|
ÖZET: Başvuran, 02.12.2022 tarihinde aracına kesilen trafik idari para cezasının, 10 iş günü içinde kendisine tebliğ edilmediğini ve bu nedenle 7440 sayılı Yapılandırma Yasası’ndan yararlanamadığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Başvuru, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan tebligat işlemlerinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Cezanın, ilgili adrese gönderilmesine rağmen, adres değişikliği nedeniyle tebliğ edilememesi üzerine askı yöntemiyle ilan edilerek gıyabında tebliğ işlemi gerçekleştirilmiştir.
Yapılan incelemelerde, trafik cezasının tebliğ tarihinin 25.01.2023 olduğu ve bu tarihten itibaren 15 gün içinde itiraz edilmediği için cezanın kesinleştiği belirtilmiştir. Ayrıca, 7440 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma için gerekli olan vade tarihinin 31.12.2022’den sonra olması nedeniyle başvuranın talebinin karşılanamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5143-S.24.8122
BAŞVURU NO : 2024/3210
KARAR TARİHİ : 14.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Uygulanan trafik idari para cezasının geç tebliğ edildiği gerekçesiyle
BAŞVURUNUN KONUSU :
söz konusu cezanın yapılandırma yasası kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; 02.12.2022 tarihinde başvuranın … plakalı aracına 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında trafik idari para cezası kesildiği, bu cezanın kendisine 10 iş günlük süre içerisinde tebliğ edilmesi gerekirken tebliğ edilmemesi ve 28.02.2023 tarihine kadar tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle 7440 sayılı Bazı Alacakların
Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümlerinden yararlanamadığını, ayrıca; söz konusu cezaya ilişkin gecikme faizinin de işlediği, konu hakkında
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (Cimer) üzerinden de başvuru yapılmasına rağmen sonuç alınamadığı hususlarına yer verilerek tebliğinin temini gerçekleştirilmeyen trafik idari para cezasının ve faizinin iadesi talep edilmektedir.
2. Söz konusu başvuru hakkında, başvuranın 13.11.2023 tarihinde Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunduğu, idari başvuru yollarının tüketilmemiş olması sebebiyle taleplerinin 22.11.2023 tarihli
Gönderme Kararı ile Gelir İdaresi Başkanlığına gönderildiği, söz konusu Gönderme Kararı üzerine
Gelir İdaresi Başkanlığının başvurana göndermiş olduğu 04.12.2023 tarihli ve sayılı yazıda, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası hükümlerinden faydalanılması için borçların vadelerinin
31.12.2022 tarihinden önce olmasının gerektiği, ancak; başvuruya konu trafik idari para cezasının vadesinin
31.12.2022 tarihinden sonra olduğu, bu nedenle anılan madde hükmünden yararlanılmasının mümkün
olmadığı hususlarına yer verilmek suretiyle başvuranın talebinin reddedildiği ve bunun üzerine başvuran tarafından tarihinde Kurumumuza yeniden başvuru yaptığı anlaşılmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuzun 20.03.2024 tarihli ve sayılı bilgi/belge talep yazısına istinaden Emniyet
Genel Müdürlüğünden alınan 04.04.2024 tarihli ve sayılı yazının ve eklerinin incelenmesinden; 3.1. Başvuran hakkında … plakalı araca, 02.12.2022 tarihinde saat 18:01’de seri ve sıra numaralı elektronik trafik idari para cezası karar tutanağının düzenlendiği, 3.2. Söz konusu elektronik trafik idari para cezası karar tutanağının otomatik olarak aynı tarih ve saatte kayıt altına alındığı, 3.3. Düzenlenen 02.12.2022 tarihli seri ve sıra numaralı elektronik trafik idari para cezası karar tutanağının, ilgilisine posta yoluyla tebliğ edilmek üzere barkod numaralı tebligat mazbatasıyla … adresine gönderildiği, 19.12.2022 tarihinde yetkili posta dağıtım görevlisi tarafından
“İADE: Muhatap Adresi Değişmiş/Yeni Adres Bulunamadı” şerhi düşülerek cezanın Ankara Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğüne iade edildiği, 3.4. İade edildiği tarihi takiben 26.12.2022 tarihinde askı yöntemiyle ilana asıldığı ve 25.01.2023 tarihinde ilandan kaldırılarak ilgilisine yasa gereği gıyabında tebliğ işleminin gerçekleştirildiği, 3.5. Tebliğ işlemi neticesinde bahse konu cezanın tahsilinin gerçekleştirilmesi amacıyla 24.02.2023 tarihinde elektronik ortamda Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderildiği hususlarına yer verilmiştir.
4. Ayrıca, başvuranın 13.11.2023 tarihinde Kurumumuza yapmış olduğu başvurusuna istinaden verilen
22.11.2023 tarihli Gönderme Kararı üzerine Gelir İdaresi Başkanlığından alınan 07.12.2023 tarihli
ve sayılı yazının ve eklerinin incelenmesinden, 12.03.2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacaklardan vadesi
31.12.2022 tarihinden (bu tarih dâhil) önce olduğu hâlde 01.01.2023 tarihi itibarıyla ödenmemiş bulunan
ve bir amme borçlusu adına tahakkuk etmiş asli ve fer’i alacakların toplamı tüm tahsil daireleri itibarıyla
2.000 Türk lirasını aşmayanların tahsilinden vazgeçileceği, söz konusu tutarın tespitinde 01.01.2023 tarihi
itibarıyla tahsil dairesi kayıtlarının esas alınacağı hüküm altına alındığından, Bakanlıklarına bağlı tahsil dairelerine olan borçların anılan hüküm kapsamında terkin edilebilmesi için vadelerinin 31.12.2022 tarihinden önce olmasının gerektiği, ancak; başvuruya konu trafik idari para cezasının vadesinin 31.12.2022 tarihinden sonra olduğundan bahisle anılan madde kapsamında terkin edilmesinin mümkün olmadığı, diğer taraftan; idari para cezası tebligatının yapılmamasına ilişkin itirazın ise cezayı veren kuruma yöneltilmesinin gerektiği hususlarına yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
6. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun;
-“Suç ve ceza tutanakları” başlıklı 114 üncü maddesinde; “…
Trafik para cezaları kredi kartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ile yapılan tahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.” hükmü, “Para cezalarının ödenme süresi” başlıklı 115 inci maddesinde, “Ödeme derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının, tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay % 5 faiz uygulanır. Aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam ay olarak dikkate alınır. Bu suretle bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
Hükümleri uygulanır.
Trafik idari para cezaları; Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Maliye
Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ve PTT aracılığıyla ödenebilir.
…” hükmü, -“Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi” başlıklı 116 ncı maddesinde; “Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.” hükmü yer almaktadır.
8. Diğer taraftan, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Soruşturma zamanaşımı” başlıklı 20 nci maddesinde; “(1) Soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten dolayı kişi hakkında idarî para cezasına karar verilemez.
(2) Soruşturma zamanaşımı süresi; a) Yüzbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde beş, b) Ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde dört, c) Ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç, yıldır. Ancak, 89 uncu maddesi hariç olmak üzere 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili
Seçimi Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin
Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus
Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.
(3) Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır.
(4) Zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlar.
(5) Kabahati oluşturan fiilin aynı zamanda suç oluşturması halinde suça ilişkin dava zamanaşımı hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
9. Öte yandan, 06.04.2011 tarihli ve 27897 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik
Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde
Uygulanacak Usul ve Esaslar ile Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar ve Defterler Hakkında
Yönetmeliğin “Araçların tescil plakasına göre düzenlenen tutanaklar hakkında yapılacak işlemler” başlıklı 10 uncu maddesinin; – (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde, “Tutanağın tebligat işlemlerine ihlalin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde başlanarak, Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi hükümleri uyarınca araç sahibine, sahibi birden fazla ise tescil kaydının ilk sırasındaki sahibine posta yoluyla tebligat yapılır.” hükmü, – (2)numaralı fıkrasında; “(2) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının sabit/masa üstü cihazlarla elektronik ortamda (Ek–2) üretilerek düzenlenmesi halinde; …
b) Tebligat işlemlerine on iş günü içinde başlanılır. Tutanağın birinci nüshası Mazbatalı Tebligat Zarfı (Ek–6) içine konularak, Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi hükümleri uyarınca araç sahibine, sahibi birden fazla ise tescil kaydının ilk sırasındaki sahibine posta yoluyla tebligat yapılır. Yapılan tebligatta idarî para cezasına ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliğ veya tefhimi tarihinden itibaren Kabahatler Kanununun ilgili maddelerinde belirtilen süre ve şartlar doğrultusunda yetkili sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği ve bu süre içerisinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idarî yaptırım kararının kesinleşeceği belirtilir.” hükmü, – (3) numaralı fıkrasında; “(3) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının taşınabilir cihazlarla elektronik ortamda (Ek–3) üretilerek düzenlenmesi halinde; …
b) Tebligat işlemlerine on iş günü içinde başlanılır. Tutanağın birinci nüshası Mazbatalı Tebligat Zarfı (Ek–6) içine konularak, Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi hükümleri uyarınca araç sahibine, sahibi birden fazla ise tescil kaydının ilk sırasındaki sahibine posta yoluyla tebligat yapılır. Yapılan tebligatta idarî para cezasına ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliğ veya tefhimi tarihinden itibaren Kabahatler Kanununun ilgili maddelerinde belirtilen süre ve şartlar doğrultusunda yetkili sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği ve bu süre içerisinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idarî yaptırım kararının kesinleşeceği belirtilir.” hükmü, – (4) numaralı fıkrasında; “Tebliğ edilen tutanaklara ilişkin bilgiler, cezanın kesinleşmesinden sonra takip ve tahsili için yedi iş günü içinde elektronik ortamda Maliye Bakanlığına gönderilir.” hükmü yer almaktadır.
10. Diğer taraftan, mezkûr Yönetmeliğin “Başvuru yolu” başlıklı 16 ncı maddesinin (1) numaralı fıkrasında, “Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağına karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren en geç 15 (onbeş)
gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz için başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari para cezası kesinleşir.” hükmüne yer verilmiştir.
11. Bununla birlikte; 04.04.2014 tarihli ve 28962 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları
Trafik Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde
Uygulanacak Usul ve Esaslar ile Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar ve Defterler Hakkında
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; – 1 inci maddesinde, “6/4/2011 tarihli ve 27897 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik
Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak
Usul ve Esaslar İle Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar ve Defterler Hakkında Yönetmeliğin adı ‘Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik’ şeklinde değiştirilmiştir.” hükmüne,
– 11 inci maddesinde, “Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
‘Tutanakların tebliğ işlemleri
MADDE 10 – (1) Trafik idari para cezası karar tutanaklarının tebliği, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 20 nci maddesinde yer alan soruşturma zamanaşımı süreleri içerisinde yapılır.
(2) Trafik idari para cezası karar tutanakları için kural ihlalinin tespit edildiği tarihteki araç sahibinin adres bilgileri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Adres Kayıt Sisteminden, buradan temin edilememesi durumunda tescil bilgisayar kayıtlarından, bunun da mümkün olmaması halinde ise yazılı olarak veya elektronik sistemle aracın kayıtlı olduğu trafik tescil kuruluşundaki dosyasından tespit edilerek tebligat mazbatasının ilgili bölümleri doldurulur.
(3) Mülki amirlerce verilen idari yaptırım kararları için ilgilinin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğü Kimlik Paylaşımı Sisteminden elektronik ortamda alınan adresine, bunun mümkün olmaması halinde ise mülki amire sevk tutanağındaki beyan adresine göre tebligat mazbatasının ilgili bölümleri doldurulur.
(4) Araçların tescil plakasına düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanağı araç sahibine, sahibi birden fazla ise tescil kaydının ilk sırasındaki sahibine, mülki amirlerce verilen idari yaptırım kararı ise ilgilisine, posta yoluyla veya 19/1/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik
Tebligat Yönetmeliği hükümlerine göre elektronik ortamda tebliğ edilir.
(5) Posta yoluyla tebliğ edilecek tutanakların bir nüshası mazbatalı tebligat zarfı (Ek-6) içine konularak ilgilisine tebliğ için gönderilir.
(6) Tebliğ edilen tutanaklara ilişkin bilgiler, cezanın kesinleşmesinden sonra takip ve tahsili için yedi iş günü içinde elektronik ortamda Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilir.’” hükmüne yer verilmiştir.
12. Öte yandan 12.03.2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun 10 uncu maddesinin (1) numaralı fıkrasında “Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacaklardan, vadesi 31/12/2022 tarihinden (bu tarih dâhil) önce olduğu hâlde 01/01/2023 tarihi itibarıyla ödenmemiş bulunan ve bir amme borçlusu adına tahakkuk etmiş asli ve fer’i alacakların toplamı tüm tahsil daireleri itibarıyla 2.000 Türk lirasını aşmayanların tahsilinden vazgeçilir. Bu tutarın tespitinde 01/01/2023 tarihi itibarıyla tahsil dairesi kayıtları esas alınır. Bu fıkra kapsamında tahsilinden vazgeçilen alacaklar ile ilgili açılmış davalar, alacaklı tahsil dairesinin alacağın terkin edildiğine ilişkin bildirimi üzerine mahkemesince sonlandırılır, bu davalar ile ilgili yargılama gideri, avukatlık ücreti ve fer’ileri karşılıklı olarak talep edilmez. Bu
Kanunun yayımı tarihinden önce ödenmiş olan tutarlar iade edilmez.” hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuru sahibi tarafından, 02.12.2022 tarihinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında kesilen trafik idari para cezasının 10 iş günlük süre içerisinde tebliğ edilmeyerek 28.02.2023 tarihine kadar
tahakkuk ettirilmediği ve bu sebeple 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümlerinden yararlanılamadığı, bu nedenle tebliğin temini gerçekleştirilmeyen trafik idari para cezası tutarı ile faizinin iadesi talep edilmektedir.
14.1. Somut olaya bakıldığında, başvuruya konu uyuşmazlığın esas itibarıyla idarenin geç hareket etmesi nedeniyle başvuranın 7440 sayılı Kanundan faydalandırılmaması hususunda düğümlendiği anlaşılmıştır.
15. Konuyla ilgili olarak Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından özetle; 02.12.2022 tarihinde 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu kapsamında başvuran hakkında tanzim edilen seri ve sıra numaralı elektronik trafik idari para cezasına ilişkin karar tutanağının otomatik olarak aynı tarih ve saatte kayıt altına alındığı, 15.1. Söz konusu karar tutanağının ilgilisine posta yoluyla tebliğ edilmek üzere barkod numaralı tebligat mazbatası başvuranın adresine gönderilmişse de, 19.12.2022 tarihinde yetkili posta dağıtım görevlisi tarafından “İADE:Muhatap Adresi Değişmiş/Yeni Adres Bulunamadı” şerhiyle cezanın
Ankara Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne iade edildiği, 15.2. Bunun üzerine, söz konusu karar tutanağının 26.12.2022 tarihinde askı yöntemiyle ilan alındığı ve
25.01.2023 tarihinde ilandan kaldırılarak ilgilisine yasa gereği gıyabında 25.01.2023 tarihinde tebliğ
işleminin gerçekleştirildiği, 15.3. Karar tutanağının tebliğ tarihinden itibaren en geç 15 (onbeş) gün içinde sulh ceza mahkemesine itirazda bulunulmaması nedeniyle kesinleşen idari para cezasının tahsilinin gerçekleştirilmesi amacıyla
24.02.2023 tarihinde elektronik ortamda Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderildiği
ifade edilmektedir.
16. Yapılan değerlendirmede ve yukarıdaki hükümler çerçevesinde, 06.04.2011 tarihli ve 27897 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para
Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar ile Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar ve Defterler Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde, esas itibarıyla trafik cezalarının “10 işgünü içinde” tebliğ edilmesinin gerektiğine ilişkin herhangi bir hüküm yer almayıp tebligat işlemlerinin 10 işgünü içerisinde başlanacağına ilişkin hüküm yer almaktadır.
16.1. Kaldı ki; tebligat işlemlerine başlanılmasına ilişkin belirlenen “10 işgünü içinde” ibaresi, anılan maddede yapılan değişiklik neticesinde kaldırılmış ve 30.03.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 20 nci maddesinde yer alan soruşturma zamanaşımı süreleri içerisinde tebligatın yapılmasının gerektiği hükme bağlanmıştır.
17. Öte yandan, trafik ceza tutanağının geç tebliğe çıkartılması hakkında Yargıtay 7. Ceza Dairesinin
29.04.2013 tarihli ve Esas No:2012/31671, Karar No: 2013/10142 sayılı kararında; “Mahkemece,
27/01/1989 tarihli ve 20062 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Trafik Para Cezalarının
Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Esas ve Usuller ile Kullanılacak Belgeler Hakkında Yönetmeliğin 10/a-b maddesi gereğince tebligat işlemlerine 7 iş günü içerisinde başlanmadığından bahisle itirazın kabulüne karar verilmiş ise de, belirtilen hükmün idarî işlemlerin sürüncemede kalmasını önlemek amacıyla idareye yönelik getirilmiş bir düzenleme olduğu, süresinde tebligat işlemlerine başlanmamış olmasının idarî karar tutanağını geçersiz kılmayacağı, mahkemesince olayın esasına girilerek bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı gerekçeyle karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;…” gerekçesi gösterilmek suretiyle Gebze 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 22.05.2012 tarihli ve 2012/417 Değişik İş sayılı kararının “BOZULMASINA” hükmedilmiştir.
18. Bununla birlikte, düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanağının bir örneğinin on iş günü içinde tebliğ edilmemesinin ve bu cezanın iptali talebinin reddine karar verilmesinin, Anayasa’nın 36 ncı maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Türkiye Cumhuriyeti Anayasa
Mahkemesine yapılan 2013/8508 no.lu başvuruya ilişkin 21.05.2015 tarihli kararda Anayasa Mahkemesi tarafından; “25. Yönetmelik’in idari para cezası karar tutanağının tebliğine ilişkin mülga hükmünün, idarî işlemlerin sürüncemede kalmasını önlemek amacıyla idareye yönelik getirilmiş bir düzenleme olduğu ve süresinde tebligat işlemlerine başlanmamış olmasının idarî karar tutanağını geçersiz kılmayacağının içtihatlarda belirlenmiş olması karşısında, mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açıkça keyfilik oluşturan herhangi bir durum da tespit edilmemiştir.” gerekçesine de yer verilmek suretiyle söz konusu başvurunun ‘KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA’”, “OY BİRLİĞİYLE” karar verilmiştir.
19. Bu bağlamda; başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; 30.03.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 nci maddesinde, “Ancak, 89 uncu maddesi hariç olmak üzere 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi
Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve
İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması
Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.” hükmünün yer aldığı ve olayda fiilin işlendiği tarihin 02.12.2022 tarihi olduğu dikkate alındığında, anılan madde gereğince zamanaşımına uğramaması için 31.12.2023 tarihine kadar tebliğ edilmesi gereken trafik idari para cezasına ait tutanağın, başvurana tebliğ edilmek üzere 13.12.2022 tarihinde T.C. Posta ve
Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğüne teslim edildiği, söz konusu tutanağın 19.12.2022 tarihinde başvuranın adresinde posta yoluyla tebliğ edilememesi üzerine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesine istinaden 25.01.2023 tarihinde ilanen tebliğ edilmesi yönünde tesis edilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
19.1 Bununla birlikte, trafik idari para cezasının tebliğ tarihinin 25.01.2023 olduğu, bu cezanın kesinleşme
tarihinin ise tebliğ tarihinden itibaren 15 (onbeş) gün sonra olduğu (sulh ceza mahkemesine itiraz başvurusunda bulunulmaması halinde) dikkate alındığında, vade tarihi 31.12.2022 tarihinden sonra olan trafik idari para cezasının 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası kapsamında yapılandırılamayacağı hususunun hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı kanaati ile başvuranın taleplerinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı, ancak; başvuranın konu hakkında 31.10.2023 tarihinde Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (Cimer) üzerinden yapmış olduğu başvurusunun Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 03.11.2023 tarihinde İçişleri Bakanlığına sevk edilmesi üzerine, şikâyet hususunda hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin başvurana gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, mezkûr Bakanlıkların bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN ile EMNİYET GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi