|
ÖZET: Başvuran, oğlunun tip 1 diyabet hastası olması nedeniyle evine yakın bir liseye nakil talep etmiştir. Ancak Milli Eğitim Bakanlığı, öğrenci nakil işlemlerinin Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği çerçevesinde yürütüldüğünü ve Sağlık Bakanlığı’nın görüşüne göre tip 1 diyabetin, öğrenci nakillerine esas teşkil eden hastalıklar listesinde yer almadığını belirtmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebi, kontenjan şartı aranmaksızın nakil yapılabilmesi için gerekli olan sağlık durumu belgelendirilmediğinden reddedilmiştir.
Değerlendirmeler sonucunda, tip 1 diyabet hastalığının lise çağındaki öğrencilerin kendi başlarına sürdürebileceği bir yaşam tarzı gerektirdiği ve bu nedenle hastalığın nakil işlemlerine esas teşkil eden hastalıklar listesine eklenmesinin uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuranın talebinin reddi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, bu nedenle başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5033-S.21.8175
BAŞVURU NO : 2020/99708
KARAR TARİHİ : 29/03/2021
RET KARARI
BARTIN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın oğlunun tip 1 diyabet hastası olması nedeniyle evine yakın liselerden birine naklinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; başvuran Kocaeli’den Bartın’a taşındığını, oğlunun tip 1 diyabet hastası olduğunu ve günde 4 defa insülin alması gerektiğini, evine yakın iki lise bulunduğunu ancak kontenjan açılmadığı için nakil yaptırmadığını belirterek oğlu in Bartın’da evine yakın liselerden birine naklinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı’ndan 12/11/2020 tarihli ve
S. sayılı, 13/01/2021 tarihli ve S. sayılı yazılarımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Milli Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 01/12/2020 tarihli ve E. sayılı, 18/01/2021 tarihli ve E sayılı cevabi yazılarda özetle; 2.1. ’un Kocaeli’den Bartın’a taşındığını, oğlunun “Tip 1 Diyabet Hastası” olduğunu ve günde 4 defa insülin alması gerektiğini, evine yakın iki lise bulunduğunu ancak kontenjan açılmadığı için nakil yaptırmadığını belirterek oğlu ‘in Bartın’da evine yakın liselerden birine naklinin yapılması talebi hakkındaki başvurusunun incelendiği, 2.2. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okullar arasında nakil ve geçişleri hakkında iş ve işlemlerin 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında yürütüldüğü, 2.3. Aynı konu hakkındaki başka bir başvuru üzerine Tip 1 Diyabetes Mellitus hastalığı tanısının Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Milli Eğitim Bakanlığına göndermiş olduğu tanı listesinde yer alıp alamayacağına ilişkin görüş talebinde bulunulduğu; ancak Sağlık
Bakanlığından alınan cevabi yazıda; “kontrol altında sürekli tedaviyi gerektiren hastalıklar ile aile bireylerinin yakın takibini gerektiren hastalığı bulunan öğrencilerin okullar arasında ikamet adreslerine yakın okullara nakil taleplerinin yerine getirilmesi yönünde konun uzmanları tarafından 29.07.2019 tarihinde oluşturulan hastalıkların ICD Kod ve Tanı Listesine anılan
Yönetmelik revizyon çalışmaları kapsamında, Tip 1 Diyabet tanısının oluşturulacak komisyonda yeniden değerlendirilebileceği ve tanının söz konusu listeye eklenmesinin şu an için uygun olmayacağı” yönünde görüş bildirildiği, 3. Başvuru konusu ile ilgili olarak Sağlık Bakanlığı’ndan 08/02/2021 tarihli ve S.
sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen E- sayılı cevabı yazı ve eklerinde özetle; 3.1. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
Başkanlığının 06.10.2020 tarihli ve E. sayılı yazısı ve ekinde, Sağlık Bakanlığı Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan, “Öğrenci Nakillerine Esas ICD Kod ve Tanı Listesi” hakkındaki Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı görüşünün; “Tip 1 diyabet, sağlıklı beslenme, egzersiz yapma, kan şekeri ölçme ve insülin uygulanmasını içeren yaşam tarzını gerektiren bir durumdur. Tip 1 diyabetli çocuklara bu yaşam tarzı tanı aldıktan hemen sonra yapılan eğitimlerle benimsetilmektedir. İlkokul çağındaki çocuklar, kan şekeri ölçümü ve insülin yapılması konusunda yakınlarının desteğine ihtiyaç duyabilmektedir ancak lise çağındaki çocukların gelişimi bu yaşam tarzını kendi başlarına sürdürebilecek niteliktedir. Ayrıca okulda diyabet programı ile okul hemşireleri, sınıf öğretmenleri ve hatta sınıf arkadaşlarına diyabet konusunda çeşitli eğitimler yapılmakta ve Tip 1 diyabetli çocuklarımızın çevresindeki bireyler bilgilendirilerek çocuklarımız desteklenmektedir. Tüm bu nedenlerle Tip 1 diyabet hastalığının öğrenci nakillerine esas ICD kod ve tanı listesine eklenmesi uygun değildir.” şeklinde olduğu, 3.2. Sağlık Bakanlığı Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 23/10/2020 tarihli ve sayılı yazısında, Çocuk Endokrinoloji Kliniği görüşünün, “Tip 1 diyabetes mellitus sağlıklı beslenme, egzersiz, kan şekeri ölçme ve insülin uygulanmasını içeren yaşam tarzını gerektiren bir hastalıktır. Tip 1 diyabetes mellituslu çocukların yaşam tarzı tanı aldıktan hemen sonra yapılan eğitimlerle başlamakta ve süreğen şekilde devam etmektedir. Lise çağındaki çocukların gelişimi bu yaşam tarzını kendi başlarına sürdürebilecek niteliktedir. Ayrıca okulda diyabet programı ile okul hemşireleri, sınıf öğretmenleri ve hatta sınıf arkadaşlarına diyabet konusunda çeşitli eğitimler yapılmakta ve Tip 1 diyabetli çocuklarımızın çevresindeki bireyler bilgilendirilerek çocuklarımız desteklenmektedir. Tüm bu nedenlerle Tip 1 diyabet hastalığının öğrenci nakillerine esas ICD kod ve tanı listesine eklenmesi uygun değildir.” şeklinde olduğu, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun;
6.1 “Kanunun kapsamı” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun, Türk milli eğitiminin
düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsar.”, 7. 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel örgün ortaöğretim kurumlarında eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişe ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 7.2. “Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu” başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1)Birden fazla ortaöğretim kurumu bulunan okullar arasında koordinasyonu sağlamak üzere millî eğitim müdürlükleri bünyesinde her ders yılı sonunda öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu kurulur.
Komisyon millî eğitim müdürünün görevlendireceği şube müdürünün başkanlığında; özel eğitim hizmetleri kurulu başkanı, Bakanlığın ortaöğretim, mesleki ve teknik eğitim, din öğretimi ve özel öğretim kurumları genel müdürlüklerine bağlı birer okul müdüründen oluşturulur ve görev süresi bir sonraki ders yılı sonuna kadar devam eder. Komisyonda, yabancı uyruklu öğrencilerin iş ve işlemlerinde ayrıca ilgili kurumdan yetkili bir temsilciye de yer verilir.
…
(7) Komisyon; temel eğitimden ortaöğretime geçiş sistemi ile yerleşen öğrenciler de dâhil olmak üzere; Sağlık Bakanlığınca belirlenen “Öğrenci Nakil ve Geçişlerine Esas Teşkil Eden
Hastalıklar” listesine bağlı olarak sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerden alınmış sağlık kurulu raporunda belirtilen uzun süreli tedavi gerektiren hastalığı bulunan öğrencilerin bu durumlarını belgelendirmeleri kaydıyla kontenjan şartı aranmaksızın, ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde; merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullardan gelen öğrencilerin ise öncelikle aynı türden merkezi sınav puanıyla yerleşebileceği okula, aynı türden okula yerleşememesi durumunda puanının yeterli olduğu okula, yine yerleşememesi durumunda ise öğrencinin puanına en yakın taban puanı bulunan okula nakil ve geçiş işlemlerini yapar.”,
7.3. “Kontenjan belirleme” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Ortaöğretim kurumlarında; a) 9 uncu sınıflara ve hazırlık sınıfı bulunan okulların hazırlık sınıflarına alınacak öğrenci kontenjanlarını belirlemek üzere, okul müdürünün başkanlığında bir müdür yardımcısı, bir rehberlik öğretmeni, öğretmenler kurulunca seçilen bir öğretmen, varsa alan/bölüm şefi, okul-aile birliğini temsilen bir velinin katılımıyla kontenjan belirleme komisyonu oluşturulur.
b) Hazırlık sınıfı ve 9 uncu sınıflara her yıl alınacak öğrenci ve oluşturulacak şube sayısı, okulun fiziki imkân ve donanımı dikkate alınarak komisyon tarafından tutanakla tespit edilir.
Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri, güzel sanatlar liseleri, proje okulları ile
Anadolu teknik programlarında bir şubeye alınacak öğrenci sayısı 30’dur. Anadolu liselerinde, Anadolu imam hatip liselerinde, mesleki ve teknik Anadolu liselerinin Anadolu meslek programlarında, çok programlı Anadolu liselerinde, mesleki ve teknik eğitim merkezlerinde ve mesleki eğitim merkezlerinde ise bir şubeye alınacak öğrenci sayısının 34 olması esastır. Ancak öğrenci kayıt alanındaki öğrenci sayısının yoğunluğu ve zorunlu hâllerde okulun fiziki şartları da dikkate alınarak bu sayı 40’a kadar artırılabilir.
…
(2) Kontenjanların ilanı:
a) Okulların hazırlık veya 9 uncu sınıfına alınacak öğrenci sayısıyla açılacak şube sayısı, her yıl Bakanlıkça belirlenen takvime göre ilçe ve il millî eğitim müdürlüklerince de onaylanarak
Bakanlığın ilgili birimine elektronik ortamda bildirilir. Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonunda belirlenen kontenjan ile tercih, yerleştirme ve kayıt işlemlerine ilişkin açıklamalar kılavuzda ilan edilir. Kılavuz yayımlandıktan sonra kontenjanlarda değişiklik yapılamaz.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru sahibi, Kocaeli’den Bartın’a taşındığını, oğlunun tip 1 diyabet hastası olduğunu ve günde 4 defa insülin alması gerektiğini, evine yakın iki lise bulunduğunu ancak kontenjan açılmadığı için nakil yaptırmadığını belirterek oğlu in Bartın’da evine yakın liselerden birine naklinin yapılmasını talep etmektedir.
10. Konuyla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı özetle; ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okullar arasında nakil ve geçişleri hakkında iş ve işlemlerin Ortaöğretim
Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında yürütüldüğünü; Sağlık Bakanlığından alınan görüşte, “kontrol altında sürekli tedaviyi gerektiren hastalıklar ile aile bireylerinin yakın takibini gerektiren hastalığı bulunan öğrencilerin okullar arasında ikamet adreslerine yakın okullara nakil taleplerinin yerine getirilmesi yönünde konun uzmanları tarafından 29.07.2019 tarihinde oluşturulan hastalıkların ICD Kod ve Tanı Listesine anılan Yönetmelik revizyon çalışmaları kapsamında, Tip 1 Diyabet tanısının oluşturulacak komisyonda yeniden değerlendirilebileceği ve tanının söz konusu listeye eklenmesinin şu an için uygun olmayacağı” yönünde görüş bildirildiğini ifade etmektedir.
11. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okullar arasında nakil ve geçişleri ile ilgili işlemler Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında yürütülmektedir. Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığınca uygun görülen hastalıklardan oluşturulan listede hastalığı yer alan öğrencilerin nakil işlemleri, öğrencilerin bu durumlarını belgelendirmeleri kaydıyla kendilerine uygun olan okullara kontenjan şartı aranmaksızın yapılmaktadır.
12. Öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklara ilişkin listenin Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlandığı, 02 Eylül 2020 tarihli ve 1 sayılı yazı ile “ICD Tanı ve Kod
Listesi” adıyla Milli Eğitim Bakanlığına bildirildiği görülmektedir. Söz konusu listeye Orta
Öğretim Genel Müdürlüğünün internet sayfasından ulaşılabilmektedir.
(http://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_09/16094220_ICD_Tani_ve_Kod_Listesi.pd)
ICD, hastalıkların ve sağlık sorunlarının uluslararası sınıflama sistemi olup “uluslararası hastalık sınıflamasının” kısaltmasıdır.
13. Tip 1 Diyabetes Mellitus hastalığı tanısının öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklar listesinde yer alıp almayacağı hususunda, Sağlık Bakanlığı tarafından Gazi
Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı ve Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniğinden alınan ve
Kurumumuza iletilen yazıların incelenmesinden, Tip 1 diyabet hastalığının sağlıklı beslenme, egzersiz yapma, kan şekeri ölçme ve insülin uygulanmasını içeren yaşam tarzını gerektirdiği, Tip 1 diyabetli çocuklara bu yaşam tarzının eğitimlerle benimsetildiği, ilkokul çağındaki çocukların, kan şekeri ölçümü ve insülin yapılması konusunda yakınlarının desteğine ihtiyaç duyabildiği, lise çağındaki çocukların ise bu yaşam tarzını kendi başlarına sürdürebilecekleri, bu nedenle Tip 1 diyabet hastalığının öğrenci nakillerine esas ICD kod ve tanı listesine eklenmesinin uygun olmadığı anlaşılmaktadır.
14. Başvuru konusu olayda, başvuranın oğlunun tip 1 diyabet hastası olması nedeniyle evine yakın liselerden birine naklinin yapılması talebinin, söz konusu nakillerin Ortaöğretim
Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında ve öğrencinin hastalığının Sağlık
Bakanlığınca uygun görülen hastalıklardan oluşturulan listede bulunması halinde kontenjan şartı aranmaksızın yapılabildiğinden reddedildiği görülmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın oğlunun tip 1 diyabet hastası olması nedeniyle evine yakın liselerden birine naklinin yapılması talebinin, tip 1 diyabet hastalığının Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklara ilişkin liste” de bulunmaması nedeniyle reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda
“kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Zonguldak İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve BARTIN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi