|
ÖZET: Başvuran, Atılım Üniversitesi’nde tezsiz yüksek lisans programından tezli programa geçiş sürecinde, seminer dersinin geç açılması ve sonuçlarının geç açıklanması nedeniyle tez çalışmalarına zamanında başlayamadığını iddia etmektedir. Bu durumun kendisini mükerrer ödeme yapmaya zorladığını belirten başvuran, ayrıca öğrenciler arasında farklı muamele yapıldığını öne sürerek fazladan ödediği 1.500 TL’nin iadesini talep etmiştir.
Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirirken, üniversitenin seminer dersini zamanında açtığını ve başvuranın tezli programa geçişinin kendi zamanlamasına uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuranın, seminer dersinin geç verilmesi nedeniyle yaşadığı gecikmenin idare kaynaklı olmadığı, dolayısıyla mükerrer ödeme iddiasının da geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, öğrenciler arasında farklı muamele yapıldığına dair somut bir kanıt sunulmadığı için bu iddia da reddedilmiştir. Sonuç olarak, Danıştay başvurunun reddine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinde hukuka aykırı bir durum tespit edilmediği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2982-2982 53878609- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/2424 2016/ 2424
KARAR TARİHİ : 06/04/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Atılım Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuru, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Sağlık Kuruluşları tezsiz yükseklisans programından tezli yükseklisans programına geçen şikayetçinin seminer dersini üniversiteden kaynaklanan hatalar ve hukuka aykırı şekilde geç aldığı ve bu nedenle de tez çalışmalarına geç başladığı ve buna bağlı olarak mükerrer ödeme yapmak durumunda kaldığı iddiası ile üniversitenin öğrenciler arasında ödeme bakımından farklı muameleler yaptığı iddiası hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 03/06/2016 3.6.2016
I. USUL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru, Kurumumuza elektronik ortamda gönderilen ve 02/ 06/ 2016 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan , gerçek kişiler için başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 8 inci
1 / 11maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 3/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiştir .
B. Ön İnceleme Süreci 2.Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 3. Başvuran özetle, 05.12.2013 tarihinde Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık
Kurumları İşletmeciliği Bölümünde tezsiz yükseklisans programına başladığını, daha sonra tezli yükseklisans programına geçmek istediğini ancak Atılım Üniversitesi Lisansüstü Eğitim –Öğretim
Yönetmeliğinin 24 üncü maddesindeki hükme rağmen Üniversitenin seminer dersini (bitirme projesini) kendinden kaynaklanan hatalar nedeniyle vermesi gereken tarihten sonra açması ve sonucunu geç açıklaması nedeniyle tez çalışmasına 2015- 2016 akademik yılının 1 inci yarıyılında aktif olarak başlayabildiğini, tez hazırlayacağı dönemler için harç parası ( 3.000) ödediğini ancak böylelikle tezsiz yükseklisans öğrencisi olduğu son dönem için ayrıca ücret ödenmiş olmakla fazladan 1.500 Türk Lirası ödemiş olduğunu düşündüğünü ve bunun da mükerrer ödeme anlamına geleceğini söylemektedir . Başvuran ayrıca öğrenciler arasında ödeme bakımından farklı muameleler yapıldığını ifade etmekte ve fazladan ödediği 1.500 Türk Lirasının kendisine iade edilmesinin sağlanmasını Kurumumuzdan talep etmektedir .
B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları 4. Başvuruya konu iddialar hakkında Atılım Üniversitesi Rektörlüğünden 01.07.2016 tarih ve arih ve sayılı yazılar ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından ise 01.07.2016 tarih ve sayılı yazı ve buna cevap verilmemesi üzerine 27.09.2016 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge istenmiştir . Bilgi ve belge taleplerimize Atılım Üniversitesi Rektörlüğünün
10.08.2016 tarihli ve sayılı ve 13.03.2017 tarih ve sayılı yazıları ile cevap vermiş olup, anılan
Rektörlüğün 10.08.2016 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle :
4.1. Başvuran İlknur Sunal, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık Kurumları
İşletmeçiliği Yükseklisans programına 2013- 2014 akademik yılı bahar döneminde tezsiz yükseklisans öğrencisi olarak kayıt olmuş ve kendisine Atılım Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 37 inci maddesine uygun olarak en az 10 adet ders ve bir seminer proje dersi verilerek ders programı oluşturulmuş ve Enstitünün genel uygulaması gereği de seminer dersinin son dönemde verilmesi uygun görülmüştür .
4.2. Başvuran 2014- 2015 akademik yılı 2 nci yarıyılı güz döneminde ( 12.03.2015 tarihinde) tezli yükseklisans programına geçmek üzere müracaatta bulunmuş ve tezli yükseklisans programına geçiş
2 / 11için gerekli koşulları sağladığı anlaşıldığından başvuruyu takip eden 2015- 2016 döneminde
( 05.05.2015 tarihinde) tez kaydı yapılarak, tezli yükseklisans programına geçişi sağlanmıştır .
4.3. Öğrencilerin de bildiği üzere, üniversitede tezli yükseklisans programına geçilebilmesi için tezsiz dönemde almış olduğu dersleri ve seminer (proje) dersini tamamlaması gerekmektedir .
Başvuran kayıt tarihinde tezsiz yükseklisans programına kayıt olduğu için ders programı da tezsiz programa uygun oluşturulmuş olup, başvuranın şikayetinde de değindiği seminer (proje) dersi 2014- 2015 bahar döneminde yani tezsiz yükseklisans programının son döneminde ders programına uygun olarak verilmiştir . Bu nedenle başvuranın seminer (proje) dersinin kendisine geç verildiği iddiası asılsız ve haksızdır .
4.4. Atılım Üniversitesinde lisanüstü eğitim ücretleri 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek- 9 uncu maddesine uygun olarak Üniversite Mütevelli Heyeti tarafından belirlenmektedir . Bu kapsamda
Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tezsiz Yükseklisans ücreti başvuranın kayıt olduğu 2013- 2014 akademik yılında 4.500 TL, teze devam ettiği dönem ücreti de 1.500 TL olarak belirlenmiştir . Başvuran 3 dönem ( 2014- 2015 Bahar, 2015- 2016 Güz ve 2015- 2016 Bahar) tez çalışmalarına devam ettiğinden 4.500 TL ve 4.500 TL de program olarak toplamda 9.000 TL ücret ödemiştir .
4.5. Başvuran seminer dersini ise 2014- 2015 Bahar döneminde almış olup, ders kaydı 23.02.2015 tarihinde yapılmıştır . Ders sonucu bu dersi alan sınıfın tamamını içerecek şekilde ders kayıt tarihinden itibaren 1 ay içerisinde açıklanmıştır . Kaldı ki, başvuran seminer dersi sonucunu beklemeksizin 12.03.2015 tarihinde tezli programa geçmek için başvuruda bulunmuş ve koşulları sağlayıp sağlamadığının araştırıldığı dönemde tez çalışmalarına başlamış ve 05.05.2015 tarihinde dönem kaybetmeksizin tezli programa geçişi sağlanmıştır . Bu nedenle de ilgili üniversite başvuranın tezli programa geçişinde kendisinden kaynaklanan bir gecikmenin olmadığını ifade etmektedir .
4.6. Başvuranın Atılım Üniversitesinde öğrenciler arasında ödeme bakımından farklı muameleler yapıldığı iddiasına ilişkin olarak ise Rektörlük, başvuranın verdiği bir örnekteki öğrencinin farklı durumda olduğunu ( başvurandan bir dönem sonra tez çalışmasına başladığını), diğer bir öğrencinin ise başvuran ile aynı durumda olduğu için ondan da aynı ücretin talep edildiğini, bu nedenle öğrenciler arasında farklı ve eşitsiz muamele yapıldığı iddiasının da asılsız olduğunu ifade etmiştir .
Anılan Rektörlüğün yazısının eklerinde başvuranın örnek olarak verdiği öğrencilere ait öğrenci not belgeleri de yer almaktadır .
4.7. Atılım Üniversitesi Rektörlüğünün 15.03.2017 tarihli ve sayılı yazısında benzer açıklamalara yer verilmiş ayrıca yazı eklerinde Rektörlükten istenmiş olan transkript, yönetim kurulu kararları ve öğrenin ödeme yaptığı tarihlere ilişkin belgeler gönderilmiştir .
5. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ise bilgi-belge ve görüş talebimize ilişkin yazılarımıza
07.10.2016 tarih ve sayılı yazısı ile cevap vermiş ancak bunda herhangi bir ek bilgi ve belge ile
istenmiş olmasına rağmen şikayet konusuna ilişkin görüşlerini belirtmemiş sadece Atılım
Üniversitesi Rektörlüğünden temin edilen ve anılan Üniversitenin Kurumumuza muhatap ve yukarı bahsedilen açıklamalarını yazı ekinde göndermekle yetinmiştir .
C. Olaylar
3 / 116. Başvuru formu ve ekleri ile idareler tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi
neticesinde olaylar özetle şöyledir :
6.1. Başvuran 05.12.2013 tarihinde Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık Kurumları
İşletmeciliği tezsiz yükseklisans programına kayıt olmuştur .
6.2. Başvuran 12.03.2015 tarihinde tezli yükseklisans programa geçmek için başvuruda bulunmuş olup, tezli programa geçişi 05.05.2015 tarihinde sağlanmıştır . Başvuran 4.4 numaralı paragrafta açıklandığı üzere Atılım Üniversitesine 4.500 TL program ücreti ve 4.500 TL de tez ücreti olmak üzere o toplamda 9.000 TL ücret ödemiştir .
6.3. Başvuran, özetle, 3 numaralı paragrafta açıklanmış olan iddia ve talebine ilişkin olarak
18.02.2016 tarihinde Atılım Üniversitesine başvurmuştur .
6.4. Üniversite 25/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısı ile başvuranın bu talebini reddetmiştir .
6.5. Başvuran bunun üzerine 03/ 06/ 2016 tarihinde Kurumumuza başvurmuştur .
D. Kamu Denetçisi Sayın Serpil ÇAKIN’ın İnceleme ve Araştırma Bulguları 7. Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere Atılım Üniversitesi Rektörlüğü ve
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge ve görüş talep edilmiş olup, ilgili idareler tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerine “İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları” bölümünde yer verilmiştir .
E. Başvuru Konusu Uyuşmazlığın Çözümü İçin Yürütülen Uzlaşma Çalışmaları 8. Başvuranın Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusunda iddia ettiği mağduriyetinin giderilmesi için Atılım Üniversitesinin ilgili birimleri ile görüşülmüş olsa da başvuru konusu uyuşmazlığın çözümünde İdare ile uzlaşma yoluna gidilememiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 9. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . ”, hükmü yer almaktadır .
9.1. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinin son fıkrasında;
“Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir .”, hükmü yer almaktadır .
10. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
4 / 11Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde;
“…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…
…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…” , hükmü yer almaktadır .
11. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, hükmü yer almaktadır .
12. 04/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek- 5 inci maddesinde;
“Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur . Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir . Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç
Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir . Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer .
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder . Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır . Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir . Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür .
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır .”, hükmü yer almaktadır .
12.1. 04/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek- 9 uncu maddesinde;
“Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanun hükümlerine tabidir .
Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir .”, hükmü yer almaktadır .
13. 28703/ 1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanununun Ek- 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında;
5 / 11“Ankara’da Atılım Vakfı tarafından 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin
hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip “Atılım Üniversitesi” adıyla yeni bir vakıf üniversitesi kurulmuştur .”, hükmü yer almaktadır .
14. 01/ 04/ 2014 tarihli kendisi de mülga olan Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 62 nci maddesi, 28/ 04/ 2009 tarihli Atılım
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğini yürürlükten kaldırmış olup, 28/ 04/ 209 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 37 nci maddesinde;
“Tezsiz yüksek lisans programının amacı, öğrenciye mesleki konuda derin bilgi kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermektir .
Bu program; toplam 30 krediden az olmamak koşuluyla en az on adet ders ile seminer-dönem projesi dersinden oluşur . Seminer-dönem projesi dersi kredisiz olup, başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir . Öğrenci, seminer-dönem projesi dersinin alındığı yarıyılda bu derse kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda dönem projesi raporu vermek zorundadır .”, hükmü yer almaktadır .
14.1. Yine, 28/ 04/ 209 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39 uncu maddesinde;
“ Tezsiz yüksek lisans programında; birinci yarıyılda dört kredili ders, ikinci yarıyılda üç kredili ders ve kredisiz seminer-dönem projesi dersi, üçüncü yarıyılda ise üç kredili ders alınır .
(Değişik : RG- 24/ 12/ 2009- 27442) Öğrenci seçmeli derslerden ilgili anabilim dalının önerisi ve
Enstitü Yönetim Kurulunun onayıyla; Enstitüde yürütülen diğer lisansüstü programlardan veya lisans öğrenimi sırasında alınmamış olması koşuluyla lisans derslerinden en çok iki tane ders alabilir .
Seminer-dönem projesi dersi başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir . Öğrenci seminer-dönem projesi dersinin alındığı yarıyıl başında bu derse kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda yazılı bir rapor vermek zorundadır . Dönem projesi raporu, tez yazım esaslarına uygun olarak yazılır ve danışman tarafından onaylanır . Seminer-dönem projesi dersinden ikinci kez başarısız olan öğrencinin Enstitü ile ilişiği kesilir .” , hükmü yer almaktadır .
15. Bununla birlikte halihazırda yürürlükte olan “ 04/ 02/ 2016 tarih ve 29614 sayılı Resmi Gazetede
Yayımlanan “Atılım Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği”nin 41 inci maddesi 01/ 04/ 2014 tarihli Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğini yürürlükten kaldırmış olup, 01/ 04/ 2014 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 37 nci maddesinde;
“Tezsiz yüksek lisans programının amacı, öğrenciye mesleki konuda bilgi kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermektir .
Bu program; toplam 30 krediden ( 90 AKTS’den) az olmamak koşuluyla en az on adet ders ile seminer-dönem projesi dersinden oluşur . Seminer ve dönem projesi dersi kredisiz olup, başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir . Öğrenci, seminer ve dönem projesi derslerinin alındığı yarıyılda bu derslere kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda dönem projesi raporu vermek zorundadır .” , hükmü yer
6 / 11almaktadır .
15.1. 01/ 04/ 2014 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39 uncu maddesinde;
“Öğrenci seçmeli derslerden ilgili anabilim dalının önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulu onayı ile enstitüde ve üniversitenin diğer enstitülerinde yürütülen diğer lisansüstü programlardan veya lisans öğrenimi sırasında alınmamış olması koşuluyla lisans derslerinden en çok üç ders alabilir .
Seminer ve dönem projesi dersleri başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir . Öğrenci seminer ve dönem projesi dersinin alındığı yarıyıl başında bu derslere kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda yazılı bir rapor vermek zorundadır . Dönem projesi raporu, tez yazım esaslarına uygun olarak yazılır .” , hükmü yer almaktadır .
15.2. 01/ 04/ 2014 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 42 inci maddesinde;
“Tezsiz yüksek lisans programına devam edenler, tezli yüksek lisans programı için belirlenmiş olan şartları yerine getirmek kaydıyla, tezli yüksek lisans programına geçiş yapabilirler . Bu durumda tezsiz yüksek lisans programında alınan dersler enstitü yönetim kurulu kararıyla tezli yüksek lisans programındaki derslerin yerine sayılır .” hükmü yer almaktadır .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar 16. Kazanılmış hak, Anayasa Mahkemesi’nin 3.4.2001 tarihli 1999/ 50 esas sayılı ve 2001/ 67 sayılı kararında “kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır .” şeklinde tanımlanmış olup, “Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen haklar ise bu nitelikte değildir .” ifadesine de yer verilmiştir .
16.1 Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin 3/ 7/ 1986 tarihli 1986/ 10 esas sayılı ve 1986/ 19 sayılı kararında
“Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın ya da borcun yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekir .”; 8/ 10/ 1991 tarihli 1991/ 9 esas sayılı ve 1991/ 36 sayılı kararında ise “Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın yeni yasadan önceki yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla eylemli biçimde elde edilmiş olması aranır .” ifadeleri yer almaktadır .
16.2. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun 23/ 10/ 2008 tarihli 2005/ 1988 esas sayılı ve 2008/ 1826 sayılı kararında, “Düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak yaratmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir
Düzenleyici işlemlerin kişilere uygulanması suretiyle bireyselleşmesi halinde kazanılmış hak yaratacakları ve bu durumda da düzenleyici işlemlerde yapılacak değişikliklerde idari istikrarın ve/veya kazanılmış hakların korunması gerekeceği hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur . Davada kazanılmış hakların ihlali ile ilgili bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı gibi Fakülte 1. sınıfta tabi olunan
Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmek de hukuken olanaklı değildir . Bu itibarla, Yönetmeliğin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir .” hususları yer almaktadır .
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7 / 1117. Başvuran 3 numaralı paragrafta yer verilen başvurusunda özetle; 05.12.2013 tarihinde Atılım
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık Kurumları İşletmeciliği Bölümünde tezsiz yükseklisans programına başladığını, daha sonra tezli yükseklisans programına geçmek istediğini ancak Atılım Üniversitesi Lisansüstü Eğitim –Öğretim Yönetmeliğinin 24 üncü maddesindeki hükme rağmen Üniversitenin seminer dersini (bitirme projesini) kendinden kaynaklanan hatalar nedeniyle vermesi gereken tarihten sonra açması ve sonucunu geç açıklaması nedeniyle tez çalışmasına 2015 – 2016 akademik yılının 1 inci yarıyılında aktif olarak başlayabildiğini, tez hazırlayacağı dönemler için harç parası ( 3.000) ödediğini ancak böylelikle tezsiz yükseklisans öğrencisi olduğu son dönem için ayrıca ücret ödenmiş olmakla fazladan 1.500 Türk Lirası ödemiş olduğunu düşündüğünü ve bunun da mükerrer ödeme anlamına geleceğini söylemektedir . Başvuran ayrıca öğrenciler arasında ödeme bakımından farklı muameleler yapıldığını ifade etmekte ve fazladan ödediği 1.500 Türk Lirasının kendisine iade edilmesinin sağlanmasını Kurumumuzdan talep etmektedir 18. Başvuranın yaptığı başvurusunun iki temel unsuru olduğu görülmektedir . Bunlardan ilki seminer dersini üniversiteden kaynaklanan hatalar ve hukuka aykırı şekilde geç aldığı ve bu nedenle de tez çalışmalarına geç başladığıdır . İkincisi ise üniversitenin öğrenciler arasında ödeme bakımından farklı muameleler yaptığı iddiasıdır . Başvuru konusu iddiaların hukuka ve hakkaniyete uygunluğunu değerlendirebilmek için bu iki unsurun teker teker ele alınması gerecektir .
19. Başvuran 05.12.2013 tarihinde Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık Kurumları
İşletmeciliği tezsiz yükseklisans programına kayıt olmuş ve kendisi ile ilgili üniversiteden temin edilen “Öğrenci Not Belgesine” göre 2013- 2014 Bahar Döneminde ders almaya başlamıştır . Bu nedenle Başvuranın 28/ 04/ 209 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine tabi olması gerekecektir . 14.1.
numaralı paragrafta açıklandığı üzere 28/ 04/ 209 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39 uncu maddesinde ise ikinci yarı yılda üç kredili ders ile birlikte kredisiz seminer-dönem projesi dersinin alınacağı hükmü mevcuttur .
Bu hüküm yine mülga olan ve bir önceki yönetmeliğin yerini alan 15.1. 01/ 04/ 2014 tarihli Atılım
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmelikte ise yer almamıştır . Bu iki yönetmelikten sonra yürürlüğe giren ve halihazırda yürürlükte olan 04/ 02/ 2016 tarih ve 29614 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan “Atılım Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği”nin “tezli yüksek lisans ders süresi ve ders yükü” başlıklı 24 üncü maddesi ise başvuranın iddia ettiği gibi tezsiz yükseklisan programındaki seminer dersinin düzenlenmesi ile ilgili değildir ve somut olayda başvurana uygulanamaz .
19.1. Somut olayda başvuranının seminer dersini üniversiteden kaynaklanan hatalar ve hukuka aykırı şekilde geç aldığı, bunun da zincirleme şekilde tez çalışmasına geç başlamasına neden olduğu ve bu nedenle de mükerrer bir ödeme yapmak durumunda kaldığı şeklindeki iddiasında başvuran lehine 28/ 04/ 209 tarihli Mülga Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve
Sınav Yönetmeliği hükümlerinden kaynaklanan bir kazanılmış haktan bahsedilebilmesi için başvuranın bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktan söz edilmesi gerekecekti . Somut olayda bu türden bir kazanılmış haktan bahsedilmesi mümkün değildir . Kaldı ki, başvuran tezsiz yükseklisans eğitime başladığı ve kendisine bir ders programı oluşturulduğu vakitte böyle bir talep bulunmamıştır . Bunun aksine
8 / 11üniversiteden temin edilen bilgi ve belgeler ile açıklamalardan, başvuranın tezsiz yükseklisans
programı kapsamında seminer dersine kaydını 23.02.2015 tarihinde yaptırarak 2014 – 2015 Bahar döneminde aldığı görülmüştür . İlgili üniversite seminer ders sonucu bu dersi alan sınıfın tamamını içerecek şekilde ders kayıt tarihinden itibaren 1 ay içerisinde açıklandığını beyan etmekte ve başvuranın seminer dersi sonucunu beklemeksizin 12.03.2015 tarihinde tezli programa geçmek için başvuruda söylemektedir . Yine üniversiteye göre başvuranın dönem kaybetmeksizin tezli programa geçişi 05.05.2015 tarihinde sağlanmıştır . Bu nedenle de ilgili üniversite başvuranın tezli programa geçişinde kendisinden kaynaklanan bir gecikmenin olmadığını ifade etmektedir . Şikayetçi üniversitenin sunduğu bilgi ve açıklamalara karşı bilgi ve belge sunmamaktadır .
19.2. Bu nedenle başvuranın Kurumumuz yaptığı şikayetinin ilk unsurunu oluşturan seminer dersini üniversiteden kaynaklanan hatalar ve hukuka aykırı şekilde geç alması ve bu nedenle de tez çalışmalarına geç başlaması iddiasına ilişkin olarak idarenin yaptığı iş ve işlemlerde hukuka aykırı bir durum tespit edilememiştir .
20. Başvuranın Atılım Üniversitesinde öğrenciler arasında ödeme bakımından farklı muameleler yapıldığı iddiasına ilişkin olarak ise Rektörlük, başvuranın verdiği bir örnekteki öğrencinin farklı durumda olduğunu ( başvurandan bir dönem sonra tez çalışmasına başladığını), diğer bir öğrencinin ise başvuran ile aynı durumda olduğu için ondan da aynı ücretin talep edildiğini, bu nedenle öğrenciler arasında farklı ve eşitsiz muamele yapıldığı iddiasının da asılsız olduğunu ifade etmiştir .
Anılan Rektörlüğün 10.08.2016 tarihli ve sayılı cevabi yazısının eklerinde başvuranın örnek olarak verdiği öğrencilere ait öğrenci not belgeleri de yer almaktadır . Başvuranın bu iddiasına ilişkin somut bir bilgi ve belge sunamadığı, idarenin açıklamalarının makul olduğu ele alındığında başvuranın bu iddiasına ilişkin olarak idarenin yaptığı iş ve işlemlerde hukuka aykırı bir durum tespit edilememiştir .
21. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde , somut olayda idarenin yaptığı iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyet aykırı bir durum tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar vermek gerekmektedir .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 22. 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
23.1. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
9 / 11Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim
ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen
“Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir .
23.2. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 24. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu 25. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte şikâyetçiye tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu şikayetçiye 21.11.2016 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir .
V. KARAR
10 / 11Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; ŞİKAYETİN REDDİNE ,
Kararın şikayet başvurucusuna ve ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi