|
ÖZET: Bu karar, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ile başvuran arasında yaşanan hukuki bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, TFF’nin Merkez Hakem Kurulu Talimatına aykırı olarak görevine son verildiğini ve hakemlik bilgilerini silerek haksız yere ilişiğinin kesildiğini iddia etmektedir. TFF, başvuran hakkında herhangi bir soruşturma yürütmediğini ve görev iptalinin idari bir tasarruf olduğunu belirtmiştir. Ancak, başvuranın görevden alınma gerekçesi olarak sunulan TFF MHK Talimatı’nın 35. maddesi, başvuranın görevine son verme yetkisini hukuken geçerli bir gerekçe olarak desteklememektedir.
Kararda, TFF’nin kamu kurumu niteliği taşıdığı ve bu nedenle Kamu Denetçiliği Kurumu’nun denetim yetkisine tabi olduğu vurgulanmıştır. TFF’nin başvuranın bilgilerini silme ve görevden alma işlemlerinin hukuka uygunluğu sorgulanmış, başvuranın haklarının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, TFF’nin başvuranın bilgilerini yeniden değerlendirmesi ve uygun kadrolara atanması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, TFF’nin kamu hizmeti niteliği ve iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde alınan bir tavsiye niteliğindedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12666-12666 86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/11462 2017/ 11462
KARAR TARİHİ : 16/07/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, TFF”nin Merkez Hakem
Kurulu Talimatına aykırı davranışı iddiası hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2017 12.9.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu 12/ 09/ 2017 tarihli başvuruda; Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Karabük İl Hakem Kurulu Başkanı ve Klasman gözlemcisi kadrosunda iken 10/ 08/ 2016 tarihinde TFF Hakem İşleri Müdürü tarafından e-posta adresine gönderilen bir mesaj ile görevine son verildiğini, TFF Bilgi Bankasındaki hakemlik ve gözlemcilik bilgilerinin silindiğini, FETÖ/PDY bağlantısı ile suçlandığını, gerek mevcut görevi gerek re’sen atandığı ve halen görevli olduğu Karabük Adliyesi Cezaevleri Komisyonu görevi öncesinde yapılan güvenlik araştırmalarının olumlu sonuçlandığını, CİMER’e yapmış olduğu başvuru akabinde 01/ 02/ 2017 tarihli CİMER soruşturmasının da olumlu sonuçlandığını belirtmekte, TFF’ye göndermiş olduğu hiçbir dilekçesine ve bilgi talebine yanıt alamadığını, bu nedenle kamu kurumu olan TFF’nin yetkililerinin görevi kötüye kullandıklarını, hakkında hiçbir adli ve idari soruşturma yokken hakemlik ve gözlemcilik kayıtlarının silinmesinin ve bir sonraki sezon gözlemcilik başvurusunun engellenmesinin mevzuata aykırı olduğunu belirtmekte, TFF Bilgi
Bankasında Hakem ve Gözlemci kayıtlarının güncellenmesini, haksız yere iptal edilen görevlerinin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
1 / 11II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 30/ 11/ 2017 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Karabük
Cumhuriyet Başsavcılığının iletmiş olduğu 15/ 012/ 2017 tarih ve sayılı yazıda;
“Cumhuriyet Başsavcılığımız tarafından FETÖ/PDY suçları yönünden yürütülen herhangi bir soruşturma kaydının bulunmadığı, adı geçen hakkında bu yönde yapılan herhangi bir ihbar, bildirim ya da beyanın bulunmadığının kayıtlarının tetkikinden anlaşıldığı; bizzat şikayetçi konumunda olduğu Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma sayılı dosyasında yapılan tahkikat neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği” belirtilmiş ve başvuranın itirazı üzerine verilen Sulh Ceza Hakimliği’nin ret kararı Kurumumuza gönderilmiştir .
2.1. Sözkonusu 2017/ 2013 sayılı Soruşturma Dosyasına konu sayılı Kovuşturmaya
Yer Olmadığına dair Kararda; “Türkiye Futbol Federasyonuna müzekkere yazıldığı, “müştekinin kurulunuz nezdindeki görevlerinin iptal edilmesinin, müşteki hakkında var olan bir soruşturmadan mı kaynaklandığı yoksa bu iptalin idari bir karar niteliğinde mi olduğu hususlarında bilgi istendiği, gelen cevabi yazıda, müşteki hakkında herhangi bir soruşturma olmadığını, hakem, gözlemci, mentör ve eğitmenlerin kadroya alınmaları, görevlendirilmeleri Merkez Hakem Kurulu Talimatı kapsamında
Merkez Hakem Kurulu’nun tasarrufunda bulunduğunu, talimatın 35inci maddesinin (b) fıkrasının
“hakem, gözlemci, mentör ve eğitmenler atamalara ilişkin kararı sorgulayamazlar” şeklinde düzenlendiğinin bildirildiği, Türkiye Futbol Federasyonun cevabi yazısından müşteki hakkında soruşturma bulunmadığı, müştekinin Merkez Hakem Kurulu nezdinde ki görevlerinin iptal edilmesinin idari bir tasarruf olduğunun anlaşıldığı, Soruşturma konusu iftira suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı, zira müşteki hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatmak, müştekiyi idari yaptırıma maruz bırakmak amacıyla yapılmış bir ihbar, şikayet olmadığı, müştekinin soruşturma geçirmediği, müştekiye doğrudan hukuka aykırı bir fiil isnat edilmediği, müştekinin dosyalarına ibraz ettiği internet sitelerine ait haberlerin muhatabı olduğuna dair somut bir delil bulunmadığı, müştekinin Merkez Hakem Kurulu nezdinde ki görevlerinin iptal edilmesine ilişkin işlemin hukuka uygunluk denetimin Cumhuriyet Başsavcılığımızca yapılamayacağı, hakların geri verilmesine ilişkin talep hakkında Cumhuriyet Başsavcılığımızca karar verilemeyeceği, bu taleplerin idare veya hukuk Mahkemelerinde dava konusu edilmesi gerektiği,” açıklamalarına yer verilmektedir .
2.2. Başvuranın yukarıda açıklanan Karar itirazı üzerine Karabük Sulh Ceza Hakimliğinde açılan sayılı Dosya’da sayılı Karardaki unsurlar yinelenerek Karar onanmıştır .
3. Kurumumuzun 05/ 01/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Milli İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığı’nın iletmiş olduğu 25/ 01/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda; “ Başvuran hakkında Müsteşarlık kayıtlarında yapılan araştırma neticesinde talebe konu hususlar bağlamında herhangi bir bilgi bulunmadığı ” bilgisi verilmiştir .
4. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına İçişleri
Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün iletmiş olduğu;
2 / 114.1. Asayiş Dairesi Başkanlığı’nın 16/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda;
“… 15/ 03/ 2018 tarihinde Ulusal Yargı Projesi (UYAP) ve Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi
Toplama (KİHBİ) Projelerinde yapılan kontrollerde isimleri belirtilen şahısların aranma kayıtlarına rastlanılmadığı,” bilgilerine yer verilmekle birlikte başvuranın uyuşmazlık konusuna ilişkin kaydının olmadığı tespit edilmiştir .
4.2. 19/ 03/ 2018 tarih ve ( sayılı yazısında; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinin; Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından 4045 Sayılı Kanun, 2000/ 284 Sayılı Yönetmelik ile diğer ilgili mevzuat doğrultusunda yerine getirildiği, Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde
“… hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticileri kapsar .” hükmünün bulunduğu, ayrıca
676 Sayılı KHK ile, kamu hizmet görevine ilk kez ve yeniden atanacaklar ve 680 Sayılı KHK ile
Kamu İktisadi Teşebbüsü personeline güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması, 690
Sayılı KHK ile devlet kadrolarına aktarılan alt işveren (taşeron) işçiler hakkında arşiv araştırması yapılması zorunlu hale getirildiği, mezkur Yönetmeliğin “Yöntem” başlıklı 12’nci maddesinde belirtildiği üzere bu Yönetmelik kapsamına giren bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması taleplerini ilgili makamlara nasıl ve ne şekilde göndereceklerinin belirtildiği, Türkiye Futbol Federasyonu veya bağlı kuruluşu tarafından
Genel Müdürlüklerine adı geçen şahıslar hakkında herhangi bir güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talebi yapılmadığından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı, dolayısıyla diğer ilgili sorulara cevap teşkil edecek bilgi ve belgelerin bulunmadığı…” şeklinde yanıt verilmiştir .
4.3. Terörle Mücadele Daire Başkanlığı’nın 20/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda; “ FETÖ terör örgütüne yönelik operasyonların devam ettiği, 16/ 03/ 2018 tarihi itibariyle kayıtlarında yapılan inceleme sonucunda adı geçen şahıslar hakkında talebe esas herhangi bir kayda rastlanılmadığı , ayrıca adı geçen şahıslar hakkında halihazırda Cumhuriyete
Başsavcılıklarınca yürütülen bir soruşturma var ise CMK’nın “Soruşturmanın Gizliliği” ilkesi doğrultusunda bilgi sahibi olunamayacağının da göz önünde bulundurulması ” yönünde açıklamalarına yer verilmiştir .
4.4. Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığının 26/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “ TFF tarafından 03/ 10/ 2017 tarih ve
2 -Barkod : saylı yazı ekinde gönderilen şahıslar hakkında bilgi ve belge
talep edildiği ancak talep edilen bilgilerin adli/idari soruşturma kapsamında olmamasından dolayı herhangi bir bilgi belge paylaşımının sağlanamadığı ” bilgisi verilmiştir .
5. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Adalet
Bakanlığı’nın iletmiş olduğu 15/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazıda 5352 sayılı Adli
Sicil Kanununa gönderme yapılarak; “başvuranın adli sicil kaydının bulunmadığı, Türkiye Futbol
Federasyonu tarafından ilgili kişi hakkında herhangi bir bilgi ve/veya belge talebinde bulunulmadığı, ” açıklamalarına yer verilmiştir .
6. Kurumumuzun 30/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Türkiye Futbol
3 / 11Federasyonu tarafından verilen 17/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı yazıda; “ Türkiye
Futbol Federasyonu’nu “( …) Kamu Denetçiliği Kanununun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e)
bendinde tanımlanan ve bu kanunu yaparken Yasa Koyucu tarafından amaçlanan “İdare” kavramı ve de “kamu hizmeti” kavramı içine dâhil etmeye hukuken olanak olmadığı, aksi yöndeki bir düşünceden hareketle, Kamu Denetçiliğince, TFF hakkında, mütalâa konusu sorgulama, inceleme ve işlem yapma cihetine gidilmesi ihtimalinde, TFF’nin, UEFA ve FIFA’nın koyduğu kurallarla yaptırımları içeren ve yeri geldiğinde uyguladığı “uluslararası futbol hukukunu” ihlâl etmesi şeklinde değerlendirilebileceği; TBMM’nin, 2011 yılı Anayasa değişikliğinden daha önce alıntıladıkları kelimeleriyle, Türkiye’nin, “küresel egemen addettiği uluslararası spor hukuku kurallarını iç hukukuna yansıtması taahhütlerinin” gereğini yapmaması anlamına geleceği… ” açıklamalarına yer verilmiş, istenen bilgi ve belgeler iletilmemiştir .
7. Kurumumuzun 24/ 05/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Karabük
Valiliği İl Özel İdaresi tarafından verilen 29/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı yazıda; başvuranın
Valilik Makamının 26/ 07/ 2013 tarih ve sayılı Olur ’u uyarınca Karabük İl Emniyet
Müdürlüğü’nden Karabük Valiliği’ne naklen atandığı, uyuşmazlığın gerçekleştiği dönem öncesi ve sonrasında herhangi bir idari soruşturma bulunmadığı bilgilerine yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
8. Anayasamızın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesi; “ Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder .
Devlet başarılı sporcuyu korur .
(Ek fıkra : 17/ 3/ 2011- 6214/ 1 md.) Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir . Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz .” hükmünü, 8.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ …
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmünü , 8.2. “Seçimlerin genel yönetim ve denetimi” başlıklı 79’uncu maddesi; “ Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağı ” hükmünü amirdir .
9. 29/ 06/ 2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, ikinci fıkrası; “ Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri
Kurumun görev alanı dışındadır .” hükmünü amirdir .
4 / 1110. 16/ 05/ 2009 tarih ve 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi; “ Bu Kanunun amacı; her türlü futbol faaliyetlerini milli ve milletlerarası kurallara göre yürütmek, teşkilatlandırmak, geliştirmek ve
Türkiye’yi futbol konusunda yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek üzere, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonunun kurulması, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usulleri düzenlemektir” hükmünü , 10.1. Mezkûr Kanunun “Türkiye Futbol Federasyonunun Görevleri” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ; “ FIFA ve UEFA’nın yetkili organları tarafından konulan kuralların gereği gibi uygulanmasını sağlamak, ulusal talimatlar hazırlamak ve Türkiye’yi futbol ile ilgili konularda yurt dışında temsil etmek”, (f) bendinde; “Üyelerinin, kulüplerin, futbolcuların, hakemlerin, yöneticilerin, teknik direktör ve antrenörlerin, sağlık personelleri, futbolcu temsilcileri ve müsabaka organizatörleri ile diğer tüm ilgililerin FIFA, UEFA ve TFF tarafından konulan Statü, talimat ve düzenlemeleri ile bunların yetkili kurulları tarafından verilen kararlara uymalarını sağlamak .” denilmektedir .
11. TFF Statüsünün; 11.1. “Yan Kurullar” başlıklı 42’inci maddesinde; “ Merkez Hakem Kurulu ” yan kurullar arasında sayılmaktadır .
11.2. “Merkez Hakem Kurulu” başlıklı 43’üncü maddesinde; “( 12.06.2009 tarihli Genel Kurul kararı ile değişik) Merkez Hakem Kurulu bir başkan ile sekiz ( 8) üyeden oluşur… . Kurul görevinde bağımsızdır . Üyeler istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça yerlerine yenisi atanamaz .” hükmünü, 11.3. “TFF organlarına ve kurullarına seçilen üyelerin görev süreleri” başlıklı 87’inci maddesinin ikinci fırkasında; “ ( 12.06.2009 tarihli Genel Kurul kararı ile değişik) Merkez Hakem
Kurulu, Temsilciler Kurulu ve bu Statü gereğince kurulmasına karar verilen diğer kurullar, işbu
Statünün yürürlüğe girmesinden en geç kırk beş ( 45) gün içinde TFF Yönetim Kurulu tarafından atanır . Bu kurulların süresi TFF Yönetim Kurulu’nun görev süresi ile sınırlıdır .” hükmünü amirdir .
12. Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu Talimatının; 12.1. “MHK’nin yapılanması” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) fıkrasında; “ MHK, TFF
Başkanı’nın teklifi ve Yönetim Kurulu’nun onayı ile atanan bir başkan ile sekiz ( 8) üyeden oluşur .” denilmektedir .
12.2. “MHK’nın görev ve yetkileri” başlıklı 5’inci maddenin (c) bendinde; “Profesyonel hakem kadrosuna alınacak veya kadrodan çıkartılacak hakemleri belirleyerek Yönetim Kurulunun onayına sunmak,”, (k) bendinde; “BHK üyeleri ile İHK’leri (İl Hakem Kurulu) atamak ve görevden almak,” sayılmaktadır .
12.3. “İHK’nın Oluşumu ve Görevleri” başlıklı 14’üncü maddesinin (a) bendinde; “İHK ve üyeleri MHK tarafından atanırlar .”, (e) bendinde “İHK’nin görev süresi, atamasını
Başkan yapan MHK’nin görev süresi ile sınırlıdır, ancak yenisi atanana kadar görevlerine devam ederler .” denilmektedir .
5 / 1112.4. “İHK’nın Çalışma Prensipleri” başlıklı 17’inci maddesinin (c) bendinde; “Mazeretsiz
olarak, birbirini takip eden 3 toplantıya veya bir futbol sezonu içinde aralıklı olarak 5 toplantıya katılmayan üyenin kurul üyeliği düşer . Yerine atanacak üye, MHK tarafından belirlenir .”, (e)
bendinde; “MHK, çalışmaları ve tutumları, mevzuata ve direktiflere aykırılık arz eden İHK üyelerini görevden alabilir .” denilmektedir .
12.5. “Hakem, Gözlemci, Mentör ve Eğitimcilerin Kadroları Hakkında Ana Prensipler” başlıklı 35’inci maddesinin (a) bendinde; “ Hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin kadrolarda yükselme ve inmeleri ve kadro sayıları bu talimat hükümlerine göre belirlenir .” denilmekte, (b)
bendinde ise; “ Hakem, gözlemci, mentör ve eğitimciler, atamalara ilişkin kararları sorgulayamazlar .
Belirli bir kadroda bulunmak, bir müsabakaya veya hakeme atanma hakkını beraberinde getirmez .” denilmektedir .
12.6. “Kadro belirleme kriterleri” başlıklı 51’inci maddede; “MHK, hakemlerin herhangi bir alt kadroya tenziline veya herhangi bir üst kadroya terfiine karar vermeye yetkilidir .” denilmektedir .
12.7. “Gözlemciliğe giriş koşulları” başlıklı 52’inci maddenin (f) bendinde; “Futbol Disiplin
Talimatı uyarınca bir defada 45 gün, toplamda 90 gün ve daha fazla ceza almış olmamak .”, (g)
bendinde; “Futbol Disiplin Talimatı’nın “Hükümlülük” kenar başlıklı maddesinde belirtilen suçlardan biri nedeniyle kesin hüküm giymemiş olmak şarttır .” denilmektedir .
12.8. “Gözlemcilikten çıkarılma nedenleri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasının a bendinde; “… Bu talimatın 52. maddesinde belirtilen gözlemciliğe giriş koşullarından birini kaybetmek, …” denilmektedir .
12.9. “Gözlemci Kadrolarının Belirlenmesi” başlıklı 56’ncı maddenin üçüncü fıkrasında; “KG (Klasman Gözlemcisi) kadrosu belirlenirken aşağıdaki hükümler sırasıyla uygulanır : a) ÜKG ( Üst
Klasman Gözlemcisi) kadrosundan düşenler arasından MHK tarafından uygun görülen gözlemciler
KG kadrosuna eklenir, gözlemciliğe uygun görülmeyenler kadrodan çıkarılabilir . b) KG kadrosundan ÜKG kadrosuna terfi edenler belirlenir . KG kadrosunda bulunanlar, bu talimatın 57.maddesi’ne göre sıralanır ve kadro fazlası çıkarılır . c) Oluşan kadronun en fazla %20’lik kısmı
BG kadrosuna indirilebilir . d) KG kadro eksiği; MHK gerekli gördüğü takdirde açılacak olan KG aday kursunda başarılı olanlar arasından, bu kurstaki puan sıralamasına göre yukarıdan aşağıya doğru tamamlanır .” denilmektedir .
12.10. “Gözlemci Kadro Belirleme Esasları” başlıklı 57’inci maddesinde; “MHK, gözlemcileri değerlendirirken ve kadrolara ayırırken aşağıda belirtilen kriterlerin tümünü veya bazısını dikkate alabilir : a) Müsabaka sayısı (Müsabaka puanı), b) Kariyer puanı, c) Seminer ve eğitimlere katılım, d) Sınav notu, e) MHK değerlendirmesi, f) Ceza puanı” denilmektedir .
13. Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Disiplin Talimatının “Hükümlülük” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla bir süre ile hapis cezasına çarptırılanlar ya da Devletin güvenliğine veya anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine veya milli savunmaya ya da Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık
6 / 11suçlarından mahkum olanlar sürekli hak mahrumiyeti cezası ile cezalandırılır .” hükmü yer
almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
14. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına TFF tarafından verilen 17/ 04/ 2018 tarihli ve
sayılı yanıt yazısının değerlendirilmesi :
15.1. Bilindiği üzere, Anayasanın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesinde
“(Spor Federasyonları) Tahkim kurulu kararlarına karşı hiçbir yargı merciine başvurulamayacağı” ;
Anayasanın “Seçimlerin genel yönetim ve denetimi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “ Yüksek Seçim
Kurulunun (YSK) kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağı ” kurala bağlanmıştır .
Dolayısı ile kanun koyucu tarafından YSK’nın kararlarına karşı her türlü başvuru yolu kapatılırken
Tahkim Kurulu kararlarına karşı sadece yargı yolu kapatılarak yargı haricindeki hak arama yolları açık bırakılmıştır .
15.2. Anayasanın 74’üncü maddesi “ Herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip ” olduğu hükmünü amir olup 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 5’inci maddesinin birinci fıkrası ile Kurumun görevi “… idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak ” şeklinde düzenlenmiş; ikinci fıkrası ile de Kamu Denetçiliği Kurumunun incelemeyeceği istisnalar belirlenerek “ Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri” Kurumun görev alanı dışında bırakılmış, ancak, Kanun ile belirlenen bu istisnalar arasına TFF dahil edilmemiştir .
15.3. Bu husus, TFF aleyhine Kurumumuzca alınan sair başvuruların incelenmesi aşamasında
TFF’nin çeşitli gerekçeler ile bilgi ve belge taleplerini karşılamaması üzerine Kurumumuz tarafından iletilen 20/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazıda da; “…Federasyonunuzun söz konusu eylem ve işlemleri için yalnızca yargı denetimi yolu kapatılarak bu alanın, Anayasanın 79’uncu maddesinde
YSK kararları için getirilen düzenlemenin aksine büsbütün denetim dışında bırakılmadığı; dolayısıyla, dayanağını Anayasanın 74’üncü maddesinden alarak, yargısal değil, hukukilik ve hakkaniyet denetimi ile kamu gözetimi ve denetimi faaliyetini gerçekleştiren Kamu Denetçiliği
Kurumu için, bahse konu alanın denetiminde Anayasal bir engelin bulunmadığı… ” şeklinde TFF’ye bildirilmiştir .
15.4. Konu bu kez, TFF’nin Kanun ve Kanunun uygulanması amacıyla Genel Kurul tarafından çıkartılan Statüsü açısından değerlendirilecek olursa TFF’nin kamusal niteliğinin ağır bastığı görülmektedir . Konunun detaylarına, Kamu Denetçiliği Kurumunun 31/ 03/ 2017 tarih ve
7 / 11sayılı Kararında ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olmakla birlikte, yine 14.3. no’lu paragrafta yer
verilen Kurumumuz yazısında; “ TFF’nin kanunla kurulmuş bir yapı olduğu ve kanuni ayrıcalıklardan yararlandığı… ” ifade edilerek Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının 01/ 02/ 2015 tarihli ve 107 sayılı “… Türkiye Futbol Federasyonunun kanunla kurulmuş bulunması ve kanunla kamu gücüne ait bir takım yetkileri kullanması imkanı tanınmış olması karşısında kamu kurumu niteliğinde olduğuna… ” kararı hatırlatılarak Federasyonun, 6328 sayılı Kanunun 3’üncü maddesindeki “idare” tanımı içinde yer aldığı ifade edilmiştir .
15.5. Nitekim, burada da bir kez daha tekrar etmek gerekirse, Anayasanın 58’inci ve 59’uncu maddeleri, 5894 sayılı Kanunun amacı ve ulaşılmak istenen hedefler ve gerekçeler, mezkûr Kanun ile TFF’ye yüklenilen görev ve sorumluluklar, gerek TFF gerekse ilk derece hukuk kurullarının kaynağının Kanun olması, TFF’nin Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) ve Avrupa
Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) nezdinde ve diğer ilgili uluslararası müktesebata (örn; Avrupa
Konseyi – Sporda Dopingle Mücadele Sözleşmesi) uyum ve uyma yükümlülüğü ile milletlerarası alanda temsil görevinin bulunması, Futbol sporunu ulusal düzeyde yürütme ve düzenleme yetkisine tek başına sahip olması, buna bağlı olarak ulusal düzeyde etki doğuran, futbola ilişkin bağlayıcı nitelikte düzenleme yapma yetkisini tek başına elinde bulundurması, TFF’ye yüklenilen milli ödev ve sorumlulukların varlığı gibi unsurlar TFF’nin kamu gücünü ve yetkisini kullanan tekel niteliğini haiz kamu hizmeti gören bir kuruluş olduğunun açık ifadesidir . Dolayısıyla, TFF’nin aksi yöndeki nitelemeleri ve 6328 sayılı Kanun karşısında KDK’nın bilgi ve belge taleplerine karşı sergilemekte olduğu tutum yasal dayanaktan yoksundur .
16. Konuyla ilgili başvuru, hâlihazırda Karabük Valiliği İl Özel İdaresinde kamu personeli olarak görev yapmakta olan başvuranın, TFF ile ilişiğinin hukuka aykırı olarak kesilmesi iddiasını içermekte olup TFF bilgi bankasında yeniden bilgilerinin yer alması, tüm görevlerinin şahsına iade edilmesi talebi hakkındadır .
17. Anayasanın 59’uncu maddesi ile spor, Türk vatandaşlarının sosyal hak ve ödevleri arasında düzenlenerek anayasal güvence altına alınmıştır ( 6 no’lu prg .) . Bu kapsamda, kamu hizmeti niteliği taşıyan spor faaliyetleri Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın bağlı kuruluşu olan Spor Genel
Müdürlüğü’nün altındaki il ve ilçe teşkilatlanması ile spor federasyonları aracılığı ile gerçekleştirilmektedir . Ancak, futbolun diğer spor dallarına nazaran taşıdığı ekonomik büyüklük, sektörleşme vb. özellikleri nedeniyle yıllar itibariyle Spor Genel Müdürlüğü yapılanmasından ayrı bir teşkilatlanmaya ihtiyaç duyulmuştur . Bu bağlamda, 3461 sayılı, 3813 sayılı ve son olarak 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonu kurulmuştur ( 9 no’lu prg .) .
18. Mezkûr Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında TFF’nin görevleri arasında ulusal talimatlar hazırlamak ve hakemlerin, FIFA, UEFA ve TFF tarafından konulan Statü, talimat ve düzenlemeleri ile bunların yetkili kurulları tarafından verilen kararlara uymalarını sağlamak sıralanmış, ayrıca 4’üncü maddesinin 6’ncı fıkrası ile de Genel Sekreterlik ve Yan ve Geçici
Kurulların TFF’nin danışma ve idari birimleri arasında olduğu kurala bağlanmıştır . Buna göre, 9 no’lu paragrafta yer verilen TFF Statüsü uyarınca yan kurul niteliği taşıyan ve bir başkan ile sekiz üyeden oluşan görevinde bağımsız Merkez Hakem Kurulu kurulmuştur . MHK’nın görevleri arasında
8 / 11MHK Profesyonel hakem kadrosuna alınacak veya kadrodan çıkartılacak hakemleri belirleyerek
Yönetim Kurulunun onayına sunmak, İl Hakem Kurulu üyelerini (İHK) atamak ve görevden almak sayılmış, İHK’nın görev süresi de MHK’nın görev süresi ile sınırlı tutularak yeni MHK atanana dek
İHK üyelerinin görevlerine devam edecekleri kurala bağlanmıştır . Ayrıca, kadro belirleme kriterleri arasında ‘MHK değerlendirmesi’ sayılmış, MHK, hakemlerin bir alt kadroya tenzili veya bir üst kadroya terfiine karar vermede yetkili organ olarak belirlenmiştir . Benzer şekilde, Gözlemci kadrolarının belirlenmesi kriterleri arasında ‘MHK değerlendirmesi’ de yer almıştır .
19. Başvuranın dilekçesi ile ekli belgelerin incelenmesinden; başvuranın 11965 lisans numarası ile futbol hakemliği görevine başladığı, 2004 yılında 3030 lisans numarası ile gözlemci olduğu ve çeşitli klasmanlarda görev yaptığı, son olarak Karabük İl Hakem Kurulu Başkanı ve Klasman gözlemcisi kadrosunda görevini sürdürdüğü sırada TFF Hakem İşleri Müdürü tarafından başvuranın e-posta adresine 10/ 08/ 2016 tarihinde “ İkinci bir bilgilendirmeye kadar tüm görevleriniz iptal edilmiştir .” şeklinde bir mesaj gönderildiği, bu mesaj ile başvuranın TFF Bilgi Bankasındaki hakemlik ve gözlemcilik bilgilerinin tamamen silindiğini farkettiği, TFF resmi internet sitesinde yayımlanan “ 94 kişinin TFF ile ilişiğinin kesildiği ” bilgisini görmesi ve TFF’den herhangi bir bilginin kendisine iletilmemesi üzerine şahsının FETÖ/PDY Terör Örgütü ile ilişkilendirildiği algısının oluştuğu, bu nedenle 03/ 11/ 2016 tarihinde Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine (CİMER) başvuruda bulunduğu, CİMER’den alınan “ başvuranın başta FETÖ/PDY silahlı terör örgütü olmak üzere terör örgütleri ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı anlaşılmıştır .” ifadelerinin yer aldığı yazının Karabük Valiliği tarafından 01/ 02/ 2017 tarihinde TFF’ye iletildiği, TFF tarafından bu yazının da yanıtsız bırakıldığı, 23/ 08/ 2017 Karabük Cumhuriyet Başsavcılığına TFF nezdinde hakkında iftira suçu işleyenler hakkında suç duyurusunda bulunduğu anlaşılmaktadır .
20. Karabük Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan alınan ve 2 no’lu paragrafta yer verilen bilgi ve belgelerden TFF’nin başvuran hakkında herhangi bir soruşturma yürütmediğini, söz konusu işlemin
TFF MHK Talimatının 35’inci maddesi kapsamında yapıldığını belirttiği görülmektedir . Ancak, TFF
MHK Talimatının 35’inci maddesi MHK tarafından belirlenen kadrolara atanmış hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin terfi, tenzil ve görevlendirilmesine ilişkin bir hükümdür . Mezkûr hüküm
TFF bünyesinde görev yapan bir hakem ya da gözlemcinin hangi hal ve şartlarda TFF ile ilişiğinin kesileceğine ilişkin bir nitelik taşımadığından başvuranın sahip olduğu tüm kadrolardan çıkarılması karşısında hukuken geçerli bir gerekçe olarak nitelendirilememektedir . Nitekim, Karabük
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın no’lu kararında da “ müştekinin Merkez Hakem Kurulu nezdinde ki görevlerinin iptal edilmesine ilişkin işlemin hukuka uygunluk denetimin” yapılması yönünde bir karar verilemeyeceği gerekçesi ile başvuranın talebi reddedilmiş, “ hakların geri verilmesine ilişkin talebin idari veya hukuk Mahkemelerinde dava konusu edilmesi gerektiği” ifade edilmiştir .
21. Somut olayda, başvuranın TFF Bilgi Bankasından silinmesini gerektrirecek ilgili Statü ve
Talimat hükümleri incelendiğinde; kadrodan çıkartılma, bir alt kadroya tenzil etme, bulunduğu kadrodaki görevlerine konu kriterleri karşılayamama ya da TFF MHK Talimat’nın 14’üncü maddesi uyarınca başvuranın atamasını yapan MHK’nın görev süresinin sona ermesi, İHK’nın çalışma prensiplerine ilişkin 17’inci maddesinin ilgili hükümleri, gözlemcilikten çıkarılmaya ilişkin 55’inci ve 52’nci maddeleri gibi ilgili diğer maddeleri dâhilinde bir unsur ya da MHK kararı dosya
9 / 11kapsamına konu bilgi ve belgelerin tetkikinden tespit edilememektedir . Nitekim TFF, Savcılığa
sunmuş olduğu savunmasında başvuranın TFF MHK Talimatının 52’inci maddesinde sayılı şartları artık yerine getirmediğine, Futbol Disiplin Talimatına göre bir defada 45 gün, toplamda 90 gün ve daha fazla ceza almış olduğuna ya da mezkûr Talimatın 60’ıncı maddesi uyarınca kesin hükümlülük durumu olduğuna ilişkin bir bilgi sunmadığı gibi başvuran hakkındaki işlemin soruşturma yapılmadan gerçekleştirildiğini açıkca ifade etmiştir .
22. Hakemlik kadrolarına ilişkin terfi ve tenzil işlemlerini yapmakla MHK’nın yükümlü olduğu, kadro kriterleri arasında MHK’nın değerlendirmesinin bulunduğu 5 no’lu paragrafta açıklanmıştı . Bu anlamda TFF’nin hakemlerin ya da gözlemcilerin hangi kadroya ya da göreve atanacağına ilişkin takdir yetkisinin bulunduğu açıktır . Ancak bir İdarenin takdir yetkisini Kanunlara uygunluk ilkesi ve kamu yararı sınırları çerçevesinde kullanması gerekmektedir . TFF, başvuranın ilişik kesme işleminde ne tür bir kamu yararı olduğuna ilişkin açıklama öne sürmediği gibi İdare Kamu Denetçiliği
Kurumuna ve Karabük Cumhuriyet Savcılığına başvuranın hakemlik kadrosundan çıkarıldığına ilişkin bir MHK Kararı da sunmamıştır .
23. Bu nedenle, TFF’nin başvuranı hakemlik ve gözlemcilikten çıkarma işleminin 6894 sayılı
Kanunun 3’üncü maddesi uyarınca hazırladığı ve yürüttüğü Merkez Hakem Teşkilatı Talimatı’nın 35’inci maddesi uyarınca yapıldığı belirtilen işlemde hukuka uyarlık tespit edilememiştir . İlgili
Kurum ve Kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerin tetkikinden TFF’nin başvuranın TFF Bilgi
Bankasından bilgilerinin silinmesi ve İHK İl Başkanlığı ile klasman gözlemciliği kadrolarından tamamen çıkarılması işlemlerinin TFF MHK Talimatı’na uyarlı gerçekleştirildiğine ilişkin bir tespit yapılamamaktadır .
24. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde, başvuran hakkında TFF tarafından gerçekleştirilen bilgilerinin TFF Bilgi Bankasından silinmesi ve İHK İl Başkanlığı ile klasman gözlemciliği kadrolarından tamamen çıkarılması işlemlerinin TFF MHK Talimatı’nın 35’nci maddesi ile gerekçelendirilemeyeceği, ancak başvuranın TFF MHK Talimatının gözlemcilikten çıkarılmaya ilişkin madde hükümlerini karşıladığı da tespit edilemediğinden, TFF MHK Talimatı’na göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; TFF’nin Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 18’inci maddesi kapsamında bilgi ve belgeleri iletmediği, başvuranın bilgi edinme taleplerini 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanununa aykırı olarak yanıtsız bıraktığı, bu anlamda “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik,” ilkelerine uygun davranmadığı, Kamu Denetçiliği Kurumuna dikkat etmediği, buna göre “nezaket” ilkesine uygun davranmadığı iletmiş olduğu yanıtta üsluba görülmekte olup bundan sonra bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
10 / 1126. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye
başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 26/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Türkiye Futbol Federasyonu’nun;
Başvuranın Türkiye Futbol Federasyonu Bilgi Bankası’nda bilgilerinin yeniden yer alması ve uygun kadrolara atamasının yapılması hususlarının Merkez Hakem Kurulu Talimatı uyarınca değerlendirilmesi, yapılan değerlendirmenin gerekçeleri ile başvurana ve kamuoyuna duyurulması;
İyi yönetişim ilkelerinden “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik,” “nezaket” ilkelerine uygun davranması hususunda Türkiye Futbol Federasyonu’na TAVSİYEDE
BULUNULMASINA ,
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONUNA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Türkiye Futbol Federasyonunca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi