|
ÖZET: Danıştay kararında, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından başvuranın istifasının kabul edilmesi ve bu süreçte yaşanan algının açıklığa kavuşturulması gerektiği vurgulanmaktadır. Başvuran, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası güvenlik soruşturması gerekçesiyle istifa dilekçesinin kabul edilmesi ve bu durumun kamuoyunda FETÖ/PDY ile ilişkilendirilmesi nedeniyle mağduriyet yaşadığını iddia etmiştir. TFF’nin, başvuranın istifası ile ilgili olarak kamuoyuna yaptığı açıklamalar ve bu açıklamaların oluşturduğu algı, hukuki bir değerlendirme gerektirmektedir.
Anayasa’nın 59. maddesi, spor federasyonlarının tahkim kurulu kararlarına karşı yargı yolunu kapatırken, kamu denetçiliği kurumunun denetim yetkisini açık bırakmaktadır. Bu bağlamda, başvuranın bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı olduğu belirtilmiştir. TFF’nin, başvuran hakkında bilgi ve belge taleplerini yanıtsız bırakması, iyi yönetim ilkelerine aykırı bir tutum olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, TFF’ye başvuranın durumunu değerlendirmesi ve kamuoyundaki algıya açıklık getirmesi tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8969-8969 86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/9910 2017/ 9910
KARAR TARİHİ : 25/05/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Futbol Federasyonu
BAŞVURUNUN KONUSU : Türkiye Futbol Federasyonu”nun
Merkez Hakem Kurulu Talimatına aykırı hareket ettiği iddiası hk.
BAŞVURU TARİHİ : 30/07/2017 30.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu 30/ 07/ 2017 tarihli başvuruda;
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Merkez Hakem Kurulu (MHK) üyesi iken 15 Temmuz Darbe girişimi sonrasında güvenlik soruşturması yapılacağı gerekçesiyle TFF tarafından tüm üyelerden istifa dilekçelerinin istendiği, bir süre sonra istifa dilekçesinin işleme alındığı ve üyeliğinin sonlandırıldığı, ancak MHK Talimatının 58’inci maddesi gereği gözlemci olması gerekirken herhangi bir görev verilmediği, istifa dilekçesinin işleme alınmasının basına “Federasyonda büyük temizlik” haberleri ile yansıdığı ve fotoğraflarının gazetelerde ve televizyonlarda FETÖ/PDY örgütü ile ilişkilendirildiği, bu konunun 685 sayılı KHK kapsamında kurulan OHAL Komisyonunun inceleme alanı içerisinde de bulunmadığı belirtilmekte, oluşturulan bu algının düzeltilmesi ve mağduriyetinin giderilmesi talep edilmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 04/ 10/ 2017 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına Türkiye
Futbol Federasyonu tarafından yanıt verilmemesi üzerine tekiden iletilen 17/ 11/ 2017 tarih ve
E. sayılı bilgi ve belge talebine Türkiye Futbol Federasyonu tarafından verilen 22/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda; “ Türkiye Futbol Federasyonu uluslararası
.
1 / 10ilişkilerin gerekleri ve futbol faaliyetlerinin özgün nitelikleri gereği kendine özgü bir yapılanma olup
Kanun koyucu tarafından kamu gözetimi ve denetimi dışında tutulmuştur ” açıklamalarına yer verilmiş, istenen bilgi ve belgeler iletilmemiştir .
2.1. Kurumumuzun 09/ 01/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına Milli İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığının iletmiş olduğu 29/ 01/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda; “ Başvuran hakkında Müsteşarlık kayıtlarında yapılan araştırma neticesinde talebe konu hususları bağlamında herhangi bir bilgi bulunmadığı ” bilgisi verilmiştir .
3. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına İçişleri
Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün iletmiş olduğu; 3.1. Asayiş Dairesi Başkanlığı’nın 16/ 03/ 2018 tarih ve – sayılı cevabi yazıda; “ Asayiş
Dairesi Başkanlıklarınca 15/ 03/ 2018 tarihinde Ulusal Yargı Projesi (UYAP) ve Kaçakçılık İstihbarat
Harekat ve Bilgi Toplama (KİHBİ) Projelerinde yapılan kontrollerde isimleri belirtilen şahısların aranma kayıtlarına rastlanılmadığı, EKİP (Emniyet Kolluk İşlemleri Projesi) üzerinden yapılan sorgulamaların da ise sanık veya şüpheli adı altında herhangi bir kayıtlarının bulunmadığı ” bilgisine yer verilmiştir .
3.2. 19/ 03/ 2018 tarih ve ( sayılı yazısında; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinin; Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından 4045 Sayılı Kanun, 2000/ 284 Sayılı Yönetmelik ile diğer ilgili mevzuat doğrultusunda yerine getirildiği, Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde
“… hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticileri kapsar .” hükmünün bulunduğu, ayrıca
676 Sayılı KHK ile, kamu hizmet görevine ilk kez ve yeniden atanacaklar ve 680 Sayılı KHK ile
Kamu İktisadi Teşebbüsü personeline güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması, 690
Sayılı KHK ile devlet kadrolarına aktarılan alt işveren (taşeron) işçiler hakkında arşiv araştırması yapılması zorunlu hale getirildiği, mezkur Yönetmeliğin “Yöntem” başlıklı 12’nci maddesinde belirtildiği üzere bu Yönetmelik kapsamına giren bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması taleplerini ilgili makamlara nasıl ve ne şekilde göndereceklerinin belirtildiği, Türkiye Futbol Federasyonu veya bağlı kuruluşu tarafından
Genel Müdürlüklerine adı geçen şahıslar hakkında herhangi bir güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talebi yapılmadığından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı, dolayısıyla diğer ilgili sorulara cevap teşkil edecek bilgi ve belgelerin bulunmadığı…” şeklinde yanıt verilmiştir .
3.3. Terörler Mücadele Daire Başkanlığının 20/03/ 2018 tarih ve – sayılı cevabi yazıda; “ FETÖ terör örgütüne yönelik operasyonların devam ettiği, 16/ 03/ 2018 tarihi itibariyle kayıtlarında yapılan inceleme sonucunda adı geçen şahıslar hakkında talebe esas herhangi bir kayda rastlanılmadığı, ayrıca adı geçen şahıslar hakkında halihazırda Cumhuriyet
Başsavcılıklarınca yürütülen bir soruşturma var ise CMK’nın “Soruşturmanın Gizliliği” ilkesi doğrultusunda bilgi sahibi olunamayacağının da göz önünde bulundurulması ” yönündeki açıklamalarına yer verilmiştir .
2 / 103.4.Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığının 26/ 03/ 2018 tarih ve
sayılı cevabi yazısında; “ TFF tarafından 03/ 10/ 2017 tarih ve saylılı yazı ekinde gönderilen şahıslar hakkında bilgi ve belge talep edildiği ancak talep edilen bilgilerin adli/idari soruşturma kapsamında olmamasından dolayı herhangi bir bilgi belge paylaşımının sağlanamadığı ” bilgisi verilmiştir .
4. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına Adalet
Bakanlığının iletmiş olduğu 15/ 03/ 2018 tarih ve E. sayılı yazıda sayılı Adli
Sicil Kanununa gönderme yapılarak; “ başvuranın adli sicil kaydı bulunmadığı, Türkiye Futbol
Federasyonu tarafından ilgili kişi hakkında herhangi bir bilgi ve/veya belge talebinde bulunulmadığı, ” açıklamalarına yer verilmiştir .
5. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına İstanbul
Cumhuriyet Başsavcılığının iletmiş olduğu 21/ 03/ 2018 tarih ve / sayılı yazıda; “UYAP üzerinden kimlik numarası ile yapılan sorgulamada, şahsın Başsavcılığımız UYAP kayıtlarında taraf olduğu bir soruşturma evrakının kaydına rastlanılmadığı…” belirtilmektedir .
6. Kurumumuzun 20/ 04/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına İstanbul
Maltepe Kaymakamlığı’nın iletmiş olduğu 26/ 04/ 2018 tarih ve E. sayılı yazı ile başvuranın halihazırda İstanbul ili Maltepe ilçesi Ortaokulunda beden eğitimi öğretmenliği görevini sürdürdüğü, olay tarihinde hakkında yürütülen herhangi bir soruşturmanın bulunmadığı bilgileri alınmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. Anayasamızın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesi; “ Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder .
Devlet başarılı sporcuyu korur .
(Ek fıkra : 17/ 3/ 2011- 6214/ 1 md.) Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir . Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz .” hükmünü, 7.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ …
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmünü , 7.2. “Seçimlerin genel yönetim ve denetimi” başlıklı 79’uncu maddesi; “ Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağı ” hükmünü amirdir .
8. 29/ 06/ 2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, ikinci fıkrası; “ Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler
3 / 10ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı
yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri
Kurumun görev alanı dışındadır .” hükmünü amirdir .
9. 16/ 05/ 2009 tarih ve 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi; “ Bu Kanunun amacı; her türlü futbol faaliyetlerini milli ve milletlerarası kurallara göre yürütmek, teşkilatlandırmak, geliştirmek ve
Türkiye’yi futbol konusunda yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek üzere, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonu’nun kurulması, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usulleri düzenlemektir” hükmünü , 9.1. Mezkûr Kanunun “Türkiye Futbol Federasyonu’nun Görevleri” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ; “ FIFA ve UEFA’nın yetkili organları tarafından konulan kuralların gereği gibi uygulanmasını sağlamak, ulusal talimatlar hazırlamak ve Türkiye’yi futbol ile ilgili konularda yurt dışında temsil etmek”, (f) bendinde; “Üyelerinin, kulüplerin, futbolcuların, hakemlerin, yöneticilerin, teknik direktör ve antrenörlerin, sağlık personelleri, futbolcu temsilcileri ve müsabaka organizatörleri ile diğer tüm ilgililerin FIFA, UEFA ve TFF tarafından konulan Statü, talimat ve düzenlemeleri ile bunların yetkili kurulları tarafından verilen kararlara uymalarını sağlamak .” şeklinde düzenlenmiştir .
10. TFF Ana Statüsünün; 10.1. “Yan Kurullar” başlıklı 42’inci maddesinde; “ Merkez Hakem Kurulu ” yan kurullar arasında sayılmaktadır .
10.2. “Merkez Hakem Kurulu” başlıklı 43’üncü maddesinde; “( 12.06.2009 tarihli Genel Kurul kararı ile değişik) Merkez Hakem Kurulu bir başkan ile sekiz ( 8) üyeden oluşur… . Kurul görevinde bağımsızdır . Üyeler istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça yerlerine yenisi atanamaz .” hükmünü, 10.3. “TFF organlarına ve kurullarına seçilen üyelerin görev süreleri” başlıklı 87’inci maddesinin ikinci fırkasında; “ ( 12.06.2009 tarihli Genel Kurul kararı ile değişik) Merkez Hakem
Kurulu, Temsilciler Kurulu ve bu Statü gereğince kurulmasına karar verilen diğer kurullar, işbu
Statünün yürürlüğe girmesinden en geç kırk beş ( 45) gün içinde TFF Yönetim Kurulu tarafından atanır . Bu kurulların süresi TFF Yönetim Kurulu’nun görev süresi ile sınırlıdır .” hükmünü amirdir .
11. Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu Talimatının; 11.1. “MHK’nin yapılanması” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) fıkrasında; “ MHK, TFF
Başkanı’nın teklifi ve Yönetim Kurulu’nun onayı ile atanan bir başkan ile sekiz ( 8) üyeden oluşur .” denilmektedir .
11.2. “Gözlemciliğe giriş koşulları” başlıklı 52’inci maddenin (g) bendinde; “Futbol Disiplin
Talimatı’nın “Hükümlülük” kenar başlıklı maddesinde belirtilen suçlardan biri nedeniyle kesin hüküm giymemiş olmak şarttır .” denilmektedir .
11.3. “Gözlemcilikten çıkarılma nedenleri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasının a bendinde; “… Bu talimatın 52. maddesinde belirtilen gözlemciliğe giriş koşullarından birini
.
4 / 10kaybetmek, …” denilmektedir .
11.4. “MHK Başkanı ve üyeleri” başlıklı 58’inci maddesinde; “ MHK Başkan ve üyeleri, görevde oldukları süre içinde giriş şartlarını taşıdıkları gözlemci kadrosunda, kadro sayısı dışında kalmak kaydıyla, yer alırlar . Ancak, kurul başkan ve üyeleri, üyelikleri süresince gözlemcilik görevini yerine getiremezler . Kurul Başkan ve üyeleri, görevlerinin sona ermesi durumunda vize işlemlerini tamamlayarak giriş şartlarını taşıdıkları gözlemci kadrosunda yer alırlar .” denilmektedir .
12. Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Disiplin Talimatının “Hükümlülük” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla bir süre ile hapis cezasına çarptırılanlar ya da Devletin güvenliğine veya anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine veya milli savunmaya ya da Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olanlar sürekli hak mahrumiyeti cezası ile cezalandırılır .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. TFF tarafından verilen 22/ 11/ 2017 tarihli ve / – sayılı yanıt yazısının
değerlendirilmesi :
14.1. Bilindiği üzere, Anayasanın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesinde
“(Spor Federasyonları) Tahkim kurulu kararlarına karşı hiçbir yargı merciine başvurulamayacağı” ;
Anayasanın “Seçimlerin genel yönetim ve denetimi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “ Yüksek Seçim
Kurulunun (YSK) kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağı ” kurala bağlanmıştır .
Dolayısı ile kanun koyucu tarafından YSK’nın kararlarına karşı her türlü başvuru yolu kapatılırken
Tahkim Kurulu kararlarına karşı sadece yargı yolu kapatılarak yargı haricindeki hak arama yolları açık bırakılmıştır .
14.2. Anayasanın 74’üncü maddesi “ Herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip ” olduğu hükmünü amir olup 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 5’inci maddesinin birinci fıkrası ile Kurumun görevi “… idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak ” şeklinde düzenlenmiş; ikinci fıkrası ile de Kamu Denetçiliği Kurumunun incelemeyeceği istisnalar belirlenerek “ Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri” Kurumun görev alanı dışında bırakılmış, ancak, Kanun ile belirlenen bu istisnalar arasına TFF dahil edilmemiştir .
.
5 / 1014.3. Bu husus, TFF aleyhine Kurumumuzca alınan sair başvuruların incelenmesi aşamasında
TFF’nin çeşitli gerekçeler ile bilgi ve belge taleplerini karşılamaması üzerine Kurumumuz tarafından iletilen 20/ 11/ 2017 tarih ve E . sayılı yazıda da; “…Federasyonunuzun söz konusu eylem ve işlemleri için yalnızca yargı denetimi yolu kapatılarak bu alanın, Anayasanın 79’uncu maddesinde
YSK kararları için getirilen düzenlemenin aksine büsbütün denetim dışında bırakılmadığı; dolayısıyla, dayanağını Anayasanın 74’üncü maddesinden alarak, yargısal değil, hukukilik ve hakkaniyet denetimi ile kamu gözetimi ve denetimi faaliyetini gerçekleştiren Kamu Denetçiliği
Kurumu için, bahse konu alanın denetiminde Anayasal bir engelin bulunmadığı… ” şeklinde TFF’ye bildirilmiştir .
14.4. Konu bu kez, TFF’nin Kanun ve Kanunun uygulanması amacıyla Genel Kurul tarafından çıkartılan Statüsü açısından değerlendirilecek olursa TFF’nin kamusal niteliğinin ağır bastığı görülmektedir . Konunun detaylarına, Kamu Denetçiliği Kurumunun 31/ 03/ 2017 tarih ve E .
sayılı Kararında ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olmakla birlikte, yine 14.3. no’lu paragrafta yer verilen Kurumumuz yazısında; “ TFF’nin kanunla kurulmuş bir yapı olması ve kanuni ayrıcalıklardan yararlandığı… ” ifade edilerek Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının 01/ 02/ 2015 tarihli ve sayılı “… Türkiye Futbol Federasyonunun kanunla kurulmuş bulunması ve kanunla kamu gücüne ait bir takım yetkileri kullanması imkanı tanınmış olması karşısında kamu kurumu niteliğinde olduğuna… ” kararı hatırlatılarak Federasyonun, 6328 sayılı Kanunun 3’üncü maddesindeki “idare” tanımı içinde yer aldığı ifade edilmiştir .
14.5. Nitekim, burada da bir kez daha tekrar etmek gerekirse, Anayasanın 58’inci ve 59’uncu maddeleri, 5894 sayılı Kanunun amacını ve ulaşılmak istenen hedefleri ve gerekçeleri, mezkûr
Kanun ile TFF’ye yüklenilen görev ve sorumluluklar, gerek TFF gerekse ilk derece hukuk kurullarının kaynağının Kanun olması, TFF’nin Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) ve
Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) nezdinde ve diğer ilgili uluslararası müktesebata (örn;
Avrupa Konseyi – Sporda Dopingle Mücadele Sözleşmesi) uyum ve uyma yükümlülüğü ile milletlerarası alanda temsil görevinin bulunması, Futbol sporunu ulusal düzeyde yürütme ve düzenleme yetkisine tek başına sahip olması, buna bağlı olarak ulusal düzeyde etki doğuran, futbola ilişkin bağlayıcı nitelikte düzenleme yapma yetkisini tek başına elinde bulundurması, TFF’ye yüklenilen milli ödev ve sorumlulukların varlığı gibi unsurlar TFF’nin kamu gücünü ve yetkisini kullanan tekel niteliğini haiz kamu hizmeti gören bir kuruluş olduğunun açık ifadesidir . Dolayısıyla, TFF’nin aksi yöndeki nitelemeleri ve 6328 sayılı Kanun karşısında KDK’nın bilgi ve belge taleplerine karşı sergilemekte olduğu tutum yasal dayanaktan yoksundur .
15. Başvuru, hâlihazırda İBB Barbaros Hayrettin Paşa Ortaokulu’nda öğretmen olarak çalışmakta olan başvuranın, TFF Merkez Hakem Kurulu üyesi olarak görev yapmakta iken 15 Temmuz 2016 darbe girişimini takiben TFF’nin bazı Kurul başkan ve üyelerinden istifa dilekçesi talep etmesi, başvuranın dilekçesinin kabul edilmesi ve bu süreçte çıkan haberler ile TFF resmi sitesinde yapılan duyurular nedeni ile başvuranın adının FETÖ/PDY ile birlikte anılması nedeniyle yaşamış olduğu mağduriyet ile TFF MHK Talimatının 58’inci maddesinin uygulanması talebi hakkındadır .
16. Anayasanın 59’uncu maddesi ile spor, Türk vatandaşlarının sosyal hak ve ödevleri arasında düzenlenerek anayasal güvence altına alınmıştır ( 7 no’lu prg .) . Bu kapsamda, kamu hizmeti niteliği
.
6 / 10taşıyan spor faaliyetleri Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın bağlı kuruluşu olan Spor Genel
Müdürlüğü’nün altındaki il ve ilçe teşkilatlanması ile spor federasyonları aracılığı ile gerçekleştirilmektedir . Ancak, futbolun diğer spor dallarına nazaran taşıdığı ekonomik büyüklük, sektörleşme vb. özellikleri nedeniyle futbol için yıllar itibariyle Spor Genel Müdürlüğü yapılanmasından ayrı bir teşkilatlanmaya ihtiyaç duyulmuştur . Bu bağlamda, 5894 sayılı Türkiye
Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonu kurulmuştur ( 9 no’lu prg .) .
17. Mezkûr Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında TFF’nin görevleri arasında ulusal talimatlar hazırlamak ve hakemlerin, FIFA, UEFA ve TFF tarafından konulan Statü, talimat ve düzenlemeleri ile bunların yetkili kurulları tarafından verilen kararlara uymalarını sağlamak sıralanmıştır . Buna göre, 10 no’lu paragrafta yer verilen TFF Ana Statüsü uyarınca yan kurul niteliği taşıyan ve bir başkan ile sekiz üyeden oluşan görevinde bağımsız Merkez Hakem Kurulu kurulmuş, MHK’nın görev süresi TFF Yönetim Kurulunun görev süresi ile sınırlı tutularak üyeler istifa etmedikleri ya da çekilmiş sayılmadıkları sürece yerlerine yenisinin atanamayacağı kurala bağlanmıştır .
18. Söz konusu kural gereği TFF’nin 15 Temmuz darbe girişiminin ardından benzer yapıdaki tüm
Kurulların başkan ve üyelerinden istifa dilekçelerini talep ettiği, somut olayda MHK başkanı dahil 9 üyeden 5 tanesinin dilekçelerini kabul ettiği, başvuranın da istifa dilekçeleri kabul edilen üyeler arasında bulunduğu anlaşılmaktadır .
19. TFF’nin 15 Temmuz darbe girişimini takiben gerçekleştirmiş olduğu işlemlerin TFF’nin resmi internet sitesinden kamuoyuna duyurulduğu görülmektedir . Buna göre, 31/ 07/ 2017 tarihli “TFF’den
Açıklama” başlıklı duyuruda; “ … Bu olağanüstü dönemde, yürütülmekte olan güvenlik incelemesinin selameti için Federasyonumuz tarafından atanan tüm kurulların başkan ve üyeleri istifalarını
Federasyonumuza sunmuştur .” denildiği, 31/ 07/ 2017 tarihli “TFF Yönetim Kurulu’ndan Açıklama” başlıklı duyuruda; “ 15 Temmuzda milletimize ve demokrasimize yönelik darbe girişiminin ardından
… tarafımızca atanan tüm kurullar güvenlik incelemesini selameti için istifalarını vermişlerdir .
Yapılacak güvenlik incelemesinin ardından terör örgütüyle bağlantılı olduğu tespit edilen üyelerin istifaları işleme konularak kabul edilecek, incelemeleri temiz çıkan üyelerin ise istifaları kabul edilmeyerek görevlerine devam edeceklerdir… ” denildiği, 01/ 08/ 2016 tarihli “Merkez Hakem
Kurulu’nun istifaları işleme alındı” başlıklı duyuruda; “ TFF Yönetim Kurulu 31/ 07/ 2016 tarihinde istifasını sunan kurullar arasında yer alan MHK’nın başkan ve üyelerinin istifalarını görülen lüzum üzerine işleme almıştır .” denildiği görülmektedir .
20. Yukarıda yer verilen ve hâlihazırda TFF resmi sitesinde yayımlanmaya devam eden kamuoyu duyuruları değerlendirildiğinde; 15 Temmuz darbe girişiminin ardından TFF’nin güvenlik soruşturması başlattığı, bu soruşturma kapsamında ilgili Kurul üyelerinin istifalarını kabul ettiği, dolayısıyla güvenlik soruşturması esas alınarak ilgili kişilerin görevlerine son verildiği sonucuna varılmaktadır .
21. Nitekim, söz konusu kamuoyu duyurularının ulusal yazılı basına “MHK’de FETÖ Temizliği” başlığı altında “ Milli İstihbarat Teşkilatı’ndan gelen raporda 9 üyesinin 5’inde örgüt bağlantısı tespit edilmesi üzerine MHK üyelerinin istifaları federasyon tarafından yürürlüğe konuldu .” şeklinde
7 / 10yansıdığı görülmekle beraber, bu haberlerin TFF tarafından yalanlandığına ilişkin de bir bulguya
yapılan incelemede rastlanamamıştır .
22. Bu doğrultuda, TFF’nin hem kendi bünyesi içinde hem de Devletin yetkili kurum ve kuruluşları ile işbirliği içerisinde çalışarak gerekli işlemleri gerçekleştirmesi bekleneceğinden İçişleri Bakanlığı
Emniyet Genel Müdürlüğü, Cumhurbaşkanlığı MİT Müsteşarlığı, Adalet Bakanlığı ve İstanbul
Cumhuriyet Başsavcılığı ile 6328 sayılı Kanunun Bilgi ve Belge İsteme başlıklı 18’inci maddesi uyarınca yazışmalar yapılmış ancak TFF’nin başvuran hakkında herhangi bir idari ya da adli soruşturmanın sonucu ya da istihbarat sonucunda ilgili işlemi gerçekleştirdiğine ilişkin bir bilgiye
Kurumumuza ulaşan bilgi ve belgelerin tetkikinden ulaşılamamıştır . Bununla birlikte, TFF de
Kurumumuza ilettiği bilgi ve belgeler ile başvuran hakkında yürütülen herhangi bir soruşturma bilgisi ya da belge sunmamış, kamu gözetimi ve denetimi dışında tutulduğunu ifade etmekle yetinmiştir .
23. Somut olayda, TFF MHK üyelerinden güvenlik soruşturması yapılacağı gerekçesi ile istifa dilekçelerinin talep edildiği, üyelerin ise ülkenin geçmekte olduğu konjonktür çerçevesinde istifa dilekçelerini sundukları, ancak TFF’nin başvuranın istifa dilekçesini kabul etmesi işleminin resmi internet kanalı ile kamuoyunda TFF’nin kendi içerisinde gerçekleştirmekte olduğu FETÖ/PDY soruşturmalarının bir parçası şeklinde duyurulduğu, somut olayın gerçekleştiği dönemin koşulları çerçevesinde İdarenin istifa işlemini FETÖ/PDY soruşturmaları nedeniyle kabul ettiği algısının oluştuğu gözlenmekle, hâlihazırda Devlet tarafından sürdürülen FETÖ/PDY mücadelesinin selameti düşünüldüğünde, başvuranın iddiaları karşısında TFF’nin kamuoyunda oluşan algıya ilişkin bir açıklık getirme gerekliliği doğmaktadır .
24. Diğer yandan, başvuranın 11.4. no’lu paragrafta yer verilen TFF MHK Talimatının 58’inci maddesi gereğince, mevcut durumda gözlemci kadrosunda bulunması gerekirken TFF Futbol Bilgi
Bankası sisteminde “ Klasman Dışı (eski) ” şeklinde yer aldığı anlaşılmaktadır . Bu ise başvuranın gözlemci kadrosunda bulunmasına engel teşkil edecek bir durumun olup olmadığı sorusunu akla getirmektedir . TFF MHK Talimatının, hakemin ya da gözlemcinin görevine son verilmesine ilişkin ilgili hükümleri incelendiğinde MHK 52’nci ve 55’nci maddelerinin ele alınması gerektiği, bu maddelere bağlı olarak 12 no’lu paragrafta yer verilen Futbol Disiplin Talimatı’nın 60’ncı maddesi kapsamında bir incelemenin yapılmış olması gerektiği görülmektedir . Ancak, Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin tetkikinden, başvuranın anılan maddede sayılan başlıklardan birine karşılık gelen bir durumu da tespit edilememiştir .
25. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde, başvuranın istifasının TFF tarafından kabul edilmesinin ilgili mevzuata aykırı olmadığı, ancak MHK Talimatı 58’inci maddesi uyarınca başvuranın gözlemcilik kadrosuna alınması gerekirken geçerli bir gerekçe sunulmadan ‘Klasman dışı’ sayıldığı, istifa dilekçesinin kabul edilme işleminin TFF internet sitesinde yayımlanan kamuoyu açıklığa duyuruları nedeniyle bir soruşturmaya dayalı olarak yapılıp yapılmadığı konusunun kavuşturulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
.
8 / 10Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; TFF’nin Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 18’inci maddesi uyarınca iletmekle yükümlü olduğu bilgi ve belgeleri göndermediği, başvuranın bilgi edinme taleplerini 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanununa aykırı olarak yanıtsız bıraktığı, bu anlamda “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik,” ilkelerine uygun davranmadığı, Kamu Denetçiliği Kurumuna iletmiş olduğu yanıtta üsluba dikkat edilmeyerek, “nezaket” ilkesine uygun davranmadığı görülmekte olup bundan sonra bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 27. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 21/ 02/ 2018 tarihli ve E . sayılı yazı ile bildirilmiştir .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Türkiye Futbol Federasyonu’nun;
Başvuran hakkında TFF MHK Talimatının 58’inci maddesinin uygulanması konusunu değerlendirmesi;
Başvuranın istifa dilekçesinin kabul edilme gerekçesinin açıklığa kavuşturulması;
İyi yönetim ilkelerinden “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik,” ve “nezaket” ilkelerine uygun davranması hususunda Türkiye Futbol Federasyonu’na TAVSİYEDE
BULUNULMASINA ,
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONUNA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Türkiye Futbol Federasyonunca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
9 / 10Kamu Başdenetçisi
.