|
ÖZET: Danıştay, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından başvuranın bilgilerini TFF Bilgi Bankası’ndan silmesi ve kadrolarından çıkarılması işlemlerinin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Başvuran, TFF’nin Merkez Hakem Talimatı’na aykırı olarak görevlerinin iptal edildiğini ve bu işlemin gerekçesiz yapıldığını iddia etmiştir. Danıştay, TFF’nin bu işlemleri yaparken kamu yararını gözetmediğini ve hukukun üstünlüğü ilkelerine uygun davranmadığını belirterek, başvuranın bilgilerini yeniden TFF Bilgi Bankası’na eklemesi ve uygun kadrolara atanması gerektiğini vurgulamıştır.
Kararda, TFF’nin, başvuranın kadrodan çıkarılmasına ilişkin yasal bir gerekçe sunmadığı ve başvuranın belirlenen kriterleri karşıladığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, TFF’nin başvuranın durumunu yeniden değerlendirmesi ve yapılan işlemlerin gerekçelerini kamuoyuna açıklaması gerektiği ifade edilmiştir. Danıştay, ayrıca TFF’nin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiğini de vurgulamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15024-15024 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/14251 2017/ 14251
KARAR TARİHİ : 05/09/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Futbol Federasyonu
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, TFF’nin Merkez Hakem
Talimatı’na aykırı işlem yaptığı iddiası hk.
BAŞVURU TARİHİ : 20/11/2017 20.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu 20/ 11/ 2017 tarihli başvuruda; şikayetinin Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) 15 Temmuz Darbe girişimi sonrası ismini TFF bilgi bankasından silmesi hakkında olduğunu, 1992 yılından itibaren değişik kategorilerde Futbol Hakemliği ve Gözlemciliği, Bolu Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve
Gözlemcileri Derneği (TFFHGD) üyeliği, İl Gözlemci Kurulu Başkanlığı, İl Hakem Kurulu üyeliği ve Bölge eğitim sorumluluğu kadrolarında bulunduğunu, 2015- 2016 sezonunda Bolu İl Hakem
Kurulu Üyesi, 11. Bölge Eğitim Sorumlusu ve Bölgesel Gözlemci kadrosunda iken aynı sezon sonunda Ulusal gözlemci kadrosuna terfi etmiş olduğunu, saat 17.52’de TFF Hakem İşleri Müdürü tarafından mail adresine “ İkinci bir bilgilendirmeye kadar göreviniz iptal edilmiştir .” yazısının gönderildiğini, bu yazının üzerine 7 ila 8 kez ve 25/ 04/ 2017 tarihinde TFF Hukuk
Kuruluna iadeli taahhütlü ve en son 06/ 11/ 2017 tarihinde olmak üzere ikinci bildirinin tarafına yapılmasını talep ettiğini, bugün dahi hakkında açılmış adli idari ne sorgu ne soruşturma ne açığa alınma ne de ihraç kararının bulunmadığını, 2017- 2018 sezonu vize işlemine ilişkin tarafına bildiri
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 12yapılmadığını, 17/ 11/ 2017 tarihinde Hakemin sesi gazetesinde ve TFF
Merkez Hakem Kurulu üyelerinin isimleri TFF Bilgi Bankasında yazmaz iken hepsinin isimlerinin
Hakem ve gözlemci olarak bilgi bankasına girildiğini, bir buçuk senedir mücadele ettiğini ifade etmekte, tüm haklarının iade edilmesini mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26/ 01/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Milli İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığı’nın iletmiş olduğu 05/ 02/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda; “ Başvuran hakkında Müsteşarlık kayıtlarında yapılan araştırma neticesinde talebe konu hususlar bağlamında herhangi bir bilgi bulunmadığı ” bilgisi verilmiştir .
3. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına İçişleri
Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün iletmiş olduğu; 3.1. Asayiş Dairesi Başkanlığı’nın 16/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “ Asayiş
Dairesi Başkanlıklarınca 15/ 03/ 2018 tarihinde Ulusal Yargı Projesi (UYAP) ve Kaçakçılık İstihbarat
Harekat ve Bilgi Toplama (KİHBİ) Projelerinde yapılan kontrollerde isimleri belirtilen şahısların aranma kayıtlarına rastlanılmadığı, EKİP (Emniyet Kolluk İşlemleri Projesi) üzerinden yapılan sorgulamasında sanık veya şüpheli adı altında herhangi bir kaydının bulunmadığı ” bilgilerine yer verilmiştir .
3.2. 19/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısında; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinin; Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından 4045 Sayılı Kanun, 2000/ 284 Sayılı Yönetmelik ile diğer ilgili mevzuat doğrultusunda yerine getirildiği, Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde
“… hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticileri kapsar .” hükmünün bulunduğu, ayrıca
676 Sayılı KHK ile, kamu hizmet görevine ilk kez ve yeniden atanacaklar ve 680 Sayılı KHK ile
Kamu İktisadi Teşebbüsü personeline güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması, 690
Sayılı KHK ile devlet kadrolarına aktarılan alt işveren (taşeron) işçiler hakkında arşiv araştırması yapılması zorunlu hale getirildiği, mezkur Yönetmeliğin “Yöntem” başlıklı 12’nci maddesinde belirtildiği üzere bu Yönetmelik kapsamına giren bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması taleplerini ilgili makamlara nasıl ve ne şekilde göndereceklerinin belirtildiği, Türkiye Futbol Federasyonu veya bağlı kuruluşu tarafından
Genel Müdürlüklerine adı geçen şahıslar hakkında herhangi bir güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talebi yapılmadığından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı, dolayısıyla diğer ilgili sorulara cevap teşkil edecek bilgi ve belgelerin bulunmadığı…” şeklinde yanıt verilmiştir .
3.3. Terörle Mücadele Daire Başkanlığı’nın 20/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda; “ FETÖ terör örgütüne yönelik operasyonların devam ettiği, 16/ 03/ 2018 tarihi itibariyle kayıtlarında yapılan inceleme sonucunda adı geçen şahıslar hakkında talebe esas herhangi bir kayda rastlanılmadığı , ayrıca adı geçen şahıslar hakkında halihazırda Cumhuriyete
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 12Başsavcılıklarınca yürütülen bir soruşturma var ise CMK’nın “Soruşturmanın Gizliliği” ilkesi
doğrultusunda bilgi sahibi olunamayacağının da göz önünde bulundurulması ” yönünde açıklamalarına yer verilmiştir .
3.4. Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığının 26/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “ TFF tarafından 03/ 10/ 2017 tarih ve saylı yazı ekinde gönderilen şahıslar hakkında bilgi ve belge talep edildiği ancak talep edilen bilgilerin adli/idari soruşturma kapsamında olmamasından dolayı herhangi bir bilgi belge paylaşımının sağlanamadığı ” bilgisi verilmiştir .
4. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Adalet
Bakanlığı’nın iletmiş olduğu 15/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazıda sayılı Adli
Sicil Kanununa gönderme yapılarak; “başvuranın adli sicil kaydının bulunmadığı, Türkiye Futbol
Federasyonu tarafından ilgili kişi hakkında herhangi bir bilgi ve/veya belge talebinde bulunulmadığı, ” açıklamalarına yer verilmiştir .
5. Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Bolu
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın iletmiş olduğu 26/ 04/ 2018 tarih ve . sayılı yazıda
Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunun 21/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısı iletilmiştir . Anılan yazıda; “… hakkında soruşturma kaydına rastlanmadığı ” bilgisine yer verilmektedir .
6. Kurumumuzun 19/ 07/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına Türkiye
Futbol Federasyonu tarafından verilen 10/ 08/ 2018 tarihli ve sayılı yazıda;
“ Türkiye Futbol Federasyonu, uluslar arası ilişkilerin gerekleri ve futbol faaliyetlerinin özgün nitelikleri gereği kendine özgü bir yapılanma olup, Kanun Koyucu tarafından kamu gözetimi ve denetimi dışında tutulmuştur .” açıklamalarına yer verilmiş, istenen bilgi ve belgeler iletilmemiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. Anayasamızın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesi; “ Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder .
Devlet başarılı sporcuyu korur .
(Ek fıkra : 17/ 3/ 2011- 6214/ 1 md.) Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir . Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz .” hükmünü, 7.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ …
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmünü , 7.2.“Seçimlerin genel yönetim ve denetimi” başlıklı 79’uncu maddesi; “ Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağı ” hükmünü amirdir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 128. 29/ 06/ 2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, ikinci fıkrası; “Y asama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri Kurumun görev alanı dışındadır .” hükmünü amirdir .
9. 16/ 05/ 2009 tarih ve 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi; “ Bu Kanunun amacı; her türlü futbol faaliyetlerini milli ve milletlerarası kurallara göre yürütmek, teşkilatlandırmak, geliştirmek ve
Türkiye’yi futbol konusunda yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek üzere, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonunun kurulması, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usulleri düzenlemektir” hükmünü , 9.1. Mezkûr Kanunun “Türkiye Futbol Federasyonunun Görevleri” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ; “ FIFA ve UEFA’nın yetkili organları tarafından konulan kuralların gereği gibi uygulanmasını sağlamak, ulusal talimatlar hazırlamak ve Türkiye’yi futbol ile ilgili konularda yurt dışında temsil etmek”, (f) bendinde; “Üyelerinin, kulüplerin, futbolcuların, hakemlerin, yöneticilerin, teknik direktör ve antrenörlerin, sağlık personelleri, futbolcu temsilcileri ve müsabaka organizatörleri ile diğer tüm ilgililerin FIFA, UEFA ve TFF tarafından konulan Statü, talimat ve düzenlemeleri ile bunların yetkili kurulları tarafından verilen kararlara uymalarını sağlamak .” denilmektedir .
10. TFF Statüsünün; 10.1. “Yan Kurullar” başlıklı 42’inci maddesinde; “ Merkez Hakem Kurulu ” yan kurullar arasında sayılmaktadır .
10.2. “Merkez Hakem Kurulu” başlıklı 43’üncü maddesinde; “( 12.06.2009 tarihli Genel Kurul kararı ile değişik) Merkez Hakem Kurulu bir başkan ile sekiz ( 8) üyeden oluşur… . Kurul görevinde bağımsızdır . Üyeler istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça yerlerine yenisi atanamaz .” hükmünü, 10.3. “TFF organlarına ve kurullarına seçilen üyelerin görev süreleri” başlıklı 87’inci maddesinin ikinci fırkasında; “ ( 12.06.2009 tarihli Genel Kurul kararı ile değişik) Merkez Hakem
Kurulu, Temsilciler Kurulu ve bu Statü gereğince kurulmasına karar verilen diğer kurullar, işbu
Statünün yürürlüğe girmesinden en geç kırk beş ( 45) gün içinde TFF Yönetim Kurulu tarafından atanır . Bu kurulların süresi TFF Yönetim Kurulu’nun görev süresi ile sınırlıdır .” hükmünü amirdir .
11. Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu Talimatının; 11.1. ‘Kısaltmalar ve Tanımlar ’ başlıklı 2’nci maddesinin (m) bendinde; Klasman “İl düzeyindeki kadrolar dışındaki kadrolar” şeklinde tanımlanmıştır .
11.2. “MHK’nin yapılanması” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) fıkrasında; “ MHK, TFF
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
4 / 12Başkanı’nın teklifi ve Yönetim Kurulu’nun onayı ile atanan bir başkan ile sekiz ( 8) üyeden oluşur .”
denilmektedir .
11.3. “MHK’nın görev ve yetkileri” başlıklı 5’inci maddenin (a) bendinde; “FIFA, UEFA veya
TFF tarafından organize edilen veya izin verilen her türlü futbol, futsal, plaj futbolu ve HiF müsabakaları için ilgili statü ve talimatlar uyarınca gerekli hakem, yardımcı hakem, gerektiğinde dördüncü hakem ile ilave yardımcı hakemleri, gözlemci ve mentörleri doğrudan veya ilgili kurullar aracılığıyla atamak”, (d) bendinde; “Profesyonel Eğitimcileri belirleyerek Yönetim Kurulu onayına sunmak, ”, (m) bendinde; “Disiplin soruşturması gerektirecek durumlarda, hakem, yardımcı hakem, gözlemci, mentör ve eğitimciler hakkında gerekli incelemenin yapılması için ilgili belgeleri disiplin müfettişlerine iletmek,” sayılmaktadır .
11.4.“İHK’nın Oluşumu ve Görevleri” başlıklı 14’üncü maddesinin (a) bendinde; “İHK Başkan ve üyeleri MHK tarafından atanırlar .”, (e) bendinde; “İHK’nin görev süresi, atamasını yapan
MHK’nin görev süresi ile sınırlıdır, ancak yenisi atanana kadar görevlerine devam ederler .” denilmektedir .
11.5. “İHK’nın Çalışma Prensipleri” başlıklı 17’inci maddesinin (c) bendinde; “Mazeretsiz olarak, birbirini takip eden 3 toplantıya veya bir futbol sezonu içinde aralıklı olarak 5 toplantıya katılmayan üyenin kurul üyeliği düşer . Yerine atanacak üye, MHK tarafından belirlenir .”, (e)
bendinde; “MHK, çalışmaları ve tutumları, mevzuata ve direktiflere aykırılık arz eden İHK üyelerini görevden alabilir .” denilmektedir .
11.6. “Atamaların Prensip ve Yöntemleri” başlıklı 34’üncü maddesinin (a) bendinde; “ FIFA, UEFA ve TFF tarafından düzenlenen veya onaylanan tüm müsabakalar için tüm hakem, gözlemci ve mentörlerin MHK tarafından atanması esastır . MHK gerekli gördüğü hallerde bu yetkisini bazı müsabakalar için, BHK veya İHK’ye devredebilir .” denilmektedir .
11.7. “Hakem, Gözlemci, Mentör ve Eğitimcilerin Kadroları Hakkında Ana Prensipler” başlıklı 35’inci maddesinin (a) bendinde; “ Hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin kadrolarda yükselme ve inmeleri ve kadro sayıları bu talimat hükümlerine göre belirlenir .” denilmekte, (b)
bendinde ise; “ Hakem, gözlemci, mentör ve eğitimciler, atamalara ilişkin kararları sorgulayamazlar . Belirli bir kadroda bulunmak, bir müsabakaya veya hakeme atanma hakkını beraberinde getirmez .” denilmektedir .
11.8. “İtirazlar” başlıklı 36’ıncı maddesinin (h) bendinde; “ Klasman listelerine, listelerin tebliğini izleyen yedi ( 7) gün içinde TFF Tahkim Kurulu’na itiraz edilebilir .” denilmektedir .
11.9.“Disiplin hükümleri” başlıklı 38’inci maddesinin (a) bendinde; “Geçerli mazereti olmadan ısrarlı olarak görev kabul etmeyen, müsabaka sonucunu etkilemeye yönelik girişimlerde bulunan, sosyal yaşamı ve davranışları ile futbol camiasını küçük düşürecek tutum sergileyen görsel, işitsel, yazılı (internet dahil) ve sosyal medyada futbol ve hakem yorumculuğu yapan sosyal paylaşım sitelerinde milli, ahlaki ve sportif kültüre aykırı yazı, yorum ve paylaşımlarda bulunan kurul üyeleri hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin lisanları Disiplin Kurulları tarafından iptal edilebilir, hak mahrumiyeti cezası verilebilir .”, (b) bendinde; “ Herhangi bir nedenle Disiplin Kurulları
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
5 / 12tarafından bir defada üç ay ve toplamda altı aydan fazla süreyle cezalandırılan ve haklarındaki ceza
kararı kesinleşen hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin lisansları ayrıca bir karara gerek kalmaksızın iptal edilir .”, (c) bendinde; “ AH, İH, İG, İM, İPFH, PFG, İFH ve FG’ler ile ilgili olarak yargılama yetkisi Amatör Futbol Disiplin Kurulu’ndadır . Bunun dışındaki klasmanlar ile ilgili olarak yargılama yetkisi Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu’na aittir .”denilmektedir .
11.10. “Gözlemciliğe giriş koşulları” başlıklı 52’inci maddenin (a) bendined; “Vizeli olarak en az
2 yıl futbol hakemliği yapmış olmak”, (b) bendinde; “30 – 55 yaşları arasında bulunmak,”, (c)
bendinde; “En az lise ve dengi okul mezunu olmak .”, (d) bendine; “İnternet üzerinden iletişim yapabilecek ve uygulamaları kullanabilecek düzeyde bilgisayar kullanıcısı olmak,”, (e) bendinde;
“Aktif olarak, futbol branşında faaliyeti olan spor kulübü ve bağlı kuruluşlarında fahri veya profesyonel yöneticilik, teknik adamlık, futbolculuk, futbol hakemliği, futbolcu temsilciliği, TFF temsilciliği, sağlık ekibi görevi veya görsel, işitsel, yazılı (İnternet dahil) ve sosyal medyada futbol ve hakem yorumculuğu yapmıyor olmak, ”, (f) bendinde; “Futbol Disiplin Talimatı uyarınca bir defada
45 gün, toplamda 90 gün ve daha fazla ceza almış olmamak .”, (g) bendinde; “Futbol Disiplin
Talimatı’nın “Hükümlülük” kenar başlıklı maddesinde belirtilen suçlardan biri nedeniyle kesin hüküm giymemiş olmak şarttır .” denilmektedir .
11.11. “Gözlemcilikten çıkarılma nedenleri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasının a bendinde; “… Bu talimatın 52. maddesinde belirtilen gözlemciliğe giriş koşullarından birini kaybetmek, …” denilmektedir .
11.12. “Gözlemci Kadrolarının Belirlenmesi” başlıklı 56’ncı maddenin üçüncü fıkrasında; “KG (Klasman Gözlemcisi) kadrosu belirlenirken aşağıdaki hükümler sırasıyla uygulanır : a) ÜKG ( Üst
Klasman Gözlemcisi) kadrosundan düşenler arasından MHK tarafından uygun görülen gözlemciler
KG kadrosuna eklenir, gözlemciliğe uygun görülmeyenler kadrodan çıkarılabilir . b) KG kadrosundan ÜKG kadrosuna terfi edenler belirlenir . KG kadrosunda bulunanlar, bu talimatın 57.maddesi’ne göre sıralanır ve kadro fazlası çıkarılır . c) Oluşan kadronun en fazla %20’lik kısmı
BG kadrosuna indirilebilir . d) KG kadro eksiği; MHK gerekli gördüğü takdirde açılacak olan KG aday kursunda başarılı olanlar arasından, bu kurstaki puan sıralamasına göre yukarıdan aşağıya doğru tamamlanır .” denilmektedir .
11.13. “Gözlemci Kadro Belirleme Esasları” başlıklı 57’inci maddesinde; “MHK, gözlemcileri değerlendirirken ve kadrolara ayırırken aşağıda belirtilen kriterlerin tümünü veya bazısını dikkate alabilir : a) Müsabaka sayısı (Müsabaka puanı), b) Kariyer puanı, c) Seminer ve eğitimlere katılım, d) Sınav notu, e) MHK değerlendirmesi, f) Ceza puanı” denilmektedir .
12. Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Disiplin Talimatının “Hükümlülük” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla bir süre ile hapis cezasına çarptırılanlar ya da Devletin güvenliğine veya anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine veya milli savunmaya ya da Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olanlar sürekli hak mahrumiyeti cezası ile cezalandırılır .” hükmü yer
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 12almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. TFF tarafından gönderilen 02/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı yanıt yazısının
değerlendirilmesi :
14.1. Bilindiği üzere, Anayasanın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesinde
“(Spor Federasyonları) Tahkim kurulu kararlarına karşı hiçbir yargı merciine başvurulamayacağı” ;
Anayasanın “Seçimlerin genel yönetim ve denetimi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “ Yüksek Seçim
Kurulunun (YSK) kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağı ” kurala bağlanmıştır .
Dolayısı ile kanun koyucu tarafından YSK’nın kararlarına karşı her türlü başvuru yolu kapatılırken
Tahkim Kurulu kararlarına karşı sadece yargı yolu kapatılarak yargı haricindeki hak arama yolları açık bırakılmıştır .
14.2. Anayasanın 74’üncü maddesi “ Herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .” hükmünü amir olup 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 5’inci maddesinin birinci fıkrası ile Kurumun görevi “… idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak ” şeklinde düzenlenmiş; ikinci fıkrası ile de Kamu Denetçiliği Kurumunun incelemeyeceği istisnalar belirlenerek “Y asama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri” Kurumun görev alanı dışında bırakılmış, ancak, Kanun ile belirlenen bu istisnalar arasına TFF’nin faaliyetleri ve işlemleri dahil edilmemiştir .
14.3. Bu husus, TFF işlemleri hakkında Kurumumuzca alınan sair başvuruların incelenmesi aşamasında TFF’nin çeşitli gerekçeler ile bilgi ve belge taleplerini karşılamaması üzerine
Kurumumuz tarafından iletilen 20/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazıda da; “…Federasyonunuzun söz konusu eylem ve işlemleri için yalnızca yargı denetimi yolu kapatılarak bu alanın, Anayasanın 79’uncu maddesinde YSK kararları için getirilen düzenlemenin aksine büsbütün denetim dışında bırakılmadığı; dolayısıyla, dayanağını Anayasanın 74’üncü maddesinden alarak, yargısal değil, hukukilik ve hakkaniyet denetimi ile kamu gözetimi ve denetimi faaliyetini gerçekleştiren Kamu
Denetçiliği Kurumu için, bahse konu alanın denetiminde Anayasal bir engelin bulunmadığı… ” şeklinde TFF’ye bildirilmiştir .
14.4. Konu bu kez, TFF’nin Kanun ve Kanunun uygulanması amacıyla Genel Kurul tarafından çıkartılan Statüsü açısından değerlendirilecek olursa TFF’nin kamusal niteliğinin ağır bastığı görülmektedir . Konunun detaylarına, Kamu Denetçiliği Kurumunun 31/ 03/ 2017 tarih ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
7 / 12sayılı Ret Kararında ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olmakla birlikte, yine 14.3. no’lu paragrafta yer
verilen Kurumumuz yazısında; “ TFF’nin kanunla kurulmuş bir yapı olması ve kanuni ayrıcalıklardan yararlandığı… ” ifade edilerek Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının 01/ 02/ 2015 tarihli ve 107 sayılı “… Türkiye Futbol Federasyonunun kanunla kurulmuş bulunması ve kanunla kamu gücüne ait bir takım yetkileri kullanması imkânı tanınmış olması karşısında kamu kurumu niteliğinde olduğuna… ” ilişkin kararı hatırlatılarak Federasyonun, 6328 sayılı Kanunun 3’üncü maddesindeki “idare” tanımı içinde yer aldığı ifade edilmiştir .
14.5. Nitekim, burada da bir kez daha tekrar etmek gerekirse, Anayasanın 58’inci ve 59’uncu maddeleri, 5894 sayılı Kanunun amacını ve ulaşılmak istenen hedefleri ve gerekçeleri, mezkûr
Kanun ile TFF’ye yüklenilen görev ve sorumluluklar, gerek TFF gerekse ilk derece hukuk kurullarının kaynağının Kanun olması, TFF’nin Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) ve
Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) nezdindeki yükümlülüğü ile milletlerarası alanda temsil görevinin bulunması, Futbol sporunu ulusal düzeyde yürütme ve buna bağlı olarak ulusal düzeyde etki doğuran, futbola ilişkin bağlayıcı nitelikte düzenleme yapma yetkisini tek başına elinde bulundurması, TFF’ye yüklenilen milli ödev ve sorumlulukların varlığı gibi unsurlar TFF’nin kamu gücünü ve yetkisini kullanan tekel niteliğini haiz kamu hizmeti gören bir kuruluş olduğunun açık ifadesidir . Dolayısıyla, TFF’nin aksi yöndeki nitelemeleri ve 6328 sayılı Kanun karşısında
KDK’nın bilgi ve belge taleplerine karşı sergilemekte olduğu tutum yasal dayanaktan yoksundur .
15. Başvuru, halihazırda Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor
Yüksekokulu’nda öğretim görevlisi olarak çalışmakta olan başvuranın, 2015 – 2016 futbol sezonunda Bolu İl Hakem Kurulu üyesi, 11. Bölge eğitim sorumlusu ve bölgesel gözlemci kadrosunda yer almakta iken Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından 10/ 08/ 2016 tarihinde e-postasına gelen “ İkinci bir bilgilendirmeye kadar göreviniz iptal edilmiştir . Bilgilerinizi rica ederim .” şeklindeki mesaj ile ilişiğinin kesildiğini, TFF tarafından hiçbir dilekçesine yanıt verilmediği, hakkında herhangi bir adli/idari soruşturma bulunmadığı halde hakkında FETÖ/PDY bağlantısı olması sebebiyle ilişinin kesildiği algısı yaratıldığı iddiaları ile hakkındaki işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile tüm görevlerinin şahsına iade edilmesi talebi hakkındadır .
16. Başvuranın dilekçesi ile ekli belgelerin incelenmesinden; başvuranın TFF tarafından TFF nezdindeki görevlerinin iptalini öğrendiği 10/ 08/ 2016 tarihinden itibaren TFF ve ilgili Kurullarına çeşitli başvurularda bulunduğu, ayrıca idari ve adli makamlarca hakkında yürütülen bir soruşturma olup olmadığını öğrenmek üzere girişimlerde bulunduğu görülmektedir . Buna göre; 16.1.Türkiye Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanlığına 15/ 08/ 2016 tarihinde 2016 – 2017 sezonunda neden listede yer almadığına ilişkin açıklamanın yapılarak tarafına bildirilmesi talebinde bulunduğu, 16.2.TFF Başkanlığına ve Merkez Hakem Kurulu Başkanlığına 26/ 08/ 2016 tarihine TFF tarafından söz konusu olayın en kısa zamanda sonuçlandırılması ve haklarının iadeyi itibar edilmesi talebinde bulunduğu;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
8 / 1216.3.Bolu Valiliğine 21/ 09/ 2016 tarihinde TFF tarafından görevden çıkarılmanın karşılaşılabilecek
en büyük yaptırım olduğunu, hiçbir somut gerekçe olmadığı halde böylesine ağır bir yaptırımla karşı karşıya kalmasının telafisi imkânsız zararlar doğurduğunu, kişisel itibarının zedelendiğini ifade ederek, hakkında bir karar verilmesi talebi ile başvuruda bulunduğu; 16.4.TFF Başkanlığına 28/ 03/ 2017 tarihinde Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığı yazısı, AİBÜ
BESYO Müdürlüğü Yazısı, BİMER ve CİMER yazıları, Spor Bakanlığı yazısı ve sabıka kaydı örneği ile askıya alınan görevlerinin iade edilmesi talebi ile yeniden başvuruda bulunduğu; 16.5.TFF Hukuk Kurulu Başkanlığına, TFF Merkez Hakem Kurulu Başkanlığına ve Faal Futbol
Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği Başkanlığına 25/ 04/ 2017 tarihinde Kırıkkale Cumhuriyet
Başsavcılığı yazısı, AİBÜ BESYO Müdürlüğü Yazısı, BİMER ve CİMER yazıları, Spor Bakanlığı yazısı ve sabıka kaydı örneğini göndermiş olmasına rağmen Bilgi Edinme Kanununa aykırı olarak yanıt verilmediği ifade edilmekte, 2017- 2018 vize işlemleri başlamadan haklarının tarafına iade edilmesi talebi ile başvuruda bulunduğu; 16.6.Hakkında TFF nezdinde iftira suçunu işleyeneler hakkında 26/ 04/ 2017 tarihinde Bolu
Cumhuriyet Başsavcılığına başvuruda bulunduğu görülmektedir .
17. Anayasanın 59’uncu maddesi ile spor, Türk vatandaşlarının sosyal hak ve ödevleri arasında düzenlenerek anayasal güvence altına alınmıştır ( 7 no’lu prg .) . Bu kapsamda, kamu hizmeti niteliği taşıyan spor faaliyetleri Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın bağlı kuruluşu olan Spor Genel
Müdürlüğü’nün altındaki il ve ilçe teşkilatlanması ile spor federasyonları aracılığı ile gerçekleştirilmektedir . Ancak, futbolun diğer spor dallarına nazaran taşıdığı ekonomik büyüklük, sektörleşme vb. özellikleri nedeniyle yıllar itibariyle Spor Genel Müdürlüğü yapılanmasından ayrı bir teşkilatlanmaya ihtiyaç duyulmuştur . Bu bağlamda, 3461 sayılı, 3813 sayılı ve son olarak 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu ile özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonu kurulmuştur ( 9 no’lu prg .) .
17.1. Mezkûr Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında TFF’nin görevleri arasında ulusal talimatlar hazırlamak ve hakemlerin, FIFA, UEFA ve TFF tarafından konulan statü, talimat ve düzenlemeleri ile bunların yetkili kurulları tarafından verilen kararlara uymalarını sağlamak sıralanmış, ayrıca 4’üncü maddesinin 6’ncı fıkrası ile de Genel Sekreterlik ve Yan ve Geçici
Kurulların TFF’nin danışma ve idari birimleri arasında olduğu kurala bağlanmıştır . Buna göre, 9 no’lu paragrafta yer verilen TFF Statüsü uyarınca Yan Kurul niteliği taşıyan ve bir başkan ile sekiz üyeden oluşan görevinde bağımsız Merkez Hakem Kurulu (MHK) kurulmuştur . Anılan Kurulun ve buna bağlı kurulların yapısı, işleyişi ve görevleri ile hakemlik, gözlemcilik, mentörlük ve eğiticilik ile ilgili konuların düzenlenmesi amacıyla hazırlanan MHK Talimatının 5’inci maddesinde profesyonel eğitimcileri belirleyerek Yönetim Kurulu onayına sunmak MHK’nın görevleri arasında sayılmış, 34’üncü maddesi ile tüm müsabakalarda hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin MHK tarafından atanacağı belirtilmiş; mezkur Talimatın 35’inci maddesi ile hakem, gözlemci, mentör ve eğitimcilerin kadrolarda yükselme ve inmeleri ile kadro sayılarının mezkur Talimata göre hazırlanacağı, bu kadrolarda bulunan kişilerin kadrolarda bulunmaları nedeniyle atanma işlemlerini sorgulayamayacakları; mezkur Talimatın 38’inci maddesi ile eğitimcilerin lisanslarının Disiplin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
9 / 12Kurulları tarafından iptal edilebileceği düzenlenmiştir .
18. TFF Merkez Hakem Talimatı bütünü ile incelendiğinde hakem, gözlemci, mentörlük ve eğitimciler için kadroların oluşturulduğu, bu kadrolara belli kriterleri sağlayan kişilerin MHK Kararı ile kabul edildikleri, bir hakem, gözlemci, mentörün ya da eğitimcinin kadroda bulunmasının illaki bir müsabakada görevlendirmesi ya da MHK Talimatı’nda tanımlanmış bir görevde yer alacağı anlamına gelmediği, ancak kadrolardan çıkarılma işlemlerinin belli bazı kriterlere dayalı olduğu, dolayısı ile TFF ile ilişik kesme işleminin gözlemci kadrosundan çıkarma sebeplerinden bir veya birden fazlasının gerçekleşmesi halinde yapılabileceği, eğitimciler için ise lisans iptalinin bazı koşullara bağlı olduğu anlaşılmaktadır .
19. Buna göre, başvuranın gözlemci kadrosundan çıkarılabilmesi için mezkûr Talimatın 55’inci maddesi uyarınca; mezkûr Talimatın gözlemciliğe giriş koşullarını belirleyen 52’inci maddesinde yazılı koşullardan birini veya fazlasını kaybetmesi beklenir . Ancak, başvuranın bu kriterleri uyuşmazlığa konu işlemin gerçekleştiği tarihte karşılamıyor olduğuna ilişkin bir belge, dosya kapsamına konu bilgi ve belgelerin tetkikinden tespit edilemediği gibi İdare tarafından yapılan işleme dair herhangi bir yasal gerekçe de sunulmamıştır . Benzer durum başvuranın İHK üyeliği ve eğitim sorumlusu görevleri için de geçerlidir . İdarenin, başvuranın bu görevlerini sonlandırırken hangi mevzuata dayandığı anlaşılamamaktadır .
20. Gerek TFF Statüsü gerekse de MHK Talimatı ile MHK’ya hakemlerin, gözlemci, mentör ve eğitimci kadrolarının belirlenmesi, kimin hangi kadroya ya da göreve atanacağına ilişkin son derece geniş bir takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir . Ancak İdarenin takdir yetkisini Kanunlara uygunluk ilkesi ve kamu yararı sınırları çerçevesinde kullanmasının hukukun üstünlüğü ilkelerinden olduğu açıktır . TFF, başvuranın ilişik kesme işleminde ne tür bir kamu yararı olduğuna ilişkin açıklama öne sürmediği gibi Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuranın gözlemcilik kadrosundan ya da İHK üyeliğinden çıkarıldığına ilişkin gerekçeli bir MHK Kararı da sunmamıştır .
21. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde, başvuran hakkında TFF tarafından gerçekleştirilen bilgilerinin TFF Bilgi Bankasından silinmesi, eğitimcilik ve gözlemcilik kadrolarından tamamen çıkarılması işlemlerinin TFF MHK Talimatı’na uygun yapılmadığı, kaldı ki başvuranın eğitimcilik lisansının iptal edilmesi ya da gözlemcilikten çıkarılmasını gerektirecek unsur ve/veya unsurlara ilişkin gerekçeli bir MHK Kararı’nın da TFF tarafından sunulmadığı, dosya kapsamına konu bilgi ve belgelerin tetkikinden başvuranın TFF MHK Talimatının gözlemcilikten çıkarılmaya ilişkin madde hükümlerini karşıladığı da tespit edilemediğinden, başvuranın gözlemcilik kadrosuna alınması hususu ile eğitimcilik lisansına ilişkin durumun TFF MHK Talimatı’na göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; TFF’nin Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
10 / 1218’inci maddesi kapsamında bilgi ve belgeleri iletmediği, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik,”
ilkelerine uygun davranmadığı, başvuruya konu işlemin hukuki dayanağının açıklanmadığı bu anlamda “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranmadığı, Kamu Denetçiliği Kurumuna iletmiş olduğu yanıtta üsluba dikkat edilmediği buna göre “nezaket” ilkesine uygun davranmadığı görülmekte olup bundan sonra bu ilkelere uygun davranması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 21/ 05/ 2018 tarihli ve E .8656 sayılı yazı ile bildirilmiştir .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Türkiye Futbol Federasyonu’nun;
Başvuranın TFF Bilgi Bankası’nda bilgilerinin yeniden yer alması ile uygun kadrolara atamasının yapılması hususlarının TFF MHK Talimatı uyarınca yeniden değerlendirilmesi, yapılan değerlendirmenin gerekçeleri ile başvurana ve kamuoyuna duyurulması, İyi yönetişim ilkelerinden “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik,” “nezaket”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranması hususunda Türkiye Futbol
Federasyonu’na TAVSİYEDE BULUNULMASINA , Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONUNA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Türkiye Futbol Federasyonunca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
11 / 125070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi