|
ÖZET: Başvuran, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’ndan (TOKİ) 19.04.2018 tarihli sözleşme ile satın aldığı işyerine ilişkin %8 oranında KDV ödemesi için fatura düzenlenmesini talep etmiştir. Şikayetçi, peşin olarak ödediği 1.850.000,00 TL bedel üzerinden, 18.05.2018 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile KDV oranının düşürülmesinin ardından bu oran üzerinden fatura almak istemiş, ancak TOKİ yetkilileri bu talebi reddetmiştir. Başvuran, KDV indirimi süresinin sona ermesine az bir zaman kala, talebinin kabul edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu savunmuştur.
TOKİ, başvuranın talebine ilişkin verdiği yanıtta, fatura düzenlemenin malın tesliminden önce mümkün olmadığını belirtmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın açıklamalarına göre, fatura düzenlenmesi, malın teslim tarihinden itibaren azami yedi gün içinde yapılmalıdır. Ancak, malın tesliminden önce fatura düzenlenmesi engel teşkil etmemektedir. Bununla birlikte, taşınmazın tapuda alıcı adına tescil edilmeden önce fatura düzenlenmesi durumunda KDV hesaplanması gerekmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin TOKİ tarafından reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. İdarenin işlemlerinin kanunlara uygun olduğu, hesap verilebilirlik ve makul sürede karar verme ilkelerine riayet edildiği değerlendirilmiştir. Başvuru, yukarıda belirtilen gerekçelerle reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18566-18566 |sayi|36311982-101.07.05.99-E.36311982-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/10109 2018/ 10109
KARAR TARİHİ : 07/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, TOKİ’den 19.04.2018 tarihli sözleşme ile satın aldığı işyerine ilişkin olarak % 8 oranında KDV ödemesi için tarafına fatura düzenlenmesine ilişkin talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 08/08/2018 8.8.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı’ndan (TOKİ) 19.04.2018 tarihli sözleşme ile satın aldığı işyerinin satış bedeli olan 1.850.000,00 TL’yi peşin olarak ödediğini, 1.1. 18.05.2018 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile işyeri teslimlerinde KDV oranının 31.10.2018 tarihine kadar % 18 den % 8’e düşürüldüğünü, satın aldığı gayrimenkulün KDV’sini peşin olarak ödemek istediğini ve satış sözleşmesinin 2.3 maddesi gereğince, % 8 oranında KDV yatırması için tarafına fatura düzenlenmesini talep ettiğini ancak, TOKİ yetkililerinin talebini kabul etmediğini, 1.2. Şikayet konusu hakkında yaptığı 18.05.2018 tarihli başvurusuna istinaden Kurumumuzca verilen 01/ 06/ 2018 tarihli Gönderme Kararı üzerine TOKİ tarafından verilen cevabi yazıda “ …İşyeri tesliminden önce fatura düzenlenmesi mümkün bulunmamaktadır .” denilerek talebinin reddine karar verildiğini, Maliye Bakanlığı’nca konu ile ilgili olarak tarafına yazılı bir cevap verilmediğini ve TOKİ’nin mezkur cevabi yazısının usul ve yasaya aykırı olduğunu iddia ve ifade ederek,
1 / 61.3. 31.10.2018 tarihinde sona erecek KDV indirimi süresinin dolmasına yaklaşık 2 ay gibi kısa bir
süre kaldığından, bu süreye kadar taşınmazın tarafına teslim edilip fatura düzenlenmesi mümkün olmadığından ve de süresinden sonra verilecek bir kararın infazı mümkün olmayacağından başvurusu hakkında mezkur süre dolmadan önce karar verilmesi ve TOKİ tarafından KDV indirimi süresi bitimine kadar % 8 KDV oranı uygulanarak tarafına fatura düzenlemesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunulmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 06/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 09/ 10/ 2018 tarihli sayılı cevabi yazıda özetle;
“… Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olarak tanımlanmış; 231/ 5 inci maddesinde ise, faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır .
2.1. Söz konusu hükümler gereğince, vergi uygulaması açısından faturanın malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmesi icap etmekte olup, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılmakta ve muhatapları hakkında
Kanunun ilgili ceza hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilmektedir . Bununla birlikte faturanın mal satışı veya hizmet ifasından önce düzenlenmesine engel bir durum bulunmamaktadır . ….
2.2. Katma Değer Vergisi Kanununun 28 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 2007/ 13033 sayılı BKK eki (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1, (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8, bu listelerde yer alanlar hariç olmak üzere vergiye tabi işlemler için %18 olarak tespit edilmiştir . Bu bağlamda, iş yeri teslimleri esas itibariyle 2007/ 13033 sayılı
BKK eki listelerde yer almadığından genel oranda (% 18) KDV’ye tabi tutulmaktadır .
2.3. Ancak, 2018/ 11674 sayılı BKK ile 2007/ 13033 sayılı BKK’ya eklenen, daha sonra 2018/ 11750 sayılı BKK ile kapsamı genişletilen geçici 3 üncü maddede, “Bu Kararın 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen vergi oranına tabi konutlar ile işyerlerinin (bina ve/veya bağımsız bölüm şeklinde olanlar) 31/ 10/ 2018 tarihine kadar (bu tarih dahil) teslimlerinde, aynı fıkranın (c)
bendinde belirtilen vergi oranı uygulanır .” hükmüne yer verilmiştir .
2.4. Bu itibarla, iş yerlerinin (bina ve/veya bağımsız bölüm şeklinde olanlar), 18/ 5/ 2018 tarihinden 31/ 10/ 2018 tarihine kadar (bu tarih dahil) yapılacak olan teslimlerinde %8 oranında KDV uygulanması gerekmektedir .
2.5. Diğer taraftan, taşınmaz satışlarında mülkiyetin devri esas itibariyle taşınmazın tapuda alıcı adına tescil edilmesi ile gerçekleşmektedir . Tapuda alıcı adına tescil yapılmadan önce taşınmazın alıcının fiili kullanımına bırakılması ve alıcı tarafından malik gibi kullanılmaya başlanılması halinde, KDV açısından vergiyi doğuran olay taşınmazın kullanıma bırakılması anında meydana gelecektir . Ayrıca, taşınmazın tapuda alıcı adına tescili veya fiili kullanımına bırakılmasından önce fatura veya benzeri belge düzenlenmesi halinde bu belgede gösterilen bedel üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir .
2.6. Buna göre, TOKİ tarafından ‘e yapılan iş yeri satışına ait faturanın, iş yerinin teslim
2 / 6edildiği tarihten (taşınmazın tapuda alıcı adına tescil edildiği tarihten veya tapuda alıcı adına tescil
yapılmadan önce taşınmazın alıcının fiili kullanımına bırakılması ve alıcı tarafından malik gibi kullanılmaya başlanılması halinde, taşınmazın kullanıma bırakıldığı tarihten) itibaren azami yedi gün içerisinde fatura düzenlenmesi ve teslimin yapıldığı tarihte geçerli olan KDV oranının esas alınması gerekmekte olup, Kanunen TOKİ’nin teslimden önce fatura düzenlemek gibi bir yükümlülüğü/zorunluluğu bulunmamaktadır .” açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde; Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır .” aynı Kanunun “Fatura nizamı” başlıklı 231 inci maddesinin ( 5) numaralı bendinde , Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir . Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır .” 6. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun ; ( 1/ 1) maddesinde, ticari, sınaî, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabı olduğu, ( 2/ 1) maddesinde , teslimin, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesi olduğu, 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde , vergiyi doğuran olayın, malın teslimi veya hizmetin yapılmasıyla, (b)
bendinde ise malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi ile meydana geldiği , hüküm altına alınmıştır .
7. 31 Ekim 2018 tarihli Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan, 31/ 10/ 2018 tarihli ve 287 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının Eki Karar ın 2 nci maddesinde, “ 24/ 12/ 2007 tarihli ve 2007/ 13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer
Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararın geçici 3 üncü maddesinde yer alan “31/ 10/ 2018” ibaresi “31/ 12/ 2018” şeklinde değiştirilmiştir .” 8. KDV Genel Uygulama Tebliğinin III/B- 2.11. “Uygulanacak KDV Oranı” başlıklı bölümünde, ” …3065 sayılı Kanunun ( 10/a) maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması; ( 10/b) maddesinde, malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi anında vergiyi doğuran olayın meydana geleceği hüküm altına alınmıştır .
.
3 / 68.1. Konut tesliminden önce fatura düzenlenmesi halinde, faturada gösterilen miktarla sınırlı olmak
üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi anında vergiyi doğuran olay meydana geleceğinden bu faturada gösterilen KDV’nin beyan edilip ödenmesi gerekmektedir . Konutun fiilen teslim edildiği tarih ile faturanın düzenlendiği tarihte konuta ilişkin geçerli olan KDV oranlarının farklı olması durumunda, faturanın düzenlendiği tarihte geçerli olan KDV oranı esas alınacaktır . Dolayısıyla faturanın düzenlendiği tarihte geçerli olan oran esas alınarak hesaplanan KDV’de, konutun fiilen teslim edildiği tarihte geçerli olan KDV oranına göre herhangi bir düzeltme yapılmayacaktır .” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında TOKİ tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Uyuşmazlık konusu özetle; şikayetçinin, TOKİ’den 19/ 4/ 2018 tarihli sözleşme ile Trabzon İli
Ortahisar İlçesi Mahallesinde peşin bedelle satın aldığı iş yerine ilişkin olarak 2018/ 11674 sayılı BKK ile 2007/ 13033 sayılı BKK’ya eklenen, daha sonra 2018/ 11750 sayılı BKK ile kapsamı genişletilen geçici 3 üncü madde kapsamında 31/ 10/ 2018 tarihine kadar geçerli olan indirimli katma değer vergisi oranından faydalanması hakkında yaptığı başvurunun TOKİ Başkanlığı tarafından reddine dair işlemin, usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasına ilişkindir .
11. Şikayetçinin, mezkur talebinde bahsi geçen “Toplu Konut Projesi Gayrimenkul Satış Sözleşmesi” nin, ‘ 2.3.KDV TAHSİLATLARI’ başlıklı maddesinde, “ 3065 sayılı KDV Kanunu gereği, işbu
Sözleşmeye konu GAYRİMENKUL’ün anahtar teslim tarihinde, Sözleşme tarihindeki başlangıç satış fiyatı ile teslim tarihine kadar tahakkuk eden dönemsel güncelleme oranı tutarları toplamı üzerinden hesaplanacak anahtar teslim tarihindeki toplam satış bedeli esas alınarak, 3065 sayılı yasa kapsamında geçerli KDV oranı üzerinden Katma Değer Vergisi tutan peşin tahsil olunur .
11.1. Ayrıca, teslimden sonraki her bir altı aylık dönemin başında da, borç bakiyesine uygulanan dönemsel güncelleme oranlarından, ilk taksit ödemesiyle birlikte peşin olarak, dönemsel güncelleme oranı tutarı üzerinden KDV tahsil edilecektir .
Pesin satılan GAYRİMENKUL için, satış fiyatı esas alınarak 3065 sayılı yasa kapsamında 11.2.
geçerli KDV oranı üzerinden Katma Değer Vergisi tutarı peşin tahsil edilir .” hükümlerine yer verilmiştir .
12. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 2’nci maddesine göre “teslim”; bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya onun adına hareket edenlere devredilmesidir . Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii de teslim hükmündedir . Anılan Kanunun ( 10/a) maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması; ( 10/b) maddesinde, malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde ise bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi anında vergiyi doğuran olayın meydana geleceği hüküm altına alınmıştır .
4 / 613. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesi ve Kanunun 231 inci maddesinin 5 numaralı
bendinde hükümler gereğince, vergi uygulaması açısından faturanın malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmesi gerektiği, aynı Kanunun “Fatura kullanma mecburiyeti” başlıklı 232 nci maddesinde belirtilen satıcıların “… Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlara da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler .” hükmünden, fatura düzenlenmesi işleminin malın tesliminden veya hizmetin ifasından sonra yapılacağı anlaşılmaktadır . Bununla birlikte faturanın mal satışı veya hizmet ifasından önce düzenlenmesine engel bir durum bulunmamaktadır .
14. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın cevabi yazısında belirtilen, taşınmaz satışlarında mülkiyet devrinin esas itibariyle taşınmazın tapuda alıcı adına tescil edilmesi ile gerçekleştiği, taşınmazın tapuda alıcı adına tescili veya fiili kullanımına bırakılmasından önce fatura veya benzeri belge düzenlenmesi halinde bu belgede gösterilen bedel üzerinden KDV hesaplanması gerektiği hususları ile şikayetçinin peşin bedelle satın aldığı mezkur işyerinin tapuda adına tescil edildiği veya fiili kullanımına bırakıldığı yönünde herhangi bir bilgi ya da belgeye başvuru dilekçesinde yer vermediği hususu birlikte dikkate alındığında, meri mevzuat kapsamında ,
19.04.2018 tarihli sözleşme ile satın alınan işyerine ilişkin olarak TOKİ tarafından mezkur
işyerinin şikâyetçiye tesliminden önce fatura düzenlemek gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığı hususu tespit edilmiştir .
15. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin satın aldığı işyerinin tesliminden önce tarafına fatura düzenlenmesine ilişkin talebinin Toplu Konut
İdaresi Başkanlığı tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği değerlendirilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, şikayetçi ile idare arasında imza edilen 19/ 04/ 2018 tarihli “Toplu Konut Projesi Gayrimenkul Satış Sözleşmesi” nin 10.7.
maddesinde yer verilen “İşbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların yargısal çözümünde Hukuk
Usulü Muhakemeleri Kanunu ve 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’la tayin edilen yetkili mahkemelerin dışında Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri de yetkilidir .” hükmü gereğince ilgili merciinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
5 / 6Kararın BAŞVURANA ve TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi