Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, ADM Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından Muğla’nın Bodrum ilçesinde inşa edilmesi planlanan trafo ve dağıtım tesisinin ivedilikle tamamlanarak şantiye aboneliğinden mesken aboneliğine geçiş talebini içermektedir. Başvuran, 31 Mayıs 2019 tarihinde elektrik ihtiyaçları için gerekli olan bağlantı gücünün sağlanması amacıyla ilgili şirketten talepte bulunmuş, ancak bağlantı anlaşmasının imzalanmasından bu yana gerekli tesislerin inşasına başlanmadığını belirtmiştir. Bu durum, başvuranın yüksek maliyetli şantiye elektriği kullanmasına ve maddi kayıplar yaşamasına yol açmıştır.

ADM Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuranın taleplerine ilişkin olarak 2023 yılı yatırım programında gerekli çalışmaların tamamlanacağını bildirmiştir. Ancak, başvuranın taleplerinin ne zaman karşılanacağına dair belirsizlik devam etmektedir. Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, dağıtım şirketlerinin kullanıcılarına eşit ve adil hizmet sunma yükümlülüğü bulunmaktadır. Başvuranın bağlantı talebinin süresi içinde karşılanmaması, hukuka aykırı bir durum olarak değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, ADM Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye, bağlantı anlaşması çerçevesinde trafo ve dağıtım tesisinin ivedilikle tamamlanması ve başvuranın abonelik geçişinin sağlanması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İlgili şirketin bu tavsiyeye uyması için 30 gün içinde gerekli işlemleri tamamlaması gerekmektedir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/13051-S.23.20617

BAŞVURU NO : 2023/5985

KARAR TARİHİ : 16/10/2023

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADM ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU

BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : ADM Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından trafo ve dağıtım tesisinin inşasının ivedi bir şekilde tamamlanması suretiyle şantiye aboneliğinden mesken aboneliğine geçişin sağlanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 26/04/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran başvurusunda özetle; 31.05.2019 tarihinde o dönemde inşaatı devam etmekte olan “Muğla

İli, Bodrum İlçesi, Yalıkavak Mahallesi, Aratepe Mevkii – – – – – pafta, Ada parsel sınırları içerisindeki konutların (60 bağımsız bölüm)” elektrik ihtiyaçları nedeniyle tesis edilecek trafonun elektrik dağıtım sistemine bağlantısının ADM Elektrik Dağıtım A.Ş.’ den talep edildiğini, ADM Elektrik Dağıtım

A.Ş. tarafından Gayrimenkul Yatırım ve Tic. A.Ş.’ye gönderilen yazıda; konuya ilişkin olarak 269,287 kW bağlantı gücündeki meskûn mahal içi enerji talebinin karşılanabilmesi için söz konusu bölgede 15,58 kV YG ve 380 V AG gerilim seviyeli dağıtım tesislerinin kurulması gerektiğinin ifade edilerek belirtilen dağıtım tesislerinin yapılabilmesi için ilgili kurumlardan kazı izninin alınması ve trafo

yer tahsisinin sağlanması gerektiğinin de tespitinin yapıldığını, Gayrimenkul Yatırım ve

Tic. A.Ş.’ce tercih edilecek dağıtım tesislerinin yapım işlemlerine ilişkin seçenek doğrultusunda inşasına başlanacak olan dağıtım tesisinin yapımının ne kadar süre içerisinde tamamlanacağının da yazı ile bildirilerek dağıtım tesisinin inşasının süresine yönelik olarak “Dağıtım Şebekesi ve Bağlantı Hattının ADM

EDAŞ tarafından tesisinin tercihi halinde; Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması imza tarihinden itibaren

12 ay içerisinde dağıtım tesislerinin yapımı tamamlanacaktır.” ifadelerine yer verildiğini, ADM Elektrik

Dağıtım A.Ş.’nin 28.06.2021 / 62-0261306-02-01 evrak tarih ve sayılı “meskûn mahal içi bağlantı görüşü” konulu yazısında yukarıda bilgileri verilen meskenler için enerji talep edilmekte olduğu; şirket tarafından gerçekleştirilen etüt ve değerlendirmede 186832 W bağlantı gücündeki meskûn mahal içi enerji talebinin karşılanabilmesi için söz konusu bölgede 15,8 KV OG ve 380 V AG gerilim seviyeli dağıtım tesislerinin kurulması gerektiğinin ifade edilmesi üzerine söz konusu bağlantı görüşüne istinaden tercih bildirim formunu ibraz edilerek Dağıtım Bağlantı Anlaşması imzalandığının ve Bağlantı Hattı Bedelinin tahsil edilmiş olduğunun bildirildiğini, neticede hukuken yapılması gereken tüm anlaşmaların tamamlanmış olmasına ve ilgili şirket ile başvuran arasındaki söz konusu yazışmalara rağmen mezkur bölgede herhangi bir çalışmaya başlanmamış olması sebebiyle başvuranın ilgili meskun mahal içinde gerekli elektriği sağlayamadığı ve şantiye elektriği aboneliğini sürdürmekte olunduğunu, söz konusu dağıtım tesisinin kurulmayarak bu suretle başvuranın taleplerinin sürüncemede bırakılarak şantiye elektriği aboneliğinin ücretinin yüksek birim fiyatta olması sebebiyle ciddi bir maddi zarar ortaya çıktığını, elektrik enerjisi piyasasında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun 9’uncu maddesine göre dağıtım şirketlerinin, lisansında belirtilen bölgede, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlü olduklarının belirtildiğini, benzer düzenlemeye Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yer verilerek dağıtım sistemine bağlantı taleplerinin dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanacağı kural altına alındığını, ayrıca ilgili elektrik dağıtım şirketinin

Yönetmelik’teki mesafe sınırlarını sağlayacak şekilde dağıtım şebekesini genişletmek üzere gerekli yatırımı gerçekleştirmekle yükümlü olduğunu ve nitekim Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi Yatırımlarının

Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7’nci maddesinde, dağıtım sistemine bağlantı taleplerine ilişkin yatırımlara öncelik verilmesi gerektiği hususu düzenleme alanını bulunmakta olduğunu, anılan

Yönetmelik’in 10/A maddesinin dördüncü fıkrasında, dağıtım şirketince yapılacak inceleme neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşünün başvuru sahibine bildirileceği, söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verileceğinin düzenlendiğini, maddenin beşinci fıkrasında ise tüketici niteliğindeki başvuru sahiplerinin bağlantı taleplerinin karşılanabileceği makul sürelerin sayıldığını, buna göre, meskûn mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren, sadece

AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay; mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken

durumlarda dört ay içinde karşılanmasının esas olduğu, bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, ilgili süreye iki ay ilave edileceğinin belirtildiğini, dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak bağlantı anlaşması imzalanacağı, kullanıcının tüketici olduğu halde bağlantı anlaşmasında yer alan süre içinde ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizatın tesis edileceği ve enerjilendirmeye hazır hale getirileceği Yönetmelik’in 12 ve 13’üncü maddelerinde düzenlendiğini ifade ederek başvuranın elektrik dağıtım sistemine bağlantı talebinin sözleşmeye aykırı şekilde, süresi içinde karşılanmamasının hukuka aykırı olduğunu ifade ederek bağlantı talebine müteakip işletilen hukuki sürece uygun olarak öngörülen trafo ve dağıtım tesisinin inşasına başlanarak inşanın ivedi bir şekilde tamamlanarak şantiye aboneliğinden mesken aboneliğine geçişin sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, ADM Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin konuya ilişkin olarak

Kurumumuza göndermiş olduğu 14/09/2023 ve sayılı yazısında özetle;

2.1. 31.05.2019 tarihinde o dönemde inşaatı devam etmekte olan Muğla ili Bodrum ilçesi Yalıkavak mahallesi Aratepe mevkii – – – – – pafta, ada parsel sınırları içerisindeki konutların(60 bağımsız bölüm) elektrik ihtiyaçları nedeniyle tesis edilecek trafonun elektrik dağıtım sistemine bağlantısının ADM Elektrik Dağıtım A.Ş. firmasından talep edildiğini, Yapım İşleri Yöneticiliklerinin sorumluluk alanında; şikâyet başvurusunun çözüme kavuşulması için 2024 yatırım programı kapsamında bahsi geçen şikâyet/şikâyetlerin tamamlanacağı, başvuran ile Şirketleri arasında 05.07.2021 tarihinde bağlantı anlaşmasının imzalandığı, 2024 yatırım yılı programı kapsamında bahsi geçen şikayete konu adreste çalışmalar tamamlandıktan sonra mesken aboneliğine geçiş sağlanabileceği, söz konusu parsel tesisat numaralı ticari tarife aboneliği üzerinden enerjili olup tarife değişikliği için perakende şirketine başvuruda bulunulması gerektiği, ayrıca bölgede tesis çalışmalarının tamamlanmasının ardından münferit abonelik işlemlerinin yapılabileceği,

Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun;

5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”

5.2. “Elektrik piyasası faaliyetleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla yürütülebilecek faaliyetler şunlardır: …c) Dağıtım faaliyeti… (2)

Piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.”

5.3. “Dağıtım faaliyeti” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(2) Dağıtım şirketi, … dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.”

6. 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem

Kullanım Yönetmeliğinin;

6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişilerin elektrik iletim veya dağıtım sistemine bağlanmaları ile bu sistemleri ve enterkonneksiyon hatlarını kullanmalarına ilişkin usul ve esasları düzenler.”

6.2. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bağlantı anlaşması: Bir üretim şirketi, dağıtım şirketi ya da tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşmayı…

e) Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhizedilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhizedilen ya da devralınan sayaçları,…ifade eder.”

6.3. “Bağlantı ve sistem kullanım hakları” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ (1) Gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanır.”

6.4. “Bağlantı başvurusu” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(Değişik:RG-1/6/2017-30083) (1) Tüketim tesisleri için dağıtım sistemine bağlantısı istenen kullanım yerinin maliki, kullanım yeri üzerinde tasarruf

sahibi bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya bunların yetkilendirdiği gerçek veya tüzel kişiler bağlanmayı talep ettikleri tarihi belirterek bulundukları dağıtım bölgesindeki dağıtım şirketine müracaat eder.”

6.5. Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinde; “ (Ek:RG-1/6/2017-30083) (1) Gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanması esastır. (2) Bağlantı için yapılan başvuru, dağıtım şirketi tarafından,

4 üncü madde ile bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre

genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirilir… (4)

(Değişik:RG-9/5/2021-31479) Bağlantı talebinde bulunulan tüketim tesisleri açısından; a) Dağıtım şirketince yapılacak inceleme neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşü başvuru sahibine yazılı veya kullanıcının talep etmesi halinde elektronik olarak bildirilir. Söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verilir. Bağlantı görüşünün geçerlilik süresi altmış günden az olamaz.

(5) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin bağlantı talebi aşağıdaki şartlar

dahilinde karşılanır:

a) Meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren;

1) Sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay,

2) Mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım

transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay,

3) Yeni bir dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezi yapılması gereken durumlarda altı ay, 4) Sadece

OG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda dört ay,

5) OG bağlantı hattı dışında, iki km’ye kadar OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda altı ay,

6) OG bağlantı hattı dışında, iki km’den daha uzun OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda on sekiz

ay, içinde karşılanması esastır.

b) Bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, (a) bendinde belirlenen ilgili süreye iki ay ilave edilir ve varsa kazı yasağı uygulanan dönem bağlantı tarihinin belirlenmesinde dikkate alınır.

c) Bağlantı için gerekli olan dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezinin tesis edilebileceği uygun yerin mevcut olmaması halinde (a) bendindeki ilgili süreye altı ay ilave edilir. Ancak gerekli yerin kullanıcı tarafından tahsis edilmesi halinde bu süre ilavesi yapılmaz. ç) Bağlantı talebinin karşılanması için yapılması gereken tesis yatırımı (a) bendinde belirtilenlerden iki veya daha fazlasını içeriyorsa bağlantı talebinin karşılanmasında (a), (b) ve (c) bentleri dikkate alınarak belirlenen sürelerden uzun olanı esas alınır. d) (b) ve (c) bentlerinde yer alan izin ve süreçler açısından, dağıtım şirketinin süresi içerisinde ve uygun şekilde ilgili kamu kurumuna başvuru yapmış olması şartıyla; ilgili kamu kurumunda gerçekleşecek işlem sürecinde yaşanacak olası gecikmeler nedeniyle (b) ve (c) bentlerinde belirlenen sürelerin aşılması halinde, aşan süre kadar (a) bendindeki sürelere ekleme yapılır.

e) Meskun mahal dışında bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı talepleri kullanıcının bağlantı başvurusunda bulunduğu tarihten itibaren en geç 5 yıl içinde karşılanır.

f) Başvuru sahibinin dağıtım sistemine bağlanmak istediği tarihin bu madde hükümlerine göre belirlenen tarihten daha sonra olması halinde bağlantı, başvuru sahibinin dağıtım sistemine bağlanmayı öngördüğü tarihe kadar yapılır.”

6.6. “Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları” başlıklı 12 nci maddesinde; “ (Değişik:RG-9/5/2021-

31479) (1) Dağıtım şirketi, bu Yönetmelik ve Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği hükümleri uyarınca

dağıtım sistemine bağlanması uygun bulunan tesislere ilişkin olarak EK-1’de gösterildiği şekilde ilgili taraflarla bağlantı anlaşmasını ve sistem kullanım anlaşmasını yapar. Bağlantı ve sistem kullanımına ilişkin olarak dağıtım şirketi ve kullanıcı arasında bu Yönetmelik uyarınca dağıtım şirketleri tarafından hazırlanan ve Kurul tarafından onaylanan standart nitelikteki bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları kullanılır. Bu anlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayı olmaksızın değişiklik yapılamaz. Kurul, gerektiğinde bu anlaşmaların genel hükümlerinde değişiklik yapabilir. (2) Dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak; başvuru sahibinin bağlantı görüşü geçerlilik süresi içerisinde başvurması ve gerekli mali yükümlülükleri yerine getirmesi halinde; a) Tesis sözleşmesi imzalanması gerekmeyen durumlarda başvuru tarihi ile aynı gün içerisinde, bunun mümkün olmaması durumunda ise beş iş günü içerisinde belirlenecek bir tarihte, b) Dağıtım tesisi yapımına ilişkin taraflar arasında tesis veya finansman sözleşmesi veya bağlantı hattı yapımına ilişkin taraflar arasında tesis sözleşmesi imzalanması gereken durumlarda en geç yirmi iş gününü aşmayacak şekilde belirlenecek bir tarihte, dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında bağlantı anlaşması imzalanır.”

6.7. “Sisteme bağlantı yapılması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “ (1) Bağlantı anlaşması yapmış olan kullanıcının tüketici olması halinde bağlantı anlaşmasının imzalanmasını takiben ve anlaşmada yer alan süre içerisinde; ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizat tesis edilir ve bağlantı anlaşmasının ekleri tamamlanarak tesisler enerjilendirmeye hazır hale getirilir. Aynı süre içinde dağıtım şirketince tedarikçi ile yapılacak sözleşme/anlaşma için gereken tesisat numarası, sayaç bilgileri vb. yer aldığı bir belge düzenlenir ve başvurusu halinde kullanıcıya verilir, ayrıca bölgede görevli tedarik şirketine bildirimde bulunulur.”

7. 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 11 inci maddesinde; “1/7/2022 tarihine kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez.”

8. 31/12/2015 tarihli ve 29579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dağıtım Lisansı

Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve

Esasların; 8.1. “Amaç, kapsam, dayanak ve tanımlar” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Usul ve Esasların amacı, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler ve görevli tedarik şirketlerinin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. …” 8.2. “Uygulanacak tarifeler” tarifeler başlıklı 2 inci maddesinde; “ (1) Bu Usul ve Esaslarda sayılan abone grupları itibarıyla; dağıtım sistemi kullanıcısı tüketiciler ve üreticiler ile görevli tedarik şirketinden düzenlemeye tabi tarifeler üzerinden enerji alan tüketicilere bağlantı durumları da dikkate alınarak ait olduğu yıla ait tarife çizelgelerindeki ilgili bileşenler için kWh, kW, kVarh bazında veya abone, fatura ya da okuma başına Kurul onaylı tarifeler uygulanır.” 8.3. “Mesken abone grubu” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Mesken olarak kullanılan; müstakil binalar, apartmanlar ve apartmanlar içindeki bağımsız bölümler, konut kooperatifleri ve konut siteleridir.

Bu yerlerin kalorifer, asansör, hidrofor, merdiven otomatiği, kapıcı dairesi vb. gibi ölçümleri ayrı sayaç ile yapılan ortak kullanım yerleri, ibadethanelerin 27/07/2013 tarihli ve 28720 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Genel Aydınlatma Yönetmeliği kapsamında yer almayan tüketimleri ile müştemilatı niteliğindeki lojman ve benzeri yerleri, T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi

Başkanlığı(AFAD) tarafından kurulan geçici barınma merkezleri mesken abone grubu kapsamındadır.” 8.4. “Ticarethane abone grubu” başlıklı 7 inci maddesinde; “ (1) Bu Usul ve Esaslarda tanımlanan diğer ana ve alt abone grupları kapsamına girmeyen tüm tüketiciler bu abone grubu kapsamındadır.”

Hüküm ve düzenlemeleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Muğla İli, Bodrum İlçesi, Yalıkavak Mahallesi, Ada parseldeki konutların (60 bağımsız bölüm) Dağıtım Şebekesi ve Bağlantı Hattı ihtiyacının ADM

EDAŞ tarafından karşılanması için ilgili Şirketin bağlantı görüşü doğrultusunda “Dağıtım Sistemine

Bağlantı Anlaşması” imzalanarak bağlantı hattı bedelinin ödendiğini, fakat ilgili Şirketin Dağıtım Sistemine

Bağlantı Anlaşması imza tarihinden itibaren 6 ay içerisinde dağıtım tesislerinin yapımının tamamlanacağını(Meskûn mahal içi bağlantı görüşü- 28/06/2021 tarih/ 62-0261306-02-01) taahhüt

etmesine rağmen Bağlantı Anlaşmasının imzalandığı 5/07/2021 tarihinden bu güne söz konusu taahhüdünü yerine getirmeyerek elektrik dağıtım şirketi tarafından trafo ve dağıtım tesisinin inşasının tamamlanmaması nedeniyle şantiye aboneliğinden mesken aboneliğine geçişin yapılamadığını ve bu durumun maddi anlamda büyük bir mağduriyet yaşamalarına neden olduğunu ifade ederek elektrik dağıtım şirketi tarafından trafo ve dağıtım tesisinin inşasının ivedilikle tamamlanarak şantiye aboneliğinden mesken aboneliğine geçişlerinin yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

11. İdarenin açıklamalarından; başvuranın 21/03/2023 tarihli başvurusuna verilen Gönderme kararına istinaden ADM Elektrik Dağıtım A. Ş.’nin Kurumumuza; “Şirketimiz, söz konusu şikâyeti yerinde incelemiş olup 2023 yılı yatırım programı kapsamında gerekli çalışmalar tamamlanacaktır.” şeklinde cevabi yazı düzenlemek suretiyle konunun 2023 yılı içinde tamamlanacağını ifade ettiği, Gönderme Kararı üzerine verilen cevapla çözüm elde edemeyen ve belirsizliği devam eden başvuranın Kurumumuza yeniden başvuruda bulunduğu, bunun üzerine konunun esastan incelenemeye geçilerek Şirketten ayrıntılı bilgi ve belge talep edildiği, fakat Şirket tarafından Kurumumuza intikal ettirilen bir bilgi ve belge bulunmaması nedeniyle Kurumumuzca tekiten bir yazı daha düzenlenerek acilen talep edilen bilgi ve belgelerin

Kurumumuza iletilmesi istenmiştir. Söz konusu yazımıza istinaden Şirket tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda başvuran ile Şirket arasında 05.07.2021 tarihinde bağlantı anlaşması imzalandığı,

2024 yatırım yılı programı kapsamında bahsi geçen şikâyete konu adreste çalışmalar tamamlandıktan sonra

mesken aboneliğine geçişin sağlanabileceği, söz konusu parselin tesisat numaralı ticari tarife aboneliği üzerinden enerjili olup tarife değişikliği için perakende şirketine başvuruda bulunulması gerektiği hususunda açıklamalara yer verildiği görülmüştür.

12. İlgili mevzuatın incelenmesinden; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunda; söz konusu Kanunun amaçları arasında elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması olduğu, ilgili dağıtım şirketlerinin dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlü olduğu ve uymaları gereken usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği; gerçek ve tüzel kişilerin elektrik iletim veya dağıtım sistemine bağlanmaları ile bu sistemleri ve enterkonneksiyon hatlarını kullanmalarına ilişkin usul ve esasları düzenleyen Elektrik

Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinde; bağlantı anlaşmasının; bir üretim şirketi, dağıtım şirketi ya da tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşmayı ifade ettiği, Bağlantı ve sistem kullanım hakları arasında gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanacağı, bağlantı başvurusunun nasıl olduğu, bağlantı görüşünün; gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanması esas olduğu, bağlantı için yapılan başvurunun, dağıtım şirketi tarafından, 4 üncü madde ile bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirileceği, bağlantı talebinde bulunulan tüketim tesisleri açısından; dağıtım şirketince yapılacak inceleme neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşü başvuru sahibine yazılı veya kullanıcının talep etmesi halinde

elektronik olarak bildireceği, söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verileceği, somut olayımızda olduğu gibi tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin bağlantı talebi mevzuatta yer alan şartlar dâhilinde karşılanacağı, buna göre somut olayımızda olduğu gibi meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren; sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay; mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay içinde karşılanmasının esas olduğu, bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, ilgili süreye iki ay ilave edileceğinin belirtildiğini, dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak bağlantı anlaşması imzalanacağı, kullanıcının tüketici olduğu halde bağlantı anlaşmasında yer alan süre içinde ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizatın tesis edileceği ve enerjilendirmeye hazır hale getirileceği hususunda ayrıntılı düzenleme bulunduğu görülmektedir.

1 13. Bu kapsamda başvuran ile kamu hizmeti niteliğinde olan elektrik sağlama hizmeti sunan ADM Elektrik

Dağıtım A.Ş. arasında imzalanan Dağıtım Bağlantı Anlaşmasına dayanak teşkil eden bağlantı görüşünde

“Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması imza tarihinden itibaren 6 ay içinde dağıtım tesisinin yapımı tamamlanacaktır.” ifadesine yer verilmek suretiyle söz konusu anlaşmanın imza altına alındığı, söz konusu anlaşmanın imzalanması sonucu başvuran şirket Gayrimenkul Yatırım ve Tic. A.Ş.’nin

“Bağlantı Hattı Bedelini” ödeyerek söz konusu anlaşma kapsamında ADM Elektrik Dağıtım A.Ş.’den anlaşmada yer verilen hususları yerine getirmeyi beklediği ve fakat 5/07/2021 tarihinde imza altına alınan anlaşmanın halen yerine getirilmediği anlaşılmıştır.

14. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu 21/03/2023 tarihli ilk başvurusunda başvuruya ilişkin verilen

Gönderme Kararına istinaden İdarenin Kurumumuza sunmuş olduğu cevabi yazıda; başvuranın şikâyetinin yerinde incelendiği ve 2023 yılı yatırım programı kapsamında gerekli çalışmaların tamamlanacağını belirttiği görülmüştür. Başvuranın vekili ile yapılan görüşmeden yıllardır kendilerine aynı cevabın verilerek elektrik ihtiyaçları nedeniyle tesis edilecek trafonun yapımının ve dağıtım sistemine bağlantısının yapılmadığı anlaşılmıştır. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu son başvurusu üzerine de ADM

Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin Kurumumuza göndermiş olduğu cevapta 2024 yatırım yılı programı kapsamında bahsi geçen şikâyete konu adreste çalışmalar tamamlandıktan sonra mesken aboneliğine geçiş sağlanabileceği hususunda cevap verildiği görülmüştür. Bu kapsamda İlgili Şirketin Kurumumuza sunduğu cevaplarda da ayrıntılı bilgi ve belge vermeyerek başvuranın talebinin ne zaman karşılanacağı hususunda tutarlı cevaplar vermediği değerlendirilmiştir.

15. Bilindiği üzere elektrik hizmetinden faydalanan tüketici grupları Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar doğrultusunda tespit edilir ve belirlenen bu usul ve esaslarda sayılan abone gruplarına yani tedarik şirketinden düzenlemeye

T.C. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2022/8033, K. 2023/1116, T.12.04.2023

tabi tarifeler üzerinden enerji alan tüketicilere, bağlantı durumları da dikkate alınarak ait olduğu yıla ait tarife çizelgelerindeki ilgili bileşenler için kWh, kW, kVarh bazında veya abone, fatura ya da okuma başına

Kurul onaylı tarifeler uygulanır. EPDK’nın sitesinde yayımlanan söz konusu tarife gruplarına ait tarife çizelgelerine bakıldığında mesken grubuna uygulanan tarifenin tutarlarının ticarethane grubuna göre(somut olayımızda şantiye) son derece az olduğu, bu yönüyle söz konusu elektrik dağıtım sistemine bağlantısı yapılmayan başvuranın halen şantiye elektriği kullanması ve mesken aboneliklerini alamaması nedeniyle elektrik faturalarının mesken aboneliğine göre yüksek ödemek zorunda kalmaktadır. Bu bakımdan ADM

Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından başvurana ve Kurumumuza söylenen tarihlere riayet edilmemesinin başvuranın mağduriyetini her geçen gün daha fazla artıracağı değerlendirilmiştir.

16. Sonuç olarak; Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde

Sistem bağlantı anlaşması yapmış olan kullanıcının tüketici olması halinde bağlantı anlaşmasının imzalanmasını takiben ve anlaşmada yer alan süre içerisinde; ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizat tesis edilir ve bağlantı anlaşmasının ekleri tamamlanarak tesisler enerjilendirmeye hazır hale getirileceği, hususunun açıkça düzenlendiği dikkate alındığında ADM Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin mevzuata uygun hareket etmediği anlaşılmıştır.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın elektrik dağıtım sistemine bağlantı talebinin ilgili bağlantı anlaşmasına uygun şekilde bağlantı görüşünde belirlenen sürede karşılanmadığı anlaşıldığından; İdarenin hukuka ve hakkaniyete uygun davranmadığı değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edilmediği dolayısıyla

İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı değerlendirilmiş olup İdarenin bundan böyle bu ilkeye riayet etmesi beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bodrum Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranla ADM Elektrik Dağıtım A.Ş. arasında imza altına alınan “Bağlantı Anlaşması” doğrultusunda trafo ve dağıtım tesisinin ivedilikle tamamlanması ve akabinde başvuranın şantiye aboneliğinden mesken aboneliğine geçiş yapma talebinin değerlendirilmesi hususunda ADM ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.’YE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ADM Elektrik Dağıtım A.Ş.

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURAN, ADM ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. ve bilgi edinilmesi için ENERJİ PİYASASI

DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi