|
ÖZET: Başvuran, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nde Araştırma Görevlisi olarak görev yapmaktadır. 27 Mart 2023 – 27 Haziran 2023 tarihleri arasında zorunlu rotasyon kapsamında Bakırköy Hastalıkları Hastanesi’nde eğitim almış, ardından 3 Temmuz 2023 – 1 Ağustos 2023 tarihleri arasında toplum sağlığı amacıyla bir ay süreyle yataklı serviste çalışmıştır. Ancak, idare, 90 günü aşan görevlendirmelerde ek ödeme yapılmayacağını belirterek başvuruyu reddetmiştir. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve rotasyon sürecinin kendi uzmanlık alanı dışında gerçekleştiği için ek ödemenin yapılması gerektiğini savunmuştur.
İdarenin açıklamalarında, başvuranın görevlendirmelerinin 2547 sayılı Kanun’un 39. maddesi uyarınca değerlendirildiği, ancak bu maddenin tıpta uzmanlık öğrencilerinin eğitim süreleri ve rotasyonları için yeterli düzenlemeleri içermediği görülmektedir. Tıpta Uzmanlık Tüzüğü ve ilgili yönetmelikler, uzmanlık öğrencilerinin eğitim süreçlerini ve rotasyonlarını açıkça tanımlamakta, bu süreçlerin gerekliliğini vurgulamaktadır. Dolayısıyla, başvuranın ek ödeme talebinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuranın görevlendirmesinin rotasyon kapsamında değerlendirilerek ek ödemesinin yapılması yönünde tavsiyede bulunulması kararlaştırılmıştır. Ayrıca, Tıpta Uzmanlık Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin zorunlu rotasyonları ve buna bağlı ek ödemelerin mevzuatta net bir şekilde düzenlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2335-S.24.3721
BAŞVURU NO : 2023/13883
KARAR TARİHİ : 28.02.2024
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Üniversite kadrosunda görevli Tıpta Uzmanlık Öğrencisi
Araştırma Görevlisinin, üniversitede eğitim alacağı uzmanlık alanı bulunmadığından tabi tutulduğu zorunlu rotasyon sürecinde döner sermaye ek ödemesi alması hk.
BAŞVURU TARİHİ : 29.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran temsilcisi Hekim Birliği, Sağlık ve
Sosyal Hizmetler Çalışanları Sendikası vekili özetle; sendika üyesi
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi bölümünde Araştırma Görevlisi olarak görev yaptığını, 27.03.2023-27.06.2023 tarihleri arasında yapılması zorunluluk teşkil eden ve çekirdek eğitim müfredatında bulunan madde bağımlılığı merkezinde 3 ay rotasyon eğitiminde iştirak etmek üzere Bakırköy
Hastalıkları Hastanesi Merkezi’ne görevlendirildiğini, akabinde toplum sağlığı ve halkın yararını gözeterek, bilgi, görgü ve deneyimin arttırılması amacıyla 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında 1 ay adı geçen hastanenin yataklı servisinde aktif çalışmak suretiyle görevlendirildiğini, anılanın şifahen bir takvim yılı içerisinde dış görevlendirmelerde 3 aya kadar (90 gün) taban ve teşvik ödendiğini, aşan kısım için bu ödemelerin yapılmayacağını öğrendiğini, 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında ifa
edilen görevlendirmeye ilişkin olarak görev yapmakta olduğu Manisa Celal Bayar Üniversitesi
Hastanesi Başhekimliği’ne 03.08.2023 tarihinde başvuruda bulunduğunu, ancak bahsi geçen başvurunun “Kanunun 38 inci maddesi uyarınca görevlendirilenler ile bir takvim yılı içinde toplam üç aya kadar Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirtilen amaçlarla görevlendirilenlere, birim veya alt birim ortalaması esas alınarak aktif çalışılan gün katsayısı tam dikkate alınmak suretiyle ek ödeme yapılır. Bu madde gereğince 01.03.2023 tarihinden 29.05.2023 tarihine kadar tarafınıza Taban ve Teşvik ek ödeme yapılmıştır. Yine aynı madde uyarınca 90 günü aşan kısım olan Haziran ayı için (01.06.2023-
30.06.2023) tarafınıza Taban ve teşvik ek ödemesi yapılmamıştır. Temmuz ayı taban ve teşvik ek ödemesi
Ağustos ayında yapılacaktır.” maddesi uyarınca reddedildiğini, öncelikli olarak belirtmek gerekir ki rotasyon kavramı Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin 3. maddesinin (m)
bendinde “Uzmanlık öğrencisinin uzmanlık eğitimi süresi içerisinde, kendi uzmanlık dalı dışındaki diğer uzmanlık dallarında Kurul tarafından belirlenen ve tamamlanması zorunlu olan eğitimi ifade eder.” şeklinde tanımlandığı, bu hususta müvekkilin eğitim kapsamında gerçekleştirdiği rotasyon görevinin idarenin ret gerekçesi olarak sunmuş olduğu mevzuat hükmünden ziyade rotasyona ilişkin ödemelerin
Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1. fıkrasına ilişkin olarak yapıldığını, ancak 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında Bakırköy
Hastanesi Merkezi’nde yukarıda da bahsedildiği gibi kendi talebi doğrultusunda toplum sağlığı ve halkın yararını gözeterek, bilgi, görgü ve deneyimin arttırılması amacıyla 1 ay adı geçen hastanenin yataklı servisinde aktif çalışmak suretiyle görevlendirilmesinden ibaret olduğunu, 3 aylık zorunlu rotasyonun idarece iddia edilenin aksine madde 39 kapsamında değerlendirilemeyeceğini, söz konusu tarihler arasındaki görevlendirilmeye ilişkin olarak talep edilen ödemelerin, zorunlu rotasyon sayılmayan çalışması neticesinde kazanılmış hak mahiyetinde olduğundan madde 39 kapsamında değerlendirilerek ödeme yapılması gerektiğini belirterek 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında
Bakırköy . Hastanesi Merkezi’nde görevlendirilmiş olduğu süre içerisinde kazanmış olduğu ek ödemenin yasal faizi ile müvekkil sendika üyesine ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü’nün 03.11.2023 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve
eklerinde özetle:
2.1. Fakültemiz Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Anabilim Dalında görev yapan Araştırma Görevlisi 27.03.2023 – 27.04.2023 tarihleri arasında
İstanbul SBÜ Bakırköy .
Hastanesi Kliniğine bağlı
Merkezinde bilgi, görgü ve deneyim arttırmak amacıyla 2547 Sayılı Kanunun 39. maddesinin l. fıkrası uyarınca yolluksuz-yevmiyesiz görevlendirildiği, 27.03.2023 -E. tarih, sayılı yazı ile Katkı Payı ve
Maaş Birimine bildirilmiştir.
2.2. Ayrıca Araştırma Görevlisi 28.04.2023 tarihinden itibaren 2 (iki) ay süre ile
İstanbul SBÜ Bakırköy
Hastanesi Kliniğine bağlı
Merkezinde bilgi, görgü ve deneyim arttırmak amacıyla 2547 Sayılı Kanunun 39. maddesinin l. fıkrası uyarınca yolluksuz-yevmiyesiz görevlendirildiği 24.04.2023 -E. tarih, sayılı yazı ile Katkı Payı ve
Maaş Birimine bildirilmiştir.
2.3. Araştırma Görevlisi 03.07.2023 tarihinden itibaren İstanbul SBÜ Bakırköy
Hastanesi
Kliniğine bağlı Merkezinde bilgi, görgü ve deneyim
arttırmak amacıyla 2547 Sayılı Kanunun 39. maddesinin l. fıkrası uyarınca yolluksuz-yevmiyesiz görevlendirildiği 24.05.2023 -E. tarih, sayılı yazı ile Katkı Payı ve Maaş Birimine bildirilmiştir.
2.4. Yüksek Öğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında
Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 15 Eylül
2022 tarihinde 31954 sayı ile Resmi Gazetede yayınlanarak 01 Ağustos 2022 tarihinden geçerli olmak üzere
yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten itibaren teşvik ek ödemesi ve taban ödeme yapılmaya başlanmıştır.
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(10) Ek ödeme, personele fiilen hizmete katkı sağladığı sürece verilebilir. 7 nci madde hükümleri (18
Şubat 2011 tarihinde 27850 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yüksek Öğretim Kurumlarında Döner
Sermaye Gelirlerinden yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin
Yönetmelikte Görevlendirilen personele yapılacak ek ödemenin nasıl yapılacağı Madde 7’de, Madde 7 – (2) Yükseköğretim Kurulu, bağlı birimleri ve Üniversitelerarası Kurul ile Adli Tıp Kurumunda, Kanunun
38 inci maddesi uyarınca görevlendirilenler ile bir takvim yılı içinde toplam üç aya kadar, Kanunun 39
uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirtilen amaçlarla görevlendirilenlere, birim veya alt birim ortalaması esas alınarak aktif çalışılan gün katsayısı tam dikkate alınmak suretiyle ek ödeme yapılır. Ancak,
39 uncu maddede belirtilen görevlendirmelerden kongre, konferans ve seminerlere, bildiri siz katılımlarda
(davetli konuşmacı ve oturum başkanlıkları hariç) bu süre takvim yılı içinde toplam 10 iş günü geçemez.” belirtilmiştir.) saklı kalmak üzere; resmî tatil günleri, idari ve nöbet izinleri, yılda yedi günü geçmeyen kısa süreli hastalık rapor süreleri, hakem hastane tarafından onaylanan heyet rapor süreleri, görevi sırasında veya görevinden dolayı Sağlık Bakanlığınca ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanan, kazaya, yaralanmaya veya saldırıya uğrayanların bu durumlarını sağlık raporuyla belgelendirmesi halinde kullandıkları hastalık izin süreleri aktif çalışılmış gün olarak kabul edilir.” 2.5. 2547 Sayılı Kanunun 39. maddesinin l.fıkrası uyarınca 27.03.2023 – 27.04.2023 ve 28.04.2023 –
26.06.2023 tarihleri arasında görevlendirilen Araştırma Görevlisi ’ye görevlendirildiği
aylara ait aktif çalışılan gün katsayısı tam dikkate alınmak suretiyle Taban ve Teşvik ek ödeme yapılmıştır.
2.6. 2547 sayılı Kanunun 39. maddesinin l. fıkrası uyarınca 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında görevlendirilen Araştırma Görevlisi ’ye 18 Şubat 2011 tarihinde 27850 sayılı Resmi
Gazetede yayınlanan Yüksek Öğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden yapılacak Ek Ödemenin
Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelikte Görevlendirilen personele yapılacak ek ödemenin nasıl yapılacağı Madde 7’ye göre bir takvim yılı içinde toplam üç ayı aşan kısım olan Temmuz ayı için Taban ve teşvik ek ödemesi yapılmamıştır. Yüksek Öğretim Kurumlarında Döner Sermaye
Gelirlerinden yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin yönetmeliklere göre ödemeler yapılmaktadır.
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve
/
işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun; 5.1. “Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme” başlıklı 39 uncu maddesinde “Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, on beş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde on beş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.” 5.2. “Lisans üstü öğretim” başlıklı madde 50 nci maddesinde “Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler. (…) (2) e. Tıpta uzmanlık öğrenimi yapanlara verilecek aylık veya ödeneklerin tespitinde, aynı durumda bulunan Sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığındaki personelin aylık ve ödenekleri gözönünde tutulur.” 5.3. “Döner sermaye” başlıklı madde 58 inci maddesinde “(…) c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde; (…)
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan
ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 950’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 750’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) (2) ile aynı
Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 750’sini, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 305’ini, başhemşireler için yüzde 255’ini, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 225’ini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 260’ını geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25’ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
(…)
Yükseköğretim kurumlarının tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ihtiyaç duyulması halinde ilgilinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevli sağlık personeli haftanın belirli gün veya saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler için görevlendirilebilir. Belirli bir vaka ve iş için görevlendirilenlere, kadrosunun bulunduğu kurumdaki döner sermaye işletmesinden yapılan ödemenin yanı sıra, katkı sağladıkları vaka ve iş dolayısıyla
görevlendirildiği sağlık kuruluşundaki döner sermaye işletmesinden, bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde ve toplamda tavan oranları geçmemek üzere döner sermayeden ek ödeme yapılır.
(…)
i) (Değişik: 17/2/2011-6114/17 md.) Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.
Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitimöğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” 6. 19.06.2002 tarihli 247904 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıpta Uzmanlık Tüzüğü’nün, 6.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Tüzük, tıp veya diş hekimliği uzmanlık dallarını, bu dallarda uzman olabilmek için gerekli koşulları, tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi verecek kurum ve kuruluşların nitelikleri ile uzmanlık eğitiminin usul ve esaslarını düzenler.” 6.2. “Asistan” başlıklı 13 üncü maddesinde “Asistan, kurumlarındaki kadro unvanları ne olursa olsun, tıp veya diş hekimliği uzmanlık ana veya yan dallarından birinde uzman olarak yetiştirilmek amacıyla, bu Tüzük ve özel mevzuat hükümleri çerçevesinde öğrenim, eğitim, araştırma ve uygulama yapmak üzere atanan tıp doktoru veya diş hekimidir. Asistanların atanmalarında kurumlarının özel mevzuat hükümleri uygulanır.” 6.3. “Uzmanlık Ana ve Yan Dalları ile Eğitim Süreleri ve Rotasyonlar” başlıklı 22 nci maddesinde “(…) Tıpta
Uzmanlık Kurulunca belirlenen rotasyonların, kurumun bulunduğu yerleşim biriminde yaptırılması esastır. Ancak, aynı yerleşim birimindeki kurumlarda ilgili uzmanlık dalına ait eğitim biriminin bulunmaması veya bulunsa bile başka yerlerde rotasyon yaptırılmasında fayda görülmesi halinde, eğitim kurumunca uygun görülen yerlerde rotasyona tabi tutulabilir. Asistanlara, eğitim sorumlularının uygun görmesi kaydıyla, özel mevzuatına göre yetkili kılınan amir veya kurulların uygun görüş ve kararları üzerine, eğitime kabul belgesi sağlamaları koşuluyla yurt içinde başka kurumlarda en fazla bir yıla kadar asistanlık yaptırılabilir veya asistanlığın yurt dışında yapılmasına izin verilebilir.” 7. 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında
Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve
Esaslara İlişkin Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.” 7.2. “Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde “(1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (Değişik ibare:RG-8/7/2014-29054) (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanmıştır.” 7.3. “Genel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde “(…) (10) (Ek:RG-15/9/2022-31954)(2) Ek ödeme, personele fiilen hizmete katkı sağladığı sürece verilebilir. 7 nci madde hükümleri saklı kalmak üzere; resmî tatil günleri, idari ve nöbet izinleri, yılda yedi günü geçmeyen kısa süreli hastalık rapor süreleri, hakem hastane tarafından onaylanan heyet rapor süreleri, görevi sırasında veya görevinden dolayı Sağlık
Bakanlığınca ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanan, kazaya, yaralanmaya veya saldırıya
/
uğrayanların bu durumlarını sağlık raporuyla belgelendirmesi halinde kullandıkları hastalık izin süreleri aktif çalışılmış gün olarak kabul edilir.” 7.4. “Görevlendirilen personele yapılacak ek ödeme” başlıklı 7 nci maddesinde “(1)Yükseköğretim kurumlarının tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ihtiyaç duyulması halinde ilgilinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevli sağlık personeli haftanın belirli gün veya saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler için görevlendirilebilir. Belirli bir vaka ve iş için görevlendirilenlere, kadrosunun bulunduğu kurumdaki döner sermaye işletmesinden yapılan ödemenin yanı sıra, katkı sağladıkları vaka ve iş dolayısıyla görevlendirildiği sağlık kuruluşundaki döner sermaye işletmesinden, bu
Yönetmelikte belirtilen esaslar çerçevesinde ve toplamda tavan oranlarını geçmemek üzere döner sermayeden ek ödeme yapılır. Bu kapsamda yapılacak ek ödeme emsali personelin yapmış olduğu hizmet esas alınarak ilgili birim tarafından belirlenir.
(2) (Değişik cümle:RG-8/7/2014-29054) Kanunun 58 inci maddesinin © fıkrası kapsamında bulunan öğretim elemanlarından, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirtilen amaçlarla bir takvim yılı içinde toplam üç aya kadar görevlendirilenler ile Yükseköğretim Kurulu, bağlı birimleri ve Üniversitelerarası Kurul ile
Adli Tıp Kurumunda Kanunun 38 inci maddesi uyarınca görevlendirilenlere, birim veya alt birim ortalaması esas alınarak aktif çalışılan gün katsayısı tam dikkate alınmak suretiyle ek ödeme yapılır. Ancak, 39 uncu maddede belirtilen görevlendirmelerden kongre, konferans ve seminerlere, bildirisiz katılımlarda (davetli konuşmacı ve oturum başkanlıkları hariç) bu süre takvim yılı içinde toplam 10 iş gününü geçemez.” 8. 18/7/2009 tarihli ve 27292 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Eğitimi Yönetmeliğinin, 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, tıp ve diş hekimliği alanlarında uzmanlık eğitiminin usul ve esaslarını düzenlemektir.” 8.2. “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde “(1) Bu Yönetmelik; tıp ve diş hekimliği alanlarında eğitim vermeye yetkili kurum ve kuruluşları ve uzmanlık eğitimi ile ilgili kişileri kapsar.” 8.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde “ (1) Bu Yönetmelik, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının
Tarzı İcrasına Dair Kanunun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” 8.4. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; (…)ç)
Çekirdek eğitim müfredatı: Uzmanlık eğitimi sırasında uygulanması gereken asgari eğitim ve öğretimi, (…) ğ)
Genişletilmiş eğitim müfredatı: Her birim için çekirdek eğitim müfredatını da içeren ve o birime özgü eğitim ve öğretimi, (…) j) (Ek: 7/6/2011-2011/1985 K.) Rotasyon: Uzmanlık öğrencisinin uzmanlık eğitimi süresi içerisinde, kendi dalı dışında Kurul tarafından belirlenen diğer dallarda almak zorunda olduğu eğitimi, (…) m) Uzmanlık
eğitimi: Tıp veya diş hekimliğinde uzman olabilmek için gereken eğitim ve öğretimi, n) Uzmanlık öğrencisi:
Kurumlarındaki kadro ve pozisyonları ne olursa olsun bu Yönetmelik hükümlerine göre uzmanlık eğitimi gören kişileri, (…) ifade eder.
8.5. “Uzmanlık öğrencisi” başlıklı 11 inci maddesinde “(1) Uzmanlık öğrencisi; kurumlarındaki kadro unvanı ne olursa olsun, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık ana veya yan dallarından birinde uzman olarak yetiştirilmek amacıyla, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde eğitim ve öğrenim gören, araştırma ve uygulama yapan tabip veya diş hekimidir. (2) Uzmanlık öğrencilerinin istihdam şekli, kurumlarının özel mevzuat hükümlerine tabidir.” 8.6. “Uzmanlık öğrencilerinin hak ve sorumlulukları” başlıklı 26 ncı maddesinde “(…) (3) Uzmanlık öğrencisi, eğitim sorumlusunun gözetim ve denetiminde araştırma ve eğitim çalışmalarında ve sağlık hizmeti sunumunda görev alır, deontolojik ve etik kurallara uyar.
8.7. “Uzmanlık ana ve yan dalları ile eğitim süreleri ve rotasyonlar” başlıklı 27 inci maddesinde
“(1) (Mülga: 7/6/2011-2011/1985 K.) (2) Uzmanlık öğrencilerine, bu Yönetmelikle belirlenen ve uzman
olabilmek için mutlaka yapılması gereken asgari tıbbî uygulamaların eğitim sorumluları tarafından yaptırılarak onların, gerekli ve yeterli bilgi ve beceri ile donatılmaları zorunludur. Eğitim süreleri ve rotasyonların kazanılan birimin bulunduğu kurumda yaptırılması esastır. Ancak, kurumda ilgili uzmanlık dalına ait rotasyonların yapılacağı eğitim biriminin bulunmaması veya bulunsa bile asgari uygulamaları yapmasına yeterli olmaması veya başka kurumda yapılmasında birim sorumlusu tarafından fayda görülmesi halinde uzmanlık öğrencisi kurum amirince uygun görülen yerlerde kabul belgesi sağlanmak koşuluyla rotasyona tabi tutulabilir. (3) (Değişik: 7/6/2011-2011/1985 K.) Uzmanlık öğrencilerine; eğitim sorumlularının uygun görmesi kaydıyla, tabi oldukları mevzuata göre, yetkili kılınan akademik kurulların uygun görüşü ve kurum amirlerinin kararı üzerine, eğitime kabul belgesi sağlamaları koşuluyla yurt içinde veya yurt dışında başka kurumlarda uzmanlık eğitimi alması için bir yıla kadar izin verilebilir. Kurum içerisinde yapılamayan rotasyonlar bu süreden sayılmaz. Eğitimin yurt dışında yapılması halinde uzmanlık öğrencisi ücretsiz izinli sayılır. Birimde eğitim sorumlusu kalmadığı veya sahip olması gereken asgari nitelik ve standartları kaybettiği hallerde yukarıdaki şartlar aranmaksızın Kurul tarafından re’sen görevlendirme yapılabilir.” 9. Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğinin Sağlık Tesislerinde Ek Ödeme Hesaplama Usul ve Esasları
“Temel esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde “(1) Sağlık tesislerinde görevli personele yapılacak ek ödemeye ilişkin temel esaslar aşağıda belirtilmiştir: a) Ek ödeme, personele sağlık tesisine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir. (…) ç) Sağlık tesisleri arasında görevlendirilen personele, geçici görev yaptığı sağlık tesisinden ek ödeme yapılır. d) Bakanlık merkez teşkilatı ile Bakanlık bağlı kuruluşlarının merkez teşkilatı kadrolarında bulunan personelden sağlık tesislerine en az bir ay süreyle geçici görevle görevlendirilen personele, geçici olarak görev yaptığı sağlık tesisinin döner sermayesinden ek ödeme yapılır. e) Sağlık tesislerinden, Bakanlığın taşra teşkilatına görevlendirilen personele görevlendirildiği yerden ek ödeme yapılır. f) Bakanlığın taşra teşkilatında görev yapan personelin sağlık tesislerine görevlendirilmesi halinde personele, geçici olarak görev yaptığı sağlık tesisinden ek ödeme yapılır. (…) g) Bakanlıkça oluşturulacak komisyon tarafından ihtiyaç planlaması yapılan yerlere resen geçici olarak görevlendirilen uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine görevlendirildikleri sağlık tesisinden yapılacak ek ödemenin yanında asıl kadrosunun bulunduğu sağlık tesisinden, sağlık tesisi puan ortalaması ve kendi hizmet alanı kadro unvan katsayısı esas alınarak ek ödeme yapılır. Bu şekilde yapılan ek ödeme tutarı toplamı, mesai içi tavan ek ödeme tutarını geçemez. (…) l) Eğitim ve araştırma hastanelerinde görevli asistanlara ve yan dal asistanlarına sadece Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından ilan edilen tamamlanması zorunlu rotasyon eğitim süreleri (ana dal asistanlarının yan dal kliniğinde geçirdiği eğitim süreleri hariç) ile zorunlu hallerde sağlık tesisi dışına görevlendirildikleri sürelerde kadrosunun bulunduğu sağlık tesisinden, sağlık tesisi puan ortalaması üzerinden ek ödeme yapılır. (…)
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran vekili özetle nin, Manisa Celal Bayar
Üniversitesi Hastanesi bölümünde Araştırma
Görevlisi olarak görev yaptığını, 27.03.2023-27.06.2023 tarihleri arasında yapılması zorunluluk teşkil eden ve çekirdek eğitim müfredatında bulunan madde bağımlılığı merkezinde 3 ay rotasyon eğitimine iştirak etmek üzere Bakırköy Hastanesi
/
Merkezi’ne görevlendirildiğini, akabinde toplum sağlığı ve halkın yararını gözeterek, bilgi, görgü ve deneyimin arttırılması amacıyla 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında 1 ay adı geçen hastanenin yataklı servisinde aktif çalışmak suretiyle görevlendirildiğini, anılanın şifahen bir takvim yılı içerisinde dış görevlendirmelerde 3 aya kadar (90 gün) taban ve teşvik ödendiğini, aşan kısım için bu ödemelerin yapılmayacağını öğrendiğini, 3 aylık zorunlu rotasyonun idarece iddia edilenin aksine madde 39 kapsamında değerlendirilemeyeceğini, söz konusu tarihler arasındaki görevlendirilmeye ilişkin olarak talep edilen ödemelerin, zorunlu rotasyon sayılmayan çalışması neticesinde kazanılmış hak mahiyetinde olduğundan madde 39 kapsamında değerlendirilerek ödeme yapılması gerektiğini belirterek 03.07.2023-
01.08.2023 tarihleri arasında Bakırköy Hastanesi
Merkezi’nde görevlendirilmiş olduğu süre içerisinde kazanmış olduğu ek ödemenin yasal faizi ile müvekkil sendika üyesine ödenmesini talep etmektedir.
12. Somut olayda başvuranın, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü
Ana Bilim Dalı bünyesinde Öğretim Elemanı Hizmetleri sınıfında görev yaptığı, devlet üniversitesinde lisansüstü eğitim süresince görev yapanların istihdam edildiği şekilde Araştırma Görevlisi kadrosunda yer aldığı, 2547 sayılı Kanun’un lisans üstü öğretime ilişkin 50 nci hükmü kapsamında yükseköğretim kurumunda tıpta uzmanlık öğrenimine devam ettiği ve
Tıpta Uzmanlık öğrencisi olduğu, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri
Bölümünde eğitim alacağı uzmanlık alanı bulunmadığından 3 ay rotasyonunu yapmak üzere Sağlık
Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy
Hastanesi Merkezi’nde ( görevlendirildiği ve bu sürede ek ödeme aldığı ancak rotasyon akabinde bilgi, görgü ve deneyim arttırmak için yapılan 1 aylık görevlendirme için Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında
Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 7 nci maddesinde düzenlenen Kanunun 58 inci maddesinin © fıkrası kapsamında bulunan öğretim elemanlarından, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirtilen amaçlarla bir takvim yılı içinde toplam üç aya kadar görevlendirilenlere birim veya alt birim ortalaması esas alınarak aktif çalışılan gün katsayısı tam dikkate alınmak suretiyle ek ödeme yapılacağı hükmünde geçen 3 aylık süre aşıldığından bahisle idarece ek ödeme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
13. Tıpta uzmanlık öğrencilerinin, Tıpta Uzmanlık Tüzüğünün 22 nci maddesi ile Tıpta ve Diş
Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin 27 nci maddesinde düzenlenen “Uzmanlık ana ve yan dalları ile eğitim süreleri ve rotasyonlar” kapsamında Uzmanlık ana ve yan dalları ile eğitim süreleri ve rotasyonların açıkça düzenlendiği, buna göre Uzmanlık öğrencilerine mutlaka yapılması gereken asgari tıbbî uygulamaların yaptırılarak onların, gerekli ve yeterli bilgi ve beceri ile donatılmalarının zorunlu olduğu, eğitim süreleri ve rotasyonların kazanılan birimin bulunduğu kurumda yaptırılmasının esas olduğu, ancak kurumda ilgili uzmanlık dalına ait rotasyonların yapılacağı eğitim biriminin bulunmaması veya bulunsa bile asgari uygulamaları yapmasına yeterli olmaması veya başka kurumda yapılmasında birim sorumlusu tarafından fayda görülmesi halinde uzmanlık öğrencisinin kurum amirince uygun görülen yerlerde rotasyona tabi tutulabileceği, yetkili kılınan akademik kurulların uygun görüşü ve kurum amirlerinin kararı üzerine yurt içinde veya yurt dışında başka kurumlarda uzmanlık eğitimi alması için bir yıla kadar izin verilebileceği ve birimde eğitim sorumlusu kalmadığı veya sahip olması gereken asgari nitelik ve standartları kaybettiği hallerde Kurul tarafından re’sen görevlendirme yapılabileceği belirtilmiştir. Somut olayda Tıpta Uzmanlık Tüzüğü ile Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi
Yönetmeliğinin yukarıda anılan maddelerinde açıkça düzenlendiği üzere zorunlu nitelikte olan uzmanlık eğitim süreleri ve rotasyonlar kapsamında başvuranın uzmanlık dalına ait rotasyon yapacağı eğitim biriminin görev yaptığı hastanede bulunmaması nedeniyle Rektörlükçe görevlendirme yapıldığı, başvuranın görevlendirmesine ilişkin Bakanlığın 19/4/2023 tarihli uygun görüş yazısında ise Rektörlükten
/
farklı olarak Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nin 18/3. maddesinin dayanak gösterildiği görülmektedir.
13.1. Uygulamada ise tıpta uzmanlık öğrencisi Araştırma Görevlileriyle ilgili yurt içi görevlendirmelerde üniversite Rektörlüklerince 39 uncu madde başta olmak üzere 2547 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem tesis edildiği anlaşılmakta olup anılan görevlendirmelerin yasal dayanağı açısından yeknesaklık bulunmadığı gibi “Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme” başlıklı 39 uncu maddede öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, on beş güne kadar rektörler izin verebileceği, bu şekilde on beş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayının gerekli olduğu düzenlenmiş olmakla birlikte tıpta uzmanlık öğrencilerinin eğitim süreleri ve rotasyonlarının, çekirdek eğitim müfredatındaki ana dal veya yan dalın eğitim süresine bağlı olarak her halükarda anılan madde hükmündeki 15 günü aştığı, bunun yanı sıra Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinde “Rotasyon”, uzmanlık öğrencisinin uzmanlık eğitimi süresi içerisinde, kendi dalı dışında Kurul tarafından belirlenen diğer dallarda almak zorunda olduğu eğitim, “Uzmanlık öğrencisi” ise kurumlarındaki kadro unvanı ne olursa olsun, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık ana veya yan dallarından birinde uzman olarak yetiştirilmek amacıyla, bu
Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde “eğitim ve öğrenim gören, araştırma ve uygulama yapan” tabip veya diş hekimi olarak tanımlandığından 39 uncu madde hükmünde sayılı durumların tıpta uzmanlık öğrencilerinin eğitim süreleri ve rotasyonlarını karşılamadığı, Rektörlüklerin aksi yöndeki değerlendirmeleri nedeniyle Tıpta Uzmanlık Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin 39 uncu madde kapsamındaki görevlendirmelerinin mağduriyetlerine yol açtığı görülmektedir.
14. 2547 sayılı Kanunun “Lisans üstü öğretim” başlıklı madde 50 nci maddesinde Tıpta uzmanlık öğrenimi yapanlara verilecek aylık veya ödeneklerin tespitinde, aynı durumda bulunan Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığındaki personelin aylık ve ödeneklerinin gözönünde tutulacağı açıkça düzenlenmiştir. Ayrıca
“Döner sermaye” başlıklı madde 58 inci maddesinde Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde; gelir getiren görevlerde çalışan araştırma görevlilerine ek ödeme matrahının yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini (…) geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılacağı belirlenmiş olup madde hükmünde hem“bu yerlerde; gelir getiren görevlerde çalışan” hem de “bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan” araştırma görevlilerine ek ödeme yapılacak matrah düzenlenmiştir.
15. 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (Değişik ibare:RG-8/7/2014-29054) (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek
Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esasları belirlenmiştir.
15.1. Anılan Yönetmeliğin “Görevlendirilen personele yapılacak ek ödeme” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası Yükseköğretim kurumlarının tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ihtiyaç duyulması halinde ilgilinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevli sağlık personeline döner sermayeden yapılacak ek ödemeyi düzenlemekte olup anılan
/
maddenin 2 inci fıkrasında, Kanunun 58 inci maddesinin © fıkrası kapsamında bulunan öğretim elemanlarından, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirtilen amaçlarla bir takvim yılı içinde toplam üç aya kadar görevlendirilenlere, birim veya alt birim ortalaması esas alınarak aktif çalışılan gün katsayısı tam dikkate alınmak suretiyle ek ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
15.2. Yönetmeliğin 7 inci maddesinde tıpta uzmanlık öğrencisi Araştırma Görevlilerinin rotasyonuyla ilgili düzenleme bulunmaması ve 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine atıf yapılması, yukarıda açıklandığı 39 uncu maddede sayılı durumların tıpta uzmanlık öğrencilerinin eğitim süreleri ve rotasyonlarını karşılamaması nedenleriyle anılan Araştırma Görevlilerinin zorunlu eğitim kapsamında üniversiteden üniversiteye yapılan rotasyonlarında ek ödeme alamadıkları, somut olaya benzer şekilde çoğu zaman ana dal eğitim sürelerinin 3 ayı aşması ve mevzuatta rotasyonlarla ilgili özel düzenleme bulunmaması nedeniyle zorunlu eğitim sürecinde fiilen hizmete katkı sağladıkları halde yalnızca 3 ay süre ile ek ödeme alabildikleri, başvuranın 03.07.2023-01.08.2023 tarihleri arasında 1 ay adı geçen hastanenin yataklı servisinde aktif çalışmak suretiyle görevlendirildiği ve bu süreçte fiilen hizmete katkı sağladığı açık olduğu halde üç aylık rotasyon sonrasında idarece bilgi ve görgü amaçlı yapılan ilave görevlendirmede Yönetmelikte öngörülen 3 aylık süreyi rotasyon sürecinde doldurduğu gerekçesiyle ek ödeme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
15.3. Oysaki Tıpta uzmanlık öğrenimi yapan Uzmanlık öğrencilerinin hak ve sorumluluklarında araştırma ve eğitim çalışmalarında ve sağlık hizmeti sunumunda görev alacakları mevzuatta belirlenmiş olup
Danıştay 11. Dairesi’nin 25.05.2004 gün ve 2001/4941 E., 2004/2429 K. sayılı kararında hastanede görevli asistanın zorunlu asistanlık eğitimi için rotasyonla tıp fakültesinde görevlendirilmesi ve her iki kurumdan da döner sermayeden pay alamaması halini “Bu açıdan değerlendirme yapıldığında; ilgili yasal kurallara göre döner sermaye gelirlerine hangi konumda olursa olsunlar tüm katkıda bulunanların o gelirin dağıtımından yararlanmaları gerekir. Rotasyon nedeniyle görev yapanlar da döner sermayeye çalışmalarıyla katkı yaptıklarından onların bu gelirden yararlanmasını önleme olanağı Anayasanın angarya yasağı yolundaki 18. madde hükmü karşısında mümkün bulunmamaktadır.” tespitiyle angarya olarak değerlendirmiştir.
15.4. Ek ödemelerle ilgili olarak 2023 yılında Ombudsman’a yapılan farklı başvurulara ilişkin Ombudsman tarafından “(…) ek ödemelere ilişkin uygulamanın hukuka ve hakkaniyete uygun olacak şekilde düzeltilmesi, Sağlık
Bakanlığı uygulamaları yönünden koordinasyonun sağlanarak angarya yasağı ve eşitlik ilkesine uygun şekilde üniversite hastanelerinde sağlık hizmet sunumu yapan emsal personelin ek ödeme ve buna bağlı mali haklarının hesaplanarak ödenmesi için gereken tedbirlerin alınması, ilgili mevzuatın gözden geçirilerek gerekli değişikliklerin yapılması ve başvurana geçmişe dönük olarak mali haklarının ödenmesi yönünde 2023/2508 sayılı Tavsiye Kararı, “(…) ek ödemelerin hesaplamalarının mevzuata ve hakkaniyete uygun olacak şekilde hesaplanması için gereken tedbirlerin alınması, Sağlık Bakanlığı uygulamaları yönünden koordinasyonun sağlanarak yönetmelik ve uygulamalarının revize edilerek düzenlenmesi ve oluşan farkın başvurana geçmişe dönük olarak verilmesi” yönünde 2023/370, 2023/371 sayılı Tavsiye Kararları, “Tıpta yan dal uzmanlık eğitimi yapan araştırma görevlisi ile Sağlık
Bakanlığı kadrosunda yan dal uzmanlık eğitimi yapan aynı durumdaki personel arasındaki ödeme farklılığının giderilmesi yönünde 2023/12233 sayılı Tavsiye Kararı verilmiştir. Bu kararlardan, ilgili Kanun ve Yönetmeliklerle yapılan düzenlemeler sonrasında üniversitelerde uygulama birliği sağlanamadığı ve ek ödemelerdeki farklılıklar nedeniyle üniversite kadrolarındaki personelin mağduriyetinin devam ettiği anlaşılmaktadır.
15.5. Konuyla ilgili Tavsiye Kararları bulunmakla birlikte başvuran ile aynı durumda olup Ege Üniversitesi Tıp
Fakültesi Merkezi’nde rotasyonla görevlendirilen ve ek ödeme yapılmamasını şikayet eden başka bir başvuruya ilişkin 2023/14697 sayılı Ret Kararı ile Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde adli tıp uzmanı olarak görev yapan diğer bir başvuranın Adli Tıp İhtisası sırasında 6 ay süreyle Adli Tıp Kurumu (…) Grup Başkanlığında yaptığı rotasyonda taban ve teşvik ek ödemesi yapılmamasını şikayet eden diğer bir başvuruda verilen 2023/3083 sayılı Ret Kararında, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden
Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 7 nci maddesi gereği hukuki değerlendirme yapılarak anılan Yönetmelik gereği 3 ayı aşan kısmı için ek ödemem yapmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı ve Yönetmeliğin 7. maddesinde
/
görevlendirilen personele yapılacak ek ödemelere ilişkin hususlara yer verilmesine rağmen anılan görevlendirmelerin tahdidi olarak sayıldığı, ancak anılan görevlendirmeler arasında Tıpta veya Diş
Hekimliğinde uzmanlık eğitimi kapsamındaki rotasyon görevlendirilmesinin düzenlenmediği anlaşıldığından başvurana ek ödeme yapılmaması yönünde tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
15.6. Diğer yandan 2547 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin Tıpta uzmanlık öğrenimi yapanlara verilecek aylık veya ödeneklerin tespitinde, aynı durumda bulunan Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığındaki personelin aylık ve ödenekleri gözönünde tutulacağı hükmünden hareketle konuyla ilgili Sağlık Bakanlığı uygulaması incelemek gerekirse; Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğinin Sağlık Tesislerinde Ek
Ödeme Hesaplama Usul ve Esasları “Temel esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde geçici ve res’en görevlendirme yapan ve yapılan tesislerin niteliğine ve süresine göre ek ödemenin hangi kurumca yapılacağını ayrıntılı olarak düzenlediği görülmektedir. Başvurana emsal durumdaki asistan personele ilişkin olarak Sağlık Bakanlığınca anılan Yönetmelikte “Eğitim ve araştırma hastanelerinde görevli asistanlara ve yan dal asistanlarına sadece Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından ilan edilen tamamlanması zorunlu rotasyon eğitim süreleri (ana dal asistanlarının yan dal kliniğinde geçirdiği eğitim süreleri hariç)
ile zorunlu hallerde sağlık tesisi dışına görevlendirildikleri sürelerde kadrosunun bulunduğu sağlık tesisinden, sağlık tesisi puan ortalaması üzerinden ek ödeme yapılır. (…)” şeklinde hükme yer verilerek rotasyon kapsamında ek ödemelere açıklık getirildiği ve üniversite kadrosundaki emsalleri yönünden ortaya çıkan mağduriyetin Bakanlık uygulamasında önlendiği anlaşılmaktadır.
15.7. Tıpta Uzmanlık Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin mevzuattaki eksiklikler nedeniyle ek ödeme alamaması hususunda; Anayasa Mahkemesinin, yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerinin ücrette adalet ilkesi ve çalışma hakkıyla ilişkili olarak döner sermaye gelirinden mahrum kalmaktan bahisle yaptıkları / numaralı başvuruda ( ve diğerleri, B. No: …)
esas yönünden yaptığı incelemede, başvurucuların iddialarını mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirerek ihlal kararı verdiği, kararda döner sermaye gelirine aktif olarak katkı sağlama kriterine vurgu yaptığı ve yabancı uyruklu öğrencilere ek ödeme yapılmamasının mevzuat eksikliğinden kaynaklı olduğuna ilişkin tespitte bulunduğu görülmektedir : “(…) 35. Döner sermaye gelirlerinden kimlerin hangi ölçülere göre yararlanacağı 209 sayılı Kanun’un 5. maddesi ile 2547 sayılı
Kanun’un 58. maddesinde düzenlenmiştir. (…) kanun koyucunun döner sermaye gelirine aktif olarak katkı sağlayan herkesin döner sermaye gelirinden pay almasını amaçladığını belirtmiş (…) 55. Somut olaydaki farklı muamelenin sebebi konusunda idarelerin işleminde ve Bölge İdare Mahkemesinin kararında bir bilgiye yer verilmediği gözlemlenmiştir. Kamu makamlarının döner sermaye gelirlerinden yararlanma koşullarının düzenlenmesi ve bu anlamda kişiler arasında farklılıklar oluşturulması konusunda belli ölçüde takdir yetkisi bulunsa da farklı muamelenin nesnel ve haklı nedenlere dayandırıldığının gösterilmesi zorunludur. Gelgelelim somut olayda başvurucuların yabancı uyruklu olduğu için maruz kaldıkları farklı muamelenin nesnel ve haklı bir temelinin bulunduğu ortaya konulamamıştır. 56. Bölge İdare Mahkemesinin
İDDK tarafından da benimsenen gerekçesi gözetildiğinde başvuruculara döner sermaye gelirinden pay verilmemesinin hukuka uygun bulunmasının ödeme yapılmasını yasaklayan açık bir kanun hükmüne değil mevzuattaki düzenleme eksikliğine dayandırıldığı görülmektedir. Dolayısıyla farklı muamelenin ilgili mevzuatın anayasal hükümler gözetilmeden yorumlanması olduğu anlaşılmıştır. (…) 58. Başvuruculara döner sermaye gelirinden pay verilmesini yasaklayan açık bir kanun hükmü bulunmadığına göre mevzuat hükümlerinin anayasal ilkeler gözetilerek yorumlanması derece mahkemelerinin anayasal görevidir. Bu itibarla ödeme yapılmasını öngören açık bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle başvurucuların döner sermaye ek ödemesinden yararlandırılmamasının haklılaştırılması yargı mercilerinin mevzuat hükümlerini anayasal güvenceler ışığında yorumlama yükümlülüğüne aykırı olmuştur.”
16. Yukarıdaki açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, konuya ilişkin yargı kararları ve Ombudsmanın kararları birlikte değerlendirildiğinde; Tıpta
Uzmanlık Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin rotasyon sürecinde sağlık hizmeti sunumunda görev aldıkları ve fiilen hizmete katkı sağladıkları hususları gözetilerek ayrıca Ombudsman’a konuyla ilgili farklı üniversitelerden yapılan başvuruların devam etmesi, kadrosu üniversitelerde bulunan Tıpta Uzmanlık
Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin rotasyon sürecindeki görevlendirmelerine ve ek ödemelerine ilişkin
Rektörlükler arasında uygulama birliğinin bulunmaması, Sağlık Bakanlığındaki emsal Tıpta Uzmanlık
Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin hizmete fiili katkı sağlama koşuluyla görevlendirme süresince ilgili kurumların döner sermayesinden ek ödeme almalarının mümkün olması hususları doğrultusunda ek ödemelerle ilgili benzer uyuşmazlıkların nihai çözümü için başvurunun hukuka uygunluğun yanı sıra hakkaniyete uygunluk yönünden de incelenmesi gerektiği, mevcut durumda üniversitelerde Tıpta Uzmanlık
Öğrencisi Araştırma Görevlileri için iyileştirme yapılmasına ve ek ödemelere ilişkin uygulamanın hakkaniyete uygun olacak şekilde düzeltilmesine ihtiyaç bulunduğu, bu nedenlerle başvuranın talebinin kabulü, Rektörlükçe başvuranın Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri
Bölümünde eğitim alacağı uzmanlık alanı bulunmaması nedeniyle yapılan görevlendirmesinin rotasyon kapsamında değerlendirilerek ek ödemesinin yapılması ile Tıpta Uzmanlık Öğrencisi Araştırma
Görevlilerinin zorunlu rotasyonlarının mevcut görevlendirmeden (geçici görevlendirme, bilgi ve görgü amaçlı görevlendirme, res’en görevlendirme vb.) ayrı değerlendirilmesi ve zorunlu rotasyonlara ilişkin ek ödemelerin mevzuatta açıkça düzenlenmesi, bu şekilde üniversitelerdeki işleyişin iyileştirilmesi ve Tıpta
Uzmanlık Öğrencilerinin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Yükseköğretim Kurumlarında Döner
Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin
Yönetmelikte gerekli değişiklik yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine idarece süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın görevlendirmesinin rotasyon kapsamında değerlendirilerek ek ödemesinin yapılması yönünde
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE,
Tıpta Uzmanlık Öğrencisi Araştırma Görevlilerinin zorunlu rotasyonlarının ve buna bağlı döner sermaye ek ödemesinin mevzuatta açıkça düzenlenmesi amacıyla Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye
Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte gerekli değişikliklerin yapılması yönünde YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE ve YÜKSEKÖĞRETİM
KURULU BAŞKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana, MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE ve
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/