|
ÖZET: Bu karar, Tire Belediyesi’nde geçici görevlendirme yapılan bir memurun görev yerinin memuriyet mahalli dışında olup olmadığını incelemektedir. Başvuran, görev yerinin Tire Belediyesi Binası’nın memuriyet mahalli dışında olduğunu iddia etmekte ve bu durumun tespitini talep etmektedir. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre memuriyet mahalli, memurun asıl görevli olduğu veya ikamet ettiği yerleşim birimlerinin belediye sınırları içinde veya bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerler olarak tanımlanmaktadır.
Yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvuranın görev yaptığı hizmet binasının, şehir merkezinden 15 km uzaklıkta ve kırsal bir mahallede bulunması nedeniyle memuriyet mahalli dışında olduğu kabul edilmiştir. Bu bağlamda, Tire Belediye Başkanlığı’nın başvuranın görev yerinin memuriyet mahalli olduğu yönündeki değerlendirmesi hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır. Karar, başvuranın geçici görevlendirmesinin memuriyet mahalli kapsamı dışında olduğuna dair tavsiye niteliğindedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1079-S.23.1879
BAŞVURU NO : 2022/11740
KARAR TARİHİ : 26/01/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Memuriyet mahalli kapsamına ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 16/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Tire Belediyesi Binasına geçici görevlendirmesinin yapıldığını, Tire
İlçesinden Mahallesine yapılan görevlendirmesinin memuriyet mahalli kapsamında olup olmadığına ilişkin görüş talebine İzmir Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün 20/06/2022 tarihli yazısıyla memuriyet mahalli dışında olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde cevap verildiğini, Binasının Tire ilçesinin doğu tarafında bulunduğunu, doğu tarafındaki şehir bütünlüğünün Tire Asri
Kabristanlığında sona erdiğini, buradan sonraki en yakın yerleşim yerinin 4,8 km uzaklıkta bulunan
Boynuyoğun ve 5,5 km uzaklıkta bulunan Işıklı Mahallesi olduğunu, bu mahalleden sonra yaklaşık 10 km mesafede yol üzerinde tarımsal araziler bulunduğunu ve seyrek yerleşim bulunduğunu, görev yaptığı hizmet binası her ne kadar ilçe sınırlarında olsa da kırsal mahalle statüsünde olup Tire şehir merkeziyle arasında şehir bütünlüğü bulunmadığını, ayrıca Tire şehir merkezinden ve ikametgâh adresinden yaklaşık
15 km uzaklıkta bulunduğunu ve resmi araç görevlendirmesi yapılmadığı gibi harcırahını da alamadığını,
önceki dönemde Binasında görevlendirilen personele ya harcırah ödenmiş olduğunu ya da resmi araç tahsis edilmiş olduğunu belirtmiş olup, görev yerinin memuriyet mahalli dışında olduğunun tespitini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 31/08/2022 tarihli ve / – . sayılı bilgi ve belge talebine istinaden Tire
Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilmiş olan 10/10/2022 tarihli ve E- – – sayılı yazıda özetle;
2.1) Binasının bulunduğu Mahallesinin, 6360 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce Beldesi iken, 6360 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2014 yılından itibaren anılan
Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tüzel kişiliğinin kaldırıldığı ve mahalle olarak Belediye sınırları içine katıldığı, 6245 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (g) bendi ile 39 ve 41 Seri No.lu Harcırah
Kanunu Genel Tebliğlerinin ilgili maddelerinde yer alan memuriyet mahalli tanımları doğrultusunda
Mahallesinin; Tire Belediyesi sınırları içinde olması ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz etmesi nedeniyle Mahallesinde bulunan Hizmet Binasının memuriyet mahalline girdiğinin değerlendirildiği,
2.2) Başvuranın Hizmet Binasındaki çalışmalarının geçici görevlendirme kapsamında olduğu,
başvuruya konu görevlendirme için 6245 sayılı Kanun kapsamında başvurana herhangi bir ödeme yapılmadığı, ( mahallesinden ve Tire Belediyesi Hizmet Binasının önünden, metropol ilçelerde olduğu gibi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ESHOT Genel Müdürlüğünün toplu taşıma araçları Hat No: (Tire Toplu Konutlar-Kahrat-Gökçen-Tire Meydan-İstasyon https://www.eshot.gov.tr)
otobüslerinin geçtiği, ulaşımı kolay ve sürekli olan bir iş yeri olduğu,
2.3) Yapılan işlem mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olduğundan bu aşamada talebin
dostane çözüm yoluyla sonuçlandırılmasının mümkün görülmediği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (g) ve (h) bentlerinde “g.
(Değişik: 10/9/2014-6552/89 md.) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; İfade eder.”,
6) Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde (SERİ NO: 39) “Bilindiği üzere 6360 sayılı “On Dört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Van il belediyeleri, sınırları il mülki sınırları olmak üzere büyükşehir belediyesine dönüştürülmüş, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır,
Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun illerindeki büyükşehir belediyelerinin sınırları da il mülki sınırı haline getirilmiştir. Söz konusu Kanun ile tüm büyükşehir belediyelerinde belediye sınırının il mülki sınırı haline getirilmesi 6245 sayılı Harcırah Kanununun uygulanması açısından memuriyet mahalli tanımının büyükşehir belediyelerinde farklı bir şekilde tanımlanması gereğini ortaya çıkarmış olup, uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilebilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür…
Bu nedenle; 30/3/2014 tarihinden sonra yapılan görevlendirmelere ilişkin olarak, idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre idareler harcırah verilmesi veya verilmemesini icap ettirecek olan çeşitli illere ait uygulama örneklerini de göz önünde bulundurarak yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda uygulamalarına devam edecekler, ihtiyaç duyulması halinde o il genelinde farklı uygulamaların önüne geçilebilmesi amacıyla defterdarlıklardan yol gösterici mahiyette görüş alacaklardır.”,
7) Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin (Seri No:41);
7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Tebliğ, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun
3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımına ilişkin olarak
uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek ve uygulama birliğini sağlamak amacıyla, 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 39)’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmıştır.”
7.2) “Büyükşehir belediyesi olmayan illerde memuriyet mahalli” başlıklı 3 üncü maddesinde “(1)
Büyükşehir belediyesi olmayan illerde aşağıda belirtilen mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir:
a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, b) (a) bendinde belirtilen mahallerin dışında kalmakla birlikte, yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerler, c) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler.”,
7.3) “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) İl
mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b) Söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir.
(2) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir.”,
7.4) “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler” başlıklı 5 inci maddesinde
“(1) Ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerler, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilir.
/
(2) Ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler ise memuriyet mahalli dışı olarak değerlendirilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan ‘Tavsiye Karar
Önerisi’ Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Tire Belediyesi Binasına 20/09/2021 tarihli olur ile geçici görevlendirmesi yapılan ve
Veznedar kadrosunda memur olarak görev yapmakta olan başvuran, görev yerinin memuriyet mahalli dışında olduğunun tespitini talep etmektedir.
10) 6245 sayılı Kanunda, memuriyet mahalli; memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının
bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade ettiği hususuna yer verilmiştir.
11) Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No:39); idareler tarafından, ihtiyaç duyulması halinde o il
genelinde farklı uygulamaların önüne geçilebilmesi amacıyla idarelerin defterdarlıklardan yol gösterici mahiyette görüş alacakları hususuna yer verilmiştir.
12) Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 39)’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmış olan
Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin (Seri No:41) “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesinde; il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahallerin memuriyet mahalli olarak kabul edileceği, ayrıca kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerin de memuriyet mahalli olarak kabul edileceği düzenlenmiştir. Anılan Tebliğde, kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlere ilişkin; ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerlerin memuriyet mahalli kapsamında değerlendirileceği, ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerin ise memuriyet mahalli dışı olarak değerlendirileceği vurgulanmıştır.
13) Bu kapsamda, İzmir Valiliği Muhasebe Müdürlüğünün başvurana hitaplı 20/06/2022
tarihli ve E- – – sayılı yazısında; 39 Seri No.lu Harcırah Kanunu Genel Tebliği
doğrultusunda, Tire İlçesinden Mahallesine yapılan görevlendirmelerin memuriyet mahalli dışında olarak değerlendirilmesi gerektiğinin düşünüldüğü ifade edilmiştir.
14) Dosya kapsamında yer alan, www.turkiye.gov.tr adresinden alınmış olan başvurana ilişkin 02/01/2023
tarihli ve sayılı ‘Yerleşim Yeri ve Diğer Adres Belgesi’nden; başvuranın yerleşim yeri adresinin ‘ Mah. Cad. No: İç Kapı No: Tire/İzmir’ olduğu görülmektedir.
15) Buna göre;
15.1) İzmir Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün görüş yazısında, Tire İlçesinden
Mahallesine yapılan görevlendirmelerin memuriyet mahalli dışında olarak değerlendirilmesi gerektiğinin belirtilmiş olduğu,
15.2) Mahallesinin başvuranın ikametgâh adresinden ve Tire İlçesi şehir merkezinden yaklaşık 15
km uzaklıkta olduğu,
15.3) Memurun asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu Tire
ilçesi belediye sınırları içinde kalan Mahallesinin, yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz ettiği idarece belirtilmişse de başvuran tarafından belirtilmiş olan Binasının Tire ilçesinin doğu tarafında bulunduğu, doğu tarafındaki şehir bütünlüğünün Tire Asri Kabristanlığında sona erdiği, buradan sonraki en yakın yerleşim yerinin 4,8 km uzaklıkta bulunan Boynuyoğun ve 5,5 km uzaklıkta bulunan Işıklı Mahallesi olduğu, bu mahalleden sonra yaklaşık 10 km mesafede yol üzerinde tarımsal arazilerin bulunduğu ve seyrek yerleşim olduğu, görev yaptığı hizmet binası her ne kadar ilçe sınırlarında olsa da kırsal mahalle statüsünde olup Tire şehir merkeziyle arasında şehir bütünlüğü bulunmadığı hususları karşısında idare tarafından herhangi bir verinin dosya kapsamına sunulmadığı, bu kapsamda
Mahallesinde bulunan Tire Belediyesi Hizmet Binasının yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerlerle Tire ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahal olarak değerlendirilemeyeceği,
15.4) Mahallesinde bulunan Tire Belediyesi Hizmet Binasına ulaşımın düzenli olarak Tire
Belediyesi tarafından sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerler kapsamında da olmadığı, başvuranın ‘önceki dönemde Hizmet
Binasında görevlendirilen personele harcırah ödendiği veya resmi araç tahsis edildiği’ iddiasına dair herhangi bir açıklama da yapılmamış olduğu hususları dikkate alınarak başvuranın Tire Belediyesi Binasına yapılmış olan geçici görevlendirmesinin, memuriyet mahalli kapsamı dışında olduğu kanaatine varılmıştır.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Binasının memuriyet mahalli
kapsamında olduğuna ilişkin Tire Belediye Başkanlığının değerlendirmesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın Tire Belediyesi Binasına yapılmış olan geçici görevlendirmesinin, memuriyet mahalli kapsamı dışında olduğunun kabulü yönünde TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi