|
ÖZET: Başvuran, eski çalıştığı şirketin ticaret sicilinde hâlâ mesul müdür olarak görünmesini düzeltmek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, Ticaret Bakanlığı’na iletilen talebinin üzerinden 60 gün geçmesine rağmen herhangi bir yanıt alamadığını belirtmiş ve ilgili ticaret odasına, işten ayrıldığını bildiren belgelerin iletilmesini talep etmiştir. Ticaret Bakanlığı, başvuranın talebinin, şirketin yetkilileri tarafından yerine getirilmesi gerektiğini ifade ederek, başvuranın şirketle iletişime geçmesini önermiştir.
Ticaret Bakanlığı’nın cevabında, başvuranın ticaret sicilinde görünen durumu düzeltmek için öncelikle şirketine başvurması gerektiği, şirketin gerekli düzeltmeleri yapmaması durumunda ise ilgili ticaret sicili müdürlüğüne başvurarak durumu belgelendirmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın, bu süreçte izlemesi gereken hukuki yollar hakkında bilgilendirildiği ve başvurunun reddedilmesine dair idari işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, mevcut mevzuat çerçevesinde gerekli adımların atılmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde dava açma süresinin, ret kararının tebliğinden itibaren başlayacağını da belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9345-S.21.15109
BAŞVURU NO : 2021/719
KARAR TARİHİ : 23/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
Başvuranın eskiden çalıştığı şirketin şube yetkilisi olarak göründüğü
BAŞVURUNUN KONUSU :
ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; başvuran Kurumumuza yaptığı 2020/98648 sayılı başvuruda, eski çalıştığı işyerinin kendisini halen mağazalarında mesul müdür olarak gösterdiğini, bunun düzeltilmesi için CİMER aracılığıyla yaptığı başvuruda ilgili ticaret odası tarafından işten ayrılması nedeniyle mesul müdürlüğünün kaldırılmasını istediğini, cevap olarak hukuki yol izlemesi gerektiğinin bildirildiğini belirterek işten ayrıldığına dair bildirimlerin ilgili ticaret odalarına yapılmasını ve hangi tarihler aralığında hangi mağazalarda mesul müdür olarak gözüktüğünün tespit edilmesini talep ettiğini; bu başvuru üzerine 23/10/2020 tarihli ve S.20.93126 sayılı Gönderme Kararımız ile konunun Ticaret Bakanlığına iletilmesine rağmen 60 gün geçtiği halde kendisine bir cevap verilmediğini bu nedenle tekrar başvurduğunu belirterek Ticaret Bakanlığının ilgili ticaret odalarına bilgilendirmeyi yaparak hatalı durumun düzeltilmesini ve kanunlara aykırı bu durum için gereken hukuki işlemlerin başlatılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Ticaret Bakanlığı’ndan 25/01/2021 tarihli ve S.21. sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 16/02/2021 tarihli ve E- sayılı cevabi yazıda özetle;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.1. Başvuru sahibinin Mağazacılık A.Ş.’nin çeşitli şubelerindeki şube yetkilisi görevinden ayrılmasına rağmen ticaret sicilinde şube yetkilisi olarak göründüğü kayıtların düzeltilmesi talebiyle ilgili olarak CİMER üzerinden Bakanlıklarına intikal ettirilmiş üç ayrı başvurusunun bulunduğu ve her bir başvuruya cevap verildiği, 2.2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 31 inci maddesi uyarınca ticaret siciline tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişikliğin tescil edilmesi gerektiği, Kanunun 33 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca tescili zorunlu olup da kanuni şekilde ve süresi içinde tescili istenmemiş olan veya 32 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki şartlara uymayan bir hususu haber alan sicil müdürünün, ilgilileri belirleyeceği uygun bir süre içinde kanuni zorunluluklarını yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağıracağını, 2.3. Anılan Kanunun 375 inci maddesi uyarınca müdürlerin ve aynı işleve sahip kişiler ile imza yetkisini haiz bulunanların atanmalarının ve görevden alınmalarının yönetim kurulunun devredilemez görev ve yetkileri arasında olduğu, 373 üncü maddesine göre yönetim kurulunun, temsile yetkili kişiler ve bunların temsil şekillerini gösterir kararının noterce onaylanmış suretini tescil ve ilen edilmek üzere ticaret siciline vermesi gerektiği, 2.4. Merkezi Türkiye’de bulunan ticari işletmelerin şubelerinin tescilinde ticaret sicili müdürlüklerine verilecek belgelerin Ticaret Sicili Yönetmeliğinin 120 nci maddesinde sayıldığı, 121 inci maddesinde ise şubeye ilişkin hangi olguların tescil edileceğinin açıklandığı; Yönetmeliğin 121 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, şubeyi yetkili veya kişilerin adı ve soyadının, vatandaşlığının, kimlik numarasının, yerleşim yerinin, bunların temsil yetkisinin yalnız şube işlerine ilişkin olduğu takdirde temsilin şeklinin tescil edileceğinin belirtildiği, 2.5. Bu itibarla adı geçen şirketin şubelerinde daha önce tescil olunan yetkilinin görevden ayrılmasına ilişkin olgunun tescil edilmesi ve ticaret sicili kayıtlarının güncel duruma uygun olarak düzeltilmesinin sağlanması için başvuranın öncelikle şirkete başvurması ve şirket tarafından yapılacak başvuru üzerine ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesi gerektiği, 2.6. Şirkete başvuruda bulunulmasına rağmen şirket tarafından ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesine yönelik herhangi bir girişimde bulunulmamışsa başvuranın görevden ayrılmayı tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ilgili şubelerin kayıtlı olduğu ticaret sicili müdürlüğüne başvurma imkanının bulunduğu; ticaret sicil müdürlüğüne yapılacak başvuru üzerine müdürlük tarafından 6102 Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca davet sürecinin işletileceği, 2.7. Anılan madde hükmü uyarınca tescili zorunlu olup da kanuni şekilde ve süresi içinde tescili istenmemiş olgunun ticaret siciline tescili amacıyla uygun bir süre içinde başvuruda bulunmak üzere ilgili müdürlükçe tescile davet edilen şirket, süresi içinde başvuruda bulunmadığı veya tescilden kaçınma sebeplerini bildirmediği takdirde konunun ticaret sicil müdürlüğünce sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine intikal ettirileceği ve mahkemece verilecek karara istinaden işlem tesis edileceği, 2.8. Başvurana talebi ile ilgili olarak izlemesi gereken hukuki süreç hakkında bilgi verildiği ve bu aşamada
Bakanlıklarınca yapılacak bir işlemin bulunmadığı hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/02/2011 tarihli Resmi Gazete yayımlanan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun; 5.1. “İstem” başlıklı 27 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Ticaret siciline tescil, kural olarak istem üzerine yapılır. Resen veya yetkili kurum veya kuruluşun bildirmesi üzerine yapılacak tescillere ilişkin hükümler saklıdır…” 5.2. “Değişiklikler” başlıklı 31 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişiklik de tescil olunur…” 5.3. “İnceleme görevi ve tescil” başlıklı 32 nci maddesinde; “Sicil müdürü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlüdür.
Tüzel kişilerin tescilinde, özellikle şirket sözleşmesinin, emredici hükümlere aykırı olup olmadığı ve söz konusu sözleşmenin kanunun bulunmasını zorunluluk olarak öngördüğü hükümleri içerip içermediği incelenir.
Tescil edilecek hususların gerçeği tam olarak yansıtmaları, üçüncü kişilerde yanlış izlenim yaratacak nitelik taşımamaları ve kamu düzenine aykırı olmamaları şarttır.
Çözümü bir mahkeme kararına bağlı bulunan veya sicil müdürü tarafından kesin olarak tescilinde duraksanan hususlar, ilgililerin istemi üzerine geçici olarak tescil olunur. Ancak, ilgililer üç ay içinde mahkemeye başvurduklarını veya aralarında anlaştıklarını ispat etmezlerse geçici tescil resen silinir.
Mahkemeye başvurulduğu takdirde kesinleşmiş olan hükmün sonucuna göre işlem yapılır.”, 5.4. “Tescile davet ve ceza” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Tescili zorunlu olup da kanuni şekilde ve süresi içinde tescili istenmemiş olan veya 32 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki şartlara uymayan bir hususu haber alan sicil müdürü, ilgilileri, belirleyeceği uygun bir süre içinde kanuni zorunluluklarını yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağırır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Sicil müdürünce verilen süre içinde tescil isteminde bulunmayan ve kaçınma sebeplerini de bildirmeyen kişi, sicil müdürünün teklifi üzerine mahallin en büyük mülki amiri tarafından bin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.
Süresi içinde kaçınma sebepleri bildirildiği takdirde, sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, dosya üzerinde inceleme yaparak tescili gerekli olan bir hususun bulunduğu sonucuna varırsa, bunun tescilini sicil müdürüne emreder, aksi takdirde tescil istemini reddeder.
Süresi içinde tescil isteminde bulunmayan veya kaçınma sebeplerini bildirmeyen kişinin ikinci fıkradaki cezayla cezalandırılması bu fıkra hükmünün uygulanmasına engel oluşturmaz.
5.5. “Tescil ve ilan” başlıklı 373 üncü maddesinde; “Yönetim kurulu, temsile yetkili kişileri ve bunların temsil şekillerini gösterir kararının noterce onaylanmış suretini, tescil ve ilan edilmek üzere ticaret siciline verir.
Temsil yetkisinin ticaret sicilinde tescilinden sonra, ilgili kişilerin seçimine veya atanmalarına ilişkin herhangi bir hukuki sakatlık, şirket tarafından üçüncü kişilere, ancak sakatlığın bunlar tarafından bilindiğinin ispat edilmesi şartıyla ileri sürülebilir.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından, ticaret siciline tescil olunan temsile yetkili kişiler ile bunların temsil şekilleri hakkında ticaret sicili kayıtları esas alınır ve şirketten bu kayıtlara ilişkin ticaret sicili müdürlüklerince düzenlenen belgeler ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan ilan dışında hiçbir belge istenemez.”, 5.6. “Devredilemez görev ve yetkiler” başlıklı 375 inci maddesinde; “Yönetim kurulunun devredilemez
ve vazgeçilemez görev ve yetkileri şunlardır:
a) Şirketin üst düzeyde yönetimi ve bunlarla ilgili talimatların verilmesi.
b) Şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi.
c) Muhasebe, finans denetimi ve şirketin yönetiminin gerektirdiği ölçüde, finansal planlama için gerekli düzenin kurulması.
d) Müdürlerin ve aynı işleve sahip kişiler ile imza yetkisini haiz bulunanların atanmaları ve görevden alınmaları.
e) Yönetimle görevli kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi.
f) Pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin tutulması, yıllık faaliyet raporunun ve kurumsal yönetim açıklamasının düzenlenmesi ve genel kurula sunulması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi.
g) Borca batıklık durumunun varlığında mahkemeye bildirimde bulunulması.”,
6. 27/01/2013 tarihli ve 28541 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ticaret Sicili Yönetmeliğinin;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, ticaret sicili kayıtlarının tam ve sağlıklı tutulmasını ve emredici hukuk kuralları çerçevesinde kayıtların aleniyetinin ve üçüncü kişiler dahil tarafların hukuki güvenliğinin teminat altına alınmasını sağlamaktır.” 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; ticaret sicili müdürlüklerinin kurulmasına ve işleyişine, sicil defterlerinin tutulmasına, ticaret sicili kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasına, tescil zorunluluğunun yerine getirilmesine, ticaret sicili müdürlüklerinin kararlarına karşı itiraz yollarına, ticaret sicili müdür ve müdür yardımcıları ile diğer personelde aranacak niteliklere ve disiplin işlerine ilişkin usul ve esaslar ile ticaret siciline ilişkin diğer hususları kapsar.”, 6.3. “Başvuruya yetkili kişiler” başlıklı 22 nci maddesinde; “Tescil başvurusu ilgililer veya temsilcileri yahut hukuki halefleri tarafından yetkili müdürlüğe yapılır. İlgililer; tacirin gerçek kişi olması halinde kendisi veya vekili ya da sözleşme ile kendisine yetki verilmiş temsilcisi, tacirin tüzel kişi olması halinde ise onun yetkili organları veya yetkili temsilcileridir.
Tescil başvurusu yapabilecek ilgililer aşağıda sayılmıştır:…
d) Anonim şirketlerde;
1) Şirket kuruluşunda şirket sözleşmesi ile belirlenen yönetim kurulu veya temsile yetkilendirilen üye ya
da üyeleri,
2) Denetime tabi şirketlerde denetçinin atanması ve görevden alınmasında, yönetim kurulu veya temsile
yetkili üye ya da üyeleri,
3) İç yönergenin tescilinde, yönetim kurulu veya temsile yetkili üye ya da üyeleri,
4) Genel kurul kararlarında tescile tabi olguların bulunması halinde, yönetim kurulu veya temsile yetkili
üye ya da üyeleri,
5) Genel kurul kararlarının iptaline dair mahkeme kararlarının tescilinde, yönetim kurulu veya temsile
yetkili üye ya da üyeleri,
6) Sona erme, iflastan ve mahkeme kararından başka bir sebepten ileri gelmişse, yönetim kurulu veya
temsile yetkili üye ya da üyeleri,
7) Tasfiye memurlarının atanmasına veya görevden alınmasına ilişkin genel kurul kararlarının tescilinde,
yönetim kurulu veya temsile yetkili üye ya da üyeleri,
8) Tasfiyenin sona ermesine, ek tasfiyeye ve tasfiyeden dönülmesine ilişkin kararların tescilinde, tasfiye
memurları.” 6.4. “Sicil işlemlerinin tabi olduğu hükümler” başlıklı 28 inci maddesinde; “Sicile ait tescil, değişiklik ve silinmeler ile diğer iş ve işlemler Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
Tescil, bir olgunun sicile geçirilmesini; değişiklik, tescil edilmiş bir olgudaki değişiklik dolayısıyla sicildeki kayıtların değiştirilmesini veya düzeltilmesini; silinme ise tescil edilmiş olan bir olgunun ortadan kalkması veya sona ermesi sebebiyle ona ait kayıtların silinmesini ifade eder.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Müdürlüğün tescile ilişkin kararları ile tescile davetleri, 11/2/1959 tarihli ve 7201sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Kararların veya davete ilişkin yazıların imza karşılığında tebliğ konusu belirtilerek müdürlükte elden verilmesi de tebliğ hükmündedir.”, 6.5. “Tescil edilmiş olgularda değişiklikler” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Tescil edilmiş olgularda meydana gelen her türlü değişiklik de tescil edilir. Bir ticaret unvanına ilaveler yapılması veya bu unvanın unsurlarından olan ilavelerin çıkarılması veyahut bir tüzel kişinin şirket sözleşmesinin hükümlerinin değiştirilmiş olması, bir temsilciye verilen yetkilerin daraltılmış veya genişletilmiş bulunması, bir tüzel kişinin tasfiye haline girmesi yahut bir işletmenin tescil edilmiş olan işyerini sicilin iş çevresi içinde başka bir yere nakletmesi gibi haller, tescil edilmiş olgularda değişiklik sayılır.
Tescil başvurusunda bulunmakla yükümlü kişiler, mahkeme kararı veya idari tasarruf gereğince müdürlüğün resen tescil ile yükümlü tutulmadığı hallerde de mahkeme veya idari makam tarafından emredilmiş olan ve işletmelerin yönetim ve temsillerine ait olan değişiklikleri veya kısıtlamaları tescil ettirmekle yükümlüdür.
Tescilin dayandığı olgu veya işlemler kısmen veya tamamen sona erer ya da ortadan kalkarsa sicildeki kayıt da kısmen ya da tamamen silinir.”, 6.6. “Tescile davet ve ceza” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Tescil edilmesi gereken bir olgunun ilgilisi tarafından tescil ettirilmediğini haber alan müdürlük, tescil başvurusunda bulunmakla yükümlü kişileri, otuz gün içinde tescil başvurusunda bulunmaya veya tescili gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağırır. Bu davette, kanuni dayanaklar gösterilmek suretiyle davetin gerekçesi, tescili gereken belgeler ve tescil yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin yaptırımları belirtilir.
Birinci fıkra gereğince yapılan çağrı üzerine, süresi içinde tescil isteminde bulunulmaması veya kaçınma sebepleri bildirilmiş olmasına rağmen kaçınma sebeplerinin yeterli görülmemesi halinde müdürlük, durumu sicilin bulunduğu yerdeki ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine bildirir.
Mahkemenin tescile hükmetmesi halinde olgu resen tescil edilir.
Müdürlükçe verilen süre içinde tescil isteminde bulunmayan ve kaçınma sebeplerini de bildirmeyen kişi, Kanunun 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen idari para cezasıyla cezalandırılır.
Üçüncü fıkra gereğince idari para cezası verilmesine rağmen, kanuni süre içerisinde tescil isteminde bulunmamakta ısrar edilmesi halinde, müdürlük durumu sicilin bulunduğu yerdeki ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine bildirir. Mahkemenin tescile hükmetmesi halinde olgu resen tescil edilir.” 6.7. “Müdürlüğe üçüncü kişilerin başvurması ve sonuçları” başlıklı 37 nci maddesinde; “Tescil başvurusuna ilişkin müdürlüğün herhangi bir kararı veya işlemi üzerine kişisel yararı bulunmasa bile üçüncü kişiler, bu kararın veya işlemin gerçeği tam olarak yansıtmadığını yahut Kanuna uygun olmadığını, kamu düzenine aykırı veya üçüncü kişilerde yanlış düşünceler uyandıracak mahiyette bulunduğunu ispata elverişli birtakım olguları, müdürlüğe bildirebilir. Bu iddiaların yerinde olduğuna kanaat getirilmesi ve henüz bir işlem yapılmamış olması halinde başvuru reddedilir. İşlem gerçekleştirilmiş ise, 36 ncı maddeye göre işlem tesis edilir. Ayrıca, üçüncü kişilerin başvurusu bir ticaret unvanının tescil edilmediğine, Kanun hükümlerine aykırı olarak tescil edildiğine veya kullanıldığına ilişkin olması durumunda da 36 ncı maddeye göre hareket edilir…”,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6.8. “Başvuru ve belgeler” başlıklı 120 nci maddesinde; “Merkezi Türkiye’de bulunan ticari işletmelerin
şubelerinin tescil isteminde aşağıdaki belgeler müdürlüğe verilir:
a) Açılması Bakanlık veya diğer resmi kurumların iznine veya uygun görüşüne tabi olan şubeler için bu izin veya uygun görüş yazısı.
b) Şube açılışına ilişkin yetkili organ kararının noter onaylı örneği.
c) Varsa değişiklikleriyle beraber, şirket sözleşmesinin onaylı bir örneği.
ç) (Mülga:RG-12/12/2019-30976-CK-1819/33 md.)
d) (Mülga:RG-12/12/2019-30976-CK-1819/33 md.)
e) Şubeyi temsile yetkili kılınan kişilerin Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca düzenlenmiş imza beyannameleri.”, 6.9. “Tescil” başlıklı 121 inci maddesinde; “Şubeler, merkezin sicil kaydına gönderme yapılarak
bulunduğu yer siciline tescil edilir. Tescilde aşağıdaki olgular belirtilir:
a) Merkezin; kayıtlı olduğu müdürlük, tescil tarihi, MERSİS numarası, unvanı, sermayesi, adresi, işletme konusu, yetkilileri ile varsa süresi ve denetçisi.
b) Şubenin unvanı ve adresi.
c) Şubeyi temsile yetkili kişi veya kişilerin adı ve soyadı, vatandaşlığı, kimlik numarası, yerleşim yeri, bunların temsil yetkileri yalnız şube işlerine ilişkin olduğu takdirde, temsilin şekli.
ç) Tahsis edilmişse şubeye ayrılmış sermaye.
d) Yalnız şubeye ilişkin olan özel hükümler.
Şubeye ilişkin tescil edilmiş olgulardaki değişiklikler de aynı usulle tescil olunur…”, hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
8. Başvuran eski çalıştığı işyerinin kendisini halen mağazalarında mesul müdür olarak gösterdiğini, bunun düzeltilmesini ve ticaret odası tarafından işten ayrılması nedeniyle mesul müdürlüğünün kaldırılmasını talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Ticaret Bakanlığı özetle; başvuranın Mağazacılık A.Ş.’nin çeşitli şubelerindeki şube yetkilisi görevinden ayrılmasına rağmen ticaret sicilinde şube yetkilisi olarak göründüğü kayıtların düzeltilmesi talebinde bulunduğunu, adı geçen şirketin şubelerinde daha önce tescil olunan yetkilinin görevden ayrılmasına ilişkin olgunun tescil edilmesi ve ticaret sicili kayıtlarının güncel duruma uygun olarak düzeltilmesi için başvuranın öncelikle şirkete başvurması ve şirket tarafından yapılacak başvuru üzerine ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesi gerektiğini, şirkete başvuruda bulunulmasına rağmen şirket tarafından ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesine yönelik herhangi bir girişimde bulunulmamışsa başvuranın görevden ayrılmayı tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ilgili şubelerin kayıtlı olduğu ticaret sicili müdürlüğüne başvurma imkanının bulunduğunu; ticaret sicil müdürlüğüne yapılacak başvuru üzerine müdürlük tarafından ilgili mevzuat uyarınca davet sürecinin işletileceğini, tescili zorunlu olup da süresi içinde tescili istenmemiş olgunun ticaret siciline tescili amacıyla uygun bir süre içinde başvuruda bulunmak üzere ilgili müdürlükçe tescile davet edilen şirket, süresi içinde başvuruda bulunmadığı veya tescilden kaçınma sebeplerini bildirmediği takdirde konunun ticaret sicil müdürlüğünce sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine intikal ettirileceğini ve mahkemece verilecek karara istinaden işlem tesis edileceğini, söz konusu hukuki süreç hakkında başvurana bilgi verildiğini ve bu aşamada Bakanlıklarınca yapılacak bir işlemin bulunmadığını ifade etmektedir.
10. “İlgili Mevzuat” başlıklı bölümde yer verildiği üzere, Türk Ticaret Kanununun 31 inci maddesinde, tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişikliğin de tescil olunacağı, 33 üncü maddesinde de tescili zorunlu olup da kanuni şekilde ve süresi içinde tescili istenmemiş olan bir hususu haber alan sicil müdürünün, ilgilileri, belirleyeceği uygun bir süre içinde kanuni zorunluluklarını yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağıracağı; 373 üncü maddesinde, şirketin yönetim kurulunun, temsile yetkili kişileri ve bunların temsil şekillerini gösterir kararının noterce onaylanmış suretini, tescil ve ilan edilmek üzere ticaret siciline vereceği, 375 inci maddesinde ise müdürlerin ve aynı işleve sahip kişiler ile imza yetkisini haiz bulunanların atanmalarının ve görevden alınmalarının yönetim kurulunun devredilemez görev ve yetkilerinden olduğu hüküm altına alınmış bulunmaktadır.
11. Ticari sicil kayıtlarının tam ve sağlıklı bir şekilde tutulması amacıyla Türk Ticaret Kanununa dayanılarak çıkarılan Ticaret Sicili Yönetmeliğinin 22 nci maddesinde, tacirin tüzel kişi olması halinde tescil başvurusunun tüzel kişiliğin yetkili organları veya yetkili temsilcileri tarafından yapılacağı, 29 uncu maddesinde, tescil edilmiş olgularda meydana gelen her türlü değişikliğin de tescil edileceği, 121 inci maddesinde, ticari işletmelerin şubelerinin merkezin sicil kaydına gönderme yapılarak bulunduğu yer siciline tescil edileceği ve tescilde şubeyi temsile yetkili kişi veya kişilerin adı ve soyadı, vatandaşlığı, kimlik numarası, yerleşim yeri, bunların temsil yetkileri yalnız şube işlerine ilişkin olduğu takdirde, temsilin şeklinin belirtileceği hüküm altına alınmıştır.
12. Anılan Yönetmeliğin 36 ncı maddesinde; tescil edilmesi gereken bir olgunun ilgilisi tarafından tescil ettirilmemesi halinde, bu durumu haber alan müdürlüğün, tescil başvurusunda bulunmakla yükümlü kişileri, otuz gün içinde tescil başvurusunda bulunmaya veya tescili gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağıracağı, buna rağmen tescil isteminde bulunulmaması veya kaçınma sebeplerinin yeterli görülmemesi halinde durumun sicilin bulunduğu yerdeki ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine bildirileceği, Mahkemenin tescile hükmetmesi halinde olgunun resen tescil edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
13. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, ticaret sicilinde tescil edilmiş bir durumla ilgili olarak meydana gelen herhangi bir değişikliğin de tescile tabi olduğu ve tescil başvurusunun ticari şirketin yetkili organları veya yetkili temsilcileri tarafından yapılacağı; ayrıca, başvuru konusu olayda söz konusu olduğu gibi, ticari işletmelerin şubelerinin ve şubeyi temsile yetkili kişi veya kişilere ait bilgilerin de tescil kayıtlarında bulunması gerektiği tereddüde yol açamayacak şekilde açık olarak anlaşılmaktadır.
14. Bu çerçevede, bir kişinin çalışmakta olduğu şirketten ayrılması nedeniyle mesul müdürlüğünün ortadan kalkması ticaret sicilinde tescil edilmesi gereken bir değişiklik olup buna ilişkin tescil işlemlerinin yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca şirket yetkilileri tarafından yaptırılması gerekmektedir. Ancak, tescil edilmesi gerektiği açık olan böyle bir durumun ilgilisi tarafından tescil ettirilmemesi halinde davet ve ceza süreci işlemeye başlamaktadır.
15. Başvuru konusu olayda, ayrılmış olduğu şirketin şube yetkilisi olarak göründüğü ticaret sicili kayıtların düzeltilmesini isteyen İbrahim Özlüpınar’ın görevinden ayrılmasına ilişkin durumun tescil edilmesi ve ticaret sicili kayıtlarının güncel duruma uygun olarak düzeltilmesi için, mevcut mevzuat uyarınca, öncelikle ayrılmış olduğu şirkete başvurması ve şirket tarafından yapılacak başvuru üzerine ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesi gerekmekte; şirkete başvuruda bulunmasına rağmen şirket tarafından ticaret sicili kayıtlarının düzeltilmesine yönelik herhangi bir girişimde bulunulmaması halinde ise başvuranın görevden ayrılmayı tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ilgili şubelerin kayıtlı olduğu ticaret sicili müdürlüğüne başvurması gerekmekte olduğu anlaşılmaktadır.
16. Başvuranın görevinden ayrılmasına rağmen ticaret sicilinde şube yetkilisi olarak göründüğü kayıtların düzeltilmesi talebiyle ilgili olarak CİMER üzerinden yapmış olduğu başvurular üzerine Ticaret
Bakanlığınca kendisine talebiyle ilgili olarak izlemesi gereken hukuki süreç hakkında bilgi verildiği görülmektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın ticaret sicil kayıtlarının düzeltilmesi talebinin mevcut mevzuatta belirlenmiş olan sürece uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği ve izlemesi gereken aşamalar hakkında kendisine bilgi verildiği anlaşıldığından, söz konusu talebin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Isparta İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞI’NA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr