|
ÖZET: Başvuru, Toros Üniversitesi Rektörlüğü’ne yönelik olarak, Bilgisayar Elektronik Turizm İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından yapılan toplam 80.590,99 TL tutarındaki fatura ödemelerinin yapılmadığı iddiasına ilişkindir. Şikâyetçi, 11/02/2015-23/10/2019 tarihleri arasında tedarik edilen bilgisayar ürünleri ve sarf malzemeleri için ödemelerin tamamlanmadığını öne sürmüştür. Toros Üniversitesi ise, belirtilen tutarların ödenmediği iddialarını reddederek, ilgili firmayla yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu ve ödemelerin zamanında gerçekleştirildiğini belirtmiştir.
Üniversite, şikâyetçi firma ile 2.500.000 TL üstü alışveriş yaptığını, ancak son dönemlerde alınan ürünlerin kusurlu olması nedeniyle iade faturası düzenlendiğini ifade etmiştir. İade faturası nedeniyle, şikâyetçinin ödenmediğini iddia ettiği 9.011,65 TL’lik tutarın, iade edilen ürünler sebebiyle mahsup edildiği anlaşılmıştır. Yükseköğretim Kurulu, Toros Üniversitesi’nin denetim sürecinin henüz tamamlanmadığını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda, başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Ancak, idarenin başvuruya ilişkin bilgi ve belgeleri zamanında sunması, kararların gerekçeli olması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiği önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/74584-S.20.81064
BAŞVURU NO : 2020/3093
KARAR TARİHİ : 08/09/2020
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOROS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, toplam 80.590,99-TL olan fatura tutarının ödenmediği iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza Bilgisayar Elektronik Turizm İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti.’yi temsilen şikâyette bulunan ( ), Toros Üniversitesi’ne 11/02/2015-23/10/2019 tarihleri arasında bilgisayar ürünlerinin ve sarf malzemelerinin tedarikinin şirketleri tarafından yapıldığını, ürünlerin tesliminin ardından üniversite tarafından satın alma istek formu düzenlendiğini, akabinde düzenlenmiş olura istinaden mali işlerden sorumlu birim amirliğince faturaya ilişkin ödemelerin yapıldığını, ancak 9.011,65-TL ve 71.579,34-TL’lik faturaların ödenmediğini iddia ederek toplam 80.590,99-TL tutarındaki faturaların ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Toros Üniversitesi’nden bilgi ve
belge talebinde ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan denetim yetkisi kapsamında görüş ve değerlendirme talebinde bulunulmuştur. Toros Üniversitesinin 14/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Şikâyetçi şirketin dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaların gerçeği yansıtmadığı, zira
Üniversitenin birçok firma ile mevzuata uygun bir şekilde ürün ve hizmet alışverişi yaptığı ve yapmakta olduğu ödemelerini de zamanında gerçekleştirdiği, iyi niyet ilkeleri ile hareket eden saygın bir eğitim kurumu olduğu,
2.2) Vakıf yükseköğretim kurumu olan Üniversitenin Nisan 2018’e kadar Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Toros Üniversitesi Satın Alma ve İhale Yönetmeliği hükümlerine göre satın alma işlemlerini yaptığı, Nisan 2018’den sonra Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı Vakıf Yükseköğretim Kurumları Koordinasyon Birimi tarafından gönderilen 09/04/2018 tarihli Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale İşlemleri Uygulama Usul ve
Esaslarını, Kasım 2018’den itibaren de 16/11/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan
Yükseköğretim Kurulu Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliği hükümlerine göre satın alma işlemlerini gerçekleştirdiği, İLERİ SÜRÜLEN ZAMAN DİLİMİ İÇİNDE
UYGULANMAKTA OLAN MEVZUATA BAĞLI PROSEDÜRÜN TEKEMMÜLÜNÜ
MÜTEAKİP YETKİLİ ÖDEME BİRİMİNCE İLGİLİ FİRMAYA ÖDEME
İŞLEMİNİN YAPILDIĞI,
2.3) İlgili firma ile üniversite arasında 11/02/2015-23/10/2019 tarihleri arasında 2.500.000,00-
TL üstü tutarında alışveriş yapıldığı, firmaya ödenmesi gereken malzeme bedelleri üniversite tarafından ihtilafsız düzenli olarak ödendiği, ancak son dönemlerde satın alınan ürünlerde kusurlu/ayıplı mal olduğu, orijinal diye yan sanayi ürünlerin verildiği fark edildiğinden firma ile ürünlerin iadesi konusunda karşılıklı görüşmeler ile mutabık kalınarak firma tarafından ürünlerin iade alınacağı belirtildikten sonra 26/12/2019 tarihinde iade faturası kesildiği,
2.4) Kayıtların tetkikinde ilgili firmanın bahse konu ettiği tutarların doğru olmadığı,
üniversitenin firmaya 9.051,69-TL tutarında cari bakiyesinin bulunduğu, 33.270,56-TL tutarındaki iade faturası sonrası firmadan 24.218,87-TL cari alacaklı durumda bulunduklarını, firma tarafından belirtilen 9.011,65-TL ve 71.579,34-TL’lik faturaların bulunmadığını, üniversite tarafından kesilen iade faturası sonrası iade faturasının kabul edilmediğine dair ilgili firma tarafından 31/12/2019 tarihli ve Mersin 9’uncu Noterliği aracılığıyla ihtarname gönderildiği, üniversitenin ilgili firma ile satın alma işlemini 23/10/2019 tarihinde sona erdirdiğini,
2.5) Şikâyetçi firmadan alınmakta olan ürünlerin üniversitede kullanılmakta olan bilgisayar ve
bunların teknik donanımına ve kullanılmasına ait malzemeler olduğu, orijinal ürünler takılmadığı veya kullanılmadığı takdirde elektronik aletlere zarar verdiği, satın alınan ürünlerin ilk bakışta orijinal olup olmadığı anlaşılmayan ürünler olması nedeniyle hukuki ihtilafın 6098 sayılı Kanunun 219 ve müteakip maddelerine ve Yargıtay Kararları doğrultusunda haklı olunduğuna inanıldığı ve ilgili idare ile bir çözüm yolu bulunamadığı,
3) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 18/08/2020 tarihli ve sayılı cevabi
yazıda; Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 24’üncü maddesi kapsamında
Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından cari yıl içerisinde yapılan vakıf yükseköğretim kurumlarının olağan ve genel denetimi bir önceki yılın 1 Eylül tarihiyle cari yılın 31 Ağustos tarihleri arasını kapsadığı, TOROS ÜNİVERSİTESİNİN 01/09/2019 İLE 31/08/2020
TARİHLERİ ARASINDA GERÇEKLEŞTİRDİĞİ İŞLEMLERE AİT HENÜZ
DENETİM YAPILMADIĞI AÇIKLAMALARINA YER VERİLMİŞTİR.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’ üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5’ inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 06/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Amaç” başlıklı 1’ inci
maddesinde, “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”,
6.1) Ek 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Ek: 17/8/1983 – 2880/32 mad.)Vakıflar
tarafından kurulacak yükseköğretim kurumları çalışmalarını Devlet yükseköğretim kurumları gibi, her ders yılı sonunda Yükseköğretim Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali, idari ve ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidirler.”; ikinci fıkrasında, “Ek fıkra: 9/5/2018-7141/3 mad.) Yükseköğretim Kurulu gözetim ve denetim görevi kapsamında, vakıf yükseköğretim kurumlarının ilişkili kişiler ile yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarına veya parasal hareketlere ilişkin olarak bu kişilerden bilgi ve belge isteyebilir ya da bu kişiler nezdinde söz konusu işlemlere ilişkin olarak inceleme yapılmasını talep edebilir. Bu hükmün uygulanmasında ilişkili kişi, kurucu vakıf ve vakıf yükseköğretim kurumlarının mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerinin ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder.
Mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin eşleri, mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır.”,
6.2) Ek 11’inci maddesinin on yedinci fıkrasında, “(Ek fıkra: 19/11/2014-6569/31
mad.) Vakıf yükseköğretim kurumlarının denetimi ve bu denetim sonucu ilgili yükseköğretim kurumu hakkında yol gösterici, düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırıcı önlemlerin alınmasına ilişkin usul ve esaslar, Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınarak Yükseköğretim
Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”,
6.3) Ek 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “(Ek fıkra: 9/5/2018-7141/4 mad.) Vakıf
yükseköğretim kurumlarının satım, kiralama, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde uyacakları usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”,
7) 31/12/2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Vakıf Yükseköğretim
Kurumları Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, vakıf yükseköğretim kurumlarının kuruluş, işleyiş, gözetim ve denetimine ilişkin esasları düzenlemektir.”,
7.1) “Gözetim-Denetim ve Değerlendirme Esasları ” başlıklı 24’üncü maddesi birinci
fıkrasında, “(Değişik:RG-19/11/2015-29537)Vakıf yükseköğretim kurumları, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidir.
Bu kurumların, denetim ve değerlendirilmeleri Yükseköğretim mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yürütülür.”; ikinci fıkrasında, “Yükseköğretim Kurulu vakıf yükseköğretim kurumlarının hesap, işlem ve faaliyetleri ile mallarını, yıl içinde veya yıllar itibarıyla denetleyebileceği gibi akademik birim, program, proje ve konu bazında da denetleyebilir.”;
7.2) “Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının Mevzuata Aykırı İşlem ve Eylemleri Hakkında
Uygulanacak Önlemler” başlıklı 25’inci maddesi birinci fıkrasında, “Vakıf yükseköğretim kurumlarında mevzuatın emrettiği hususların yerine getirilmemesi halinde, 2547 sayılı Kanun gereğince eylemlerinin ağırlık derecesine göre; yol gösterici, düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırıcı nitelikte olmak üzere aşağıdaki önlemler uygulanır.”; yedinci fıkrasında; “Denetim, inceleme veya soruşturma raporlarına dayalı olarak Yükseköğretim Denetleme
Kurulu tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından uygun bulunan veya
Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından doğrudan talep edilen uyarma ve düzeltme istemi
Yükseköğretim Yürütme Kurulu, diğerleri ise Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından karara bağlanarak uygulanır”;
8) 16/11/2018 tarih ve 30597 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Vakıf Yükseköğretim
Kurumları İhale Yönetmeliğinin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu
Yönetmelik; vakıf yükseköğretim kurumlarının mal ve hizmet alım-satımları ile yapım, taşınmaz alım-satım, kiralama, kiraya verme, trampa, sınırlı ayni hak tesisi gibi işlemlerin ihalelerinde uygulanacak usul ve esasları belirtmek amacıyla hazırlanmıştır.”;
8.1) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen;
d) İhale usulleri: Bu Yönetmelikte düzenlenmiş olan ihale usullerini, ı) Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları, ifade eder.”;
8.2) “İhale Usulleri ” başlıklı 15’inci maddesi üçüncü fıkrasında, “18 inci maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinde düzenlenen pazarlık usulü ve 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç)
bendinde düzenlenen doğrudan temin yoluyla yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işleri toplamı, vakıf yükseköğretim kurumunun ilgili yıl bütçe harcaması toplamının %10’undan fazla olamaz. Söz konusu limit mütevelli heyetinin, üniversite lehine sonuç üreteceğini gösterir gerekçeli kararı ile %15’e kadar arttırılabilir.”;
8.3) “Doğrudan Temin” başlıklı 19’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında, “Aşağıda belirtilen
hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne
başvurulabilir:
a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
b) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşme bedelinin %20’sini geçmeyecek ve ona dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
c) Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımları.
ç) Vakıf yükseköğretim kurumunun tahmini bedeli bir önceki hesap dönemi toplam giderlerinin TÜFE oranına göre güncellenecek ikiyüzbin TL’ye karşılık gelen tutardaki bedeli aşmayacak olan mal ve hizmet alımları, tarifeli alımlar ile seyahat alımları. ”; ikinci fıkrasında; “Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, 7’nci maddede belirtilen komisyonları kurma ve 5’inci maddede belirtilen yeterlik koşullarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak bir tutanağa bağlanmak suretiyle ihtiyaçlar temin edilir. ” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat
hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde söz konusu iş kapsamında yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı tespit edildiğinden başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza Bilgisayar Elektronik Turizm İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti.’yi temsilen şikâyette bulunan ( ), Toros Üniversitesi’ne 11/02/2015-23/10/2019 tarihleri arasında bilgisayar ürünlerinin ve sarf malzemelerinin tedarikinin şirketleri tarafından yapıldığını, ürünlerin tesliminin ardından üniversite tarafından satın alma istek formu düzenlendiğini, akabinde düzenlenmiş olura istinaden mali işlerden sorumlu birim amirliğince faturaya ilişkin ödemelerin yapıldığını, ancak 9.011,65-TL ve 71.579,34-TL’lik faturaların ödenmediğini iddia ederek toplam 80.590,99-TL tutarındaki faturaların ödenmesini talep etmektedir.
11) Toros Üniversitesinin bir vakıf üniversitesi olduğu, Vakıf Yükseköğretim Kurumları
Yönetmeliğinin 24’üncü maddesi kapsamında Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından cari yıl içerisinde vakıf yükseköğretim kurumlarının olağan ve genel denetiminin yapıldığı, ancak Toros Üniversitesinin 01/09/2019 ile 31/08/2020 tarihleri arasında gerçekleştirdiği işlemlere ait henüz denetim yapılmadığı, vakıf üniversitelerinin 16/11/2018 tarihli Resmi
Gazetede yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliği hükümlerine göre satın alma işlemlerini gerçekleştirdiği, Üniversitenin Mütevelli Heyeti tarafından hazırlanan
Toros Üniversitesi İhale Yönetmeliğinin 20/05/2020 tarih ve 31132 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, ancak söz konusu yönetmelik ile Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale
Yönetmeliği hükümleri arasında çelişki bulunması halinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları
İhale Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağının Toros Üniversitesi İhale Yönetmeliğinin 24’üncü maddesinde belirtildiği tespit edilmiştir.
11.1) Söz konusu Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliğin “Doğrudan
Temin” başlıklı 19’uncu maddesi birinci fıkrasında hangi şartlarda ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne göre alınabileceğinin belirlendiği, ikinci fıkrasında; “Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, 7’nci maddede belirtilen komisyonları kurma ve 5’inci maddede belirtilen yeterlik koşullarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak bir tutanağa bağlanmak suretiyle ihtiyaçlar temin edilir.’’ hükmünün yer aldığı,
11.2) Bu kapsamda, İdarenin yukarıdaki yönetmelikte belirtilen ve başvuranın şikâyetine esas
teşkil eden doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen satın alma işlemine ait Kurumumuza gönderilen eki belgelerde satın alma istek fişi, onay formu, fatura, piyasa fiyat araştırma tutanağı vb. belgelerin düzenli, eksiksiz ve anlaşılabilir bir şekilde sunulmadığı, söz konusu üniversitenin arşiv süresi boyunca bu evrakların eksiksiz olarak saklamasının gerekliliği, ancak
Kurumumuza gönderilen şikâyetçi firmaya ilişkin kayıtların yer aldığı muavin defter kayıtlarından; 01/09/2014-31/08/2015 tarihleri arasında 138.822,02-TL’lik işlem yapıldığı ve bakiye kalanının olmadığı, 01/09/2015-31/08/2016 tarihleri arasında 526.553,23-TL’lik işlem yapıldığı ve bakiye kalanının olmadığı, 01/09/2017-31/08/2018 tarihleri arasında 1.129.628,98-TL’lik işlem yapıldığı ve bakiye kalanının olmadığı, 01/09/2018-31/08/2019 tarihleri arasında 502.245,66-TL’lik işlem yapıldığı ve bakiye kalanının olmadığı, 01/09/2019-31/08/2020 tarihleri arasında 99.387,97-TL’lik işlem yapıldığı ancak üniversite tarafından 33.270,56-TL’lik (muhteviyatında 18 kalem çeşitli ürünler bulunan)
26/12/2019 tarihli iade faturası düzenlendiği ve şikâyetçinin 9.051,69-TL faturasının ise söz konusu 33.270,56-TL’lik iade faturası olduğu gerekçesiyle 9.051,69-TL faturayı mahsup ettiği anlaşılmıştır.
12) Somut olayda şikâyetçinin idare ile yaşadığı süreç özetle, 11/02/2015-23/10/2019
tarihleri arasında bilgisayar ürünleri ve sarf malzemeleri tedarikinin Bilgisayar Elektronik
Turizm İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti tarafından yapıldığı, ancak 9.011,65-TL faturanın
İdarenin cevabi yazısından anlaşıldığı üzere söz konusu şirkete düzenlenen 33.270,56-TL’lik iade faturası sebebiyle ödenmediği ve 71.579,34-TL’lik faturaların ise bulunmadığının bildirildiği, söz konusu iade faturasından dolayı kabul edilmeyen ürünler sebebiyle idare ile şirket arasında sorun teşkil ettiği tespit edilmiştir.
13) Şikâyetçinin Üniversitenin ivedi bir şekilde istenilen bilgisayar ekipmanlarının şirketleri
tarafından tedarik edildiği, buna rağmen Üniversite tarafından satın alma istek formu ve olur hazırlanmadığı gerekçesiyle fatura düzenlenmediğinden ödemelerini alamadığı iddiasına ilişkin bilindiği üzere Vergi Usul Kanunun 229’uncu maddesinde, faturanın ‘satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır’ şeklinde tanımlandığı, aynı
Kanunun 230’uncu maddesinde, ‘Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.’ hükmünün yer aldığı, günümüzde ise uygulama kolaylığı açısından sevk irsaliyesi ile faturanın ayrı ayrı düzenlenmesi yerine sıklıkla irsaliyeli faturanın kullanıldığı, 211 Seri No.Lu. Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde, ‘Sattıkları mallar dolayısıyla Vergi Usul Kanununun 231’nci maddesinin 5 numaralı bendinin mükelleflere tanıdığı, malın tesliminden itibaren faturanın on gün içinde düzenlenmesi imkânından vazgeçerek, bu yükümlülüğü derhal yerine getirmek isteyen mükellefler, fatura ve sevk irsaliyesini ayrı ayrı düzenlemeksizin, diledikleri takdirde, aşağıda sıralanan esaslara uygun olarak “irsaliyeli fatura” düzenleyebileceklerdir.’ hükmünün yer aldığı, bu kapsamda şirketin kendini garanti altına alacak şekilde söz konusu alımlarda
Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliğinde belirtilen piyasa fiyat araştırması ve onay belgesi vb. evrakların hazırlanıp akabinde piyasa fiyat araştırma neticesinde en düşük teklifi vererek kendi şirketleri üzerinde alım işinin bırakılması durumunda Üniversite ile işlemlere devam edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
14) Ayrıca, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 219’uncu maddesi birinci fıkrasında,
‘‘Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. ikinci fıkrasında, ‘‘Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.’’ hükmüne istinaden satıcının satın alma sırasında istenilen özellikteki ekipmanları alıcıya sunma sorumluluğunun olduğu, Üniversite tarafından 33.270,56-TL’lik (muhteviyatında 18 kalem çeşitli ürünler bulunan) iade faturasının bu kapsamda düzenlediği tespit edilmiştir.
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, İdare tarafından şikâyetçinin
ödenmediğini iddia ettiği fatura bedelinin 9.011,65-TL olduğu, ANCAK BU BEDELİN
ŞİKÂYETÇİ FİRMAYA İADE EDİLEN ÜRÜNLER İÇİN DÜZENLENEN 33.270,56-
TL’LİK İADE FATURASI SEBEBİYLE ÜNİVERSİTENİN ALACAKLI DURUMDA
OLDUĞUNDAN DOLAYI idarenin başvuruya konu işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği, İdarenin ‘‘kararların gerekçeli olması’’, ‘‘kanunlara uygunluk’’ ilkelerine uygun davrandığı ancak, başvurana karşı başvurabileceği yollar hakkında ve ‘‘karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi’’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
16.1) Diğer taraftan İdareye 11.2 no.lu paragrafta da değinildiği üzere satın alma
işlemlerinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliği hükümlerine riayet edilerek söz konusu yönetmelikte belirtilen belgelerin arşiv süresi boyunca saklanması önerilir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE,
Ayrıca, Kararın bir örneğinin bilgi mahiyetinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları
Yönetmeliğinin 24’üncü maddesi kapsamında Üniversiteyi denetim yetkisi olan
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na İLETİLMESİNE,
Kararın BAŞVURANA, TOROS ÜNİVERSİTESİ’NE ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
BAŞKANLIĞI’ NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi