|
ÖZET: Başvuran, Ticaret Uzman Yardımcılığı Gıda Mühendisliği branşında katıldığı sözlü sınavda, soruların rastgele sorulması ve değerlendirme kriterlerinin belirsizliği nedeniyle başarısız sayıldığını iddia ederek, sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın sözlü sınavda 35 puan aldığını ve gerekli asgari puanı sağlayamadığını belirtmiş, ancak sınav sürecinde sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmediği, dolayısıyla değerlendirme kriterlerinin nesnel bir temele oturtulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan sınavın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirleyerek, başvuranın sözlü sınavının iptal edilmesi ve yeni bir sınav düzenlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Ayrıca, gelecekteki sınavların nesnellik, şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerine uygun olarak yürütülmesi için gerekli tedbirlerin alınması tavsiye edilmiştir. Bu karar, kamu hizmetlerinin etkin ve adil bir şekilde yürütülmesi açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12216-S.23.19392
BAŞVURU NO : 2023/6631
KARAR TARİHİ : 26/09/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınavının yenilenerek, sınav sonucunun tekrar değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 11/12/2022 tarihinde yazılı sınavı yapılan Ticaret Uzman Yardımcılığı Gıda Mühendisliği branşında 5. olarak 20/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınava girmeye hak kazandığını, sözlü sınavda zarf usulü olmaksızın rastgele sorular sorulduğunu, sorulan sorulara doğru olarak cevap verdiğini buna rağmen 27/03/2023 tarihinde açıklanan nihai başarı listesinde asil ve yedek listede adının bulunmadığını yine itiraza konu Bakanlık tarafından 06/02/2022 tarihinde yapılan Ticaret Denetmen Yardımcılığı sınavında da yazılı sınav sonucuna göre 5.
sırada yer almasına ve 5 kişilik alım yapılıyor olmasına rağmen yine asil ve yedek listede adının bulunmadığını, iki ayrı sınav sonucunun alınacak kişi sayısı aralığına girecek şekilde olmasına ve mülakat aşamasında olumsuz bir durum yaşanmamasına rağmen iki defa mağdur edildiğini, kendisinin Ankara
Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünü 3.01 ortalama ile bitirdiğini, Gazi üniversitesi Sağlık Bilimleri
Enstitüsünde Yüksek Lisans Eğitimimi tamamlamak üzere olduğunu ve 6 yıldır herhangi bir güvenlik zafiyeti oluşturmadan kamu kurumunda memur olarak görevini ifa ettiğini, mesleki bilgi, becerilerini kullanabileceği ve aldığı eğitim doğrultusunda bir kariyer meslek memurluğunu hedeflediğini belirterek, yaşı itibariyle A grubu kariyer meslek memurluğu alanında son şansı olması sebebiyle sözlü sınavının yenilenerek, sınav sonucunun tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 07/07/2023 tarih, S. sayılı ve 29/07/2023 tarih, S. sayılı Bilgi ve Belge
İsteme konulu yazılarına istinaden Ticaret Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen E. ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın Ticaret Bakanlığı’nın Ticaret Uzman Yardımcılığı yazılı sınavına “Gıda Mühendisliği”
bölümünden katıldığı, yazılı sınavın 11/12/2022 tarihinde gerçekleştirildiği ve başvuranın yazılı sınavda 77,2 puan alarak Ticaret Uzman Yardımcılığı sözlü sınavına katılmaya hak kazandığı,
2.2 İlgili Yönetmelik ve ilanda belirtilen esaslar çerçevesinde 20/02/2023 tarihinde sözlü sınava katılan
başvuranın sınav kurulu üyelerince yapılan değerlendirme sonucunda, 35 puan aldığı ve Ticaret Uzmanlığı
Yönetmeliği’nin 11 nci maddesinde yer alan sözlü sınavda başarılı sayılmak için sınav komisyonu başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şartı gerçekleşmediğinden sınavda başarısız sayıldığı,
2.3 Sözlü sınavda, Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliğinin 11 inci Maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan “….
Sözlü sınavı ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz …” hükmü gereğince sınav komisyonu tarafından sınav esnasında başvurana sorulan sorular ve cevaplarına ilişkin herhangi bir kayıt tutulmadığı,
2.4 Başvuran tarafından sözlü sınavda başarısız sayılması işlemine karşı itiraz edilmesi üzerine sınav
komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde adayın sözlü sınav sonucunda herhangi bir hata tespit edilmediği ve itirazın reddine karar verildiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliğinin;
5.1 “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, ticaret uzman yardımcılarının
mesleğe alınma, yetiştirilme, tez ve yeterlik sınavları ile ticaret uzmanlığına atanma usul ve esaslarını; ticaret uzmanı ve ticaret uzman yardımcılarının çalışma usul ve esasları, görev, yetki ve sorumlulukları ile diğer hususları düzenlemektedir.”,
5.2 “Giriş sınavı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Uzman yardımcıları, mesleğe özel yarışma sınavı ile
alınır. Giriş sınavı, KPSS sonuçlarına göre belirlenen adaylar için Bakanlık tarafından yapılan yazılı ve sözlü sınavdan oluşur…”,
5.3 “Giriş sınavı duyurusu” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Giriş sınavının başvuru şartları, sınav
konuları, ilk ve son başvuru tarihi, başvuru evrakının temin edileceği yer, başvuru yeri, gerek görülmesi hâlinde öğrenim dalları ve kontenjanları, öğrenim dalları itibarıyla atama yapılacak kadroların sınıfı, dereceleri, sayıları, sınava çağrılacak aday sayısı, sınavın yeri, zamanı, değerlendirme yöntemi, başvuruda istenen belge ve beyanlar sınava son başvuru tarihinden en az otuz gün önce Resmî Gazete’de, Aile, /
Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Bakanlık internet sitesinde yayımlanmak suretiyle duyurulur.(2)
Giriş sınavı duyurusunda yer alacak öğrenim dalları, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde sayılan fakülte ve bölümler arasından Bakanlık tarafından belirlenir.”,
5.4 “Giriş sınavı başvuru şartları” başlıklı 6 ncı madddesinde; “ (1) Giriş sınavına katılabilmek için;
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımak, b) Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak, c) En az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarının siyasal bilgiler, hukuk, iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme, mühendislik ve ziraat fakülteleri ile diğer fakültelerin en az dört yıllık dış ticaret, uluslararası ticaret, uluslararası ticaret ve lojistik, lojistik yönetimi, uluslararası lojistik ve taşımacılık, matematik ve istatistik bölümlerinden veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak, ç) Giriş sınavı duyurusunda belirtilen KPSS puan türünde veya türlerindeki asgari puanı almış olmak, d) Son başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde Almanca, Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca, Rusça dillerinin birinden YDS/e-YDS’den en az (C) seviyesinde olmak üzere giriş sınavı ilanında belirtilen seviyede veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği ÖSYM tarafından kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan belgeye sahip olmak, gerekir.
(2) Giriş sınavlarının yazılı veya sözlü aşamalarından herhangi birinden olmak üzere toplam üç kez başarısız olan adaylar müteakip giriş sınavlarına başvuru yapamazlar.”,
5.5 “Giriş sınavı komisyonu” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Giriş sınavı komisyonu, Bakan tarafından
görevlendirilen Bakan Yardımcısı ya da Genel Müdür başkanlığında toplam beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur. Giriş sınavı için birden fazla giriş sınavı komisyonu oluşturulabilir.
(2) Bakan Yardımcısının giriş sınavı komisyonu başkanı olduğu durumlarda, Genel Müdür veya Genel
Müdür Yardımcısı giriş sınavı komisyonunun tabii üyesi olup kalan asıl ve yedek üyeler birim amirleri ve bunların yardımcıları arasından; Genel Müdürün giriş sınavı komisyonu başkanı olduğu durumlarda ise kalan asıl ve yedek üyeler birim amirleri ve bunların yardımcıları arasından Bakan tarafından belirlenir.
(3) Giriş sınavı komisyonu üye tam sayısı ile toplanır. Giriş sınavı komisyonuna asıl üyelerin herhangi bir nedenle katılamamaları hâlinde, yedek üyeler tespit sırasına göre katılırlar.
(4) Giriş sınavı komisyonu; 4 üncü maddenin ikinci fıkrası saklı kalmak üzere, yazılı sınav sorularının hazırlanması ve cevapların değerlendirilmesi, sözlü sınavın yapılması, sonuçların ilan edilmesi, itirazların sonuçlandırılması ve sınavla ilgili diğer işlemlerin yürütülmesiyle görevlidir…”,
5.6 “Yazılı sınav” başlıklı 10 uncu maddesinde; “… (2) Yazılı sınav, ihtiyaç duyulan öğrenim dallarına
göre belirlenecek konulara ilaveten genel ekonomi bilgisi ve yabancı dil konularında yapılır. Yazılı sınav konuları ve ağırlıkları giriş sınavı duyurusunda belirtilir.
(3) Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınavda başarılı sayılmak için her konu grubundan en az altmış puan alınması ve bunların ortalamasının en az yetmiş puan olması gerekir.
(4) Yazılı sınav sonuçları, öğrenim dalları itibarıyla Bakanlık internet sitesinde ilan edilir. İlgililere ayrıca yazılı tebligat yapılmaz.”,
5.7 “Sözlü sınav” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Sözlü sınava, öğrenim dalları itibarıyla yazılı sınav
puanı en yüksek olan adaydan başlamak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen atama yapılacak kadro sayısının üç katı kadar aday, öğrenim dalları itibarıyla ayrı ayrı çağrılır. Ancak yazılı sınavda başarılı olan aday sayısının, ilan edilen kadronun üç katının altında olması halinde başarılı olan tüm adaylar sözlü sınava çağrılır. Çağrılan son sıradaki aday ile eşit puana sahip adayların tamamı sözlü sınava çağrılır.
(2) Sözlü sınav duyurusu, Bakanlık internet sitesi üzerinden sınav tarihinden en az on gün önce yapılır.
(3) Sözlü sınav için çağrılan adaylardan kendi el yazılarıyla bir sayfayı geçmeyecek şekilde kompozisyon biçiminde hazırladıkları kısa özgeçmişlerini giriş sınavı duyurusunda belirtilen şekilde Genel Müdürlüğe teslim etmeleri istenir.
(4) Sözlü sınav, adayların; a) Giriş sınavı duyurusunda belirtilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b)
Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilerek ayrı ayrı puan verilmesi suretiyle gerçekleştirilir.
(5) Adaylar, giriş sınavı komisyonu tarafından dördüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, giriş sınavı komisyonu başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması gerekir.”,
5.8 “Ataması yapılacakların belirlenmesi” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Başarı puanı, yazılı sınav ile
sözlü sınav notlarının aritmetik ortalaması alınarak belirlenir. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlamak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen atama yapılacak kadro sayısı kadar asıl adayın ismi, öğrenim dalları itibarıyla ayrı ayrı belirlenir ve sınav sonuçları Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir.
Ayrıca, sınav sonucu başarılı olan adaylara yazılı olarak bildirilir.
(2) Giriş sınavında bir öğrenim dalına ayrılan kontenjan sayısı kadar adayın başarılı olamaması hâlinde
Bakanlık, öğrenim dallarının kontenjanları arasında değişiklik yapabilir.
(3) Yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmak ve başarı puanları dikkate alınmak kaydıyla, giriş sınavı duyurusunda öğrenim dalları itibarıyla belirtilen kadro sayısının yarısını geçmemek üzere, giriş sınavı komisyonu tarafından belirlenen sayıda yedek aday Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir…”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvuranın girmiş olduğu sözlü sınavda hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye
Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, Ticaret Uzman Yardımcılığı Gıda Mühendisliği branşında 5. olarak 20/02/2023 tarihindeki sözlü sınava girmeye hak kazandığını, sözlü sınavda zarf usulü olmaksızın rastgele sorular sorulduğunu, sorulan sorulara doğru olarak cevap verdiğini buna rağmen 27/03/2023 tarihinde açıklanan nihai başarı listesinde asil ve yedek listede adının bulunmadığını, mülakat aşamasında olumsuz bir durum yaşanmamasına rağmen mağdur edildiğini, kamu kurumunda memur olarak 6 yıldır görevini ifa ettiğini, mesleki bilgi, becerilerini kullanabileceği ve aldığı eğitim doğrultusunda bir kariyer meslek memurluğunu hedeflediğini belirterek, yaşı itibariyle A grubu kariyer meslek memurluğu alanında son şansı olması sebebiyle sözlü sınavının yenilenerek, sınav sonucunun tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
8. Ticaret Bakanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelerek, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
8.1 Ticaret Uzman Yardımcılığı Girişi Sınavı için Makamın 05/09/2022 tarihli Olur’u ile sınav kurallarının,
bölüm bazlı kontenjan listesinin ve sözlü sınav komisyonunun belirlendiği,
8.2 Başvuranın 11/12/2022 tarihinde gerçekleştirilen Ticaret Uzman Yardımcılığı yazılı sınavına “Gıda
Mühendisliği” branşında katılım sağladığı, bu branşta 20 kişinin yazılı sınava girmiş olduğu ve kendisinin 77,2 puan ile 6. sırada sözlü sınava girmeye hak kazandığı,
8.3 20/02/2023 girmiş olduğu sözlü sınav sonucunun 24/03/2023 tarihinde başarısız olarak açıklanması
üzerine sonucunun tekrar değerlendirilmesi hususunda ilgili idareye 03/04/2023 tarihli itiraz dilekçesini sunduğu,
8.4 Sözlü sınav sonucuna 6 kişinin yapmış olduğu itirazlar için ilgili sınav komisyonunun 07/04/2023 tarihli
tutanağında “… itiraz dilekçeleri Komisyonumuzca incelenmiş ve adayların sözlü sınav sonucunda herhangi bir hata tespit edilemediği anlaşılmış olup itirazların reddine karar verilmiştir.” denilerek itirazların reddedildiği,
8.5 Başvuran, sözlü sınav komisyon üyeleri tarafından en yüksek 40, en düşük 30 puan ile değerlendirilerek
komisyon başkanı ve üyelerinin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması sonucunda nihai olarak 35 puan ile başarılı olması için gerekli asgari puan şartını sağlayamadığı,
8.6 Başvurana hangi soruların sorulduğunun belirtilmediği ve sorulan sorulara başvuran tarafından verilen
cevapların tutanağa bağlanmadığı, başvurana genel bir puanlama yapıldığı sözlü sınav konu başlıkları üzerinden ayrı ayrı puanlama yapılmadığı ve verilen puanların gerekçelendirilmediği,
Görülmüş olup, 9. İdarenin cevabi yazısında belirtildiği üzere, Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliğinin 11 inci Maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan “…. Sözlü sınavı ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz …” hükmü gereğince sınav komisyonu tarafından sınav esnasında başvurana sorulan sorular ve cevaplarına ilişkin herhangi bir kayıt tutulmadığı, ancak, ilgili fıkradaki hükmün “…Adaylar, giriş sınavı komisyonu tarafından dördüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz…” şeklinde düzenlendiği, buna göre, İdarenin açıklamasının ilgili yönetmelik maddesinin lafzına aykırı olduğu,
10. İlgili yönetmelikte değerlendirmenin ne şekilde yapılacağının belirlendiği ve yapılan değerlendirme neticesinde verilen puanların ayrı ayrı tutanağa geçirileceği belirtilmesine rağmen İdarenin, Kurumumuza göndermiş olduğu sözlü sınav tutanağında, başvuranın sınav konu başlıklarından ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulmadığı,
11. İdareden, sözlü sınava giren tüm adayların kendilerine sorulan sorulara vermiş olduğu cevapları gösteren tutanaklar ile sınava giren tüm adaylara komisyon üyelerince verilen puanları gösteren tutanakların istenmesine rağmen Kurumumuza ilgili belgelerin gönderilmediği, bu durumun başvuranın ve sınavı kazanan adayların şeffaf şekilde sözlü sınav sürecinin yürütülmediği iddiasını destekler nitelikte olduğu,
12. Kurumumuza gönderilen nihai başarı listeleri ile başarısız aday listelerinden, başvuranın ve diğer adayların başarılı veya başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların anlaşılamadığı, başvuranın sözlü sınavında herhangi bir olumsuzluk yaşamamasına rağmen nihai sonucunun başarısız olduğu ve objektif bir sözlü sınav süreci yürütülmediği iddialarına karşı İdarece yeterli gerekçelendirilme yapılamadığı,
13. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılmasının, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu,
14. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verildiği,
15. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: 2014/8050, K: 2017/6121 tarihli kararında; “…
davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği” vurgulandığı,
16. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03/07/2019 tarihli ve E: 2019/661; K: 2019/661 sayılı kararında; “davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlandığı ve tutanağa bağlandığı, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterildiği, ancak adaylara sorulan soruların kayda geçirilmediği görülen davada, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı” hüküm altına alındığı,
17. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden sözlü sınav kurulunun mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu görülmekle birlikte, sözlü sınavın objektif kriterler çerçevesinde yürütülmesini teminen sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltilmesi gibi tedbirlerin alınmadığı, ayrıca, sözlü sınavda kurul üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece genel bir puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav konu başlıkları üzerinden ayrı ayrı bir puanlama yapılmadığı ve verilen puanların gerekçelendirilmediği ayrıca sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 02/08/2022 tarihli ve S.22.15018 sayılı, 12/08/2022 tarihli ve S.22.15841 sayılı Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararları’nda; “Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses
ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiye bulunduğu”, benzer şekilde Danıştay 5 inci
Dairesinin 21/05/2008 tarihli ve E: 2007/1771, K: 2008/3008 sayılı kararında, “sözlü sınavda verilen yanıtların, teknolojik olanaklardan yararlanılarak (elektronik ortamda görüntülü ve/veya sesli kayıt gibi)
kayıt altına alınması suretiyle objektif nitelikte incelenip denetiminin yapılmasına olanak tanınması, hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesi açısından önemli ve yerinde bir uygulama olacağı” hususlarına yer verildiği,
18. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların ne şekilde hazırlandığı ile adaylara soruların hangi usul ve esaslar gözetilerek yöneltildiğine dair bir belirleme yapılmadığı, dolayısıyla Ticaret Uzmanlığı
Yönetmeliğinde belirtilen kıstasların komisyon üyeleri tarafından ne şekilde puanlandırıldığının gerekçelerine yer verilmeden açıklanan puan tablosundan gerek Danıştay kararları gerekse
Kurumumuz kararlarında belirtildiği şekilde, hukuk, hakkaniyet ve iyi yönetim ilkeleri gereğince sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların ve adayın sorulan sorulara vermiş olduğu yanıtların kayda geçirilmesi ve hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi unsurlarının gerçekleşmediği, ayrıca adayların sözlü sınavdaki başarı durumunun denetlenmesine imkan verecek şekilde sözlü sınav sürecinin ses ve görüntü ile de kayıt altına alınmadığı, buna göre, yapılan işlemin nesnelliğinin anılan tüm bu gerekçelerle ortaya konulamadığı,
Anlaşıldığından,
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın sözlü sınavının iptal edilerek hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun olacak şekilde başvurana yeni bir sözlü sınav düzenlenmesi,
/
Ayrıca, bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavların, iyi yönetim ilkelerinden olan, “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin alınması ayrıca idarece takdir hakkının objektif kullanıldığının kanıtlanması amacıyla sınav sürecinin ses ve görüntü ile kayıt altına alınması hususlarında TİCARET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine ilgili idare tarafından
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/