|
ÖZET: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen 26-27 Ekim 2021 tarihli Tıp Denklik Yapılandırılmış Klinik Sınavı, başvuranın iddialarına göre adil bir şekilde yapılmamış ve tüm adaylar başarısız sayılmıştır. Başvuran, sınavın adil bir şekilde tekrarlanmasını ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. İtirazlar, sınavda 25 kişiden hiç kimsenin başarılı olamaması ve daha önceki sınavlarda böyle bir durumun yaşanmaması gibi gerekçelerle desteklenmiştir.
İdarenin açıklamaları, sınavın Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın belirlediği kılavuz çerçevesinde yapıldığını ve adayların sınavda gerekli bilgi ve becerilere sahip olmalarının beklendiğini ortaya koymaktadır. Yapılandırılmış Klinik Sınavın, simülasyon temelli olduğu ve adayların muayene, teşhis ve tedavi süreçlerini değerlendirmeleri gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, sınav sonuçlarının itiraz sürecinin de belirli kurallara tabi olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, sınavın hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde gerçekleştirildiği, başvuranın iddialarının kabul edilebilir nitelikte olmadığı ve başvurunun reddedilmesi gerektiği karara bağlanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6330-S.22.9666
BAŞVURU NO : 2021/20114
KARAR TARİHİ : 17/05/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, 26-27 Ekim 2021 tarihlerinde Van Yüzüncü Yıl
Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen “Yapılandırılmış Klinik
Sınava” itirazları hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 24/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; 26-27 Ekim 2021 tarihlerinde Van
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Denklik Sınavına katıldığını, 26 Ekimde yapılan yazılı sınavın YÖK’ün yabancı öğrencilere yapmış olduğu STS denklik sınavı benzeri olması gerekirken ve YÖK’ün kendilerini
“Klinik Bilimler” den sorumlu tutarken, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde Temel Bilimler üzerinden de sorular sorulduğunu, 27 Ekimde Uygulama sınavı yapıldığını, 5 ayrı odada içeriye 1 hasta (Rol Yapan bir
Hekim) gönderildiğini, bu hasta üzerinden anamnez (Muayene Teşhis Tedavi) yapmalarının istendiğini, hastanın sorulan hiçbir soruya anlaşılır cevaplar vermediğini, muayene, teşhis, tahlil hiçbir veri olmadan teşhis konmalarının istendiğini, tahmin üzerine yaptıkları teşhisi, bilgisayar sistemine girmelerinin istendiğini, koydukları teşhis doğru olsa bile bilgisayar sistemlerinde ki hata nedeni ile seçilemediğini, konu hakkında orada şikayetçi olunduğunu fakat herhangi bir müdahalede bulunulmadığını, yani konulan teşhislerin sisteme girilemediğini, farklı teşhisler üzerinden seçimler yaptırılmak zorunda bırakıldıklarını, yapılan sınavda 25 kişiden 1 kişi dahi geçirilmediğini, tüm adayların başarısız sayıldığını, “bu emsalsiz sonuca imza atan Dekan, Dekan Yardımcısı ve hocaların tamamen art niyetli olduklarını”, 29 Mayıs 2021 tarihinde Atatürk Üniversitesi tarafından aynı sınavın yapıldığını ve 35 kişiden 12 kişinin başarılı olduğunu, şimdiye kadar 5 üniversite bünyesinde yapılan bu sınavlardan tamamı başarısız olunan bir liste çıkmadığını belirterek “söz konusu sınavına ilişkin inceleme yapılmasını, sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını, ihmali bulunanların cezalandırılmasını, sınava giren tüm öğrencilerin mağduriyetlerinin giderilmesini, sınavın adil ve doğru şekilde tekrarlanmasını, bunun mümkün olmaması durumunda
adayların YÖK ün yapmış olduğu STS sınavında almış oldukları puan üzerinden sıralanmak üzere en az
%30 unun başarılı sayılmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 06.12.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Van
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü’nün sayılı yazısında;
2.1. “- Simülasyon temelli sınav Acil Tıp, İç Hastalıkları, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Genel Cerrahi ve
Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dallarınca yapılmıştır. -Beş farklı odada beş farklı hasta yer almıştır. -Kamera kayıtları tarafınızca incelendiğinde de görülecektir ki; simüle hastalar tüm sorulara açık ve anlaşılır cevaplar vermiştir. -Adaylardan sadece hastadan anamnez (Hastalığı ile ilgili şikayetlerini ve şikayetlerinin nasıl başladığını ve gelişim sürecini) alması istenilmiştir. -Onun haricinde hastaya ait tüm fizik muayene bulguları, laboratuvar ve görüntüleme sonuçları adayın önünde hazır bulunan bilgisayar ekranında önceden adaya verilmiştir. -Adayın yapması gereken yalnızca hastanın şikayetlerini sormak, geçmişine yönelik hastalık bilgilerini sorgulamak ve daha sonra bilgisayarda kendisine tarafımızca sunulmuş, Fizik Muayene bulgularını, Laboratuvar bulgularını ve Radyolojik tetkikleri değerlendirerek almış olduğu anemnezle birlikte yorumlayarak doğru tanıyı koymak ve buna uygun tedavi önerilerinde bulunmaktır. -Simüle Hastanın, adaya hastalığı hakkında verdiği bilgiler, adayın önündeki bilgisayarda kendisine sunulan tüm fizik muayene, tetkik ve tahlil sonuçları ile birbirini tamamlar ve doğrular şekilde hazırlanmış ve adayın bu doğru yoldan ilerleyerek doğru tanıya ulaşması amaçlanmıştır. -Aday hastanın kendisine verdiği hastalığı ile ilgili bilgileri ve bilgisayarda hasta hakkındaki bulgu ve tetkikleri doğru değerlendiremeyip yanlış bir tanı koyduğu için ve koyduğu yanlış tanıyı da ne yazık ki doğru sandığı için yukarıdaki aslı olmayan iddiaları gündeme getirmektedir. -Ancak adayın OSCE sınavı kamera kayıtları ve
OSCE’de sorulan soruların basılı dokümanları tarafınızca değerlendirildiğinde bu iddialarının asılsız olduğu rahatlıkla görülecektir. -Kamera kayıtlarında görüleceği üzere aday bu bilgileri oradan görüp sesli olarak okumuştur. Fizik muayene bulguları laboratuvar sonuçları bilgisayar ekranında yazıyor olmasına rağmen bu bilgiler ile doğru tanıyı koyamayıp yanlış tanı ve tedaviler vermiştir. -Örneğin: *Acil bölümündeki hastanın tanısı venöz trombopulmoner emboli olması gerekirken stabil anjina tanısı koymuştur. *Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile ilgili soruda cevap düşük tehlikesi ( abortus imminens ) olmasına rağmen aday cevap olarak hastaya düşük tehlikesi yoktur ( Kamera görüntüsü 5.54.
Dakika) demiştir.
– Yapılandırılmış Klinik Sınav Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının hazırladığı kılavuza uygun olarak yapılmıştır. Başarı ölçütü ‘Yapılandırılmış klinik sınavlarda 100 üzerinden 50 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılırlar.” şeklinde tanımlanmış ve ilgili sınav bu şekilde uygulanmıştır. Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının gönderdiği kılavuzda sınavda belirli bir oranda/sayıda adayın sınavda başarılı sayılmasına dair bir karar yoktur.
– Yapılan Yapılandırılmış Klinik Sınav ve OSCE sınav tutanakları EK-4A ve EK4B’de sunulmuştur. OSCE sınavının kamere kayıtları ve bu sınavda adayın sınava tabii olduğu her 5 bölüm için puanlanma belgesi
EK-5-(A,B,C,D,E)’de sunulmuştur. [EK-5’de sunulan SINAV BELGELERİNDE adayın OSCE sorularına verdiği doğru cevaplar YEŞİL KUTUCUKLAR halinde işaretlenmiş olanlardır. GRİ alanlı kutucuklar adayın o soruya doğru cevap vermediğini göstermektedir.] Adayın tüm sınav sonuçlarının değerlendirme sonucu sunulmuştur.
– Fakültemizin web sayfasında ‘Sınav sonuçlarına yapılacak gerekçeli itirazlar, sınav sonuçları açıklandıktan sonraki beş (5) iş günü içinde Tıp Fakültesi Fakülte Sekreterliği’ne elden veya
/
tipfakultesi@yyu.edu.tr e-posta adresine 06.11.2021 saat 17.00’ye kadar yapılmalıdır. Süresi içerisinde yapılmayan itirazlar geçersiz sayılır. Yapılan itirazlar üç (3) iş günü içerisinde Denklik Sınav
Komisyonumuzca değerlendirilecektir.’ yer verilmiştir. Bu süre içinde 9 adaydan itiraz dilekçesi gelmiş ve
Denklik Sınav Komisyonumuz tarafından değerlendirilmiştir. Yeniden yapılan incelemelerde sınav sonucunu değiştirecek bir durumun ortaya çıkmaması, yazılı ve klinik sınavın ikisinde de 100 üzerinden 50 puan ve üzeri not alamadıkları görülmüştür. İlgili adaylara sınav sonucunu değiştirecek bir işlemin bulunmadığına dair karar yazıları gönderilmiştir..
…1. Adayların çoğunun yaptığı itiraz Yapılandırılmış Klinik Sınavda Klinik Bilimler dışında Temel Bilimler sorularının da yer aldığı yönünde olmuştur. Tarafınıza arz edilen sınav soruları incelenecek olursa adayların Temel Bilim sorusu dedikleri soruların da klinikle ilişkilendirilerek sorulduğu görülecektir. 2.
Tıp Bilimi hiçbir şekilde birbirinden koparılamayacak ve birisi diğerine göre ihmal edilebilir olmayan bir bütündür. Hekimlik yapma iddiasında olan her bir adayın bu bilinci koruyarak sınavlara hazırlanması gerekmektedir. 3. Üniversitemizce yapılan Yapılandırılmış Klinik Sınavın ikinci aşaması OSCE (Objektif
Yapılandırılmış Klinik Sınav), Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının hazırladığı kılavuzda belirttiği gibi klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla simülasyon temelinde yapılmıştır. 4. Kamera kayıtları ve belgeler incelendiğinde de görüleceği üzere adayın iddia ettiği gibi, “bilgisayar sisteminde aksaklık olmadığı, hastaların adayın sorduğu her soruya net yanıt verdiği görülecektir. 5. Yine adayın
‘muayene, teşhis, tahlil hiçbir veri olmadan teşhis konmalarının istendiği, tahmin üzerine yaptıkları teşhisi, bilgisayar sistemine girmelerinin istendiği, koydukları teşhis doğru olsa bile bilgisayar sistemlerinde ki hata nedeni ile seçilemediği, konu hakkında orada şikayetçi olunduğunu fakat herhangi bir müdahalede bulunulmadığı, yani konulan teşhislerin sisteme girilemediği’ iddiaları tamamen asılsızdır. Kamera kayıtlarında adayın, bilgisayar ekranından tahlil ve fizik muayene bilgilerini okuduğu, bilgisayara herhangi bir cevap işaretlenmesinin istenmediği, adayında bilgisayara cevap yazmadığı OSCE sınavının sözlü olarak yapılan bir sınav olduğu görülecektir. 6. YÖK tarafından ilk defa bu yıl Üniversitemize İlmi hüviyet tespiti ve yapılandırılmış klinik sınav yapılması görevi tevdi edilmiş ve Tıp Fakültesi Dekanlığı olarak tüm akademisyenlerimizle birlikte hiçbir şaibeye yer vermeyen, hiçbir adayın kayırıldığı ya da hakkının yendiği iddialarına mahal vermeyecek tertemiz bir sınav gerçekleştirmiştir. Biz Fakültemiz ve
Üniversitemiz adına bundan gurur duyuyoruz. Ancak adayın “Dekan, Dekan Yardımcısı ve hocaların tamamen art niyetli oldukları” şeklindeki aşağılayıcı iftiralarını da reddediyoruz. 7. Sonuç olarak, Yapılandırılmış Klinik Sınavlar adayların klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla yapılmaktadır. Tıp eğitiminin bir bütün olduğu yadsınamaz gerçeğinden hareketle Yapılandırılmış Klinik
Sınavlarda adaylardan klinik bir sorunu çözmesi istenirken tüm Tıp eğitimi boyunca aldığı bilgileri birleştirmesi, karşılaştırılması, bilgi süzgecinden geçirmesi ve bunun neticesinde bir sonuca varması istenmektedir. Bu durumda Yapılandırılmış Klinik Sınavlarda adaylardan hem klinik hem de temel tıp bilimlerinde asgari bilgiye sahip olmaları beklenmektedir. İlmi hüviyet tespiti ve yapılandırılmış klinik sınavda başarılı olabilmek için alınması gereken asgari puan 100 üzerinden 50 ve üzeri puandır. Yapılan sınavda dâhil hiçbir aday 50 ve üzeri puan alamadığı için başarılı olamamıştır.”
2.2. Kurumumuzun 10.12.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden
Yükseköğretim Kurulu Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı’nın Kurumumuzca
23.12.2021 tarihinde kayıt altına alınan E-16270968-102.99-93517 sayılı cevap yazısında;
“Yurt dışında görülen ön lisans, lisans veya yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların denklik işlemleri, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” ve diğer ilgili mer’î mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurulumuz Başkanlığınca yürütülmektedir.
Tıp doktorluğu programında Kurulumuzca tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan alınmış diplomalardan ilgili mevzuat çerçevesinde diğer koşulları sağlamakla birlikte asgari eğitim süresi (sömest, yarı yıl, yıl) toplam ders kredisi, eğitim saati, transkrip içeriği ve/veya asgari ders ve/veya klinik uygulamalarda eksiklik tespit edilenler Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi (SYBS) kapsamında
Seviye Tespit Sınavına alınır, sınavda başarılı olanlara, ilgili programı bulunan devlet üniversitelerinden birinde en az 24 hafta süreyle Türk sağlık sistemine adaptasyon ve uyum amaçlı “Klinik Uygulamalar” yaptırılır ve bu dönemi başarıyla tamamlamalarından sonra denklik işlemi yapılır. Tıp doktorluğunda STS
ÖSYM tarafından İlkbahar ve Sonbahar olmak üzere yılda iki kez yapılmakta, ayrıca STS’ye muadil olarak 8 bölgesel üniversitede (Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Ege
Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi ve Van
Yüzüncü Yıl Üniversitesi) Yapılandırılmış Klinik Sınav çatısı altında sınavlar yapılmaktadır. Yönetmelik’in
Tanımlar bölümünde Yapılandırılmış Klinik Sınav tanımı yapılmış ve bu tanıma göre; Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversitelerce yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı ifade etmektedir.
Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7. maddesinde, Yapılandırılmış Klinik Sınav; “(1) “Tıp Doktorluğu” alanında yapılandırılmış klinik sınavlar, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen üniversiteler tarafından yılda en az birer kez yapılır. (2)
Yapılandırılmış klinik sınavlara her bir üniversite tarafından sayılı başvuru alınabildiğinden, sadece haklarında Seviye Tespit Sınavı kararı alınmış olan adaylar başvuru yapabilir. (3) Yapılandırılmış klinik sınavlar klinik bilgi ve becerilerin sınanması amacıyla, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamalar şeklinde yapılır. Bununla birlikte üniversite tarafından gerekli görülmesi hâlinde ek bir yazılı aşama da içerebilir. (4) Yapılandırılmış klinik sınavlarda 100 üzerinden 50 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılırlar.” şeklinde tanımlanmış ve ilgili üniversitelerde bu çerçevede sınavlarını icra etmekte olup SYBS Usul ve Esaslarında veya Kurulumuzca konuyla ilgili alınan kararlarda sınavda belirli bir oranda/sayıda adayın sınavda başarılı sayılmasına dair bir kararımız bulunmamaktadır.
Ayrıca, böyle bir durumun seviye ölçen bir sınavın mantığına da aykırı olacağı aşikardır. Sınavun Klavuzu her yıl Ocak ayında Kurulumuz web adresinde yayınlanmakta ve Aralık sonuna kadar web sayfasında kalmaktadır. Klavuzda sınavda temel ilkeler, değerlendirme ve itiraz usulü adayların bilgisine sunulmaktadır. söz konusu sınavla ilgili olarak Kurulumuza muhatap bir dilekçesi bulunmamaktadır. Başkaca sınava giren adaylar tarafından da yapılan bir başvuru, şikayet ya da ihbarın olmaması nedeniyle sınavla ilgili inceleme ya da soruşturma yapılmasını gerektiren bir durum bulunmadığı; konuya ilgi (b) de kayıtlı yazınız vakıf olunması üzerine, ilgiliye konu ile ilgili bilgi verilmiş olmakla birlikte Üniversitenin ilgili öğretim üyeleri ile yapılan şifai görüşmede; “ilgilinin itirazı üzerine yeniden bir inceleme yapıldığı ancak sınav sonucunu değiştirecek bir durumun ortaya çıkmadığı, yazılı ve klinik sınavın ikisinde de 100 üzerinden 50 puan ve üzeri not alamadığı, ilgilinin itirazına cevap verildiği” bilgisi alınmıştır. Sınava ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmiş olduğundan sınavla ilgili olarak başkaca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır .İlgililerin sınavın akademik boyutu haricindeki konular için Kurulumuza müracaat etmesi ve asgari ölçüde itirazını destekleyen bilgi veya belge sunması halinde Kurulumuz yetkili organlarının kararı veya nihai görüşü ile sınav ile ilgili detaylı değerlendirme (sınav ile ilgili tüm bilgi ve belgelerin bilimsel bir komisyon tarafından yeniden incelenmesi durumu dahil olmak üzere) yapılmaktadır. Öte yandan; itiraz usulü belli olan sınavla ilgili olarak, sınava giren çok sayıda adayın olmasına rağmen sadece bir adayın bilgi veya belge sunmadan yaptığı itirazın detaylı incelemesinin ya da soruşturma yapılması maddi ve manevi açıdan kamu kurumlarına fazladan iş yükü getirecektir. 2020 ve 2021 yılına ait söz konusu
/
sınavlar ile ilgili istatistiki bilgi ve ilgilinin Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından Tıp
Doktorluğu alanında yapılan Seviye Tespit Sınavı Sonuçları ekte gönderilmektedir.”
Açıklamalarının yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 09.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin (Değişik: 17/8/1983 – 2880/3 md.) (p) bendinde; “Yükseköğretim Kurulunun görevleri; … p) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisansüstü diplomaların denkliğini tespit etmek,”
6. 06.04.2006 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin
Sözleşme (Lizbon Sözleşmesi)’nin “Koşul” başlığı altında; “Genel koşullar Yükseköğretime veya diğer belirli bir düzeye kabul için veya belirli bir düzeyde yükseköğretim derecesinin verilebilmesi için yerine getirilmesi gereken koşullar. Özel koşullar Belli bir yükseköğretim programına kabul için veya belirli bir çalışma alanında özel bir yükseköğretim derecesi almak için genel koşullarla birlikte yerine getirilmesi gereken diğer koşullar.”
7. 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin
7.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi, … ı) Kurum tanıma belgesi: Bir yükseköğretim kurumunun Yükseköğretim
Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığını gösteren, talep edilmesi halinde ilgililere verilen ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan okul tanıma belgesini, i) Mezuniyet tanıma belgesi: Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü, k)
Tanıma: Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini, … ifade eder.”
7.2. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir: a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye girişçıkış dökümlerinin uygunluğu, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı, ç)
Denklik için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı. (2) Kişinin sunduğu tüm belgeler
Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir.”
7.3. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır: a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili yükseköğretim kurumunun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına, ç) Bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçerek öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına, d)
Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına. (2) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde SYBS
uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır. (3) (Değişik:RG-30/7/2019-30847) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin
Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer, sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınarak usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur. (4) Mezun olunan programın alan ve derece bakımından aynısı veya benzeri Türk yükseköğretim sisteminde bulunmuyor ise bu
Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde, ilgililere diplomada belirtilen alanda Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olduğu tespit edilen ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans veya tezsiz yüksek lisans derecesinde denklik işlemi yapılır. (5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin
Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir. Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir. (6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur. b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Ancak bu programlarda alınan derslerin en az % 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutulur. c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir. ç) (Değişik:RG-9/4/2021-31449) Ortaöğretimini
Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (Mülga ibare:RG-14/4/2020-31099) (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. (Ek cümleler:RG-14/4/2020-31099) Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz. e) Tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen ön lisans, lisans veya yüksek lisans eğitimine eşdeğer olmayıp genellikle meslek eğitimini içeren ve alınmış olduğu ülkede bir üst öğrenime geçişe izin vermeyen veya
/
Türkiye’deki akademik derecelere karşılık gelmeyen ara derecelere ilişkin başvurular reddedilir. (7)
Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış olan ön inceleme raporu Komisyona sevk edilir. Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai rapor Yükseköğretim Yürütme
Kurulunda karara bağlanır.”
8. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
İşlemlerine İlişkin Çalışma Usul ve Esasları’nın; “ Mezuniyet tanıma veya diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Yükseköğretim Kurulunca tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları; a) Mezuniyet tanıma belgesi veya diploma denklik belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, b) Belgelerin asıl, gerçeğe uygun ve başvuru sahibine ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede fiilen kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve öğrenim kazanımları açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eş değer olup olmadığı, ç) Diploma denklik belgesi için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eş değerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda,
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan
unvanla aynı olup olmadığı, bakımından incelenir. (2) Esastan inceleme, kural olarak transkript ve varsa transfer transkript ile birlikte Yönetmelik’in 5 ve 6’ncı maddelerinde belirtilen belgeler üzerinden yapılır.
Ancak gerekli görülen durumlarda ayrıntılı transkript de istenebilir. (3) Başvuru sahibi, gerekli görüldüğü durumlarda ayrıntılı transkript/ders içeriklerini veya ek belgeleri kırk beş gün içinde ibraz edemezse, inceleme dosyada mevcut transkript ve belgeler üzerinden yapılır. (4) Başvuru sahibinin sunduğu belgeler
Daire Başkanlığınca birinci fıkra kapsamında incelendikten sonra öğrenim durumu ve içeriğine ilişkin gerekli duyulması halinde Bilim Alanı Danışma Komisyonu veya üniversitelerden görüş alınarak Daire
Başkanlığınca bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (5) Komisyonun gerek görmesi halinde, denklik başvurusunda beyan edilen yükseköğretim kurumunda öğrenim görülüp görülmediği, öğrenim görüldü ise hangi yıllar arasında öğrenim görüldüğü, öğrenim şekli (devamlı/örgün/açık öğretim vb.) mezun olunup olunmadığı ve adına diploma düzenlenip düzenlenmediği hususlarında ilgili kurumlardan teyit belgesi, ek bilgi ve belge ile başvuru sahiplerinden ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından ek bilgi ve belge istenebilir.”
9.https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/Yuksekogretim_tanima_ve_denklik_el
_kitabi.pdf adresinde yer alan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik El
Kitapçığının; 97. sayfasında yer alan “Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esasların”;
9.1. “Amaç ve Kapsam” kenar başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Usul ve Esasların amacı, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans derecelerindeki diploma ya da mezuniyet belgelerinin denklik işlemleri sürecinde uygulanacak olan Seviye ve Yeterlik Belirleme
Sistemi (SYBS) işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
9.2. “Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu usul ve esaslarda geçen; a)
Aday: Denklik işlemleri sürecinde Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi kapsamında hakkında Seviye Tespit
Sınavı (STS), ders/staj tamamlama, uygulama, proje veya klinik pratik yapma kararı alınan ilgiliyi, b) Bilim
Alanı Danışma Komisyonu: Tanıma ve denklik başvurularının incelenmesi sürecinde çeşitli mezuniyet
alanlarında gerektiğinde görüş almak amacıyla kurularak çeşitli üniversiteler bünyesinde çalışmakta olan alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan Komisyonu, c) Daire Başkanlığı: Tanıma ve Denklik
Hizmetleri Daire Başkanlığını, 99 d) İlmî Hüviyet Tespiti: Denklik işlemleri sürecinde alınan Seviye Tespit
Sınavı kararı kapsamında, üniversiteler tarafından oluşturulan komisyonlar marifetiyle yapılan sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik uygulama aşamalarını da içeren yazılı Seviye Tespit Sınavına muadil olan sınavı, e) Klinik Pratik: Türk sağlık sistemine ve Türkiye’de tanı ve tedavi amaçlı uygulamalara uyum ve adaptasyonu sağlamak için belli alanlarda yapılan ayrıca denklik işlemleri sürecinde SYBS kapsamında eksik görülen klinik pratik uygulamaların tamamlanmasını da amaçlayan, ilgili uzman hekimlerin gözetmenliğinde yapılan uygulamaları, f) Komisyon: Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından görevlendirilen Yürütme Kurulu üyelerinden birinin başkanlığında en az üç Kurul üyesi ve gerektiğinde üniversitelerden görevlendirilen doçent veya profesör unvanına sahip öğretim üyelerinden oluşan
Komisyonu, g) Kurul: Yükseköğretim Genel Kurulunu veya yetkilendirdiği Yürütme Kurulunu, h) Kurum:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığını, i) Ders Tamamlama: Yurt dışından mezun olup Kuruma denklik başvurusunda bulunan adayın eksik akademik kazanımlarını tamamlamak üzere ülkemizdeki bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilmesini, j) Seviye Tespit Sınavı (STS): Seviye ve Yeterlik Belirleme
Sistemi kapsamında yapılan seviye tespit sınavını, k) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Yurt dışından mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim ve öğretim dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma veya sınava tâbi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme ve değerlendirmeye yönelik işlemler bütününü, l) Yapılandırılmış Klinik
Sınavı: Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan Seviye Tespit Sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversiteler tarafından yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren, yazılı Seviye Tespit
Sınavına muadil olan sınavını, ifade eder.”
9.3. “Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi Uygulamaları” kenar başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1)
Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) Uygulamaları; ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma veya sınava tâbi tutmadır. (2) SYBS işlemlerinden biri veya birkaçı, Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri doğrultusunda uygulanır.”
9.4. “Seviye Tespit Sınavı (STS)” kenar başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Daire Başkanlığına denklik başvurusunu yapan ve haklarında sınava gireceğine dair karar bulunan adaylar ile henüz haklarında karar alınmamış ancak ileride denklik işlemlerine başvurmak isteyen adaylar kendi isteğiyle merkezi yapılan yazılı Seviye Tespit Sınavına başvuru yapabilirler. (2) Yazılı Seviye Tespit Sınavları “Tıp Doktorluğu” alanında yılda iki kez, “Diş Hekimliği” ve “Öğretmenlik” alanlarında ise yılda bir kez ÖSYM tarafından yapılır. (3) Mühendislik, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Ergoterapi, Hukuk, Türkçe/Türk Dili ve Edebiyatı ve yüksek sayıda başvuru olan ve Komisyon tarafından gerekli görülen diğer eğitim ve öğretim alanlarında
Kurulun belirlediği üniversiteler tarafından yılda en az bir kez yazılı seviye tespit sınavı yapılır. (4) Toplam doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puanlar hesaplanır. Sınavda başarılı olmak için alınması gereken asgari puanlar ise aşağıdaki gibidir: a) “Tıp Doktorluğu” ve “Diş Hekimliği” için
100 üzerinden 40 ve üzeri puan, b) “Öğretmenlik” için KPSS Eğitim Bilimleri Sınavından 100 üzerinden
40 ve üzeri puan, c) Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (YDS) 100 üzerinden en az 80 puan veya
Yükseköğretim Kurulu tarafından geçerliliği kabul edilen sınavlardan alınan eş değer puan. (5) Kurulun belirlediği üniversiteler tarafından yapılacak sınavların alanları, konu ağırlıkları, sınava ilişkin olarak yayımlanacak kılavuzda yer alır. (6) Sınav takvimi, her yılın aralık ayında Kurul tarafından belirlenir ve
Kurumun web sayfasından duyurulur. (7) Yabancı dil alanındaki eş değer sınavlar ve puanlamalar için
ÖSYM’nin güncel Yabancı Dil Eşdeğerlikleri Tablosu esas alınır. (8) Yabancı ülkelerde yapılan USMLEStep 3, PLAB-Part 2, AMC-Clinical examinations, MCCQE-Part2, Arztliche Prüfungen (3 AP, Staats examen) Sınavları, “Tıp Doktorluğu” alanındaki Seviye Tespit Sınavına muadil kabul edilir; bu sınavlardan başarılı olan adaylar STS’den başarılı sayılırlar. Yapılandırılmış Klinik Sınav MADDE 7 (1)
“Tıp Doktorluğu” alanında yapılandırılmış klinik sınavlar, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen üniversiteler tarafından yılda en az birer kez yapılır. (2) Yapılandırılmış klinik sınavlara her bir üniversite tarafından sayılı başvuru alınabildiğinden, sadece haklarında Seviye Tespit Sınavı kararı alınmış olan adaylar başvuru yapabilir. (3) Yapılandırılmış klinik sınavlar klinik bilgi ve becerilerin sınanması amacıyla, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamalar şeklinde yapılır. Bununla birlikte üniversite tarafından gerekli görülmesi hâlinde ek bir yazılı aşama da içerebilir. (4) Yapılandırılmış klinik sınavlarda 100 üzerinden 50 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılırlar.”
9.5. “Sınav Sonucu Tebligatı, Sınav Kararlarına ve Sınava İtiraz” kenar başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Yükseköğretim Kurulu tarafından gerektiğinde adaylara başvuruda beyan ettikleri telefon numarası veya e-posta yoluyla bilgilendirme yapılabildiğinden adayların başvuru sistemindeki bilgilerini güncel tutmaları zorunludur. (2) Sınava başvuru yapan aday, sınav şartlarını kabul etmiş sayılır.
(3) Sınav sorularına ve sınav uygulamasına ilişkin itirazlar, sınav tarihinden itibaren 5 (beş) iş günü içinde ilgili üniversiteye yazılı olarak yapılır. İlgili üniversite, itirazları 3 (üç) iş günü içerisinde sonuçlandırır.
(4) Sınav sonuçlarına yapılan itirazlar ise sonuçların Yükseköğretim Kurulu tarafından web sayfası üzerinden açıklanmasından itibaren 5 (beş) iş günü içinde ilgili üniversitelere yazılı olarak yapılır, ilgili üniversite itirazları 3 (üç) iş günü içerisinde sonuçlandırır. (5) Adaylar SYBS işlemlerinin uygulanması ve sonuçlandırılması süreçlerinde bu usul ve esaslarda belirtilen hususlar dışında ilgili üniversitelerin eğitim öğretim yönetmeliklerine tâbidir.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuruda, 26-27 Ekim 2021 tarihlerinde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Denklik Yapılandırılmış
Klinik Sınavına ilişkin itirazların sunulduğu, yapılan sınavda 25 kişiden 1 kişi dahi geçirilmediği, tüm adayların başarısız sayıldığı, şimdiye kadar 5 üniversite bünyesinde yapılan bu sınavlardan tamamı başarısız olunan bir liste çıkmadığı iddialarıyla “söz konusu sınavına ilişkin inceleme yapılması, sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılması, ihmali bulunanların cezalandırılması, sınava giren tüm öğrencilerin mağduriyetlerinin giderilmesi, sınavın adil ve doğru şekilde tekrarlanması, bunun mümkün olmaması durumunda adayların YÖK ün yapmış olduğu STS sınavında almış oldukları puan üzerinden sıralanmak üzere en az %30 unun başarılı sayılması” talep edilmektedir.
12. Tıp doktorluğu programında YÖK tarafından tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan alınmış diplomalardan ilgili mevzuat çerçevesinde diğer koşulları sağlamakla birlikte asgari eğitim süresi (sömest,
yarı yıl, yıl) toplam ders kredisi, eğitim saati, transkrip içeriği ve/veya asgari ders ve/veya klinik uygulamalarda eksiklik tespit edilenlerin Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi (SYBS) kapsamında
Seviye Tespit Sınavına alındığı, sınavda başarılı olanlara, ilgili programı bulunan devlet üniversitelerinden birinde en az 24 hafta süreyle Türk sağlık sistemine adaptasyon ve uyum amaçlı “Klinik Uygulamalar” yaptırıldığı ve bu dönemi başarıyla tamamlamalarından sonra denklik işleminin yapıldığı,
12.1. Tıp doktorluğunda STS’nin, ÖSYM tarafından İlkbahar ve Sonbahar olmak üzere yılda iki kez yapılmakta olduğu, ayrıca STS’ye muadil olarak 8 bölgesel üniversitede (Ankara Üniversitesi, Atatürk
Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri
Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi) Yapılandırılmış Klinik Sınav çatısı altında sınavlar yapılmakta olduğu, Yönetmelik’in Tanımlar bölümünde Yapılandırılmış Klinik Sınav tanımının yapıldığı ve bu tanıma göre; Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversitelerce yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı ifade etmekte olduğu,
12.2. Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7. maddesinde, Yapılandırılmış Klinik Sınav; “(1) “Tıp Doktorluğu” alanında yapılandırılmış klinik sınavlar, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen üniversiteler tarafından yılda en az birer kez yapılır. (2)
Yapılandırılmış klinik sınavlara her bir üniversite tarafından sayılı başvuru alınabildiğinden, sadece haklarında Seviye Tespit Sınavı kararı alınmış olan adaylar başvuru yapabilir. (3) Yapılandırılmış klinik sınavlar klinik bilgi ve becerilerin sınanması amacıyla, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamalar şeklinde yapılır. Bununla birlikte üniversite tarafından gerekli görülmesi hâlinde ek bir yazılı aşama da içerebilir. (4) Yapılandırılmış klinik sınavlarda 100 üzerinden 50 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılırlar.” şeklinde tanımlandığı ve ilgili üniversitelerin de bu çerçevede sınavlarını icra etmekte olduğu anlaşılmıştır.
13. Somut olayda;
13.1. Başvuranın katıldığı 26-27 Ekim 2021 tarihlerinde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen sınavın, simülasyon temelli olarak Acil Tıp, İç Hastalıkları, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Genel Cerrahi ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dallarınca yapıldığı, sınavda beş farklı odada beş farklı hastanın yer aldığı, kamera kayıtlarından anlaşıldığı üzere simüle hastaların tüm sorulara açık ve anlaşılır cevaplar verdiği, adaylardan sadece hastadan anamnez (Hastalığı ile ilgili şikayetlerini ve şikayetlerinin nasıl başladığını ve gelişim sürecini) almasının istenildiği, onun haricinde hastaya ait tüm fizik muayene bulguları, laboratuvar ve görüntüleme sonuçları adayın önünde hazır bulunan bilgisayar ekranında önceden adaya verildiği, adayın yapması gerekenin yalnızca hastanın şikayetlerini sormak, geçmişine yönelik hastalık bilgilerini sorgulamak ve daha sonra bilgisayarda kendisine sunulmuş, Fizik
Muayene bulgularını, Laboratuvar bulgularını ve Radyolojik tetkikleri değerlendirerek almış olduğu anemnezle birlikte yorumlayarak doğru tanıyı koymak ve buna uygun tedavi önerilerinde bulunmak olduğu,
13.2. Simüle Hastanın, adaya hastalığı hakkında verdiği bilgilerin, adayın önündeki bilgisayarda kendisine sunulan tüm fizik muayene, tetkik ve tahlil sonuçları ile birbirini tamamlar ve doğrular şekilde hazırlandığı ve adayın bu doğru yoldan ilerleyerek doğru tanıya ulaşmasının amaçlandığı,
13.3. Başvuranın katılmış olduğu, OSCE sınavı kamera kayıtları ve OSCE’de sorulan soruların basılı dokümanları değerlendirildiğinde hastanın kendisine verdiği hastalığı ile ilgili bilgileri ve bilgisayarda hasta hakkındaki bulgu ve tetkikleri doğru değerlendiremeyip yanlış bir tanı koyduğu ve koyduğu yanlış
tanının yanlışlığının farkında olmadığı, örneğin Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile ilgili soruda cevap düşük tehlikesi ( abortus imminens ) olmasına rağmen başvuranın cevap olarak hastaya düşük tehlikesi yoktur ( Kamera görüntüsü 5.54. Dakika) dediği,
13.4. Yapılandırılmış Klinik Sınavın Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının hazırladığı kılavuza uygun olarak yapıldığı, başarı ölçütünün ‘Yapılandırılmış klinik sınavlarda 100 üzerinden 50 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılırlar.” şeklinde tanımlandığı ve ilgili sınavın bu şekilde uygulandığı, Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığının gönderdiği kılavuzda sınavda belirli bir oranda/sayıda adayın sınavda başarılı sayılmasına dair bir karar olmadığı,
13.5. Van Yüzüncü Yıl Tıp Fakültesinin web sayfasında; “Sınav sonuçlarına yapılacak gerekçeli itirazlar, sınav sonuçları açıklandıktan sonraki beş (5) iş günü içinde Tıp Fakültesi Fakülte Sekreterliği’ne elden veya tipfakultesi@yyu.edu.tr e-posta adresine 06.11.2021 saat 17.00’ye kadar yapılmalıdır. Süresi içerisinde yapılmayan itirazlar geçersiz sayılır. Yapılan itirazlar üç (3) iş günü içerisinde Denklik Sınav
Komisyonumuzca değerlendirilecektir.” duyurusuna yer verildiği, bu süre içinde başvuranın da içerisinde bulunduğu 9 adaydan itiraz dilekçesi geldiği ve Denklik Sınav Komisyonu tarafından itirazların değerlendirildiği, yeniden yapılan incelemelerde sınav sonucunu değiştirecek bir durumun ortaya çıkmadığı, itiraz eden adayların yazılı ve klinik sınavın ikisinde de 100 üzerinden 50 puan ve üzeri not alamadıkları, ilgili adaylara sınav sonucunu değiştirecek bir işlemin bulunmadığına dair kararların gönderildiği anlaşılmıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; Yapılandırılmış Klinik Sınavlar adayların klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla yapılmakta olduğu, tıp eğitiminin bir bütün olduğu
Yapılandırılmış Klinik Sınavlarda adaylardan klinik bir sorunu çözmesi istenirken tüm Tıp eğitimi boyunca aldığı bilgileri birleştirmesi, karşılaştırılması, bilgi süzgecinden geçirmesi ve bunun neticesinde bir sonuca varması istenmekte olduğu, bu durumda Yapılandırılmış Klinik Sınavlarda adaylardan hem klinik hem de temel tıp bilimlerinde asgari bilgiye sahip olmalarının beklenmekte olduğu, Tıp Biliminin hiçbir şekilde birbirinden koparılamayacak nitelikte ve birisi diğerine göre ihmal edilebilir olmayan bir bütün olduğu, Hekimlik yapma iddiasında olan her bir adayın bu bilinci koruyarak sınavlara hazırlanması gerektiği, yapılan Yapılandırılmış Klinik Sınavın ikinci aşamasının OSCE (Objektif Yapılandırılmış Klinik Sınav), Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının hazırladığı kılavuzda belirttiği gibi klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla simülasyon temelinde yapıldığı,
14.1. Başvuranın sınava yönelik “bilgisayar sisteminde aksaklık olduğu, hastaların adayın sorduğu her soruya net yanıt vermediği, “adaylardan muayene, teşhis, tahlil hiçbir veri olmadan teşhis konmalarının istendiği, tahmin üzerine yaptıkları teşhisi, bilgisayar sistemine girmelerinin istendiği, koydukları teşhis doğru olsa bile bilgisayar sistemlerinde ki hata nedeni ile seçilemediği, konu hakkında orada şikayetçi olunduğunu fakat herhangi bir müdahalede bulunulmadığı, yani konulan teşhislerin sisteme girilemediği” iddialarının sınava ait kamera kayıtları ve belgeler incelendiğinde doğru olmadığı, kamera kayıtlarında başvuranın, bilgisayar ekranından tahlil ve fizik muayene bilgilerini okuduğu, bilgisayara herhangi bir cevap işaretlenmesinin istenmediği, adayında bilgisayara cevap yazmadığı, OSCE sınavının sözlü olarak yapılan bir sınav olduğu,
14.2. SYBS Usul ve Esaslarında veya YÖK tarafından konuyla ilgili alınan kararlarda sınavda belirli bir oranda/sayıda adayın sınavda başarılı sayılmasına dair bir kararın bulunmamakta olduğu, ayrıca, böyle bir durumun seviye ölçen bir sınavın mantığına da aykırı olacağı, Sınav Klavuzunun her yıl Ocak ayında
Kurulumuz web adresinde yayınlanmakta ve Aralık sonuna kadar web sayfasında kalmakta olduğu, Klavuzda sınavda temel ilkeler, değerlendirme ve itiraz usulü adayların bilgisine sunulmakta olduğu,
YÖK’e sınava giren adaylar tarafından yapılan bir başvuru, şikayet ya da ihbarın olmadığı, dolayısıyla sınava ilişkin inceleme yapılmasını gerektirecek bir durumun oluşmadığı, başvuranın itirazı üzerine yeniden bir inceleme yapıldığı ancak sınav sonucunu değiştirecek bir durumun ortaya çıkmadığı, yazılı ve klinik sınavın ikisinde de 100 üzerinden 50 puan ve üzeri not alamadığı, başvuranın itirazına cevap verildiği, böylelikle sınavın belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
15. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği uyarınca seviye ve yeterlilik belirleme sistemi kapsamında gerçekleştirilen Yapılandırılmış Klinik Sınavın, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın hazırladığı kılavuza uygun biçimde gerçekleştirildiği, Yapılandırılmış Klinik Sınava ilişkin başvuran tarafından ileri sunulan itirazların kabul edilebilir nitelikte olmadığı ve yapılan sınavda hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Rektörlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/