Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, ticari yolcu taşımacılığı yapmak isteyen bir kişinin, kardeşine ait D4 yetki belgesini devralarak araç kaydı talep etmesi üzerine gerçekleşmiştir. Şikâyetçi, kardeşinin iflası nedeniyle devredilen yetki belgesinin 10 araç kaydetme hakkı bulunduğunu, ancak İl Trafik Komisyonu tarafından kendisine yalnızca 1 araç kaydı izni verildiğini iddia etmiştir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, şikâyetçinin gerekli belgeleri sunmadığını ve mevcut düzenlemelere uygunluk sağlamadığını belirterek talebi reddetmiştir.

Kırıkkale Valiliği, şikâyetçinin talebinin, mevcut taşımacılık düzeni ve arz-talep dengesi açısından uygun bulunmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, terminalde yeterli sayıda firma ve araç bulunduğu, dolayısıyla yeni bir uygunluk görüşü verilmesinin mevcut durumu daha da karmaşık hale getireceği değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, şikâyetçinin ticari yolcu taşımacılığı yapabilme talebi ve ilave araç kaydı isteği, hukuki gerekçelerle reddedilmiştir. İlgili idareler, mevzuat çerçevesinde gerekli incelemeleri yaparak kararlarını oluşturmuşlardır. Şikâyetçi, bu ret kararına karşı İdare Mahkemelerine başvurma hakkına sahiptir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/8180-S.20.12729

BAŞVURU NO : 2020/2817

KARAR TARİHİ : 29/05/2020

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI

KIRIKKALE VALİLİĞİ

Şikâyetçinin ticari yolcu taşımacılığı yapabilmek için araç

BAŞVURUNUN KONUSU :

kaydına izin verilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 10/02/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; ticari yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan kardeşi adına kayıtlı Turizmin iflas etmesi sebebiyle araçlarının icra ile bağlandığını, bu yüzden belge ve haklarını kendisine devrettiğini, devredilen D4 yetki belgesini ve faaliyetleri tekrar başlatmak istediğini, Ankara ile Kırıkkale arasında ticari yolcu taşımacılığı yapmak için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı II. Bölge Müdürlüğüne talepte bulunduklarını, taraflarına devir alınabileceği ve tüm haklardan yararlanılabileceği şeklinde cevap verildiğini, kendisinden sağlanmasını istenen belgeleri hazırladığını, kardeşinin devretmiş olduğu D4 yetki belgesinde 10 adet araç kaydetme hakkının bulunduğunu, devir yapılırken kendisine 10 aracında kaydedilebileceğinin söylendiğini, fakat daha sonra araç kaydetmek için gittiğinde kaydetmelerine müsaade edilmediğini, 1 adet araç için kayıt hakkı verildiğini, kardeşi adına kayıtlı Doğan Turizmin terminallerde yazıhanesinin bulunduğunu, söz konusu şirketin mezkûr hakları mahkeme kararı ile elde ettiğini, kendisine İl Trafik

Komisyonu Kararı getirmeden araç kaydı yapılmayacağının söylendiğini, bu hususun ilk başta belirtilmediğini ancak daha sonra şart koşulduğunu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

II. Bölge Müdürlüğü tarafından Kırıkkale İl Trafik Komisyonunca talebinin reddedileceği

düşüncesiyle bu yolun şart koşulduğunu değerlendirdiğini, oysa devredilen D4 yetki belgesinin zaten mahkeme kararı gereğince 10 adet araç kaydı hakkının bulunduğunu ve bu şartın öne sürülmemesi gerektiğini, söz konusu mahkeme süreci nedeniyle Kırıkkale İl Trafik

Komisyonunun kendilerine husumet içerisinde olduğunu düşündüklerini, Ankara Ulaşım

Koordinasyon Merkezinin kendilerine 5 adet araçla ticari yolcu taşımacılığı hakkı vermesine rağmen Kırıkkale İl Trafik Komisyonunun terminalde yazıhanesi bulunmayan şirketlere uygunluk görüşü verirken yazıhanesi olan kendi şirketinin talebini reddettiğini, ret gerekçesi olarak uygun görüş verdiği şirketlerin terminal sorununu çözememesini göstermesinin anlamsız olduğunu, içeride yazıhanesi olan kendi şirketine araç kayıt hakkı verilmezken yazıhanesi olmayan Turizme ve Turizme bu hakkın verilmesinin haksızlık olduğunu, uygun şartlar oluştuğu takdirde tekrar talepte bulunulması halinde konunun yeniden değerlendirileceği şeklinde Kırıkkale Valiliği tarafından cevap verildiğini, ancak sürekli başvurusunu yenilemesine rağmen olumlu cevap verilmediğini, bu arada terminal çıkışı harici yolcu taşıma nedeniyle ceza kesildiğini ve D4 yetki belgesinin süresinin dolmak üzere olduğunu, maddi ve manevi olarak zor durumda bulunduğunu iddia ederek, araç kaydına izin verilip faaliyetine devam etme talebinde bulunmaktadır.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel

Müdürlüğünden alınan 17/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “…

Bilindiği üzere, Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin (KTY);

6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası; “Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı

veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara, verilir.” hükmüne,

7 nci maddesi; (Değişik :RG-31/12/2018-30642 4.Mükerrer) “(1) Bu Yönetmeliğe göre

düzenlenecek D4 yetki belgeleri; bu Yönetmeliğin getirdiği sorumluluk, yükümlülük ve yetki belgesi alma zorunluluğu dikkate alınarak Bakanlığın, seyahatin başladığı ve seyahatin bittiği illerde taşınacak yolcu bakımından arz/talep dengesi ile kullanılacak güzergâh ve kalkış/varış noktaları ile o ildeki mevcut diğer taşımacıların trafik bakımından taşıma düzenini etkilemeyeceğine dair alacağı karara istinaden düzenlenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça düzenlenir.” hükmüne,

9 uncu maddesinin ikinci fıkrası; “Yetki belgeleri, satılamaz ve devredilemez.” hükmüne,

11 inci maddesinin birinci fıkrası; “Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunanların sayısı,

yolcu ve eşya taşıma kapasiteleri ile bu husustaki potansiyel, yetki belgelerinde kayıtlı taşıtların durumu, haksız rekabetin önlenmesi, kamu yararının gözetilmesi, atıl kapasite oluşumunun ve kaynak israfının önlenmesi, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesi ve/veya sayısında, taşıt sayıları ve/veya kapasitelerinde, taşıma hatlarında veya güzergahlarında sınırlamalar, kısıtlamalar ve/veya belirli bir süreyle sınırlı geçici düzenlemeler yapabilir.” hükmüne,

14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendi; “D4 yetki belgesi için başvuranların:

1) En az, 1 adet otobüsle asgari kapasiteye ve tüzel kişiliklerin 5.000 Türk Lirası sermaye veya

işletme sermayesine sahip olmaları şarttır.

2) (Değişik: RG-31/12/2018-30642 4. Mükerrer) 7 nci maddenin birinci fıkrasındaki

gereklilikleri sağlaması şarttır.

3) (Mülga: RG-31/12/2018-30642 4. Mükerrer) (…)

4) Sadece tarifesiz taşımacılık yapmak üzere D4 yetki belgesi düzenlenemez. Düzenlenmiş olan

yetki belgelerinde geçerli bir hattının bulunması şarttır.

5) Bu bent kapsamında adlarına D4 yetki belgesi düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler, merkezi

adresini, faaliyette bulundukları ilin dışındaki bir ile taşıyamazlar.

6) Sadece 1 adet otobüsle D4 yetki belgesi alacak olan gerçek kişiler için yetki belgesi ücretinde

% 75 indirim uygulanır.” hükmüne,

15 inci maddesinin yedinci fıkrası; “Aslı veya noterden ıslak mühürlü ve imzalı olarak

Bakanlığa sunulan ve geçerliliği bulunan belgeler, talep edilmesi halinde, “Aslı görülmüştür” şerhi düşülen örneği alınmak suretiyle iade edilebilir.” hükmüne,

76 ncı maddesinin birinci fıkrası; “Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması amacıyla,

Bakanlıkça alt düzenleyici işlemler yapılabilir.” hükmüne amirdir.

Diğer taraftan, 31/12/2018 tarihinde önce yürürlükte olduğu haliyle Karayolu Taşıma

Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendi; “D4 yetki belgesi için başvuranların: …

(Mülga) 2) İl içi taşımalarda; talep sahibinin merkezi adresinin bulunduğu ilin İl Trafik

Komisyonundan alınacak D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair İl Trafik Komisyonu kararının

Bakanlığa sunulması şarttır.

(Mülga) 3) Yüz kilometreye kadar şehirlerarası taşımalarda; ilgili illerden alınacak, D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o illerdeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair ilgili İl Trafik Komisyonu veya UKOME kararlarının (bu illerden birinin veya her ikisinin il sınırları ile belediye sınırları aynı/çakışık olan bir il veya iller olması halinde ise ilgili büyükşehir belediyesi/belediyeleri UKOME’lerinden) Bakanlığa sunulması ve

Bakanlığa sunulacak kararlarda, düzenlenecek D4 yetki belgesi için kullandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasitelerinin belirtilmesi şarttır. …” hükmüne amir bulunmaktaydı.

Cumhurbaşkanlığının 1 Nolu Kararnamesinde Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğünün görevlerinden 508 inci maddesi, Karayolu Taşıma Kanunun 34 üncü maddesi ve Karayolu

Taşıma Yönetmeliğinin 11 inci maddesinin birinci fıkrası ile 76. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Bakanlığımızın karayolu taşımacılık faaliyetlerine ilişkin olarak her tür idari metinle düzenleme yapma yetkisi bulunmaktadır.

D4 yetki belgesi ile ilgili talepler, daha önce Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin mülga 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 2 nci ve 3 üncü alt bendleri kapsamında UKOME veya il/ilçe Trafik Komisyon kararlarına istinaden değerlendirilmekteydi.

Ancak, Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği tarafından Danıştay 15. Dairesinde açılan davada, söz konusu Mahkemenin 06/06/2018 tarihli kararıyla Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 2 nci ve 3 üncü alt bentlerinin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmişti.

Söz konusu Mahkeme kararından sonra D4 yetki belgesi talepleri kapsamında yapılacak olan değerlendirmede yaşanan boşluk nedeniyle, 31/12/2018 tarih ve 30642 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair

Yönetmelik ile Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin;

7 nci maddesinin birinci fıkrası; “Bu Yönetmeliğe göre düzenlenecek D4 yetki belgeleri; bu

Yönetmeliğin getirdiği sorumluluk, yükümlülük ve yetki belgesi alma zorunluluğu dikkate alınarak Bakanlığın, seyahatin başladığı ve seyahatin bittiği illerde taşınacak yolcu bakımından arz/talep dengesi ile kullanılacak güzergah ve kalkış/varış noktaları ile o ildeki mevcut diğer taşımacıların trafik bakımından taşıma düzenini etkilemeyeceğine dair alacağı karara istinaden düzenlenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar, Bakanlıkça düzenlenir.” şeklinde,

14 üncü fıkranın dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 2 nci alt bendi; “7 nci maddenin birinci

fıkrasındaki gereklilikleri sağlaması şarttır.” şeklinde değiştirilmiştir.

Ayrıca, yine Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 3 üncü alt bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

Yapılan değişikler kapsamda Bakanlığımızın 03/01/2019 tarih ve 330 sayılı yazımız ile D4 yetki belgesine ilişkin taleplerde; kullanılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasiteleri ile arz/talep dengesi ve taşıma düzeni açısından sakınca olup olmadığına ilişkin; iliçi taşımalarda talep sahibinin merkezi adresinin bulunduğu ilin, yüz kilometreye kadar şehirlerarası taşımalarda ise taşıma yapılacak olan ilgili illerde bulunan, Valilik, Belediye, Muhtarlık, Ticaret/Sanayi ve Esnaf Odaları nezdinde inceleme yapılması suretiyle gerekli değerlendirmenin yapılması ve bunun neticesinde ilgili taleplerin karşılanmasına karar verilmiş olup, 26/02/2019 tarih ve 13601 sayılı yazımız ile de, 03/01/2019 tarih ve 330 sayılı yazımızdan önce alınmış herhangi Ukome/İl trafik Komisyonu kararlarının dikkate alınmaması gerektiği, Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir.

Şikâyet konusu işlem hakkında, Bakanlığımız kayıtlarında ve Bakanlığımız II. (Ankara) Bölge

Müdürlüğü nezdinde yapılan inceleme neticesinde; isimli şahsın (şikâyetçinin kardeşi) Bakanlığımız II. (Ankara) Bölge

Müdürlüğüne yaptığı 12/02/2016 tarihli müracaatıyla adına düzenlenen D4 yetki belgesini, yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı bulunan 1 adet taşıtla birlikte mülga Karayolu Taşıma

Yönetmeliğinin 22 nci maddesi çerçevesinde kardeşi İsmail DOĞAN’a devretmek üzere müracaatta bulunduğu, Söz konusu talebin Bölge Müdürlüğümüzce uygun bulunduğu ve bahse konu D4 yetki belgesinin, anılan Yönetmelik hükmü çerçevesinde 21/03/2016 tarihinde şikâyetçi adına devrinin yapıldığı ve devir işleminin 21/03/2016 tarih ve sayılı yazı ile şikâyetçiye bildirildiği, Şikâyetçinin 02/10/2017 tarihli dilekçesinde; Kırıkkale İdare Mahkemesi’nin 27/12/2012 tarih ve K: /723 sayılı kararı üzerine, Kırıkkale İl Trafik Komisyonunun 24/04/2015 tarih ve 2015/29 sayılı kararı ile kardeşi 17+1 koltuk kapasiteli 10 adet taşıt ile

Kırıkkale – Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapabileceği kararının kendisi içinde geçerli olduğu gerekçesiyle D4 yetki belgesi eki taşıt belgesine 6 adet taşıt ilavesi talebinde bulunduğu, ancak söz konusu talebin karşılanamayacağının 05/10/2017 tarih ve sayılı yazı ile bildirildiği, Yine şikâyetçinin 20/03/2019 tarihli dilekçesi ile D4 yetki belgesi eki taşıt belgesine 19+1 koltuk kapasiteli 9 adet taşıt ilave talebinde bulunduğu, talep hakkında ilgili valilik, kurum ve esnaf odaları ile yapılan yazışmalar üzerine, gelen cevabi yazıların Bölge Müdürlüğü

Komisyonunda değerlendirilmesi neticesinde, şikâyetçinin D4 yetki belgesi eki taşıt belgesine taşıt ilave talebinin uygun olmadığına karar verildiği, Şikâyetçi adına düzenlenen . – . numaralı D4 yetki belgesi eki taşıt belgesinde hiçbir taşıtın kayıtlı bulunmadığı gibi, şikâyet sahibinin aktif vergi mükellefiyetinin bulunmaması nedeniyle, bahse konu D4 yetki belgesi kapsamındaki faaliyetlerinin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen açıklamalarımızla birlikte, ilgi yazınızda belirtilen sorulara ilişkin

cevaplarımız aşağıdadır:

…Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 7 inci maddesinin birinci fıkrası ve 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi gereği, şikâyetçinin talebinin karşılanması mümkün bulunmamaktadır.

Söz konusu firmalar hakkında (Altınışık ve Boyter Turizm), Bakanlığımız kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde; anılan firmalar adına mevzuatımız çerçevesinde düzenlenmiş herhangi bir yetki belgesinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

isimli şahsın (şikâyetçinin kardeşi) Bakanlığımız II. (Ankara) Bölge

Yönetmeliğinin 22 nci maddesi çerçevesinde kardeşi devretmek üzere müracaatta bulunmuş ve bu talep 21/03/2016 tarihinde karşılanmıştır. Ancak, lehine çıkan bir mahkeme kararının, yetki belgesi yeni sahibi olan için de uygulanması mümkün değildir.

Keza, şikâyet konusu olan D4 taşıt belgesine taşıt ilave edilmesi talebine ilişkin; Bakanlık

Makamının 20/07/2016 tarihli ve sayılı Olur’u uyarınca İl Mülki İdare Amirliğince onaylanmış Belediye uygunluk yazısı şikâyet sahibinden talep edilmiş olmasına rağmen, şikâyetçi söz konusu yazıyı Bakanlığımıza ibraz edememiştir.

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 7 ve 14 üncü maddeleri gereğince, D4 yetki belgesi verilmesi ve taşıt ilavesine ilişkin, İl Trafik Komisyonu/UKOME kararları istenilmekte ve bu kararlar esas alınmakta olup, alınan kararlar ilden ile farklılıklar gösterebilmektedir (bazı illerde taşıt plakası belirtilmekte, bazı illerde taşıt sayısı belirtilmekte veya bazı illerde sadece talep sahibinin ismi belirtilmektedir)…” açıklamasına yer verilmiştir.

3. Kırıkkale Valiliğinden alınan 17/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “…

Karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarım saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla çıkarılan 4925 sayılı

Karayolu Taşıma Kanununun, 2. maddesinin “İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehir içi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dâhilinde bırakılabilir.” hükmüne amir olduğu, yine 08/01/2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Karayolları Taşıma Yönetmeliği’nin, Yetki belgesi türleri başlıklı 6.

maddesinin dördüncü fıkrasında “(D) türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir” hükmü ile; D türü yetki belgesinin de taşımanın şekline göre türlere ayrıldığı, (ç) bendinde de; “D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir.” hükmüne amir olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan 08/01/2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren

Karayolları Taşıma Yönetmeliği’nin, daha önce yürürlükte bulunan 14. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 2 inci ve 3 üncü alt bentlerinin; “2) İliçi taşımalarda; talep sahibinin merkezi adresinin bulunduğu ilin İl Trafik

Komisyonundan alınacak D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair İl Trafik Komisyonu kararını

Bakanlığa sunmaları,

3) Yüz kilometreye kadar şehirlerarası taşımalarda; ilgili illerden alınacak, D4 yetki belgesi

düzenlenmesinin o illerdeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair ilgili İl Trafik Komisyonu veya UKOME kararlarını (bu illerden birinin veya her ikisinin il sınırları ile belediye sınırları aynı/çakışık olan bir il veya iller olması halinde ise ilgili büyükşehir belediyesi/belediyeleri UKOME kararlarını) Bakanlığa sunması ve Bakanlığa sunulacak kararlarda, düzenlenecek yetki belgesi için kullandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasitelerinin belirtilmesi, şarttır.” amir hükmü ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik

Kanunu’nun 12 nci maddesi ile bu kanuna bağlı çıkartılan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin

17 nci maddesine göre oluşturulan İl Trafik Komisyonumuza bu konuda görev ve yetki verdiği

anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen Kanun hükümlerinden taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak ticari yolcu taşımacılık faaliyetinde bulunmak isteyenlerin İl/İlçe Trafik Komisyonlarına şartlara haiz olduklarım belirtir belgeler ve dilekçeleri ile yapacakları müracaatları neticesinde, Komisyonların vereceği uygunluk görüşünü Bakanlığa sunmaları ve sonrasında alacakları D4 yetki belgesi ile ticari faaliyette bulunmalarının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

İl Trafik Komisyonumuzca, ticari olarak yolcu taşımacılığı yapmak maksadıyla D4 türü yetki belgesi almak üzere uygunluk görüşü talebinde bulunan müracaatçıların talepleri, ilimizdeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından değerlendirilmekte, talepleri mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından uygun görülen taşımacılara uygunluk görüşü verilmektedir. Yekti belgesinin verilmesi, yenilenmesi, iptali ve devri gibi işlemler ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı ilgili Bölge Müdürlüklerince yapılmaktadır.

Bu çerçevede kurumunuza yapılan başvuru ile belirtilen talebin isimli şahısın daha önce Valilik Makamından 18/05/2018 tarih ile havaleli dilekçe ile Kırıkkale — Ankara arasında taşımacılık yapan ve araçlarının icra yoluyla bağlanması nedeni ile taşımacılık faaliyetine son veren kardeşi adına kayıtlı yetki belgesini devraldığı, taşımacılık yapabilmesi için yekti belgesine 9 adet 19+1 koltuk kapasiteli araç daha kayıt ettirmek için Ulaştırma 2. Bölge Müdürlüğünden kendi adına olan İl Trafik Komisyonu

Kararının istenilmesi nedeniyle, Ankara UKOME’ye başvuruda bulunduğu, ilgili kurum tarafından 17 koltuk kapasiteli aracına ilaveten 4 adet 19+1 koltuk kapasiteli araç için daha uygunluk görüşü verildiği belirtilerek; bu durumun Komisyonumuzca da değerlendirilerek gereğinin yapılması talebinde bulunduğu müracaatının çözümüne ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Şikâyete konu başvuru ile ilgili olarak yapılan araştırma ve inceleme neticesinde; şikâyette bulunan şahsın müracaatı ile ilgili olarak cevaplanması istenilen sorulara aşağıda maddeler halinde cevap verilmiştir.

1- isimli şahsın kurumunuza yapmış olduğu şikâyete ilişkin başvuru konusu talep ile ilgili olarak yapılan arşiv incelemesinde; Valilik Makamından 18/05/2018 tarih ile havaleli dilekçe ile Kırıkkale — Ankara arasında taşımacılık yapan ve araçlarının icra yoluyla bağlanması nedeni ile taşımacılık faaliyetine son veren kardeşi adına kayıtlı yetki belgesini devraldığı, taşımacılık yapabilmesi için yekti belgesine 9 adet 19+1 koltuk kapasiteli araç daha kayıt ettirmek için Ulaştırma 2. Bölge Müdürlüğünden kendi adına olan İl Trafik Komisyonu Kararının istenilmesi nedeniyle, Ankara UKOME’ye başvuruda bulunduğu, ilgili kurum tarafından 17 koltuk kapasiteli aracına ilaveten 4 adet 19+1 koltuk kapasiteli araç için daha uygunluk görüşü verildiği belirtilerek; bu durumun

Komisyonumuzca da değerIendirilerek gereğinin yapılması talebinde bulunduğu müracaatı İl

Trafik Komisyonu Başkanlığımızın 24/07/2018 tarihli toplantısında görüşülerek “2018 yılı içerisinde İl Trafik Komisyonumuzun 22/01/2018, 07/03/2018 ve 06/04/2018 tarihli toplantılarında, Kırıkkale – Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapılması maksadıyla 28 araç ve toplamda 678 koltuk kapasitesi için daha uygunluk görüşü verilerek, kapasite artırımına gidilmiştir. Bu uygunluk görüşleri 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 32 nci ve 30295 sayılı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 41/13 üncü (Tarifeli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır.) maddeleri hükümleri gereğince Kırıkkale ili

Şehirlerarası Otobüs Terminali ile Ankara ili AŞTİ Terminali arasında karşılıklı olarak ticari yolcu taşımacılığı yapılması şartı ile verilmiştir. Ancak artırımı yapılan bu araçların halen ilimiz terminali ile olan yer problemini çözemedikleri, konunun çözüm sürecinin halen devam ettiği, Yetki Belgesini alan taşımacıların terminallere girmeden ve terminal noktalarından çıkış almadan ve terminal dışından yolcu toplamak suretiyle taşımacılık yaptıkları, bu durumda

Kırıkkale – Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapılması maksadıyla yeni bir uygunluk görüşü verilmesi, mevcut problemin daha da büyümesine sebebiyet vereceği değerlendirildiğinden, şu an için talebin REDDİNE, uygun şartlar oluştuğunda ve tekrar talepte bulunulması durumunda konunun yeniden değerlendirilmesine” şeklinde / sayılı karar alınmıştır. Bu işlemin haricinde isimli şahıs adına başkaca alınan bir İl Trafik Komisyonu Kararı bulunmamaktadır. Bu aşamada müracaat sahibinin talebi ile ilgili olarak İl Trafik Komisyonu

Başkanlığımızca resen yapılabilecek bir işlem bulunmamakla birlikte, ilgilisinin iyi niyet göstergesi olarak Avrasya Terminal İşletmeleri A.Ş. Kırıkkale Otogar Müdürlüğü ile terminalde faaliyet göstereceklerine dair yer tahsisi konusunda aralarında yapacakları bir sözleşme veya protokol ile Komisyon Başkanlığımıza yeniden müracaat etmesi durumunda talebi mevcut arz/talep dengesi, taşıma düzeni ve güvenliği, mahalli ihtiyaç ve şartlar açısından değerlendirmeye alınacaktır.

2- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 32 nci ve 30295 sayılı Karayolu Taşıma

Yönetmeliği’nin 41/13 üncü maddesi (Tarifeli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır.) hükmüne amirdir. İlimizin Ankara iline yakın olması nedeni ile birçok vatandaşımız çeşitli nedenlerden dolayı Kırıkkale – Ankara, Ankara – Kırıkkale arasında seyahat etmektedir. Terminalde yeteri kadar firma ve araç bulunmasına ve seferlerin sık aralıklarla yapılmasına rağmen D4 türü yetki belgesi bulunan ya da uygun yetki belgesi olmayıp yetki belgesindeki belirtilen taşıma şekline aykırı olarak veya herhangi bir yetki belgesi olmayan ve korsan tabir edilen taşımacılar tarafından otogara yakın noktalarda bulunan, köprü altı, benzinlik istasyonu ve ara sokaklar üzerinde yolcu toplayarak, otogar çıkışında yapılan trafik denetimlerine tabi olmadan, bilet kesmeden Kanuna aykırı olarak taşımacılık yapılmaktadır. Bu durum ise trafik düzeni ve güvenliği açısından bir tehdit teşkil etmekte, terminal harici yapılan bu korsan taşımacılık çeşitli kanallar vasıtasıyla şikâyet edilmektedir.

Bu nedenle yukarıda açıklanan nedenlerden ötürü 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun

32 nci ve 30295 sayılı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 41/13 üncü maddesi (Tarifeli yolcu

taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır.) amir hükmüne istinaden

Şikâyetçinin talebinin çözümüne yönelik olarak Kurumumuz tarafından “DOSTANE

ÇÖZÜME” ulaşılamamaktadır.

3- İl Trafik Komisyonu Başkanlığımız arşiv kayıtlarının tetkikinden İsimli şahsın İl Trafik Komisyonu Başkanlımıza müracaat ettiği 18/05/2018 tarihinden önce yapılan

Komisyon toplantılarında; İsimli şahsın talebinin değerlendirildiği İl Trafik

Komisyonunun 22/01/2018 tarihli toplantısında / sayılı Komisyon kararı ile 4925 sayılı

Karayolu Taşıma Kanunu’nun 32 nci ve 30295 sayılı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 41/13 üncü (Tarifeli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır.)

maddeleri hükümleri gereğince Kırıkkale ili Şehirlerarası Otobüs Terminali ile Ankara ili AŞTİ

Terminali arasında karşılıklı olarak ticari yolcu taşımacılığı yapması şartı ile toplamda 168 koltuk kapasiteli 7 adet aracı ile Kırıkkale-Ankara arasında (D4) yetki belgesi alarak yolcu taşımacılığı yapmasının uyun görüldüğü, Yine isimli şahsın talebinin değerlendirildiği İl Trafik Komisyonunun 07/03/2018 tarihli toplantısında / sayılı komisyon kararı ile 4925 sayılı Karayolu

Taşıma Kanunu’nun 32 nci ve 30295 sayılı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 41/13 üncü (Tarifeli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır.) maddeleri hükümleri gereğince Kırıkkale ili Şehirlerarası Otobüs Terminali ile Ankara ili AŞTİ Terminali arasında karşılıklı olarak ticari yolcu taşımacılığı yapması şartı ile isimli şahsın sahibi olduğu plakalı 20 koltuk kapasiteli araç ve sonradan temin edeceği

20 koltuk kapasiteli 4 (dört) aracı ile Kırıkkale-Ankara arasında (D4) yetki belgesi alarak yolcu

taşımacılığı yapmasının uygun görüldüğü anlaşılmıştır.

Yukarıda bahsedilen / ve / sayılı iki karar ile birlikte, isimli şahsın İl Trafik Komisyonu Başkanlımıza müracaat ettiği 18.05.2018 tarihinden önce yapılan

Komisyon toplantılarında: Kırıkkale – Ankara arasında D4 Yetki Belgesi alarak ilk defa yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunmak isteyen terminalde yeri bulunmayan ve yetki belgesi ve terminalde yeri bulunup, araç ve koltuk kapasitesinde artırım yapmak için müracaatta bulunan taşımacıların taleplerinin görüşüldüğü İl Trafik Komisyonunun 07/03/2018 tarih ve / sayılı ve 06/04/2018 tarih ve /28 kararları Kırıkkale – Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapılması maksadıyla 28 araç ve toplamda 678 koltuk kapasitesi için daha uygunluk görüşü verilerek, kapasite artırımına gidilmiştir.

Bahse konu uygunluk görüşleri her ne kadar Kırıkkale ili Şehirlerarası Otobüs Terminali ile

Ankara ili AŞTİ Terminali arasında karşılıklı olarak ticari yolcu taşımacılığı yapması şartı ile verilmiş olsa da, bazı taşımacıların D4 türü Yetki Belgesini almasına karşılık araçlarının, terminallere girmeden ve terminal noktalarından çıkış almadan ve terminal dışından yolcu toplamak suretiyle taşımacılık yaptığı, terminalden terminale taşımacılık yapması şartını yerine getirmemesi üzerine İl Trafik komisyonunun 06/04/2018 tarihli toplantısından sonra 24/07/2018 tarihinde yapılan toplantıda İl Trafik Komisyonunun ve sayılı kararları ile aralarında şikâyetçi da bulunduğu toplam 4 taşımacının, Kırıkkale – Ankara arasındaki taşımacılık yapma talepleri yukarıda belirtilen nedenlerden ötürü reddedilmiştir. Ayrıca şikâyette bulunan şahsın terminalde yerinin bulunduğu dile getirilse de, isimli şahsın İl Trafik Komisyonu Başkanlımıza müracaat ettiği 18/05/2018 tarihli dilekçesinde terminalde yerinin bulunduğuna ya da yetki belgesini devraldığı kardeşi belirtilen tarihte terminalde yerinin bulunduğuna dair bilgi ve belge bulunmamaktadır. Kaldı ki talebinin reddine ilişkin / sayılı İl Trafik Komisyon kararının kendisine ulaşmasına müteakip ret kararına gerekçe gösterilen terminal sorunun çözümlendiğine ya da zaten terminalde yerinin bulunduğuna dair komisyon başkanlığımıza bir dönütte de bulunulmamıştır.

Bu hali ile şikâyetçinin iddiaları arasında bulunan terminalde yazıhanesi bulunduğu halde kendi şirketine araç kayıt hakkı verilmediği iddiasının gerçek dışı olduğu açıktır. Ayrıca

Avrasya Terminal İşletmeleri AŞ. Kırıkkale Otogar Müdürlüğünün 08/04/2019 tarihli yazısında isimli şahsın/firmanın terminallerinde herhangi bir faaliyetinin olmadığı belirtilmiştir.

Öte yandan süreç içerisinde gerek gerekse de isimli taşımacılar Avrasya Terminal İşletmeleri AŞ. Kırıkkale Otogar Müdürlüğünden yer almış olup, hali hazırda Kırıkkale Şehirlerarası Otobüs terminalinden hareketle, otogar çıkışında bulunan trafik noktasından çıkış alarak Ankara iline yolcu taşımacılığı yapmaktadır.

4- İl Trafik Komisyonu arşiv kayıtlarının tetkikinden Komisyon Başkanlığımızın 05/02/2013 tarih ve 2013/01 sayılı kararı ile 22/11/2011 tarih ve bila sayılı dilekçesinde plakalı 17+1 koltuk kapasiteli aracına ve yine 27/12/2011 tarih ve bila sayılı dilekçesinde birinci dilekçesine ek olarak verdiği dilekçede 17+1 koltuk kapasitesine sahip 9 araç, toplamda 10 araç ile Kırıkkale-Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapmak istediğinden

Ulaştırma Bakanlığından yetki belgesi almak için İl Trafik Komisyonundan istediği uygunluk görüşü talebi; İl Trafik Komisyonunun 19/03/2012 tarih ve 2012/01 sayılı kararı ile belirtilen güzergâhta taşımacılık yapan araç sayısı şu an için yeterli olduğundan talebin reddine karar verildiği, vekili Av. İl Trafik Komisyonunun 19/03/2012 tarih ve / sayılı kararının iptali istemiyle Kırıkkale İdare Mahkemesinin E: / numarasında açılan davada Mahkemenin 27/12/2012 gün ve K: / sayılı kararı ile dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesi ile İl Trafik Komisyonunun 19/03/2012 gün ve / sayılı kararının İptal edildiği, Kırıkkale İdare Mahkemesinin kararının uygulanması amacıyla vekili Av. tarafından yapılan başvuru üzerine İl Trafik Komisyonunun 05/02/2013 tarih ve / sayılı kararı ile 17+1 koltuk kapasiteli 10 (on) adet araç ile toplam 180 (yüzseksen) koltuk kapasitesiyle Kırıkkale – Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapmak için D4 yetki belgesi alabilmesi maksadıyla uygunluk görüşü verildiği anlaşılmış, yine isimli şahıs 26/03/2015 tarihli dilekçesi ile İl Trafik Komisyonunun / sayılı kararı ile 17+1 koltuk kapasiteli 10 araç için almış olduğu uygunluk görüşünü, 19+1 koltuk kapasitesine yükselterek

Kırıkkale – Ankara arasında ticari yolcu taşımacılığı yapma talebinde bununmuş, talebi İl

Trafik Komisyonunun 24/04/2015 tarihli toplantısında görüşülerek, isimli şahsın İl Trafik Komisyonunun / sayılı kararı ile 17+1 koltuklu toplamda 180 koltuk kapasiteli 10 araç için almış olduğu uygunluk görüşünün, 19+1 koltuklu toplamda 200 koltuk kapasitesine sahip 10 araç ile değiştirerek Kırıkkale – Ankara arasında ticari yolcu taşımacılığı yapma talebinin UYGUN olduğuna şeklinde / sayılı karar alınmıştır. Yetki Belgelerinin devri konusundaki iş ve işlemleri yapma yetkisi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı Bölge

Müdürlüklerinde bulunduğundan, yetki belgelerinin devri ile daha önceki hakların devam edip etmeyeceği konusundaki bilgiye ilgili Bakanlıktan ulaşılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

5- isimli şahsın İl Trafik Komisyonu Başkanlımıza müracaat ettiği 18/05/2018 tarihinde yürürlükte bulunan 08/01/2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Karayolları Taşıma Yönetmeliği’nin, 14. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç)

bendinin 3 üncü alt bendinin “yüz kilometreye kadar şehirlerarası taşımalarda; ilgili illerden alınacak, D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o illerdeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair ilgili İl Trafik Komisyonu veya UKOME kararlarını (bu illerden birinin veya her ikisinin il sınırları ile belediye sınırları aynı/çakışık olan bir il veya iller olması halinde ise ilgili büyükşehir belediyesi/belediyeleri UKOME kararlarını) Bakanlığa sunması ve Bakanlığa sunulacak kararlarda, düzenlenecek yetki belgesi için kullandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergâhları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasitelerinin belirtilmesi, şarttır” amir hükmünden, D4 yetki belgelerine araç kayıt hakkı için İl Trafik Komisyonu kararının gerekli olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkeme kararı gereği araç kayıt hakkı hâlihazırda var olan bir yetki belgesinin devrolması durumunda bu hakkın aynen devam edip etmeyeceği ve devir durumunda yeniden İl Trafik

Komisyonu kararı gerekip gerekmeyeceği hususunda hukuki görüş ve açıklamaların, yetki belgelerinin devri konusundaki iş ve işlemleri yapma yetkinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı Bölge Müdürlüklerinde bulunması nedeni ile istenilen bilgiye ilgili Bakanlıktan ulaşılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

6- isimli şahsın kurumunuza yapmış olduğu şikâyet başvurusunun Valiliğimizi ilgilendiren kısmı 18/05/2018 tarihli dilekçesi ile kardeşinden devraldığını belirttiği yetki belgesine 9 adet 19+1 koltuk kapasiteli araç daha kayıt ettirmek için uygunluk görüşü verilmesi talebinin görüşüldüğü İl Trafik Komisyonunun 24/07/2018 tarihli toplantısında “2018 yılı içerisinde İl Trafik Komisyonumuzun 22/01/2018, 07/03/2018 ve 06/04/2018 tarihli toplantılarında, Kırıkkale Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapılması maksadıyla 28 araç ve toplamda 678 koltuk kapasitesi için daha uygunluk görüşü verilerek, kapasite artırımına gidilmiştir. Bu uygunluk görüşleri 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 32 nci ve 30295 sayılı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 41/13 üncü (Tarifeli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır.) maddeleri hükümleri gereğince Kırıkkale ili

Şahsın talebinin reddedilmesinin kanuni değerlendirmesi ilgili komisyon kararında belirtilmiş olup, alınan karar arz-talep, taşıma düzeni ve güvenliği, mahalli ihtiyaç ve şartlar açısından hukuka uygun olarak alınmıştır. Anayasa’nın 125’inci maddesinde yer alan “idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır” hükmü gereğince, tesis edilen / sayılı İl

Trafik Komisyonu Kararına karşı İdare Mahkemelerine başvuru yolu açıktır.

7- Şikâyetçi ile kurumumuz arasında Valilik Makamından 18/05/2018 tarihli ile havaleli, kardeşinden devraldığını belirttiği yetki belgesine 9 adet 19+1 koltuk kapasiteli araç daha kayıt ettirmek için uygunluk görüşü verilmesi talebinin yer aldığı dilekçe ve ekleri, talebinin İl Trafik

Komisyonunda görüşüleceğine dair yazımız ve talebine istinaden, alınan / sayılı İl

Trafik Komisyonu kararının, gönderildiğine dair 07.08.2019 tarihli yazışma yapılmıştır. Yetki

Belgesi alınması ve mevcut yetki belgelerine araç kaydedilmesi maksadıyla uygunluk görüşü verilmesi iş ve işlemlerinin o dönemdeki mevzuat çerçevesinde Belediye Başkanlıklarınca yapılıyor olması nedeni ile kurumunuza yapılan müracaat ile ilgili olarak Kırıkkale Belediye

Başkanlığınca da şahsın 19/12/2019 tarihli ve sayılı başvurusuna 14.02.2019 tarih ve

E. sayılı yazı ile cevap verildiği anlaşılmıştır. Ayrıca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının isimli şahsın 20/03/2019 tarihli Kırıkkale – Ankara güzergahındaki mevcut D4 yetki belgesine 19+1 koltuk kapasiteli 9 taşıt daha eklenmesi talebinde bulunduğu dilekçesine istinaden Valiliğimizden görüş sorulduğu yapılan çalışmalar kapsamında Avrasya Terminal

İşletmeleri AŞ. Kırıkkale Şehirlerarası Otobüs Terminali Müdürlüğüne müracaatçının terminallerinde bir faaliyetinin bulunup bulunmadığı hususunda yazı yazılmış, alınan 08/04/2019 tarihli cevabi yazı ile bahse konu şahsın terminallerinde herhangi bir faaliyetinin olmadığı bildirilmiştir. Alınan cevabi yazı ışığında hazırlanan rapor doğrultusunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına 16/04/2019 tarihli cevabi yazı yazılmıştır.

8- Ankara – Kırıkkale güzergahında D4 türü yetki belgesi bulunan taşımacılara, otogara yakın noktalarda bulunan, köprü altı, akaryakıt istasyonu ve ara sokaklar üzerinde yolcu toplayarak, otogar çıkışında yapılan trafik denetimlerine tabi olmadan, bilet kesmeden Kanuna aykırı olarak yapılan yolcu taşımacılıkları, taşımacılara cazip gelmektedir, bu durumun trafik düzeni ve güvenliği açısından bir tehdit teşkil ettiği yadsınamaz bir gerçektir. Vatandaşlarımızın can ve mal güvenliklerinden emin oldukları huzurlu bir ortamda ve mevcut kanunlar içerisinde seyahat etmeleri ve aynı şekilde hizmet verenlerin de huzurlu bir şekilde işlerini yapabildikleri bir ortamın oluşturulmasının sağlanması ve yaşanılan aksaklıkların en aza indirilmesi maksadıyla gerekli tedbirlerin alınması zaruri hale gelmektedir. Hal böyle iken bu duruma olumsuz katkı yapacak bir talep doğrultusunda İl Trafik Komisyon Başkanlığımızın isimli şahsın talebine karşılık almış olduğu / sayılı kararının yerinde bir karar olduğu açıktır…” açıklamasına yer verilmiştir.

4. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığından alınan 31/03/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “…UKOME Genel Kurulunun 09/08/2007 gün ve / sayılı kararı ile 100 km.ye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımaları ile mücavir alan dışındaki ilçe, belde ve köylerden Ankara şehir merkezine yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan firmaların halen faaliyette bulunan AŞTİ’nin şehirlerarası taşımacılığa uygun hizmet verdiği, şehrin gelişimi ve nüfus artışı göz önüne alındığında uzun yıllar daha bu hizmeti verebileceği, diğer taraftan

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanan 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı doğrultusunda sonraki yıllar için belirlenen yerlere aktarma merkezlerinin yapılmasının planlanması nedeniyle, AŞTİ’nin kullanılmasına devam edilmesi yönünde karar alınmıştır.

UKOME Genel Kurulunun 28/10/2010 gün ve / sayılı ve 20/05/2014 gün ve / sayılı Kararları ile ticari olarak şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan araçların şehrimiz içindeki güzergâhı ve terminal alanlarına ilişkin olarak düzenlemeler getirildiği bu düzenlemelerin, 2918 sayılı Karayolu Trafik Kanunu ve bağlı Trafik Yönetmeliği, 4925 sayılı

Karayolu Taşıma Kanunu ve bağlı Karayolu Taşıma Yönetmeliği, 5216 sayılı yasanın 7. ve 9.

maddeleri ve bağlı Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde belirlenmektedir.

Şikâyetçi 09/01/2018 tarih ve kurum sayılı dilekçesi 02/05/2018 tarihinde yapılan UKOME Genel Kurulunda görüşülerek “ mevcut D4 yetki belgesine kayıtlı 1 (bir) adet 17 koltuk kapasiteli aracının yanında sonradan temin edeceği 4 (Dört) adet 20 şer koltuk kapasiteli ticari araç ile UKOME‘nin / sayılı kararıyla belirlenen (19 Mayıs Bulvarı (Kırıkkale Yolu),Turgut Özal Bulvarı, Etlik Caddesi, Eşref Bitlis

Caddesi, İvedik Kavşağı, İvedik Caddesi, Fatih Sultan Mehmet Bulvarı, Anadolu Bulvarı, Sabancı Bulvarı, AŞTİ dönüş aynı) güzergâhı kullanarak Ankara AŞTİ – Kırıkkale şehir terminali arasında D4 Yetki Belgesi kapsamında ticari yolcu taşımacılığı yapmasının uygun olacağı” yönünde / sayılı UKOME Genel Kurulu Kararı alındığı ve 08/05/2018 tarih ve E. sayılı yazımız ile söz konusu UKOME kararının kendisine posta yolu ile tebliğ edildiği hususları belirlenmiştir.” açıklamasına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 6. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 7. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu

Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar…. İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.” hükmüne, 7.1. “Genel kural” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.” hükmüne, 7.2. “Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti” başlıklı 5 inci maddesinde; “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur…Taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtların niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta bulunması gereken taşıt kartı verilir. Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.” hükmüne, 7.3. “İdarî para cezaları” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir…” hükmüne, 7.4. “Terminal” başlıklı 32 nci maddesinde; “Düzenli seferli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması esastır…Yolcu taşımacılarının, en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak veya birlikte sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkını haiz olmaları zorunludur. Aynı terminalden, nitelik ve niceliğine göre birden fazla taşımacı yararlanabilir.

Eşya taşımacılığında terminal bulundurma zorunluluğu aranmaz. Terminallerin özellikleri yönetmelikle belirlenir.” 7.5. “Yönetmelik” başlıklı 34 üncü maddesinde; “Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde;… Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır.” hükmüne, 8. 08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma

Yönetmeliği’nin “Yetki belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu

Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, …ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur.” hükmüne, 8.1. “Yetki belgesi türleri” başlıklı 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında; “D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. … Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: ç)

D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir.” hükmüne, 8.2. “İliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımaları” başlıklı 7 nci maddesinde; “(Değişik:RG-15/11/2019-30949) (1) Bu Yönetmeliğe göre düzenlenecek D4 yetki belgesi talep edenlerin; a) İliçi taşımalarda; talep sahibinin merkezi adresinin bulunduğu ilin İl Trafik Komisyonundan alınacak D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair İl Trafik Komisyonu kararını Bakanlığa sunmaları, b) Yüz kilometreye kadar şehirlerarası taşımalarda; ilgili illerden alınacak, D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o illerdeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair ilgili İl Trafik Komisyonu veya UKOME kararlarını (bu illerden birinin veya her ikisinin il sınırları ile belediye sınırları aynı/çakışık olan bir il veya iller olması halinde ise ilgili büyükşehir belediyesi/belediyeleri UKOME kararlarını) Bakanlığa sunması ve Bakanlığa sunulacak kararlarda, düzenlenecek D4 yetki belgesi için kullandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasitelerinin belirtilmesi şarttır.” hükmüne, 8.3. “Mevzuata uygun taşımacılık, yetki belgelerinin devredilemeyeceği ve genel yasaklar” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Yetki belgeleri, satılamaz ve devredilemez.” hükmüne, 8.4. “Sınırlamalar, kısıtlamalar ve geçici düzenlemeler” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunanların sayısı, yolcu ve eşya taşıma kapasiteleri ile bu husustaki potansiyel, yetki belgelerinde kayıtlı taşıtların durumu, haksız rekabetin önlenmesi, kamu yararının gözetilmesi, atıl kapasite oluşumunun ve kaynak israfının önlenmesi, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesi ve/veya sayısında, taşıt sayıları ve/veya kapasitelerinde, taşıma hatlarında veya güzergahlarında sınırlamalar, kısıtlamalar ve/veya belirli bir süreyle sınırlı geçici düzenlemeler yapabilir.” hükmüne, 8.5. “Yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları” başlıklı 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde; “D4 yetki belgesi için başvuranların:…2) (Değişik: RG31/12/2018-30642 4. Mükerrer) 7 nci maddenin birinci fıkrasındaki gereklilikleri sağlaması şarttır….” hükmüne, 8.6. “Yetki belgelerinin süresi” başlıklı 17 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında verilen ve yenilenen yetki belgelerinin süresi 5 yıldır.” hükmüne, 8.7. “Devir olarak kabul edilmeyecek haller ile bölünme, birleşme ve tür değişikliği” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Aşağıdaki haller yetki belgesi devri olarak kabul edilmez. Buna göre; a) Gerçek kişilerde, yetki belgesi sahibinin talebi üzerine; yetki belgesi, babası veya annesi veya eşi veya çocukları veya kardeşleri arasında bulunan bir gerçek kişi adına düzenlenebilir. Eğer yetki belgesi sahibine bu Yönetmeliğin geçici maddeleri ile tanınmış muafiyetler varsa; bu muafiyetler yeni yetki belgesi sahibi için geçerli olmaz. Yetki belgesinin yeni sahibi adına düzenlenebilmesi için bu Yönetmelikte öngörülen şartların sağlanması zorunludur.” 8.8. “Alt düzenleyici işlemler” başlıklı 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Bu

Yönetmelik hükümlerinin uygulanması amacıyla, Bakanlıkça alt düzenleyici işlemler yapılabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin ticari yolcu taşımacılığı yapabilme faaliyetine ve ilave araç kaydına izin verilmesi talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Uyuşmazlık konusu özetle; şikâyetçinin ticari yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan ve iflas eden kardeşi tarafından devredilen D4 yetki belgesini ve faaliyetleri tekrar başlatmak istediğinde 1 adet araç için kayıt hakkı verildiği, İl Trafik Komisyonu Kararı getirmeden araç kaydı yapılmayacağının söylendiği, oysa devredilen D4 yetki belgesinin zaten mahkeme kararı gereğince 10 adet araç kaydı hakkının bulunduğu ve bu şartın öne sürülmemesi gerektiği, Kırıkkale İl Trafik Komisyonunun içeride yazıhanesi olan kendi şirketine araç kayıt hakkı verilmezken yazıhanesi olmayan Altınışık Turizme ve Boyter Turizme bu hakkın verilmesinin haksızlık olduğu iddiaları ve araç kaydına izin verilip faaliyetine devam etme talebinin reddedilmesi işlemine itirazı hakkındadır.

11. Ulaştırma Bakanlığı tarafından söz konusu iddialara ve talebe ilişkin olarak özetle; şikâyetçinin D4 yetki belgesi düzenlenmesinde bir sakınca olmadığına dair İl Trafik

Komisyonu kararını Bakanlığa sunamadığı, söz konusu firmalar adına ( ve

Turizm) düzenlenmiş herhangi bir yetki belgesinin bulunmadığı, şikâyetçinin kardeşi 12/02/2016 tarihli müracaatıyla adına düzenlenen D4 yetki belgesini, yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı bulunan 1 adet taşıtla birlikte kardeşi devretmek üzere müracaatta bulunduğu ve bu talebin 21/03/2016 tarihinde karşılandığı, lehine çıkan bir mahkeme kararının, yetki belgesinin yeni sahibi olan için de uygulanmasının mümkün olmadığı, D4 taşıt belgesine taşıt ilave edilmesi talebine ilişkin uygunluk yazısının Bakanlıklarına ibraz edilemediği, 11.1. Kırıkkale Valiliği tarafından söz konusu iddialara ve talebe ilişkin olarak özetle; İl Trafik Komisyonu Kararı alabilmek için vermiş olduğu 18/05/2018 tarihli dilekçesinin, Komisyonun 2018 yılında 28 araç ve toplamda 678 koltuk kapasitesi için daha uygunluk görüşü vererek kapasite artırımına gidilmesi, ancak artırımı yapılan bu araçların halen terminal ile olan yer problemini çözemedikleri, taşımacıların terminal dışından yolcu toplamak suretiyle taşımacılık yaptıkları, bu durumda yeni bir uygunluk görüşü verilmesinin mevcut problemin daha da büyümesine sebebiyet vereceği, Kırıkkale – Ankara, Ankara – Kırıkkale arasında seyahat hizmeti veren terminalde yeteri kadar firma ve araç bulunmasına ve seferlerin sık aralıklarla yapılmasına rağmen D4 türü yetki belgesi bulunan ya da uygun yetki belgesi olmayıp yetki belgesindeki belirtilen taşıma şekline aykırı olarak veya herhangi bir yetki belgesi olmayan ve korsan tabir edilen taşımacılar tarafından otogara yakın noktalarda bulunan, köprü altı, benzinlik istasyonu ve ara sokaklar üzerinde yolcu toplayarak, otogar çıkışında yapılan trafik denetimlerine tabi olmadan, bilet kesmeden Kanuna aykırı olarak taşımacılık yapıldığı, bu nedenlerle aralarında şikâyetçi da bulunduğu toplam 4 taşımacının, Kırıkkale – Ankara arasındaki taşımacılık yapma taleplerinin reddedildiği, Komisyona müracaat ettiği 18/05/2018 tarihli dilekçesinde terminalde yerinin bulunduğuna ya da yetki belgesini devraldığı kardeşi belirtilen tarihte terminalde yerinin bulunduğuna dair bilgi ve belge bulunmadığı, şikâyetçinin terminalde yazıhanesi bulunduğu halde kendi şirketine araç kayıt hakkı verilmediği iddiasının gerçek dışı olduğu, ayrıca Avrasya Terminal İşletmeleri AŞ. Kırıkkale Otogar Müdürlüğünün 08/04/2019 tarihli yazısında “ isimli şahsın/firmanın terminallerinde herhangi bir faaliyetinin olmadığı” şeklinde cevap verildiği, gerek gerekse de isimli taşımacıların süreç içerisinde terminalden yer aldıkları ve yolcu taşımacılığı yaptıkları belirtilmiştir.

12. Somut olayda; şikâyetçinin kardeşi 22/11/2011 tarihli dilekçesinde 1 adet aracına ilave 9 araç olmak üzere toplamda 10 araç ile Kırıkkale-Ankara arasında yolcu taşımacılığı yapmak istediğinden Ulaştırma Bakanlığından yetki belgesi almak için İl Trafik

Komisyonundan istediği uygunluk görüşü talebinin; belirtilen güzergâhta taşımacılık yapan araç sayısı yeterli olduğundan İl Trafik Komisyonunun 19/03/2012 tarihli kararı ile reddedildiği, söz konusu kararın iptali istemiyle Kırıkkale İdare Mahkemesinin E: / numarasında açılan davada Mahkemenin 27/12/2012 gün ve K: / sayılı kararı ile dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle iptal kararı verildiği, anılan karara

İl Trafik Komisyonunun 05/02/2013 tarihli kararı ile uyularak uygunluk görüşü verildiği, 12/02/2016 tarihli müracaatıyla adına düzenlenen D4 yetki belgesini, yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı bulunan 1 adet taşıtla birlikte kardeşi devretmek üzere yapmış olduğu müracaatın Bakanlık tarafından uygun bulunarak 21/03/2016 tarihinde devrin yapıldığı, şikâyetçinin 02/10/2017 tarihli dilekçesi ile Kırıkkale İdare

Mahkemesi’nin 27/12/2012 tarih ve K: / sayılı kararının kendisi içinde geçerli olduğu gerekçesiyle D4 yetki belgesi eki taşıt belgesine 6 adet taşıt ilavesi talebinde bulunduğu, 05/10/2017 tarihli yazı ile Bakanlık tarafından talebin reddedildiği, şikayetçinin 09/01/2018 tarihli dilekçesi ile “mevcut D4 yetki belgesine kayıtlı 1 (bir) adet 17 koltuk kapasiteli aracının yanında sonradan temin edeceği 4 (Dört) adet 20’şer koltuk kapasiteli ticari araç ile ticari yolcu taşımacılığı yapma” talebinin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım

Koordinasyon Müdürlüğünün / sayılı kararı ile uygun görüldüğü, şikayetçinin 18/05/2018 tarihli dilekçesi ile kardeşinden devraldığını belirttiği yetki belgesine 9 adet araç daha kayıt ettirmek için uygunluk görüşü verilmesi talebinin İl Trafik Komisyonunun 24/07/2018 tarihli toplantısında reddedildiği, 12.1. Şikâyetçinin 20/03/2019 tarihli dilekçesi ile D4 yetki belgesi eki taşıt belgesine 19+1 koltuk kapasiteli 9 adet taşıt ilave talebinde bulunduğu, bunun üzerine Bakanlık tarafından ilgili idarelerden görüş talebinde bulunulduğu, muhatap idarelerden Ankara Büyükşehir Belediye

Başkanlığının 05/04/2019 tarihli yazısı ile olumlu görüş verildiği, Kırıkkale Belediye

Başkanlığının 16/04/2019 tarihli yazısı ile “…arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından Belediyemizce uygun bulunmamıştır” şeklinde olumsuz görüş verildiği, Kırıkkale Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinin 18/04/2019 tarihli yazısı ile olumlu görüş verildiği, Ankara Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinin 06/05/2019 tarihli yazısı ile “Trafik yoğunluğu ve trafik güvenliği de göz önüne alınarak Ankara Büyükşehir sınırları içerisindeki güzergahın Ankara şehir merkezine girmeyecek şekilde belirlenmesi, aksi yönde yapılacak uygulamada Birliğimize bağlı şoför odalarımızın üyeleri zarar göreceğinden söz konusu işleme karşı muvafakatimizin bulunmadığı” şeklinde cevap verildiği, anılan talebinde Bakanlık tarafından muhatap idarelerden alınan görüşler doğrultusunda 19/08/2019 tarihli yazı ile reddedildiği, halen şikâyetçi adına düzenlenen D4 yetki belgesi eki taşıt belgesinde hiçbir taşıtın kayıtlı bulunmadığı gibi, şikâyet sahibinin aktif vergi mükellefiyetinin bulunmaması nedeniyle, bahse konu D4 yetki belgesi kapsamındaki faaliyetlerinin durdurulduğu anlaşılmıştır.

13. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 4925 sayılı Karayolu Taşıma

Kanunu’nun 5 inci maddesi uyarınca taşımacılık yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu ve Bakanlık tarafından yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebileceği, 32 nci maddesi uyarınca yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılmasının esas olduğu, yolcu taşımacılarının, en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak veya birlikte sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkını haiz olmalarının zorunlu olduğu, anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan

Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde D4 yetki belgesinin ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verileceği, 7 nci maddesinde D4 yetki belgelerinin bu Yönetmeliğin getirdiği sorumluluk, yükümlülük ve yetki belgesi alma zorunluluğu dikkate alınarak Bakanlığın, seyahatin başladığı ve seyahatin bittiği illerde taşınacak yolcu bakımından arz/talep dengesi ile kullanılacak güzergâh ve kalkış/varış noktaları ile o ildeki mevcut diğer taşımacıların trafik bakımından taşıma düzenini etkilemeyeceğine dair alacağı karara istinaden düzenleneceği, 11 inci maddesinin birinci fıkrasında Bakanlık tarafından yetki belgelerinin verilmesi ve/veya sayısında, taşıt sayıları ve/veya kapasitelerinde, taşıma hatlarında veya güzergahlarında sınırlamalar, kısıtlamalar ve/veya belirli bir süreyle sınırlı geçici düzenlemeler yapabileceği, 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde D4 yetki belgesi için başvuranların 7 nci maddenin birinci fıkrasındaki gereklilikleri sağlamasının şart olduğu, 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında Yönetmelik hükümlerinin uygulanması amacıyla, Bakanlıkça alt düzenleyici işlemlerin yapılabileceği düzenlenmiştir.

14. Diğer taraftan, 31/12/2018 tarihinde yapılan değişikliklerden önce yürürlükte olduğu haliyle

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde D4 yetki belgesi için başvuranların D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair alınacak ilgili İl Trafik

Komisyonu veya UKOME kararlarının (bu illerden birinin veya her ikisinin il sınırları ile belediye sınırları aynı/çakışık olan bir il veya iller olması halinde ise ilgili büyükşehir belediyesi/belediyeleri UKOME’lerinden) Bakanlığa sunulmasının şart olduğunun hüküm altına alındığı, 7 nci maddesinde D4 yetki belgelerinin seyahatin başladığı ve seyahatin bittiği il valiliklerindeki merkezin/komisyonun uygun kararlarına istinaden düzenleneceği ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususların Bakanlıkça düzenleneceğinin hüküm altına alındığı anlaşılmıştır.

15. Buna göre; D4 yetki belgesi ile ilgili taleplerin, daha önce Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin mülga 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 2 nci ve 3 üncü alt bentleri kapsamında UKOME veya il/ilçe Trafik Komisyon kararlarına istinaden değerlendirildiği,

ancak Danıştay 15. Dairesinin 06/06/2018 tarihli ve Esas No: / ve Karar No:

/ sayılı kararıyla anılan bentlerin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, 31/12/2018 tarih ve 30642 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Karayolu

Taşıma Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasında ve 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (ç) bendinin 2 nci alt bendinde değişiklik yapıldığı anlaşılmıştır.

16. Bu kapsamda Bakanlığın 03/01/2019 tarih ve 330 sayılı yazısı ile D4 yetki belgesine ilişkin taleplerde; kullanılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasiteleri ile arz/talep dengesi ve taşıma düzeni açısından sakınca olup olmadığına ilişkin; yüz kilometreye kadar şehirlerarası taşımalarda taşıma yapılacak olan ilgili illerde bulunan, Valilik, Belediye, Muhtarlık, Ticaret/Sanayi ve Esnaf Odaları nezdinde inceleme yapılması suretiyle gerekli değerlendirmenin yapılması ve bunun neticesinde ilgili taleplerin karşılanmasına karar verildiği, 26/02/2019 tarih ve 13601 sayılı yazı ile de, 03/01/2019 tarih ve 330 sayılı yazıdan önce alınmış herhangi Ukome/İl Trafik Komisyonu kararlarının dikkate alınmaması gerektiğinin Bölge Müdürlüklerine bildirildiği anlaşılmaktadır.

17. Söz konusu düzenleme yapma yetkisinin mevzuat tarafından Bakanlığa tanındığı, bu yetki kapsamında Bakanlık tarafından yukarıda yer verilen talimat yazılarının hazırlandığı ve şikâyete konu işlemlerin bu kapsamda yapıldığı anlaşılmakla birlikte, Yönetmeliğin 7 nci maddesinde 15/11/2019 tarihinde yapılan değişiklikten sonra Ukome/İl Trafik Komisyonu kararları doğrultusunda işlem yapılması gerektiği, Valilik, Belediye, Muhtarlık, Ticaret/Sanayi ve Esnaf Odaları nezdinde inceleme yapılması suretiyle gerekli değerlendirmenin yapılmasının yanlış olacağı, ancak şikâyete konu işlemler bu tarihten önce yapıldığından yapılan işlemlerin 15/11/2019 tarihli değişiklik kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.

18. Öte yandan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde yetki belgelerinin devredilemeyeceği, ancak

23 üncü maddesinin birinci fıkrasında yetki belgesi sahibinin talebi üzerine kardeşi adına

düzenlenmesinin yetki belgesi devri olarak kabul edilmeyeceği belirtilmiştir. Aynı fıkrada yetki belgesi sahibine bu Yönetmeliğin geçici maddeleri ile tanınmış muafiyetlerin yeni yetki belgesi sahibi için geçerli olmayacağı ve yetki belgesinin yeni sahibi adına düzenlenebilmesi için Yönetmelikte öngörülen şartların sağlanmasının zorunlu olduğu da hüküm altına alınmıştır.

19. Ayrıca şikâyetçinin kardeşinin Ankara-Kırıkkale arasında yolcu taşımacılığı yapma talebinin reddine ilişkin verilen 24/02/2012 tarihli İl Trafik Komisyonu Kararının iptaline ilişkin 27/12/2012 tarihli ve E: sayılı Kırıkkale İdare Mahkemesi kararının “yetki belgesi bulunmak suretiyle anılan güzergahta çalışan araç sayısının ve yolcu kapasitesinin güncel olarak tespit edilmeksizin, eksik inceleme ve tespitlere dayanılarak tesis edildiği” gerekçesiyle verildiği anlaşılmaktadır.

20. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; taşımacılık yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu ve Bakanlık tarafından yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirilebileceği, Bakanlığın, taşınacak yolcu bakımından arz/talep dengesi ile kullanılacak güzergâh ve kalkış/varış noktaları ile o ildeki mevcut diğer taşımacıların trafik bakımından taşıma düzenini etkileyip etkilemeyeceğine dair karar alma ve yetki belgelerinin verilmesi ve/veya sayısında, taşıt sayıları ve/veya kapasitelerinde, taşıma hatlarında veya güzergahlarında sınırlamalar, kısıtlamalar ve/veya düzenlemeler yapabilme yetkisinin bulunduğu, öte yandan, yolcu taşımacılığının terminalden yapılmasının ilgili mevzuata göre zorunlu olduğu, ancak şikayetçinin terminalde yazıhanesinin bulunmadığı, bu kapsamda somut olayda mevzuat tarafından verilen yetki kapsamında, arz-talep dengesi, araç sayısı ve kapasite durumu değerlendirilerek Valilik, Belediye, Muhtarlık, Ticaret/Sanayi ve Esnaf

Odaları nezdinde yapılmış olan inceleme doğrultusunda şikayetçinin de bulunduğu toplam 4 taşımacının talebinin reddedildiği, 20.1. İlgili mevzuata göre şikâyetçinin kardeşi tarafından devrolan yetki belgesinin düzenlenebilmesi için Yönetmelikte öngörülen şartların sağlanmasının zorunlu olduğu, tanınan muafiyetlerin geçerli olmayacağının hüküm altına alındığı, bu kapsamda 1 adet araçla devrolan D4 yetki belgesine araç ilavesinin izne tabi olacağı açık olduğu, şikâyetçinin kardeşi lehine sonuç doğuran mahkeme kararının şikâyetçiye araç ilave izni verilmesi sonucunu doğurmayacağı, açıklanan gerekçelerle İdare tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, Şikâyetçinin ticari yolcu taşımacılığı yapabilme faaliyetine ve ilave araç kaydına izin verilmesi talebinin REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞINA ve KIRIKKALE

VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi