|
ÖZET: Atakum İlçesi Mevlana Mahallesi’nde yaşayan bir vatandaş, 15.11.2017 tarihinde Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na başvurarak, yaşadığı sokağın yarısının asfalt, diğer yarısının ise toprak olduğunu belirterek asfaltlama talebinde bulunmuştur. Belediye, 18.01.2018 tarihli cevabında, yol güzergahındaki inşaat çalışmaları ve altyapı eksiklikleri nedeniyle üst yapı çalışmalarının gerçekleştirilemeyeceğini ifade etmiştir. Ancak, bu durumun belirsizliği ve kamu hizmetinin sunumundaki öngörülebilirlik eksikliği, vatandaşın hak arama özgürlüğünü olumsuz etkilemiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru üzerine yapılan değerlendirmede, Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin yol yapım süreciyle ilgili yeterli bilgi sağlamadığını tespit etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, kamu hizmetlerinin saydamlık, hesap verebilirlik ve öngörülebilirlik ilkelerine uygun olarak sunulması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, belediyeye, yol yapım tarihi hakkında vatandaşları bilgilendirmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın, kamu hizmetlerinin sunumunda belirlenen ilkeleri ihlal ettiği belirlenmiş ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu kararın ardından belediyenin, 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesini talep etmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 36311982-101.07.04-E.
SAYI
:
BAŞVURU NO
KARAR TARİHİ
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Samsun Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Toprak yolun asfaltlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 15.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, Atakum İlçesi Mevlana Mahallesi 757. Sokakta ikamet ettiğini, sokaklarının yarısının asfalt kalanın ise toprak olduğunu iddia ederek toprak yolun asfaltlanmasını talep etmektedir.
il. BAŞVURUYA AÇIKLAMALARI
İDARENİN İLİŞKİN
2. Kunımumuz tarafından Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderilen 11/12/2017 tarihli ve – sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Samsun Büyükşehir Bele iye Başkanlığı tarafından gönderilen 18/01/2018 tarihli ve ■ sayılı cevabi yazıda; Atakum Ilçesi Mevlana
Mahallesi 757. Sokakta kazı-dolgu çalışmalarının tamamlandığını, temel seviyede ulaşım yolu açıldığını, ancak yol güzergahı üzerinde inşaat çalışmalarının devam etmesi, yerleşim yoğunluğunun fazla olmaması ve altyapı çalışmalarının tamamlanmamış olması dolayısıyla üst yapı çalışmalarının yapılamadığını, 2.1. Kamu kaynaklarının da en ekonomik olacak şekilde kullanılması ve değerlendirilmesi amacıyla, söz konusu yol güzergahı üzerindeki yapılaşmanın ve altyapı çalışmalarının tamamlanmasına müteakip, gerekli üst yapı çalışmalarının yılı ödenekleri ve iş programı doğnıltusunda yapılabileceği beliıiilmektedir.
111. İLGİLİ MEVZUAT
1/4 3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . …” 4. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında ; ‘Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .’ , hükümlerine yer verilmiştir .
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “ Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki ve
Sorumlulukları” başlıklı 7. maddesinde; “Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek” denilmektedir .
6. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin “Görevin Yerine Getirilmesinde Kamu Hizmeti Bilinci” başlıklı 5. maddesinde
“ Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği ve beyana güveni esas alırlar .” denilmektedir .
7. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin “Hizmet Standartlarına Uyma” başlıklı 7. maddesinde “Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar .” denilmektedir .
8. Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin
“Vatandaşın bilgilendirilmesi” başlıklı 5. maddesinde “Kanunî sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla idare, sunduğu hizmetlere ilişkin bilgileri ve mevzuatı, basılı ya da elektronik ortamda duyurur .” denilmektedir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Şikayetçinin Atakum İlçesi Mevlana Mahallesi 757. Sokakta ikamet ettiği, söz konusu sokağın yarısının asfalt kalanın ise toprak olması nedeniyle idareye başvurduğu ve idare tarafından gerekli çalışmaların ileriki yıllarda yapılacağı cevabı sonrasında uyuşmazlığın çıktığı anlaşılmaktadır .
2 / 411. Anayasa Mahkemesi’nin 18.10.2003 tarihli ve E.2003/ 67, K .2003/ 88 sayılı kararında :
“Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır . Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur . Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır .” belirtilmektedir .
12. Şikayet konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu; söz konusu yolun yapımına ilişkin idare tarafından gerekli üst çalışmaların başlamasına ilişkin “yılı ödenekleri ve iş programı çalışmaları” cevabı verilerek yolun yapımına ilişkin sürenin muğlak, müphem ve belirsiz bırakıldığı görülmüştür . Söz konusu yolun yapımına ne zaman başlanılabileceğine ilişkin idare ile yapılan görüşme sonucunda ise zamana ilişkin herhangi bir veri alınamamış olup “süre” konusu belirsiz bırakılmıştır .
13. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır . Hizmetin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi/manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır .
Yol yapımına ilişkin alt yapı çalışmalarının tamamlanıp üst yapı çalışmalarına daha sonra başlanması ve idarenin kamu kaynaklarını etkin şekilde kullanmasına ilişkin tutumu takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiş olmakla birlikte; yapılacak çalışmalar hakkında herhangi bir süre açıklamasında bulunulmaması yapılacak idari işlemi “öngörülebilirlik” ilkesinin dışına çıkarmıştır . Vatandaşların alacağı kamu hizmetlerine ilişkin tam bilgiye sahip olmaları “İyi
Yönetim” ilkelerinin kamu hizmetlerinin verilmesinde hakim olması açısından önem arz etmektedir .
14. Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir . 6. paragrafta belirtildiği üzere kamu görevlileri kamu hizmetini yerine getirirken saydamlığı, hesap verilebilirliği ve öngörülebilirliği esas almalıdırlar .
Ayrıca kamu hizmetinin öngörülebilir olması vatandaşların söz konusu kamu hizmetlerine karşı gerektiğinde itiraz yollarını daha sağlıklı kullanabilmesi açısından da gerekmektedir .
15. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar neticesinde, Samsun Büyükşehir Belediye
Başkanlığının yol yapımına ilişkin herhangi bir süre açıklamasında bulunmamasının, kamu hizmetinin verilirken “saydamlık”, “hesap verilebilirlik” , “öngörülebilirlik” ve “belirlilik” gibi ilkeleri ihlal ettiği ve söz konusu cevabın hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
3 / 417. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII . KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE; söz konusu yolun yapımına ilişkin kamu hizmetinin verilmesinde “saydamlık”, “hesap verilebilirlik” , “öngörülebilirlik” ve “belirlilik” ilkeleri göz önünde bulundurularak vatandaşların yolun yapılacağı tarih ile ilgili bilgilendirilmesi yönünde SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi