yüksek Lisans Programına 23.02.13 tarihinde Anadolu Üniversitesi
Basım ve Yayımcılık Bölümü diploması ve diğer belgelerle kayıt yaptırdığı, 2013-2014 Güz
Döneminde 5 ders, 2013-2014 Bahar döneminde ise 2 ders ve Seminer dersini alarak tez aşamasına geldiği, 2.2. Başvuranın, Üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte İşletme (Tezli) Yüksek lisans program ücreti 4 dönemle (2 yıl) sınırlı olmak üzere 100 TL başvuru ücreti dahil toplam 8.100 TL olup, kendisine iki dönem (1 yıl) ile sınırlı olmak üzere yüzde yüz burs sağlandığı, bu kapsamda kendisinden sadece 100 TL ücret tahsil edildiği, 2.3. Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde, İşletme Tezli/Tezsiz
Yüksek Lisans (İngilizce-Türkçe) ve İşletme Doktora (İngilizce-Türkçe), Havacılık Yönetimi
Tezli/Tezsiz Yüksek Lisans programları bulunmakta olduğu, 2.4. Enstitü Yönetim Kurulu’nun 12.08.2014 tarih ve 37 no. kararı ile ilgili Danışman ataması yapıldığı ancak Üniversite “Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin ” 25.
Maddesinin 3. fıkrası ile, “Danışman atanmasına ilişkin enstitü yönetim kurulu karar tarihini takip eden doksan gün içinde, tez konusu ve tez projesi önerisini, ilgili anabilim dalı başkanlığına geçerli bir mazereti olmadan teslim etmeyen öğrenciye, ek süre talep etmesi halinde, bir yarıyıldan fazla ek süre verilmez. Ek süre bitiminde tez önerisi vermeyen öğrenci tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans programı diploması verilerek programla ilişkisi sona erdirilir” ilgili madde gereğince başvuran tez konusu ve tez projesi önerisini vermediği için Enstitü Yönetim Kurulunun 06.05.2015 tarih ve 11 nolu kararı ile tezsiz yüksek lisans programa geçişi yapıldığı, 2.5. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 11.
maddesinin 2. fıkrasında, “Tezsiz yüksek lisans programı toplam otuz krediden ve 90 AKTS
‘den az olmamak kaydıyla en az on ders ile dönem projesi dersinden oluşur. Öğrenci, dönem projesi dersinin alındığı yarıyılda dönem projesi dersine kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda yazılı proje ve/veya rapor vermek zorundadır” hükmünün yer almakta olduğu, Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği 12. maddesinin l. fıkrası ve THKÜ
Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetme1iği’nin 45. maddesinde tezsiz yüksek lisans programının süresinin belirlendiği, Buna göre; “tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın en az iki yarıyıl, en çok üç yarıyıldır. Bu sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir.” şeklinde olduğu, 2.6. Bu aşamadan sonra; ilgili öğrenci tarafından bu konu ile ilgili ek süre talebinde, itirazda bulunulduğuna ilişkin herhangi bir belgeye öğrenci dosyasında rastlanılmadığı, 2.7. Başvuranın,” 2015 yılında tezini teslim ettiğini, tez kuruluna girip tez savunması yapmayı beklediği” ifadesi yer almakta olup; yapılan incelemede başvuranın bu yönde bir gelişme sağlamadığının tespit edildiği, bir öğrencinin Tezini savunabilmesi için, öncesinde tez önerisini yasal gerekliliklere uygun olarak Enstitüye vermesi, tez önerisinin ilgili Anabilim dalı ve
Enstitü kurulunca onaylanmış olması, hazırlanacak tez taslağının Tez danışmanı tarafından uygun bulunarak Enstitüye ve İşletme Ana bilim dalına sunularak, tez savunması için Jüri oluşturulması talebinde bulunulması gerektiği, oysa ki, başvuran ile ilgili belirtilen hususların gerçekleştiğine ilişkin bir bulguya rastlanılmadığı, 2.8. Bu bağlamda; İşletme (Türkçe) Tezsiz Yüksek Lisans programı numaralı öğrencisi başvuranın yönetmelikte öngörülen sürelerde programını ders ve kredi yüklerini tamamlayamamış olması nedeniyle Üniversite Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin 45. Maddesinin 1. fıkrası, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Lisansüstü
Eğitim Öğretim Yönetmeliği 12.maddesinin 1. fıkrası gereğince, Enstitü Yönetim Kurulu’nun
22.01.2018 tarih ve 3 nolu kararı ile Tezsiz Yüksek Lisans Programdan “ilişiğinin kesilerek,
kaydı silindiği, 2.9. Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin gereklerini tam ve eksiksiz olarak yerine getiremediği için ilgili mevzuat doğrultusunda kaydı silindiği ve Üniversite ile ilişiği kesildiği, şeklinde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının … lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; … yüksek lisans …
diploması alır… b. Yükseköğretim kurumlarında, … her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c. … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” 6.20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin; 6.3. “Tezsiz yüksek lisans programı” kenar başlıklı 11. maddesinde; “ (1) Tezsiz yüksek lisans programı, öğrenciye mesleki konularda bilgi kazandırarak mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını gösterir.(2) (Değişik cümle:RG-1/3/2017-29994) Tezsiz yüksek lisans programı toplam otuz krediden ve 60 AKTS’den az olmamak kaydıyla en az on ders ile dönem projesi dersinden oluşur. Öğrenci, dönem projesi dersinin alındığı yarıyılda dönem projesi dersine kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda yazılı proje ve/veya rapor vermek zorundadır. Dönem projesi dersi kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir.(3)
Öğrencinin alacağı derslerin en çok üçü, lisans öğrenimi sırasında alınmamış olması kaydıyla, lisans derslerinden seçilebilir.(4) Senato tarafından belirlenen esaslara göre tezsiz yüksek lisans programının sonunda yeterlik sınavı uygulanabilir.(5) Tezsiz yüksek lisans programı ikinci lisansüstü öğretimde de yürütülebilir.”
6.5. “Süre” kenar başlıklı 12. Maddesinde, “ (1) Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın en az iki yarıyıl, en çok üç yarıyıldır. Bu sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.”
7. Türk Hava Kurumu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin
Tezsiz Yüksek Lisans Programı üst başlığının; 7.1.“Amaç ve kapsam” kenar başlıklı 44. Maddesinde; “ (1) Tezsiz yüksek lisans programının amacı, öğrenciye mesleki konuda bilgi kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermektir. Tezsiz yüksek lisans programı ikinci öğretim lisansüstü programı olarak da yürütülebilir. “ 7.2. “Süre” kenar başlıklı 45. maddesinde, “(1) Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın en az iki yarıyıl, en çok üç yarıyıldır. Bu sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir.”
Düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 23/09/2013 tarihinde Türk Hava Kurumu
Üniversitesinde (THKÜ) Tezli İşletme Yüksek Lisans programına başladığını, 2013-2014
Bahar döneminde ders dönemini başarıyla bitirdiğini, 2015 yılında tezini teslim ettiğini, tez kuruluna girip tez savunması yapmayı beklerken, bilgisi dışında danışmanının değiştirildiğini, yeni tez danışmanına başvurmadığı için tezsiz yüksek lisans programına geçirildiğini ve bu programda gerekli ilave dersleri alamadığı için kaydının silindiğini, belirterek kayıt silme işleminin iptalini ve kendisine tez yazma konusunda hak verilmesini talep etmektedir.
10. Kurumumuzca yapılan incelemede; başvuranın, Türk Hava Kurumu Üniversitesi (THKÜ)
Sosyal Bilimler Enstitüsünde İşletme (Türkçe) Tezli Yüksek Lisans Programına 23.02.13 tarihinde kayıt olduğu, 2013-2014 Güz Döneminde 5 ders, 2013-2014 Bahar döneminde ise 2 ders ve Seminer dersini alarak tez aşamasına geldiği, Enstitü Yönetim Kurulu’nun 12.08.2014 tarih ve no. kararı ile başvurana “Danışman” ataması yapıldığı ancak Üniversite
Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 25. Maddesinin 3. fıkrası ile, “Danışman atanmasına ilişkin enstitü yönetim kurulu karar tarihini takip eden doksan gün içinde, tez konusu ve tez projesi önerisini, ilgili anabilim dalı başkanlığına geçerli bir mazereti olmadan teslim etmeyen öğrenciye, ek süre talep etmesi halinde, bir yarıyıldan fazla ek süre verilmez.
Ek süre bitiminde tez önerisi vermeyen öğrenci tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans programı diploması verilerek programla ilişkisi sona erdirilir” ilgili maddesi gereğince başvuran tez konusu ve tez projesi önerisini süresinde vermediği ve de başvuran tarafından bu konu ile ilgili ek süre talebinde, itirazda bulunulduğuna ilişkin herhangi bir belgeye öğrenci dosyasında rastlanılmadığı, için Enstitü Yönetim Kurulunun 06.05.2015 tarihli ve nolu kararı ile tezsiz yüksek lisans programa geçişi yapıldığı, 10.1. Başvuranın, başvurusunda her ne kadar “2015 yılında tezini teslim ettiği, tez kuruluna girip tez savunması yapmayı beklediği” ifadesi yer almakta olsa da idarece yapılan incelemede başvuranın bu yönde bir gelişme sağlamadığının tespit edildiği, bir öğrencinin Tezini savunabilmesi için, öncesinde tez önerisini yasal gerekliliklere uygun olarak Enstitüye vermesi, tez önerisinin ilgili Anabilim dalı ve Enstitü kurulunca onaylanmış olması, hazırlanacak tez taslağının Tez danışmanı tarafından uygun bulunarak Enstitüye ve İşletme Ana bilim dalına sunularak, tez savunması için Jüri oluşturulması talebinde bulunulması gerektiği, oysa ki, başvuran ile ilgili belirtilen hususların gerçekleştiğine ilişkin bir bulguya rastlanılmadığının tespit edildiği, 10.2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği 12.
maddesinin l. fıkrası ve THKÜ Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetme1iği’nin 45.
maddesinde tezsiz yüksek lisans programının süresinin belirlendiği, buna göre; “tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın en az iki yarıyıl, en çok üç yarıyıldır. Bu sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir.” şeklinde olduğu, 10.3. İşletme (Türkçe) Tezsiz Yüksek Lisans programı numaralı öğrencisi başvuranın yönetmelikte öngörülen sürelerde programını ders ve kredi yüklerini tamamlayamamış olması nedeniyle Üniversite Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin 45. Maddesinin 1. fıkrası, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Lisansüstü
Eğitim Öğretim Yönetmeliği 12.maddesinin 1. fıkrası gereğince, Enstitü Yönetim Kurulu’nun
22.01.2018 tarih ve nolu kararı ile Tezsiz Yüksek Lisans Programdan ilişiğinin kesilerek,
kaydının silindiği, anlaşılmıştır.
11. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; 11.1. Eylül 2013’te yüksek lisans eğitimine başlayan başvuranın, başladığı dönemde azami süre şartı olmasa da yukarıda 6 nolu paragrafta da yer verildiği üzere 20/04/2016 tarihinde yürürlüğe konulan yeni Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği ile azami süre şartının getirilmesi ve sürelerin 2016-2017 Eğitim-Öğretim yılının Güz dönemi itibariyle başlatılması ile tezli yüksek lisans programının gereklerini süresinde yerine getiremeyen ve tezsiz yüksek lisans programına geçiş yapan başvurana tezsiz yüksek lisans programında 3 dönem hakkı daha verildiği ve başvuranın 3 yarıyıllık azami süresinin 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılının Bahar döneminin sonu itibariyle sona ereceğinin açık olduğu ayrıca geline süreçte kendisine tez yazım için bir hak verilmesinin mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.
11.2. Bu itibarla, Enstitü Yönetim Kurulu’nun 22.01.2018 tarih ve 3 nolu kararı ile başvuranın
Tezsiz Yüksek Lisans Programdan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Lisansüstü Eğitim
Öğretim Yönetmeliği 12.maddesinin 1. fıkrası ve THKÜ Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin 45. Maddesinin 1. fıkrası, gereğince ilişiğinin kesilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; başvurana resmi yazıyla ilişiğinin kesildiğine dair bildirim yapıldığı, böylelikle “kararların gecikmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi