|
ÖZET: Başvuran, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Kamu Yönetimi Yüksek Lisans Programı’na kayıtlı iken, daha önce lisans eğitiminde aldığı İdare Hukuku dersinden muafiyet talep etmiş, ancak bu talep süresi geçildiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvuran, TODAİE’nin kendisini Yönetim Hukuku dersini tekrar almaya zorlamasının haksız olduğunu ve bu nedenle mezuniyet belgesinin bir dönem gecikmeli verildiğini iddia etmiştir. İdare, başvuranın muafiyet talebinin reddini, kayıt kılavuzundaki düzenlemelere dayandırmıştır.
Kamu Denetçisi, başvuranın muafiyet talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, TODAİE’nin işleminin hatalı olduğuna dair tavsiyede bulunmuştur. Başvuranın, mezuniyet için gerekli olan kredileri tamamlamış olmasına rağmen, Yönetim Hukuku dersini almak zorunda bırakılmasının adaletsiz olduğu vurgulanmıştır. Bu durum, başvuranın eğitim hakkının ihlali anlamına gelmektedir ve idarenin bu konuda gerekli düzenlemeleri yapması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12498-12498 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2016/2577 2016/ 2577
KARAR TARİHİ : 18/10/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi
Enstitüsü Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Daha önce aldığı Yönetim Hukuku dersinden muaf tutulmayıp aynı dersi tekrar okumak zorunda bırakılması ve mezuniyet belgesini bir dönem gecikmeli olarak alması sebebiyle söz konusu uygulamaların haksız olduğunun tespit edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 10/06/2016 10.6.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 10/ 06/ 2016 tarihli başvurusu ile 28/ 04/ 2017 tarihli ek başvurusunda; 1.1. Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Kamu Yönetimi Yüksek Lisans (Akşam bölümü-Tezsiz) Programına 2014- 2015 öğretim yılında öğrenci numarası ile Yıldız
Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Mühendislik Lisans diploması ile kayıt yaptırdığını, 2014- 2015 ile 2015- 2016 Akademik Yıllarında 3’er kredilik 11 ders alarak toplam 33 kredi ve dönem projesi dersini tamamlayıp mezuniyete hak kazandığını, 1.2. TODAİE 2014- 2015 Akademik Yılı Öğrencileri Kayıt Kılavuzunun 4 üncü sayfasında, lisans öğreniminde İdare Hukuku (Yönetim Hukuku) almamış öğrenciler için bu dersin zorunlu ders olarak
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 10belirtildiğini, Kayıt Kılavuzunda yer alan bilgilere dayanarak 2013- 2014 öğretim yılı bahar
döneminde ikinci üniversite kapsamında Anadolu Üniversitesi Kamu Yönetimi lisans bölümünde başarıyla vermiş olduğu ‘İdare Hukuku” dersini TODAİE’ye kayıt yaptırmadan önce aldığı için
“Yönetim Hukuku” dersini TODAİE’de yeniden almadığını, yerine başka dersler almak suretiyle sorumlu olduğu 33 krediyi tamamladığını, 1.3. Anadolu Üniversitesi tarafından Kamu Yönetimi Lisans Diplomasının 19/ 02/ 2016 tarihinde tarafına teslim edilmesini müteakiben GKY54102 Yönetim Hukuku dersinden muaf tutulmak için 22/ 02/ 2016 tarihinde TODAİE’ye diploma ve transkript ekli dilekçe ile başvurduğunu, Yürütme
Kurulunun 24/ 02/ 2016 tarih ve sayılı kararı ile 2015- 2016 öğretim yılı akademik takviminde muafiyet talep tarihi olan 15/ 01/ 2016 tarihinin geçtiği gerekçesi ile reddedildiğini, bu ret kararına karşı 24/ 05/ 2016 tarihli başvuru ile, TODAİE Lisansüstü Öğretim Yönetmeliğinde koşullu zorunlu ders tanımın olmadığı, mezun olabilmek için gerekli olan toplam 33 kredilik 11 adet ders ile dönem projesi dersini tamamladığı ve mezuniyeti hak ettiği gerekçesiyle, mezuniyet belgesinin tarafına verilmesini ve akademik takvime yaz okulu için muafiyet tarihi konulmasını talep ettiğini, 08/ 06/ 2016 tarihli cevabi yazı ile, istemin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı belirtilerek
“Yürütme Kurulu kararına göre Yönetim Hukuku dersini alarak mezun olabilirsiniz” şeklinde yanıt verildiğini, söz konusu cevabi yazıda, kayıt kılavuzunun 4’üncü sayfasında verilen bilgilere dayanarak İdare Hukukunun zorunlu ders olduğunun belirtildiğini, fakat aynı kılavuzda çok açık ve net bir şekilde yazan “Lisans öğreniminde İdare Hukuku almamış öğrenciler için İdare Hukuku zorunlu derstir” cümlesinin göz ardı edildiğini, ilk başvurusunun muafiyet başvuru talep tarihi geçtiği için reddedildiği bildirilmesine rağmen, söz konusu karara itiraz için başvurduğunda Yürütme
Kurulunun bu kez aynı konuda, mezuniyet için Yönetim Hukuku dersini alma zorunluluğu getirmesi kararının kasıtlı ve kişisel menfaatini ihlal edici nitelikte olduğunu, Yürütme Kurulunun akademik takvimde muafiyet başvurusunun süresinin geçmesi nedeniyle muafiyet talebini reddetmesine herhangi bir itirazının bulunmadığını, fakat muafiyet talebine ilişkin ret kararına karşı yaptığı itiraza verilen cevapta, Yönetim Hukuku dersini alma zorunluluğunu getirilmesi kararı yerine, 2016- 2017 öğretim yılı akademik takviminde muafiyet döneminde yapılacak başvuru ile Yönetim Hukuku dersinden muaf sayılmasının mevcut yasal mevzuat kapsamında hukukun bir gereği olduğunu, 1.4. Anadolu Üniversitesinden ikinci üniversite kapsamında mezun olup, İdare Hukuku dersini alan diğer öğrencilerin (örneğin, . . ) TODAİE’de Yönetim Hukuku dersinde muafiyet uygulamasından yararlandığını, Anayasanın eşitlik ilkesi gereği kendisinin de bu uygulamadan yararlanma hakkı bulunduğunu, TODAİE tarafından hukuksuz olarak Yönetim Hukuku dersini fazladan okumak zorunda bırakıldığını, bu nedenle mezuniyet belgesinin tarafına bir dönem gecikmeli verildiğini, bu uygulamanın haksız olduğunu belirterek, mezuniyet belgesinin haksız bir şekilde geç verilmiş olduğunun tespit edilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden, Türkiye ve Orta Doğu Amme
İdaresi Enstitüsü’nden gelen 09/ 08/ 2016 tarihli ve sayılı ve 20/ 12/ 2016 tarihli ve sayılı cevabi yazılar ve eklerinde özetle; 2.1. TODAİE’nin, Teşkilat Kanununda kendisine verilen kamu görevlilerinin modern idare prensipleri ve tekniğine göre bilgilerini artırmak hedefi doğrultusunda lisansüstü programları
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 10tasarladığı ve yürüttüğü, TODAİE yüksek lisans programlarının, 2009 yılından bu yana Avrupa
Kamu Yönetimi Akreditasyon Birliği’nce akredite edildiği, 2.2. Kanunla verilen görev ve akreditasyonu gerçekleştiren değerlendirme heyetinin önerileri doğrultusunda . 2010 yılından itibaren Kamu Yönetimi ve Araştırma Yöntem ve Teknikleri dersinin zorunlu, İdare Hukuku (Yönetim Hukuku) dersinin de koşullu zorunlu ders olarak programlarda yer aldığı, Kamuda orta ve üst düzeyde yönetici pozisyonunda görev alacak olanların İdare Hukuku bilgisine sahip olmaları gerektiği düşüncesiyle lisans programlarında bu dersi almayanların derse kayıtlanmasının öngörüldüğü, 2.3. Öğrenci kayıtları sırasında İdare Hukuku dersinden muaf olmak isteyen öğrencilerden lisans öğrenimlerinin transkriptlerinin istendiğini, söz konusu dersi alan öğrencilerin dersten muaf tutulduğu, bir başka üniversitede yüksek lisans öğrenimi görmüş ve TODAİE’deki muadil bir dersten muaf olmak isteyen öğrencilerin ise diğer yüksek lisans programında verilen dersin içeriğini ve dersten aldıkları notu bir dilekçe ile, 2015- 2016 Akademik takviminde öğrencilere duyurulan 15/ 01/ 2016 tarihine kadar bildirerek talepte bulunabildikleri, bu talebin TODAİE dersi veren öğretim üyesinin görüşüne gönderildiği, Öğretim üyesinden gelen görüşün Yürütme Kurulunda görüşülerek karara bağlandığı, Yürütme Kurulunun 30/ 09/ 2015 tarih ve – sayılı kararı ile zorunlu derslerde muafiyet uygulanmadığı, 2.4. TODAİE yüksek lisans programlarının, diğer üniversitelerde verilen Kamu Yönetimi yüksek lisans programlarından farklı olarak yalnızca kamu görevlilerinin katılımına açık olduğu, gündüz programlarına katılanların da idarelerinden eğitim süresince izinli sayıldıkları, TODAİE’ye özgü olan bu durumdan ötürü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliğinin mazeret ve ders kaydı hükümlerinin bir kısmı diğer üniversitelerin lisansüstü mevzuatından farklılık gösterdiği, bu hükümlerin özel bir nitelik taşıyan TODAİE yüksek lisans eğitimine katılan öğrencilerin kendilerine tanınan hakları, amacına uygun bir şekilde kullanmalarını sağlamaya yönelik olduğu, ders muafiyetleri ile başvurulara belli bir süre sınırı konmasının gerekçelerinden birisinin aynı anda başka üniversitelerin lisans ya da lisansüstü programına kayıtlı olan TODAİE öğrencilerinin önceliklerini, TODAİE’deki programa vermelerini sağlamak olduğu, bu önceliğin, öğrencinin diğer üniversitedeki programlardaki bir sınavının TODAİE’deki bir başka sınavla çakışması olabileceği gibi; aynı dersin iki farklı programda alınması durumunda TODAİE’deki dersin tercih edilmesini kapsayacağı, aksi durumda TODAİE programına kayıt yaptıran kamu görevlisinin başka işlerine öncelik verebileceği, bu hususun kanun koyucunun TODAİE için tanıdığı ayrıcalığın kötüye kullanımı anlamına geleceği, aynı gerekçeyle Yürütme Kurulunun – sayılı kararıyla “Yüksek lisans programlarında yer alan zorunlu dersler için muafiyet kabul edilmemesine oybirliği ile karar” verdiği, 2.5. Başvuranın, ders muafiyetiyle ilgili verdiği ilk dilekçenin İdare Hukukuyla ilgili olmadığını, Türk Hava Kurumu Üniversitesi İşletme Yüksek Lisansı yaparken aldığı Sosyal Bilimlerde
Araştırma Teknikleri dersinden muaf olmak için daha önce dilekçe verdiği, dilekçesinin yukarıda anlatılan usuller çerçevesinde değerlendirilerek sayılı karara atfen sayılı kararla reddedildiği, ilgilinin ders muafiyeti için iki kez dilekçe vermesinin kayıtlı olduğu eğitim programları arasında TODAİE’deki eğitim programına öncelik vermediğini gösterir nitelikte olduğu, aynı öncelik sorununun İdare Hukuku dersinde de mevcut olduğu, 2.6. İdare Hukukunu lisans eğitimi sırasında almamış olan öğrencilerin büyük bir bölümünün hukuk,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 10siyasal bilgiler ile iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden mezun olmamış öğrenciler olduğu, bu
öğrencilerin yukarıda bahsedilen TODAİE yüksek lisans eğitim programlarının amaçları doğrultusunda idare hukuku bilgisine sahip olmadan mezun olmamalarının önem taşıdığı, bu itibarla adayların TODAİE yüksek lisans programlarına başlamadan önce kayıt yaptırırken İdare Hukuku dersini aldıklarına dair belge getirmelerinin istenildiği, mühendislik alanında lisans eğitimi alan başvuranın, İdare Hukuku dersini TODAİE’de almak yerine kayıtlı olduğu Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünden aldığı, uzaktan eğitimle alınan bu lisans dersinin, alanında uzman, doğrudan ve yetkin öğretim üyeleri ile verilen bir yüksek lisans dersi ile içerik ve nitelik olarak kıyaslanmasının mümkün olmadığı, bu durumdaki öğrencilerin önceliklerini
TODAİE’de aldıkları eğitim programına vermelerinin beklenmesinin son derece doğal olduğu, anılan üniversite ve fakülte mezunları TODAİE’de yüksek lisans programlarına katılabildiği ve kayıt öncesinde İdare Hukuku dersinin transkriptlerinde bulunması durumunda bu dersten muaf tutulmakla birlikte örnekteki durumun farklılık taşıdığı, kaldı ki Anadolu Üniversitesi’nin transkriptinden açıkça anlaşılamamakla birlikte başvuranın muhtemelen 2014 yılı güz döneminde İdare Hukuku dersini aldığı, daha önce almış olsaydı, TODAİE kaydını yaptırırken transkriptini sunabileceği, bu dersten muaf tutulmak için 22/ 02/ 2016 tarihinde yani bu dersten geçer not aldıktan bir yılı aşkın süre sonrasında dilekçesini verdiği, bu durumun mezuniyet belgesi olmaksızın transkript ibrazı ile ders muafiyeti ile sağlanamamasının gerekçesini oluşturduğu, 2.7. Akademik takvime muafiyet için son tarih konmasının bir başka amacının da ders programlarının sağlıklı bir şekilde oluşturulmasını ve yürütülmesini sağlamak olduğu, TODAİE lisansüstü programlarında tüm derslerin belli bir öğrenci kotası ile yürütüldüğü, derslerin sağlıklı ve verimli işlenebilmesi için belli bir sayının üzerinde öğrencinin derslere kaydının sistem tarafından engellendiği, bu hassasiyet çerçevesinde Yürütme Kurulunun – , , ve sayılı kararları ile İdare Hukuku dersini Güz Döneminde alması gerekenlerin Bahar Döneminde ya da
Bahar Döneminde alması gerekenlerin Güz Döneminde almaya dair istemleri ile gündüz programındaki öğrencilerin akşam ya da akşam programındaki öğrencilerin gündüz bu dersi alma istemlerini reddederek temayül oluşturduğu ve bu durumun kayıt kılavuzunda açıkça belirtildiği, İdare Hukuku gibi bazı derslerde lisans eğitiminde bu dersi almasına rağmen tekrar almak isteyen öğrencilerin sınıf kotaları dolduğu için bu dersi seçemedikleri, muafiyet ile ilgili sonsuz ve sınırsız bir talep hakkı tanınması durumunda derslerin bitimine söz gelimi iki üç hafta kala bir öğrencinin dersten muaf tutulmak için dilekçe verebileceği, ders muafiyet dilekçesinin kabul edilmesi durumunda bu dersi almak isteyen bir başka öğrencinin hakkı yenerek, öğretim üyesinin emeğinin heba olacağı, TODAİE’nin bu dersi açmak ve sürdürmek için kullandığı kamu kaynaklarının da yersiz harcanmış olacağı, TODAİE’nin ders seçimleri sırasında her öğrenciye bir danışman atadığı ve ders kayıtlarının bu danışmanlar tarafından yapıldığı, 2014- 2015 Akademik Yılında Araştırma
Yöntem ve Teknikleri, Kamu Yönetimi ve İdare Hukuku derslerinin Öğrenci İşleri tarafından kontenjan dahilinde soyadı sırasına göre atandığı, diğer derslerin seçimlerinin ise TODAİE kayıt kılavuzunda belirtilen kurallar çerçevesinde öğrenciler tarafından yapıldığı, TODAİE’nin de dahil olduğu öğrenci affı kanunuyla atılma kalktığı için süresi içinde programı tamamlayamayanların pasif konuma getirildiği, öğrencilere dönem başlarında kayıt kılavuzu dağıtılarak TODAİE’den mezun olmaları için almaları gereken dersler, ders grupları, vb. hakkında bilgi verildiği, bir ya da daha fazla dersten başarısız olan ya da pasif durumdan tekrar aktif duruma getirilen öğrencilerin ders seçiminin kendi sorumluluklarında olduğu, danışmanlar bu konuda uyarıda bulunsalar bile öğrencilerin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 10kurallara uymak koşuluyla ders seçimi yapabildiği, başvuran talepte bulunmadığı için kendisine
yeniden İdare Hukuku zorunlu ders ataması yapılmadığı, öğrencilerin kendi durumlarını online sistem üzerinden anlık görebildiğini, diğer üniversitelerde olduğu gibi öğrencilere ayrı bir bildirim yapılmadığı, TODAİE Kayıt Kılavuzunda yer alan “zorunlu derslerden başarısız olan öğrenciler, aynı dersi tekrarlar” ibaresinin koşullu zorunlu dersleri de içerdiği, Kayıt Kılavuzunda, İdare Hukuku dersini lisans eğitiminde almamış öğrencilerin bu dersi alarak mezun olabileceklerinin açıkça yer aldığı, TODAİE Lisansüstü Öğretim Yönetmeliğinin 4’üncü maddesinde belirtildiği gibi, yaz okulunun, “Güz ve Bahar dönemleri dışında, dönem sonu sınav günleri hariç, başlangıç ve bitiş tarihlerinin her akademik yıl için Yürütme Kurulu tarafından onaylanan eğitim süresini” ifade ettiği, yaz okuluna yalnızca tezsiz (kredi yükü tezlilere göre daha fazla olan öğrenciler) ile tezli dönemde ders ya da derslerinden başarısız olan ve kurumlarından derslere devam için izin alabilen tezli öğrencilerin devam ettiği, öğrencilerin güz ve bahar dönemlerinde ders muafiyet taleplerinde bulunma imkanları olduğu için yaz okuluna dair ayrıca ders muafiyet taleplerinin son tarihinin belirlenmediği, 2.8. TODAİE’ye ilk kayıt işlemi sırasında diğer başvuru evraklarıyla birlikte sunulan lisans diploması ve transkript haricinde daha sonra iletilen diplomalar ile herhangi bir öğrenciye zorunlu ya da koşullu zorunlu derslerden ders muafiyetinin bilgileri dâhilinde sağlanmadığı, bunun temel nedenlerinden birisinin TODAİE yüksek lisans programlarına giriş sınavında lisans genel not ortalamasının da puanlamaya katılması olduğu, iki farklı lisans programından mezun öğrencilerin, not ortalaması yüksek olan ancak Kamu Yönetimi gibi zorunlu ya da İdare Hukuku gibi koşullu zorunlu derslerin yer almadığı diplomalarını TODAİE sınavlarına başvuru sırasında kullanarak yüksek lisans giriş sınavı başarı puanlarını artırmak isteyebildikleri, TODAİE yüksek lisans programlarına kayıt yaptırdıktan sonra bu durumdaki bazı öğrencilerin ikinci lisans diplomalarını ve bununla ilişkili transkriptlerini sunarak derslerden muafiyet talep edebildiği, bir öğrencinin sahip olduğu iki farklı diplomanın Enstitü tarafından öğrencilik işlemlerinde birbirini ikame edici bir şekilde kullanılmasının hukuken doğru olmayacağı gibi öğrenciler arasında da eşitsiz muameleye yol açacağı, genel not ortalaması daha yüksek olan lisans diplomasının Enstitü giriş sınavı başarı puanında esas alınması için sunulduktan sonra zorunlu ve koşullu zorunlu derslerin yer aldığı ikinci bir yüksek lisans diploması ve transkriptinin kabul edilmesinin öncelikli olarak oldukça rekabetçi olan TODAİE yüksek lisans programlarına girişte eşitsizliğe yol açabileceği, ikinci olarak TODAİE lisansüstü programlarında tüm derslerin belli bir öğrenci kotası ile yürütüldüğü, derslerin sağlıklı ve verimli işlenebilmesi için belli bir sayının üzerinde öğrencinin derslere kaydının sistem tarafından engellendiği, İdare Hukuku koşullu zorunlu dersinde ders kontenjanlarının, dersi alacak öğrenciler tarafından ilk kayıt sırasında sunulan transkriptlerin incelenmesiyle belirlendiği, İdare Hukukunu lisans eğitiminde almış öğrenciler dersten muaf tutularak almamış öğrencilere dersin zorunlu tutulduğu, öğrencilerin bu aşamadan sonra zorunlu ya da koşullu zorunlu dersler için bu dersleri almakla beraber ilk başvuru sırasında sunmadıkları ikinci diplomalarının ve transkriptlerinin kabul edilmesinin ders ve kontenjan planlamasının sağlıklı yapılmasını engelleyeceği gibi, bu dersi almak isteyip de kontenjan nedeniyle talebi kabul edilmeyen öğrenciler açısından da bir eşitsizlik ve haksızlık doğuracağı, koşullu zorunlu ve zorunlu dersler dışındaki dersler için kurallar çerçevesinde muafiyet tanınabildiği, ancak TODAİE yüksek lisans programlarında bir dersten muaf olunsa da bu dersin yerine başka bir dersin alınması gerektiği, TODAİE’den mezun olmak için alınan ders ve kredi sayısının bu şekilde değişemeyeceği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 102.9. TODAİE Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesinin ikinci bendinde, “Dersler;
zorunlu, koşullu seçmeli ve seçmeli türden olmak üzere, her yıl Program Kurulunun önerisi, Akademik Kurulun görüşü ve Yürütme Kurulunun kararı ile kesinleşir” hükmünün yer aldığı, Enstitüye kayıt olan tüm öğrencilere akademik yılı başında dağıtılan Kayıt Kılavuzunda ders muafiyetleri ile ilgili kuralların belirtildiği, Yürütme Kurulu tarafından onaylanan TODAİE Ders
Kayıt Kılavuzunun bu anlamda öğrenci ve idare açısından bağlayıcı bir işlem olarak değerlendirilebileceği, . . ile ilgili yapılan incelemede, adı geçenin TODAİE giriş sınavlarına kayıt yaptırırken Gazi Üniversitesi İktisat Bölümüne ait diploma ve transkriptini ibraz ettiği ve dolayısıyla İdare Hukuku alması gereken öğrenciler arasında değerlendirildiği, Enstitü yüksek lisans programlarına kayıt yaptıran öğrencilerin yaklaşık 2/ 3’üne İdare Hukuku dersi atandığı için, dersin hem gündüz, hem de akşam programlarında güz ve bahar dönemlerinde ayrı ayrı verildiği, adı geçenin de derse bahar döneminde atanacak öğrenciler arasında olduğu, dolayısıyla başvuranın iddiasının doğru olmadığı, 2.10. Başvuranın 05/ 09/ 2016 tarihli dilekçesinde İdare Hukuku dersinden muafiyet talebinde bulunmadığı, “ 2016- 2017 öğretim yılı güz döneminde GKY- 54102 Yönetim Hukuku dersinin tarafıma verilmesini talep ediyorum” isteği doğrultusunda kendisine bu dersin atandığı, başvuranın, Yönetim Hukuku dersine düzenli olarak devam ederek dersle ilgili sorumluluklarını yerine getirdiği, kendisine yönelik aynı durumdaki diğer öğrencilerden farklı ve ayrımcı bir muamelede bulunulmadığı, belirtilen nedenlerden dolayı diğer muafiyet talebinde bulunan öğrenciler gibi başvurana da TODAİE giriş sınavına başvururken sunduğu diploma ve transkriptten sonra dersten muafiyet için bir başka diploma ve transkript sunduğu için talebinin kabul edilmediği, iki farklı diplomayı birbirine ikame ederek idari işlem tesis edilmesini isteyen tüm öğrencilere yönelik genel bir uygulama yapıldığı, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesinden 2013- 2014 Bahar
Döneminde İdare Hukuku dersini alan, ancak TODAİE’ye başvururken Yıldız Teknik Üniversitesi
İnşaat Fakültesi Jeodezi-Fotogrametri Bölümünden aldığı diploma ve transkripti ibraz eden başvurana bu transkriptte İdare Hukuku dersi bulunmadığı için bahar döneminde mezkûr dersin atandığı, bir öğrencinin İdare Hukukuna atanmasıyla ilgili tesis edilen işlemin dayanağının öğrencinin TODAİE’ye başvururken sunduğu diploma ve transkript olduğu, öğrencilerin
TODAİE’de öğrenim görürken yeni diploma ve transkriptler sunarak yeni bir işlem tesis edilmesi yönündeki yaptıkları istemlerin kabul edilmesinin TODAİE’ye giriş sınavlarında esas alınan lisans diplomasıyla ilişkili transkriptteki genel not puanını değiştirici ve dolayısıyla giriş sınavındaki eşitliği ve hakkaniyeti engelleyici, derslerin ve kontenjanların planlamasını bozucu ve kanun koyucunun TODAİE’de öğrencilik hakkı elde eden devlet memurlarına sağladığı özel nitelikteki hakların istismarına yol açacak nitelikte olduğu açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
6 / 103.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim
hakkından yoksun bırakılamaz . …Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir .” , 4. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Hakları kötüye kullanma yasağı” başlıklı 17’nci maddesinde; “Bu Sözleşme’deki hiçbir hüküm, bir devlete, topluluğa veya kişiye, Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerin yok edilmesi veya bunların Sözleşme’de öngörülmüş olandan daha geniş ölçüde sınırlandırılmalarını amaçlayan bir etkinliğe girişme ya da eylemde bulunma hakkı verdiği biçiminde yorumlanamaz .”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 18/ 01/ 2001 tarihli ve 24291 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan TODAİE Lisansüstü Öğretim
Yönetmeliği’nin; 6.1. “Ders Kaydı” başlıklı 18’inci maddesinde; “Öğrenciler, dersler başlamadan önce, belirlenen takvim ve ilkelere göre ders kayıtlarını yaptırırlar . Programlara kayıt yaptıran öğrencilerin ders seçimleri Yürütme Kurulu tarafından görevlendirilen danışmanlar tarafından yürütülür .”, 6.2. Yönetmeliğin “Giriş Sınavı ve Başarı Notu” başlıklı 25’inci maddesinde; “Giriş sınavı
Akademik Kurulun önerisi, Yürütme Kurulunun kararı ve Yönetim Kurulunun onayı ile yazılı ve/veya sözlü olarak yapılır . Sınavlarda adayın genel yeteneği, genel kültürü ve alan bilgisi ölçülür .
Sözlü sınava, yazılı sınavda en yüksek puanı alan öğrenciden başlayarak, yazılı sınav yapılmamış ise
ALES sınavında eşit ağırlıklı puan türünde en yüksek puanı alan öğrenciden başlayarak, Programlara kabul edilecek öğrenci sayısının iki katı kadar aday çağırılır . … Giriş sınav notu; yazılı veya sözlü sınav notu, ikisi birden yapıldığında ise yazılı ve sözlü sınav notlarının aritmetik ortalamasıdır .
Başarı notunun hesaplanmasında; ALES puanına %50, lisans mezuniyet notuna %10, giriş sınav notuna %40 ağırlık verilir . Yabancı dil aranan durumlarda; ALES puanına %50, lisans mezuniyet notuna %10, yabancı dil sınavı sonucuna %20, giriş sınav notuna %20 ağırlık verilir . … Her program için kontenjan, başarı notu en yüksek olan öğrenciden başlanarak doldurulur .”, 6.3. Aynı Yönetmeliğin “Ders ve Krediler” başlıklı 42’nci maddesinde; “ Her ders saati bir kredidir . Öğrenci, dönemler arasında dengeli olmak üzere toplam 33 krediden az olmamak koşuluyla en az 11 adet ders ve kredisiz bir dönem projesi dersi alır . Yürütme Kurulu kararıyla kredi ve ders sayısı artırılabilir . Yaz Okulunda, Tezsiz Yüksek Lisans Programı öğrencilerine öncelik tanınır .
Dersler; zorunlu, koşullu seçmeli ve seçmeli olmak üzere, her yıl Akademik Kurulun görüşü
Program Kurulunun önerisi ve Yürütme Kurulunun kararı ile kesinleşir . Öğrenci, Program
Kurulunun önerisi ve Yürütme Kurulunun onayı ile TODAİE’de açılmış diğer programlar ile diğer yükseköğretim kurumlarındaki programlardan bir dönemde en çok iki ders alabilir .”, 7. TODAİE 2014- 2015 Akademik Yılı Öğrencileri Kayıt Kılavuzunun “Kamu Yönetimi
Yüksek Lisans Programlarındaki Öğrenciler” başlıklı kısmında; “Gündüz Programındaki öğrenciler güz ve bahar dönemlerinde en az, tezli programda 30 kredi (toplam kredili 10 ders), tezsiz programda 36 kredi (toplam kredili 12 ders) akşam programındaki öğrenciler ise tezli programda en
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 10az 27 kredi (toplam kredili 9 ders), tezsiz programda en az 33 kredi (toplam kredili 11 ders)
almalıdır . Bir dönemde en fazla 5 ders alınabilir . Tezsiz programı seçen öğrencilerin yaz döneminde iki ders daha almaları gerekir .
Zorunlu dersler : Tüm öğrenciler güz ya da bahar dönemlerinde Kamu Yönetimi ve Araştırma
Yöntem Teknikleri olmak üzere iki zorunlu dersi seçmelidir . Aynı dönemde bu iki ders birlikte seçilemez . Böyle bir durumda danışman ya da Öğrenci İşleri bir zorunlu dersi iptal eder . Öğrencinin zorunlu derslerden bir tanesini belli bir dönemde seçmemesi durumunda, kontenjanı uygun durumdaki ders Öğrenci İşleri tarafından atanır .
Koşullu zorunlu ders : Lisans öğreniminde İdare Hukuku (yönetim hukuku) almamış öğrenciler için İdare Hukuku zorunlu derstir . Bu derse atama güz ya da bahar dönemi için öğrenci işleri tarafından yapılır . Öğrenciler ders seçimleri sırasında bu dersi ekleyemez, silemez ya da değiştiremezler . Lisans öğreniminde İdare Hukuku (yönetim hukuku) almasına rağmen bu dersi tekrarlamak isteyen öğrenciler uygun kontenjan olması halinde ekle-sil döneminde kayıt yaptırabilirler .” düzenlemeleri bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN İNCELEME VE ARAŞTIRMA BULGULARI
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın Yönetim Hukuku dersinden muaf tutulmaması ve mezuniyetinin gecikmesine sebep olunması yönündeki İdarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilerek; idari işlemin hatalı olduğunun kabul edilmesi hususunda Türkiye ve
Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönlerinden Değerlendirme 9. Başvuran, 10/ 06/ 2016 tarihli başvurusunda , 2014- 2015 Akademik Yılında kayıt yaptırmış olduğu
TODAİE Kamu Yönetimi Yüksek Lisans (Akşam Bölümü-Tezsiz) Programı kapsamında sorumlu olduğu 33 krediyi ve dönem projesi dersini tamamladığını; daha önce lisans eğitiminde almış olduğu
Yönetim Hukuku (İdare Hukuku) dersinden muafiyet talebiyle TODAİE’ye yaptığı başvuruların reddedildiğini, TODAİE tarafından hukuksuz olarak Yönetim Hukuku dersini fazladan almak zorunda kaldığını, ayrıca 28/ 04/ 2017 tarihli ek başvurusunda, Yönetim Hukuku dersini tekrardan alıp mezun olduğunu, ancak mezuniyet belgesinin tarafına bir dönem gecikmeli verildiğini belirterek, İdarenin bu uygulamasının hukuksuz olduğunun tespit edilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
10. Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın 2014- 2015 Akademik Yılında kayıt yaptırmış olduğu TODAİE Kamu Yönetimi (Akşam bölümü-Tezsiz) Yüksek Lisans Programı kapsamında sorumlu olduğu 33 krediyi ve dönem projesi dersini tamamladığı, daha önce lisans öğrenimi sırasında almış olduğu ‘İdare Hukuku” dersinden muafiyet talebini içeren 22/ 02/ 2016 tarihli dilekçenin sayılı Yürütme Kurulu kararı gereği, 2015- 2016 eğitim-öğretim yılı akademik takviminde muafiyet talep tarihi olan 15/ 01/ 2016 tarihinin geçtiği gerekçesi ile reddedildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
8 / 10başvuranın muafiyet talep süresi içerisinde Enstitü’ye verdiği 05/ 09/ 2016 tarihli dilekçedeki,
“…Yönetim Hukuku dersini almaya zorlanmamamı, bu dersten mevcut mevzuat hükümlerinde de açıkça belirtildiği üzere 2016- 2017 güz döneminde muaf sayılmamı, aksi takdirde almaya mecbur bırakıldığım için… idari dava haklarım ve maddi ve manevi tazminat hakkı davalarımı saklı tutulmak suretiyle 2016- 2017 öğretim yılı güz döneminde GKY- 54102 Yönetim Hukuku dersinin tarafıma verilmesini… talep ediyorum .” şeklindeki talebi üzerine TODAİE tarafından başvurana 2016- 2017 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Yönetim Hukuku dersinin verildiği, dolayısıyla; mezuniyet için gereken krediyi tamamlamış olan başvuranın 14/ 12/ 2016 tarihli başarı durum belgesinden beşinci yarıyılda ( 2016- 2017 güz dönemi) sadece Yönetim Hukuku dersini aldığı anlaşılmıştır .
11. Başvuranın Yönetim Hukuku dersinden muafiyet talebinin reddedilmesi ile ilgili olarak, Kurumumuzca başvuranın talebinin reddedilmesi ve daha sonraki dilekçesinde yer alan muafiyet talebinin dikkate alınmayıp Yönetim Hukuku dersinin verilmesinin gerekçesinin sorulması üzerine, TODAİE tarafından; Yönetim Hukuku dersinin koşullu zorunlu ders olarak programlarda yer aldığı, öğrenci kayıtları sırasında Yönetim Hukuku dersinden muaf olmak isteyen öğrencilerden lisans öğrenimlerinin transkriptlerinin istendiği, bu şekilde Anadolu Üniversitesi ve diğer üniversitelerden söz konusu dersi daha önce almış olan öğrencilerin bu dersten muaf tutulduğu, başvuranın giriş sınavına başvururken sunduğu diploma ve transkriptten sonra, muafiyet için başka bir diploma ve transkript sunduğu için başvuranın talebinin kabul edilmediği belirtilmiştir . Ancak, dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın 2013- 2014 eğitim-öğretim yılında kayıt yaptırdığı
Anadolu Üniversitesi Kamu Yönetimi lisans programından mezun olup diplomasını aldıktan sonra
2016 yılı başında, Anadolu Üniversitesi’nde almış olduğu İdare Hukuku dersinden TODAİE’de
muaf tutulma talebiyle Enstitü’ye başvurduğu, söz konusu başvurunun “muafiyet için başvuru süresinin geçmiş olması” sebebiyle reddedilmekle birlikte, başvuranın TODAİE’ye kaydı 2014- 2015 öğretim yılında yapılmasına karşın ders muafiyetine dair düzenlemenin 2016- 2017 Akademik Yılı
Öğrencileri Kayıt Kılavuzunda yer aldığı görüldüğünden, henüz Kılavuzda yer almayan hususların varmış gibi başvurana uygulandığı, devam eden süreçte, ikinci başvurusunda söz konusu dersten muaf tutulması ve bunun kabul edilmemesi halinde yasal hakları saklı kalmak kaydıyla Yönetim
Hukuku dersinin verilmesini talep ettiği halde, TODAİE tarafından talebin bir kısmı dikkate alınarak söz konusu dersin kendisine verildiği anlaşılmıştır .
12. Konuyla ilgili mevzuatın incelenmesi neticesinde; 6.3. nolu paragrafta yer verilen TODAİE
Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 42’nci maddesine göre, dersler “zorunlu, koşullu seçmeli ve seçmeli” olarak düzenlendiği halde, TODAİE 2014- 2015 Akademik Yılı Öğrencileri Kayıt
Kılavuzunda Yönetim Hukuku dersine “ koşullu zorunlu ders” olarak yer verildiği görülmüştür .
Buradan hareketle, TODAİE tarafından Yönetmelikte olmayan bir düzenlemeye daha alt bir düzenleme olan Kayıt Kılavuzunda yer verilerek, kendi üst mevzuatında yer almayan bir gerekçeyle başvuranın muafiyet talebi göz ardı edilmiş ve başvurana beşinci yarıyılda tek ders olarak Yönetim
Hukuku dersi verilmiştir . Dolayısıyla, mezuniyet için gereken 33 krediyi tamamlamış olan başvuran söz konusu dersi beşinci yarıyılda alması nedeniyle daha önce mezun olamamış ve mezuniyet belgesini bir dönem geç almak durumunda kalmıştır .
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 05/ 09/ 2016 tarihli dilekçe ile
İdare Hukuku dersinden muafiyet talebinde bulunduğu, Enstitü tarafından kendi üst mevzuatında yer
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
9 / 10almayan bir gerekçeyle başvuranın muafiyet talebi görmezden gelinerek başvurana söz konusu
dersin atandığı ve İdarenin söz konusu uygulamaları nedeniyle mezuniyet belgesini bir dönem geç aldığı anlaşıldığından, İdarenin ders muafiyet talebinin reddine ilişkin işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; bu yönden yapılan incelemede Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde
Kurumumuza gönderilmediği, İdarenin “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE ve başvuranın Yönetim Hukuku dersinden muaf tutulmaması yönündeki idari işlemin hatalı olduğunun kabul edilmesi hususunda
TÜRKİYE ve ORTA DOĞU AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Tavsiye Kararının BAŞVURANA ve TÜRKİYE ve ORTA DOĞU AMME İDARESİ
ENSTİTÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye ve Orta Doğu Amme
İdaresi Enstitüsü Genel Müdürlüğünün bu karar üzerine tesis edilecek işlemi otuz gün içinde
Kurumumuza bildirmesinin zorunlu olduğuna ilişkin bilgilendirilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi