|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın tezsiz yüksek lisans programını tamamladıktan sonra, tezli yüksek lisans programına devam ederken askerlik tecilinin iptal edilmesi üzerine yaptığı itiraz incelenmiştir. Başvuran, askerlik tecilinin devam ettirilmesini talep etmekte, ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu ve ilgili yönetmelik gereği, aynı veya daha aşağı seviyede ikinci kez lisansüstü eğitim alanların sevk tehirinin yapılmayacağı belirtilmiştir.
Hukuki değerlendirmede, askerlik yükümlülüğünün her erkek için zorunlu olduğu ve tecil hakkının yalnızca belirli şartlar altında kullanılabileceği vurgulanmıştır. Başvuranın durumu, ilgili üniversite tarafından askerlik şubesine bildirilmiş ve bu nedenle tecil işlemi iptal edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin hukuka uygun bulunarak reddedilmesine karar verilmiştir. Bu karar, askerlik tecilinin düzenlenmesine dair mevzuatın uygulanabilirliğini ve başvuranın durumunun yasal çerçevede değerlendirildiğini göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 877-877 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12831 2017/ 12831
KARAR TARİHİ : 17/01/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : – Milli Savunma Bakanlığı
– Afyon Kocatepe Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Yüksek lisans nedeniyle ikinci defa askerlik tecil talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 25/10/2017 25.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; 2016 yılı Ocak ayında Afyon Kocatepe Üniversitesi İş Güvenliği Tezsiz Yüksek Lisans
Programına kayıt yaptırdığını, aynı yıl Temmuz ayında da Gıda Mühendisliği Tezli Yüksek Lisans programına kayıt yaptırdığını, askerlik tecil tarihinin önce 03/ 02/ 2019 tarihinde kadar yapıldığını, tezsiz yüksek lisans programını bitirdikten sonra tezli yüksek lisansı devam ederken Üniversite tarafından tezsiz yüksek lisans programının bittiğinin ilgili askerlik şubesine bildirildiğini, bunun üzerine tecilin iptal edilerek Kasım 2017 celbinde askere gitmek durumunda bırakıldığını, oysa tezli yüksek lisans programına devam ettiğini ve mevcut durumda öğrenciliği devam ettiği için tecilinin devam ettirilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Afyon Kocatepe Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 16/ 11/ 2017 tarihli ve E
sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın, İş Güvenliği Anabilim Dalı Tezsiz Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırması
nedeniyle 19/ 02/ 2016 tarihli ve sayılı yazıları ile 02/ 02/ 2019 tarihine kadar tecil talebinde
1 / 4bulunulduğu, Kastamonu Askeralma Bölge Başkanlığı tarafından ilgili belgeye istinaden 03/ 02/ 2019
tarihine kadar tecil işleminin yapıldığı belirtilmiştir .
2.2) Sonrasında başvuranın Gıda Mühendisliği Tezli Yüksek Lisans programına kaydolması
nedeniyle 22/ 9/ 2016 tarihli ve sayılı yazıları ile başvuranın tecil tarihinin 11/ 10/ 2019’a kadar ertelenmesinin talep edildiği, Kastamonu Askeralma Bölge Başkanlığı tarafından tecil talebinin
“Başka bir nedenle tecilli olduğu” gerekçesiyle gerçekleştirilmediği belirtilmiştir .
2.3) Başvuranın, 11/ 7/ 2017 tarih ve 2017/ 19- 03 sayılı Yönetim Kurulu kararıyla mezun olmasını
müteakip, 11/ 7/ 2017 tarihli ve sayılı yazıyla sevk tehirinin iptalinin istenildiği, bunun üzerine ilgili Askeralma Bölge Başkanlığının tecil işlemini 14/ 7/ 2017 tarihinde iptal ettiği belirtilmiştir .
2.4) Başvuranın Gıda Mühendisliği Tezli Yüksek Lisans programı devam etmesine rağmen sevk
tehir işleminin yapılmama gerekçesinin 17/ 10/ 2009 tarihli ve 27379 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Milli Savunma Bakanlığı Sevk Tehiri Yönetmeliğinin değişen 12’nci maddesinin 3’üncü fıkrasında bulunan “Lisansüstü eğitimini tamamlayarak mezun olanlardan, aynı veya daha aşağı seviyede ikinci kez lisansüstü eğitim yapanların sevk tehiri işlemi yapılmaz .” düzenlemesi olduğu belirtilmiştir .
3) Milli Savunma Bakanlığının konuya ilişkin 29/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve
eklerinde özetle;
3.1) Başvuranın İş Güvenliği Tezsiz Yüksek Lisans programına kaydolmasının Afyon Kocatepe
Üniversitesi tarafından bildirilmesi üzerine askerlik tecilinin 02/ 02/ 2019 tarihine kadar yapıldığı, sonrasında aynı Üniversitenin Gıda Mühendisliği bölümünde tezli yüksek lisans programına kayıt yaptırdığının ve askerlik tecil işlemlerinin bu yüksek lisans programı dikkate alınarak yapılması talep edilen yazılarının, Kastamonu Askeralma Bölge Başkanlığınca, daha önce başka bir yüksek lisans eğitimi nedeniyle ertelemesinin yapılması gerekçesiyle reddedildiği, başvuranın 11/ 7/ 2017 tarihinde tezsiz yüksek lisans programını bitirmesi nedeniyle, askerlik tecil işleminin iptal edildiği ve Kasım
2017 celbinde sevke tabi tutulduğu belirtilmiştir . Ayrıca, başvuranın 23/ 8/ 2017 tarihinde Askerlik
Şubesine müracaat ederek, 1111 sayılı Askerlik Kanununun 36’nci maddesi gereği, yüksek lisans mezuniyeti nedeniyle bir yıl sevk tehir hakkını kullanmak istediğini beyan etmesi üzerine, askerliğinin 14/ 7/ 2018 tarihine kadar tehir edildiği ve Kasım 2018 celbinde sevke tabi tutulduğu bildirilerek, başvuranın talebinin yerine getirilmesinin, yürürlükte bulunan mevzuat gereği mümkün olmadığı, sevk tehir işleminin ancak doktora eğitimine başlaması durumunda yapılabileceği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74
üncü maddesinde; “(…) (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 8 md .) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 8 md .) Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . (…)”, hükmü bulunmaktadır .
5) 1111 sayılı Askerlik Kanununun;
.
2 / 45.1) “Ertesi seneye bırakma” başlıklı 35’inci maddesinin ilgili hükümlerinde; “Devlet veya kendi
hesaplarına yurt içinde veya yurt dışında staj, yüksek lisans, ihtisas veya doktora yapanların, bağlı oldukları bakanlığın, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile Türkiye Büyük Millet Meclisi gibi herhangi bir bakanlığa bağlı veya ilgili bakanlığı bulunmayan kurum personeli ile staj, yüksek lisans, ihtisas veya doktora yapanların ilgili kurum amirinin teklifi üzerine, 35 yaşını doldurdukları yılın sonuna kadar,… askere celp ve sevkleri tehir edilebilir .”, “… Askere celp ve sevki tehir edilenler, tehir müddetinin bitiminden önce sevk tehirine sebep olan çalışmalarını veya öğrenimlerini bıraktıklarında…, tehir teklifini yapan makamlar tarafından, iki ay içinde Milli Savunma
Bakanlığına bildirilir . Bu yükümlülerin sevk tehir işlemleri, Milli Savunma Bakanlığınca iptal edilir .
Sevk tehirinin iptalini gerektiren durumun zamanında Milli Savunma Bakanlığına bildirilmemesi, teklif yapan makamların ve hakkında sevk tehiri teklifinde bulunulanların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz .”, “Sevk tehiri işlemlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir .” düzenlemeleri mevcuttur .
5.2) 36’ncı maddesinde, “…Dört yıl ve daha uzun süreli yükseköğretim kurumlarından yahut
bunların dengi olduğu kabul edilen okullardan mezun olan yükümlülerin askere sevkleri, istekleri halinde mezuniyet tarihinden itibaren iki yıla kadar, yüksek lisans eğitimini tamamlayanların ise bir yıla kadar tehir edilebilir… .” hükmü bulunmaktadır .
6) 17/ 10/ 2009 tarihli ve 27379 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Millî Savunma Bakanlığı Sevk
Tehiri İşlemleri Yönetmeliği’nin “Sevk tehiri esasları ve süreleri” başlıklı 12’nci maddesinin 3’üncü fıkrasında, “Herhangi bir branştan lisansüstü eğitimini tamamlayarak mezun olanlardan, aynı veya daha aşağı seviyede ikinci kez lisansüstü eğitim yapanların sevk tehiri işlemi yapılmaz .” düzenlemesi mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, 1 nolu paragrafta açıklandığı üzere, tezsiz yüksek lisans programını bitirdikten sonra
iptal edilen sevk tehirinin, tezli yüksek lisans programını bitirene kadar yapılmasını talep etmektedir .
9) Askerlik yükümlülüğünün yerine getirilmesine ilişkin esaslar 5, 6 ve 7’nci paragraflarda
açıklandığı üzere Kanun ve Yönetmeliklerle düzenlenmiş, bu noktada sevke tabi olan yükümlülerle sevk tehiri yapabilecek yükümlülerin kimlerden oluşacağı net bir şekilde belirtilmiştir .
10) Askerlik hizmetinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her erkek için bir yükümlülük olduğu
1111 sayılı Askerlik Kanununun 1’inci maddesinde belirtilmiştir . Söz konusu Kanunun devam eden
maddesinde de; Askerlik çağının her erkeğin nüfus kayıtlarında yazılı olan yaşına göre olduğu ve yirmi yaşına girdiği yılın ocak ayının birinci gününden başlayarak kırk bir yaşına girdiği yılın ocak ayının birinci gününde bitmek üzere en çok yirmi bir yıl süreceği hüküm altına alınmıştır .
11) Askere sevk tehiri sebeplerinden biri olan yüksek lisans programına kayıt olma ile yükümlülere
3 / 435 yaşını doldurdukları yılın son gününe kadar sevk tehiri işlemlerinin yapılabileceği düzenlenmiş
olup, bu hakkın lisansüstü eğitimden mezun olan kişiler için başka bir lisansüstü veya daha aşağı seviyede ikinci kez lisansüstü eğitim yapanlar için kullanılamayacağı 7 nolu paragrafta yer verilen
Yönetmelikle düzenlenmiştir . Söz konusu düzenleme ile aynı yöntemi kullanarak mükerreren sevk tehiri yolunun kapatıldığı ve burada sevk tehiri amacına yönelik iyi niyetli olmayan kullanımların önüne geçilmesinin amaçlandığı, kaldı ki, askere gitmenin yüksek lisans hakkını ortadan kaldırmadığı, bu yönüyle herhangi bir hak kaybına da neden olmadığı değerlendirilmektedir .
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın tezsiz yüksek lisans
programını tamamladıktan sonra, durumun Üniversite tarafından ilgili Askerlik Şubesine bildirilerek sevk tehirinin iptal edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI ile AFYON KOCATEPE
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi