|
ÖZET: Başvuru, Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı’na karşı yapılan bir talep üzerine, 7020 sayılı Kanun kapsamında trafik para cezasının silinmesi istemini içermektedir. Başvuran, motorlu taşıt vasfını kaybeden aracının kaydının silinmesi için gerekli adımları attığını ve bu süreçte motorlu taşıtlar vergisinin bir kısmını ödediğini belirtmiştir. Ancak, 1.519,72 TL tutarındaki trafik cezasının silinmediğini iddia ederek bu borcun iptalini talep etmiştir.
İlgili idare, başvuruya ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri toplayarak, söz konusu cezanın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 116. maddesi çerçevesinde düzenlendiğini ve bu nedenle 7020 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceğini açıklamıştır. Başvuranın, cezanın tescil plakasına kesilip kesilmediği hususunun önemine vurgu yapılmış ve idarenin bu talebi reddetmesi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuranın, idarenin kararına karşı yargı yoluna başvurabileceği belirtilmiş ve bu süreçte izlenmesi gereken yollar hakkında bilgi verilmesi gerektiği önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5428-5428 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/15116 2017/ 15116
KARAR TARİHİ : 27/03/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Trafik para cezasından kaynaklı borcun,
7020 sayılı Kanun gereğince silinmesi talebi
hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/12/2017 6.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, 7020 sayılı Kanun gereğince, motorlu taşıt vasfını yitiren aracının kaydının silinmesi için gerekli müracaatı yaptığını; bu kapsamda, motorlu taşıtlar vergisi (MTV) borçlarının ¼ ünü yatırdığını; bu suretle, plakalı aracının tescil kaydının silindiğini; anılan Kanunun getirdiği imkândan yararlanması üzerine, araca ait trafik para cezalarından birinin silindiğini; ancak 1.519,72 TL lik borca sebebiyet veren trafik para cezasının, Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından bu kapsamda değerlendirilmediğini; BİMER üzerinden başvurularına olumlu sonuç alamadığını iddia ederek, söz konusu trafik para cezasından kaynaklı borcunun silinmesini talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 26/ 12/ 2017 tarihli, E.16382 ve E sayılı yazılarla Gelir İdaresi Başkanlığı ile Emniyet
Genel Müdürlüğünden başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir . Bu kapsamda, Gelir
İdaresi Başkanlığı 13/ 02/ 2018 tarihli ve E sayılı, Muğla Emniyet Müdürlüğü ise,
1 / 603/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazıyı Kurumumuza iletmiştir .
3. Gelir İdaresi Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle, 3.1. 7020 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince, mevcut olmadığı tespit edilen plakalı aracın, MTV borcunun ¼ ünün ödenmesi üzerine, vergi aslı, gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçildiği; ayrıca 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi bağlamında düzenlenen ve şikâyetçiye 24/ 06/ 2008 tarihinde tebliğ edilen seri numaralı trafik idari para cezasının da terkin edildiği; 3.2. 1.519,72 TL lik borcun dayandığı idari para cezasının ise, 2918 sayılı Kanunun 48/ 5, 47/ 1-A ve
73 üncü maddeleri bağlamında, seri numaralı tutanakla taşıtın tescil plakasına değil,
şikâyetçinin kendisi adına düzenlendiği; söz konusu para cezasının, 2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesi kapsamında düzenlenmemesi sebebiyle terkin edilmediği; bu para cezasının, vadesinde ödenmediği ve bu kapsamda, 22/ 07/ 2009 tarihinde ödeme emrinin şikâyetçiye tebliğ edildiği; 3.3. Şikâyete ilişkin yargı mercilerine intikal eden herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı hususları
Kurumumuza bildirilmiştir .
4. Muğla Emniyet Müdürlüğünün anılan yazısı ve eklerinde özetle, 4.1. Şikâyetçi adına kayıtlı plakalı aracın, araç sahibinin dilekçesine istinaden MTV borcunun ¼ ünün yatırılması üzerine 7020 sayılı Kanun gereğince 06/ 10/ 2017 tarihinde hurdaya ayrıldığı; 4.2. Ayrıca jandarma birimlerince kesilen ve hâlihazırda sistem üzerinde görülebilen iki adet ceza tutarının bulunduğu ve bunların ödenmesinin vergi dairesinin inisiyatifinde olduğu hususlarına değinilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .
7. 7020 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun
Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 1 inci maddesinin dört ve yedinci fıkralarında, “ Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mevcut olmayan veya
2 / 6herhangi bir nedenle motorlu taşıt vasfını kaybetmiş olup model yılı 2005 ve daha eski olan
taşıtların, bu durumlarının kanaat verici belgelerle tevsik edilmesi veya ilgili trafik tescil kuruluşu nezdinde adlarına kayıtlı olanlar tarafından yazılı bildirimde bulunulması hâlinde, bu taşıtlara ait motorlu taşıtlar vergilerinin 1/ 4’ünün 31/ 12/ 2018 tarihine kadar ödenmesi şartıyla, kalan vergi aslı, gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçilir ve ödemeyi müteakip trafik tescil kayıtları silinir . Bu fıkra kapsamında trafik tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların daha sonra bulunması veya varlığının tespiti hâlinde, terkin tarihi itibarıyla trafik tescil kaydı yapılır . Bu takdirde terkin edilen vergi ve diğer amme alacakları ayrıca bir işleme gerek olmaksızın bulundukları veya tespit edildikleri yılın
Ocak ayında motorlu taşıtlar vergisi adıyla tahakkuk etmiş sayılır ve Ocak ayının son günü vade tarihi kabul edilerek takip ve tahsil edilir . Bulunan veya varlığı tespit edilen taşıtın noter satış senediyle veya kamu kurum ve kuruluşlarından satın alındığının tevsiki hâlinde taşıt, satış tarihi itibarıyla alıcı adına tescil edilir ve alıcı adına motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tesis edilir .
…
Dördüncü fıkra gereğince trafik tescil kayıtları silinecek taşıtların, motorlu taşıt vasfını kaybettikleri hâller ile mevcut olmadıklarının kabul edileceği durumları tespite ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı müştereken yetkilidir ” ifadelerine yer verilmiştir .
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi; “ Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir .
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur ” hükmünü amirdir .
9. 27/ 07/ 2017 tarihli ve 30136 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel
Tebliğinin (Seri No: 48) “4. Geçici 1 inci Maddenin Uygulaması ” başlıklı kısmında, “ Anılan
Kanunun Geçici 1 inci maddesinin uygulanmasında tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tespitinde 13/ 10/ 1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi esas alınacaktır ” düzenlemesi bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Ret Karar Önerisi ” Kamu Başdenetçisi’ne
3 / 6sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuru, tescil kaydı silinen araçtan kaynaklanan trafik para cezasının 7020 sayılı Kanun gereğince silinmesine ilişkindir .
12. 7020 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası, yürürlük tarihinde mevcut olmayan veya herhangi bir suretle taşıt vasfını kaybetmiş olup model yılı 2005 ve daha eski olan taşıtların, bu durumlarının belgelerle tevsik edilmesi veya ilgili trafik tescil kuruluşu nezdinde adlarına kayıtlı olanlar tarafından yazılı bildirimde bulunulması halinde, bu taşıtlara ait MTV borçlarının ¼ ünün 31/ 12/ 2018 tarihine kadar ödenmesi şartıyla, kalan vergi aslı, gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçileceğini ve ödemeyi müteakip trafik tescil kayıtlarının silineceğini hükme bağlamıştır . Aynı maddenin yedinci fıkrası ise, bu düzenlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye
Bakanlığını müştereken yetkili kılmıştır .
13. Söz konusu yetki bağlamında ihdas edilen Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 48)
de, yasal düzenlemede detaylı bir değerlendirmeye tabi tutulmayan hususlarda genel çerçeveyi belirlemiş ve uygulamaya yön vermeyi amaçlamıştır .
14. Anılan düzenlemelerin başvuru bağlamındaki can alıcı noktası, 7020 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında kendisine yer bulan “ tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçileceği ” ifadesidir . Zira şikâyetçi başvurusunda, 7020 sayılı Kanun bağlamında tüm sorumluluklarını yerine getirmesine rağmen halen şahsı üzerinde 1.519,72 TL lik bir trafik cezası borcunun bulunduğunu; bunun terkin edilmediğini ve aslında söz konusu cezanın da anılan ifade bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmektedir . Ancak idare, şikâyetçinin bu yaklaşımını benimsemeyerek anılan para cezasının 7020 sayılı Kanun kapsamında ele alınamayacağını özenle vurgulamaktadır . Yani başvuru bakımından yapılacak değerlendirmede, şikâyetçinin işaret ettiği para cezasının tescil plakasına kesilip kesilmediğinin araştırılması ve buna göre bir hüküm kurulması önem arz etmektedir .
15. Tescil plakasına kesilen ceza kavramı, 7020 sayılı Kanunun anılan hükmünde detaylı surette açıklanmamıştır . Hatta bu hususta, yasanın gerekçesinden yararlanma olanağı da bulunmamaktadır .
Ancak yukarıda zikredilen yetki çerçevesinde ihdas edilen Genel Tebliğ’de, söz konusu kavramın
7020 sayılı Kanun bağlamında nasıl anlaşılması gerektiği açıkça belirtilmiştir . Genel Tebliğin geçici
1 inci maddenin uygulamasına ilişkin esasları belirleyen kısmında, tescil plakasına kesilen idari para
cezalarının tespitinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesinin baz alınacağı hükme bağlanmıştır . Dolayısıyla başvuruda dile getirilen trafik idari para cezasının, 7020 sayılı
Kanunun geçici 1 inci maddesi bağlamında terkin edilebilmesi için de söz konusu 116 ncı madde gereğince düzenlenmiş olması gerekmektedir .
16. 2918 sayılı Kanunun anılan maddesi, trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş
4 / 6bulunan ve sürücüsü tespit edilemeyen araçların tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağının
düzenleneceğini hüküm altına almaktadır . İlgili idarelerden alınan bilgi-belgeler incelendiğinde, şikâyetçiyi ilgilendiren seri numaralı trafik para cezasının 2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesi gereğince düzenlendiği; bu sebeple de 7020 sayılı Kanun bağlamında terkin edildiği; ancak 1.519,72 TL lik borcun kaynaklandığı seri numaralı trafik para cezasının anılan hükme dayanmadığı; hatta söz konusu para cezasına ilişkin tutanağın 27/ 04/ 2008 tarihinde düzenlendiği ve tebliği bakımından şikâyetçinin imtina etmesi üzerine bunun da kayıt altına alındığı hususlarına muttali olunmuştur . Bu tespitler, başvuruda zikredilen trafik para cezasının,
2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesi gereğince tescil plakasına kesilmediğini; aksine, bizzat
şikâyetçinin huzurunda ceza tutanağının hazırlandığını ortaya koymaktadır . Yani şikâyetçinin iddia ettiği gibi 1.519,72 TL lik borcun dayandığı trafik idari para cezasının, 7020 sayılı Kanun bağlamında değerlendirilmesi mümkün değildir . Nitekim idare de, benzer bir yaklaşımla, şikâyetçinin talebini reddetmiştir .
17. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; trafik para cezasının silinmesi talebinin reddedilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olmadığı tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 18.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla ilgili olarak şikâyetçiye idare tarafından cevap verildiği; bu suretle “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir . Ancak şikâyetçiye iletilmiş olan yazıda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının şikâyetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Muğla Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Ret Kararının BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
5 / 6Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi