|
ÖZET: Başvuran, Simav Belediye Başkanlığı’ndan nakdi yemek yardımı talep etmiştir. Ancak, 6. Dönem Toplu İş Sözleşmesi gereği yemek yardımının öncelikle yemek hizmeti şeklinde verilmesi gerektiği ve yalnızca yemek hizmeti verilemediği durumlarda nakdi yardım yapılabileceği belirtilmiştir. Başvuranın, belediyenin sosyal tesislerinde yemek hizmetinden yararlandığı ve bu nedenle nakdi yardım talebinin bu istisnalar kapsamında yer almadığı tespit edilmiştir.
İdarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın yemek yardımının nakdi olarak ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. Karar, başvuranın yemek hizmetinden yararlanma yükümlülüğü ve toplu sözleşme hükümlerinin uygulanması zorunluluğu çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11374-S.23.18258
BAŞVURU NO : 2023/8812
KARAR TARİHİ : 14/09/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİMAV BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Nakdi yemek yardımı talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, yemek yardımının 6. dönem Toplu sözleşme ve 07.04.2022 tarihli genelge gereği nakdi olarak verilmesinin idarenin takdirinde olduğunu ve 50 adet memurun yemek yardımını nakdi olarak aldığını belirterek yemek yardımını nakdi olarak tarafına ödenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Simav Belediye Başkanlığının 11/07/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; Şikâyet sahibi personelin fiilen çalışmakta olduğu İşletme Müdürlüğü Sosyal Tesisler bünyesinde personel yemekhane hizmeti verilmesi nedeniyle, Belediyenin İşletme Müdürlüğünde görev yapan memur personele ayni olarak yemek hizmeti verildiğinden nakdi yemek yardımı ödemesi yapılmayacağı, 46 memur personelin görev yaptığı, 7 memurun yemek hizmetinden ayni olarak yararlandığı, yemek hizmeti verilmesi mümkün bulunmayan memur personele nakdi olarak yemek yardımı yapıldığı, Sosyal Tesisler bünyesinde görev yapan memurların ayni olarak yemek hizmetinden faydalandığı için de nakdi ödeme yapılmadığı, Kamu
Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin Dördüncü Bölüm Yerel Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin
Yerel Yönetimlerde Çalışan Kamu Görevlilerine Yemek Yardımı Başlıklı 16. maddesi “Bu hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kamu görevlilerinden Devlet Memurları
Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemekhanesi olmayanlara veya kurulan yemek servislerinden kurum dışında fiilen yerine getirilen görevler sebebiyle yararlanma imkanı olmayanlara öğle yemeği için kumanya yardımı verilir.” 7/4/2022 tarihli ve 5418 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan ve 8/4/2022
tarihli ve 31803 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının 10.02.2022 tarihli ve sayılı yazısı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının
13.06.2022 tarih ve sayılı ‘Nakdi Kumanya Yardımı Uygulaması’ konulu
yazısı gereği ayni olarak yemek hizmeti verilmesinin öncelikli olması gerektiği ayni yemek hizmeti verilmesi mümkün bulunmayan durumlarda nakdi olarak ödemesinin yapılması gerektiği belirtildiğinden nakdi olarak yemek yardımı yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”
Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı başlıklı 53 üncü maddesinde “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.
Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem
Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin Dördüncü Bölüm Yerel Hizmet Koluna
İlişkin Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetimlerde Çalışan Kamu Görevlilerine Yemek Yardımı Başlıklı 16. maddesi “Bu hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kamu görevlilerinden Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemekhanesi olmayanlara veya kurulan yemek servislerinden kurum dışında fiilen yerine getirilen görevler sebebiyle yararlanma imkanı olmayanlara öğle yemeği için kumanya yardımı verilir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, yemek yardımının nakdi olarak ödenmesini talep etmektedir.
8. Toplu iş sözleşmesi Anayasal bir hak olup, T.C Anayasası gereği yürürlük tarihinden itibaren uyulması zorunlu genel nitelikte kanunla eş değer düzenleyici işlemdir. Dolayısıyla sonraki tarihle çıkarılan bir kanun hükmü ile çelişmediği takdirde Toplu Sözleşme hükümlerinin uygulanması zorunluluğu vardır.
9. 6. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin ilgili maddesinde yemek yardımının ilke olarak yemek hizmeti şeklinde verilmesi, istisna olarak da eğer yemek hizmeti verilemiyorsa ya da personel fiilen dışarıda çalışması gerekip hizmetten yararlanmıyorsa ücret olarak ödenmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Başvuranın bu istisnalar kapsamında yer almadığı ve ilgili Kurumun sosyal tesislerinde yemek hizmeti verildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu nedenle Toplu Sözleşme hükmü gereği başvuranın yemek hizmetinden yararlanması gerektiği eğer kendi isteği ile yararlanmıyorsa da bunun nakdi olarak ödemesinin yapılamayacağı değerlendirilmiştir.
10. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Yemek yardımının nakdi olarak ödenmemesinde kanuna aykırılık bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, söz konusu ilkelere aykırı işlem tesis ettiği saptanmamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa)dava açma süresinden arta kalan sürede Kütahya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve SİMAV BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi