|
ÖZET: Başvuran, TÜBİTAK 1001 projesinde yaşadığı sorunlara ilişkin Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuş ve projenin iptal edilmesini talep etmiştir. Başvurusunda, projeye katıldıktan sonra taahhüt edilen burs ve akademik puanların verilmediğini, etik kurallara uyulmadığını ve mobbinge maruz kaldığını öne sürmüştür. TÜBİTAK ise, projenin yürütülmesinin mevzuata uygun olduğunu, başvuranın projeden ayrılma talebinin proje yürütücüsünün isteği üzerine gerçekleştirildiğini ve iddiaların doğrulanmadığını belirtmiştir.
TÜBİTAK, projenin izleme ve değerlendirme süreçlerinin ilgili yönetmeliklere uygun olarak yürütüldüğünü, başvuranın iddialarına dair herhangi bir olumsuz durumun tespit edilmediğini ifade etmiştir. Projenin iptali için gerekli koşulların oluşmadığını ve dolayısıyla iptal edilmesinin söz konusu olmadığını vurgulamıştır. Ayrıca, proje ekibine yönelik herhangi bir yaptırım uygulanmasına da gerek görülmemiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde bir öneri sunmuş ve başvurunun hukuka uygun olduğu sonucuna varmıştır. Başvuranın, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11865-S.24.18033
BAŞVURU NO : 2024/9204
KARAR TARİHİ : 31.10.2024
RET KARARI
TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
BAŞVURUYA KONU İDARE :
KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, TÜBİTAK 1001 numaralı proje hakkındaki şikayetleri
BAŞVURU TARİHİ : 27.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı tarihli başvurusunda özetle; 2023 yılı
Mart ayında, Prof. Dr. . .’nın yürüttüğü TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında desteklenen bir araştırmaya davet edildiğini, projeye dahil olduktan kısa bir süre sonra sürece ilişkin planlara bağlı kalınmadığını, etik davranılmadığını, kendisine davet sırasında taahhüt edilen burs, akademik puan gibi hususların gerçekleşmediğini, emeğinin kullanıldığını, mobbinge maruz kaldığını, bu nedenlerle 2023 Ağustos ayında projeden ayrıldığını ve birçok bursiyerin de benzer sebeplerle projeden ayrıldığını belirterek söz konusu projenin iptal edilmesini, kamu zararı varsa sorumlulardan tahsil edilmesini, proje sürecine ilişkin inceleme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusuyla ilgili olarak Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu
Başkanlığından (TÜBİTAK) Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; alınan 17/09/2024 tarihli ve – – sayılı yazı ve eklerinde; 2.1. TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanlığına (ARDEB) önerilen tüm projelerin izleme, değerlendirme ve sonuçlandırma süreçlerinin Kurumlarının destek programlarına ilişkin mevzuatı
(Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülmekte Olan Programlara İlişkin Yönetmelik, Araştırma Projelerinde Uygulanacak İdari ve Mali Esaslar ve Araştırma Destek Programları Başkanlığı
Çalışma Usul ve Esasları) çerçevesinde yürütülmekte olduğu, numaralı projeye ilişkin yapılan tüm iş ve işlemlerin de diğer tüm projelere olduğu üzere, ilgili mevzuat çerçevesinde yürütüldüğü,
2.2. 1001 Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında Aydın Adnan Menderes Ü. Nazilli
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünde görev yapmakta olan Prof. Dr. . . tarafından yürütülmekte olan projenin, proje sözleşmesine göre başlama tarihinin 01/11/2022, bitiş tarihinin 01/11/2024 olduğu, proje ekibinin yürütücü ve üç araştırmacıdan oluştuğu ve projede iki lisansüstü ve bir doktora sonrası bursiyer kontenjanı bulunduğu,
2.3. Söz konusu projenin amacının, KOBİ’lerin dijital pazarlama oryantasyonu, dijital pazarlama yeteneği ve işletme performansını ön test ve son testlerde ortaya koyarak farklılıkları değerlendirmek; dijital pazarlama oryantasyonu, dijital pazarlama yetenekleri ve işletme performansı ilişkisini incelemek; KOBİ’lerin dijital pazarlama eğitim ihtiyaçlarını belirleyerek verilecek olan temel ve ileri seviye dijital pazarlama eğitimleri ile dijital pazarlama oryantasyonlarını sağlamak, yeteneklerini geliştirmek, dijital pazarlama eğitimleri sonrası odak grup görüşmeleri ile KOBİ’leri geliştirmeye yönelik önerileri ortaya koymak olduğu, araştırmanın nicel ve nitel yöntemin bir arada kullanıldığı karma bir araştırma olduğu ve araştırmanın anakütlesini TR32 Bölgesinde faaliyet gösteren KOBİ’lerin oluşturduğu,
2.4. Araştırma Destek Programları Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesinde, “TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerin, amaçlarına ve öngörülen TÜBİTAK esaslarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediği, gelişme raporları yoluyla ilgili grup tarafından izlenir. Gelişme raporları, proje yürütücüsü tarafından, sözleşmede belirtilen tarihlerde, TÜBİTAK’ça hazırlanmış olan formata uygun olarak, ilgili gruba iletilir.”, 11 inci maddesinde, “Proje süresinin tamamlanmasını izleyen iki ay içerisinde, projenin bilimsel ve teknik tüm gelişimlerini içeren sonuç raporu, proje yürütücüsü tarafından, TÜBİTAK’ça hazırlanmış olan formata uygun olarak, ilgili gruba iletilir.” denildiği,
2.5. İlgili Yönetmeliğe göre, Gelişme Raporunun, proje sözleşmesinde belirtilen tarihlerde TÜBİTAK tarafından belirlenmiş olan format ve usullere uygun olarak sunulan, bilimsel ve mali izleme amacıyla kullanılan raporu; Sonuç Raporunun ise proje sözleşmesinde belirtilen bitiş tarihini takiben, TÜBİTAK tarafından istenen format ve usullere uygun olarak sunulan raporu ifade ettiği,
2.6. Bilimsel raporlara ilişkin değerlendirmelerin; projelerin değerlendirilmesi, izlenmesi ve denetlenmesi için TÜBİTAK tarafından görevlendirilen kişiler tarafından gerçekleştirildiği, raporlara ilişkin ilk değerlendirmenin, proje önerisinin bilimsel değerlendirme aşamasında görev alan panelist/dış danışmanlar arasından atanan izleyici tarafından yapıldığı, izleyici değerlendirmesini takiben raporun, ilgili alandaki
Grup Yürütme Kurulu veya Danışma Kurulu üyesi olan raportör tarafından değerlendirildiği, sonrasında izleyici ve raportör görüşleriyle birlikte rapor Grup Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve karara bağlandığı,
2.7. TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanlığı Çalışma Usul ve Esaslarına göre izleyicinin, projelerin yürütülmesi esnasında bilimsel ve mali gelişmeleri/değişiklikleri mevzuat çerçevesinde takip eden kişiyi; raportörün, projelerin gelişme ve sonuç raporlarını doğrudan veya bu raporlara ait izleyici değerlendirme raporlarını değerlendiren ve GYK’ya sunan GYK/DK üyesini; Grup Yürütme Kurulunun (GYK), Grup faaliyetleri ile ilgili konularda görüş, öneri ve karar oluşturan Araştırma Destek Gruplarına ait her bir Yürütme Kurulunu ve Danışma Kurulunun (DK), Grup Yürütme Kuruluna görüş bildirmekle sorumlu Araştırma Destek Gruplarına ait her bir Danışma Kurulunu ifade ettiği,
2.8. Bilimsel rapor değerlendirmesi ile eş zamanlı yürütülen mali rapor değerlendirmesinin ise Mali
Denetleme ve Sözleşmeler Müdürlüğü (MADES) tarafından yürütüldüğü, MADES’in desteklenen projelerin izleme ve sonuçlandırılması süreçlerinde, projelerde yapılan harcamaların sözleşme ve mevzuat hükümlerine uygunluk kontrolünü yaptığı ve gerekli görülmesi halinde mali denetimlerini gerçekleştirdiği,
2.9. Bu çerçevede, 24 ay süreyle desteklenen numaralı projenin sözleşmeye göre Gruba iletmesi gereken iki gelişme ve bir sonuç raporunun mevcut olduğu, 1. ve 2. Gelişme Raporlarının 01/11/2023 ve 02/05/2024 tarihlerinde Gruba iletildiği, 1. Gelişme Raporunun izleyici ve raportör tarafından değerlendirildiği ve Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Destek Grubu (SOBAG) Yürütme Kurulu
Toplantısında görüşülerek kabul edildiği, yapılan bilimsel ve mali inceleme sürecinde başvuru sahibinin iddia ettiği hususlara ilişkin herhangi bir durumun tespit edilmediği, 2. Gelişme Raporunun bilimsel değerlendirme sürecinin ise halen devam ettiği, Projenin 01/01/2025 tarihine kadar Gruba iletilmesi gereken bir sonuç raporunun da bulunduğu,
2.10. Halen yürürlükte olan projeye ilişkin gelişmelerin takibinin TÜBİTAK tarafından büyük bir titizlikle yapılmakta olduğu, devam eden süreçte numaralı projede herhangi bir sorunun tespit edilmesi durumunda ilgili mevzuat uyarınca gerekli işlemlerin yürütüleceği,
2.11. Araştırma Projelerinde Uygulanacak İdari ve Mali Esasların 4 üncü maddesi uyarınca, proje ekibiyle ilgili yapılması öngörülen değişikliklerin, atama ve görevden alma dahil olmak üzere, proje yürütücüsünün gerekçeli başvurusu ve ilgili Grubun onayı ile yapıldığı, Proje ekibinde yer alan bursiyerlerin projeye dahil edilmesi ve projeden çıkarılması işlemlerinin yürütücü yetkisinde olmakla birlikte, doktora sonrası araştırmacı ekleme ve çıkarma taleplerinin Grup onayı ile gerçekleştirildiği,
2.12. Şikayet başvurusunda bulunan doktora sonrası araştırmacının ekibe dahil olması ve ekipten ayrılmasının proje yürütücüsünün talebi üzerine Grup onayı alınarak gerçekleştirildiği, Proje yürütücüsünün 06/09/2023 tarihli talebinde kişinin kendi isteği üzerine projeden ayrılmak istediğini beyan ettiği ve yürütücünün talebinin Grup tarafından onaylandığı, bu çerçevede, başvuranın projeden ayrılması/çıkarılması işlemlerinin ilgili mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirildiği,
2.13. Bursiyerlerin proje ekibine dahil edilmesi ve ekipten çıkarılmasının, Araştırma Destek Programları
Başkanlığı Tarafından Yürütülmekte Olan Programlara İlişkin Yönetmelikte ve proje sözleşmesinde projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan, TÜBİTAK ile proje sözleşmesini imzalayan, sözleşmeye taraf olan kişi olarak tanımlanan proje yürütücüsünün kendi
inisiyatifinde olduğu, bursiyerlerin, Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülmekte
Olan Programlara İlişkin Yönetmelikte ve proje sözleşmesinde belirtildiği üzere tatbikat amacıyla projede yer alan kişiler olduğu, ’ın da projede bu amaçla yer aldığı ve Proje Önerisi
Üzerindeki Hak Sahipliği Beyan Formunda ya da Tübitak-Ardeb Projesi Fikri Ürünleri Üzerinde Fikri
Mülkiyet Hak Sahipliği Protokolünde adının geçmediği,
2.14. numaralı projenin bilimsel ve mali izleme sürecinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmekte olduğu ve başvuranın iddia ettiği şekilde kamu kaynaklarının haksız kullanımına yol açıldığı veya kamu zararı oluşturulduğunun tespit edilemediği, ayrıca, proje sözleşmesinin 10 uncu maddesinde belirtildiği üzere, projenin yürütüldüğü kurumun (Aydın Adnan Menderes Ü.), Esaslarda kendilerine verilen görev çerçevesinde projenin sözleşmeye uygun yürütülmesinden ve TÜBİTAK’a gerekli bilgi akışının sağlanmasından, giderlerin kanıtlayıcı belgelere dayanılarak doğru şekilde muhasebeleştirilmesi, evrakların denetime sunulmak üzere saklanması ve raporlanmasından sorumlu olduğu,
2.15. Başvuru sahibinin projenin iş-zaman çizelgesine uygun şekilde yürütülmediğine ve proje kapsamında gerçekleştirilen harcamaların usulüne uygun olmadığına ilişkin iddialarının Grup tarafından değerlendirildiği ve açıklandığı üzere ilgili mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen bilimsel ve mali izleme süreçlerinde numaralı projeye ilişkin tespit edilen herhangi bir aksaklığın söz konusu olmadığı,
2.16. Başvuranın dilekçesinde yer verdiği şekilde projenin iptal edilmesine gerekçe teşkil edecek, TÜBİTAK tarafından tespit edilen bilimsel veya mali herhangi bir hususun söz konusu olmadığı, Araştırma
Destek Programları Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin 12 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, “sözleşmede belirtilen tarihlerde, kabul edilebilir mazeret bildirmeksizin gelişme raporları gönderilmeyen projeler, inceleme sonucunda öngörülen amaç ve çalışma programına uygun biçimde yürütülmediği anlaşılan projeler, mücbir sebeplerle yürütülmeleri geçici olarak olanaksız hale gelen projeler, kurumun ve/veya proje yürütücüsünün başvurusu üzerine veya ilgili grubun gerek görmesi halinde, grup kararı ile geçici olarak durdurulabilir.”, 4 üncü fıkrasında “Durdurma sonrasında proje yürütücüsünün kusur veya ihmali sonucunda yürütülemeyeceği anlaşılan projeler grubun önerisi ve Bilim
Kurulunun kararı ile iptal edilir.” hükümlerinin yer aldığı, 2.17. Bu çerçevede, bu aşamada projenin iptalini gerektirecek herhangi bir durum tespit edilmediğinden projenin iptal edilmesinin söz konusu olmadığı, yine aynı gerekçelerle proje ekibine yaptırım uygulanmasına gerek görülmediği hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu başlıklı 41 inci bölümünün; 5.1. “Amaç ve kuruluş” başlıklı 582 nci maddesinde, “(1) Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel bütçeli Türkiye
Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK’tır.”, 5.2. “Kurumun görevleri” başlıklı 584 üncü maddesinde, “– (1) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumunun görevleri şunlardır:… ç) Kamu ve özel sektörün teknolojik araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerine etkin katılımını sağlayacak teşvik ve destek sistemlerini geliştirmek ve uygulamak, erken aşamadaki gelişme potansiyeli olan buluşların ticarileştirilmesi amacıyla faaliyet gösteren tüzel kişi ve fonları desteklemek, bu amaçla ilgili Bakanın onayı üzerine şirket kurmak, kurulmuş şirketlerde imtiyazlı pay sahibi olmak, kamu ve özel sektörün araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri sonucu elde edecekleri çıktıların ticari değere dönüştürülmesini desteklemek, sanayinin üniversite ve araştırma kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapmasını sağlayacak programlar geliştirmek ve bu işbirliğinin somut hale dönüşebileceği ortamları oluşturmak, bu alanlarda girişimciliği desteklemek, fikri ve sınaî haklara ilişkin destek vermek, bu bentte sayılan amaçlarla Yönetim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defaya mahsus olmak üzere teminat alınmaksızın hibe niteliğinde ve/veya geri ödemeli destekler vermek ve ön ödemede bulunmak…”, 6. Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları Başkanlığı
Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu tarafından bilim ve teknoloji alanlarında desteklenecek projelerin; başvuru, teşvik, değerlendirme, kabul, izleme, sonuçlandırma ve sonuçların izlenerek değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, kurum, kuruluş veya tüzel kişilere aynî ve/veya nakdî destek sağlanan, ARDEB tarafından yürütülen destek programları kapsamındaki projeleri kapsar. Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.”,
6.3. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen; …e) Bursiyer:
Tatbikat amacıyla projede yer alan, Türkiye’de kurulu yükseköğretim kurumlarında lisans ve lisansüstü eğitimlerini yapan öğrenciler ile doktora sonrası araştırmacıları,… h) Grup: TÜBİTAK ARDEB’e bağlı
araştırma gruplarını,…, l) Proje ekibi: Proje yürütücüsü, araştırmacı, bursiyer, yardımcı personel ve danışmanlardan oluşan ekibi,…, n) Proje yürütücüsü: İlgili bilim ve/veya teknoloji alanında gerekli uzmanlığa ve proje hazırlama, yürütme beceri ve deneyimine sahip, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan, TÜBİTAK ile proje sözleşmesini imzalayan, proje sonuçlarını bilimsel yöntemlerle değerlendirip yayımlayabilecek ve/veya uygulamaya dönüştürebilecek düzeydeki araştırmacıyı,… ifade eder.”, 6.4. “İzleme” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1)TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerin, amaçlarına ve öngörülen TÜBİTAK esaslarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediği, gelişme raporları yoluyla ilgili grup tarafından izlenir. Gelişme raporları, proje yürütücüsü tarafından, sözleşmede belirtilen tarihlerde, TÜBİTAK’ça hazırlanmış olan formata uygun olarak, ilgili gruba iletilir.
(2) Grup, gerek gördüğü takdirde, proje yürütücüsünü gelişmeler ile ilgili bilgi almak üzere davet eder, projelerin gelişimini bilimsel, teknik, idari ve mali açılardan, gerektiğinde yerinde olmak üzere, incelemek ve denetlemek amacıyla belirleyeceği kişi ve/veya kişileri görevlendirir.”, 7. Araştırma Projelerinde Uygulanacak İdari Ve Mali Esasların; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Esasların amacı; Kamu Kurumları Araştırma ve
Geliştirme Projelerini Destekleme Programı (1007) ve Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı (1004)
hariç, Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB) tarafından yürütülen proje destek programları ile ilgili idari ve mali hususları düzenlemektir. Bu Esaslar kapsamındaki programların özel düzenlemelerinde aynı konuya ilişkin hüküm bulunması halinde, programlara özel hükümler öncelikli olarak uygulanır.”, 7.2. “Projelerde yürütücü, araştırmacı veya danışman ile ilgili değişiklikler” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Proje yürütücüsü, araştırmacı ve danışman değişikliklerine ilişkin hükümler aşağıda ifade edilmiştir: a) Proje yürütücüsünün ayrılmayı talep ettiği veya değiştirilmesi gerektiği hallerde projenin durumu ilgili Grup tarafından değerlendirilir. Yeni bir proje yürütücüsünün görevlendirilmesi veya projenin yürürlükten kaldırılması Başkanlık; projenin iptali ise Yönetim Kurulu tarafından karara bağlanır. b)
Araştırmacı ve Danışman ile ilgili yapılması öngörülen değişiklikler, atama ve görevden alma dahil olmak üzere, proje yürütücüsünün gerekçeli başvurusu ve ilgili Grubun onayı ile yapılır. c) (Değişik: 12/10/201913YK) Proje yürürlüğe girdikten sonra, geçici süre ile yurt dışına giden proje yürütücüsü ve araştırmacıların durumları, proje yürütücüsünün talebi ve ilgili grubun onayı ile karara bağlanır.”, 8. Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları Başkanlığı
Çalışma Usul Ve Esaslarının; 8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Usul ve Esasların amacı; Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığına bağlı olarak faaliyette bulunan Araştırma Destek Programları
Başkanlığı’nın (ARDEB), çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Bu Usul ve Esaslar, ARDEB’in teşkilat yapısı ile bu yapıdaki birim ve organların kuruluşu, görevleri ile sorumluluklarının belirlenmesini kapsar.”,
8.2. “Grupların kuruluşu ve yapısı” başlıklı 8 inci maddesinde, “Gruplar, Başkanın önerisi üzerine
Bilim Kurulu kararı ile kurulur. Gruplar, Grup Yürütme Kurulu, Grup Koordinatörü, BPU, Uzman ve B hizmet gruplarında görev yapan personelden oluşur. Grup, Grup Koordinatörü tarafından yönetilir.”, 8.3. “Grupların görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Grupların görevleri şunlardır: a) TÜBİTAK’a ilgili destek programları kapsamında sunulan proje önerilerinin, değerlendirilmesi ile Başkanlıkça desteklenmesine karar verilen projelerin izlenmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik çalışmaları, mevzuat ve ilgili iş süreç yönergelerine uygun olarak yürütmek. b) Yürütülen destek programlarına ait iş süreç performanslarının sürekli iyileştirilmesine yönelik olarak ilgili birimlere görüş ve önerilerde bulunmak. c)
ARDEB Başkanı tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.”, 8.4. “Grup Koordinatörünün atanması ve görevleri” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Grup
Koordinatörü, ARDEB Başkanının önerisi ile Başkan tarafından atanır. Atama kararında görev süresi belirtilir. Grup koordinatörü, grubun faaliyetlerinin yürütülmesinde ARDEB Başkanına karşı sorumludur.
Grup Koordinatörünün görevleri şunlardır: a) Bu Usul ve Esasların 9 uncu maddesinde belirtilen görevlerin yerine getirilmesini sağlamak. b) GYK’yı yönetmek ve GYK kararlarının yerine getirilmesini sağlamak. c)
ARDEB Başkanı tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.”, 8.5. “Grup Yürütme Kurulunun oluşumu” başlıklı 11 inci maddesinde, “GYK, Grup koordinatörünün önerisi ve ARDEB Başkanının teklifi ile ilgili çalışma alanında yetkin kişiler arasından Başkanlık tarafından seçilen en az dört en çok altı üye ve Grup Koordinatöründen oluşur. GYK’da üyeliğin boşalması halinde, yeni üye seçilene kadar GYK, en az dört üyenin bulunması kaydıyla, çalışmalarını sürdürür.
Grup koordinatörü, GYK’nın başkanıdır.
(Değişik:07/07/2018-280BK) GYK üyeleri, Başkan tarafından bir yıllığına seçilir. Bir GYK üyesi, aynı
GYK’da üst üste en çok üç yıl süre ile görev yapabilir. Üç yılın sonunda GYK üyesinin TÜBİTAK bünyesindeki herhangi bir GYK ya da DK’da üye olarak görev alabilmesi için en az bir yıl ara vermesi gerekir. Bir GYK üyesinin TÜBİTAK bünyesindeki GYK ve DK’da toplam görev süresi 6 yılı aşamaz.
Ancak, aynı GYK’da üst üste en çok üç yıl süre ile görev yapma süre sınırı KAMAG ve SAVTAG GYK üyeleri için toplam görev süresi 6 yılı aşmamak şartı ile uygulanmaz.
GYK üyeleri, aynı tarihlerde TÜBİTAK bünyesindeki diğer komite veya kurullarda görev alamaz.
GYK üyelerinin, gerek görüldüğünde, görev süreleri bitmeden, görevlendirilmelerinde izlenen usul ile görevleri sona erdirilebilir.”, 8.6. “Grup Yürütme Kurulu üyelerinin görevleri” başlıklı 12 nci maddesinde, “GYK üyelerinin görevleri şunlardır: a) GYK toplantılarına katılmak ve toplantı gündem maddeleri ile ilgili görüş ve öneri sunmak, karar almak. b) TÜBİTAK’a sunulan ve Grup tarafından değerlendirme süreci yürütülecek olan proje önerilerinin panellerinin kurulması ve gerçekleştirilmesi süreçlerinde, GYK ve Grup Koordinatörü tarafından kendilerine verilen görevleri mevzuata uygun olarak yerine getirmek. c) Başkanlık tarafından desteklenmesine karar verilen projelerin izleme süreçleri kapsamında, GYK ve Grup Koordinatörü tarafından kendilerine verilen görevleri (raportörlük, projelere izleyici önermek vb.) mevzuata uygun olarak yerine getirmek. ç) ARDEB Başkanı tarafından kendilerine verilen diğer görevleri yerine getirmek.”,
9. Numaralı Projeye Ait Destekleme Sözleşmesinin; 9.1. “Tanımlar” başlıklı 7 inci maddesinde, “ Bu sözleşmede geçen, Bursiyer: Tatbikat amacıyla projede yer alan, Türkiye’de kurulu yükseköğretim kurumlarında lisans ve lisansüstü eğitimlerini yapan öğrenciler ile doktora sonrası araştırmacıları, Gelişme Raporu: Proje sözleşmesinde belirtilen tarihlerde TÜBİTAK tarafından belirlenmiş olan format ve usullere uygun olarak sunulan, bilimsel ve mali izleme amacıyla kullanılan raporu, Proje yürütücüsü: Bu sözleşmeye taraf olan ve proje yazma, yürütme beceri ve deneyimine sahip, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan ve yazışmaları yapan araştırmacıyı, Sonuç Raporu: Proje sözleşmesinde belirtilen bitiş tarihini takiben TÜBİTAK tarafından istenen format ve usullere uygun olarak sunulan raporu ifade eder.” 9.2. “Proje yürütücüsünün sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde, “Proje yürütücüsü proje ile ilgili olarak TÜBİTAK’a verilen tüm raporların (Gelişme ve Sonuç Raporları dahil) içeriğinin doğru olduğunu, raporların içeriğinden dolayı TÜBİTAK’ın sorumlu tutulamayacağını kabul ve taahhüt eder.” hüküm ve açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, bursiyer olarak dahil olduğu Prof. Dr. . . tarafından yürütülen numaralı projede sürece ilişkin planlara bağlı kalınmadığını, etik davranılmadığını, taahhüt edilen burs, akademik puan gibi hususların gerçekleşmediğini ve projeden ayrılmak zorunda kaldığını belirterek söz konusu projenin iptal edilmesini ve sürece ilişkin inceleme yapılmasını talep etmektedir.
12. TÜBİTAK konu hakkında yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, projenin iptalini gerektirecek herhangi bir durum tespit edilmediğinden projenin iptal edilmesinin söz konusu olmadığını, yine aynı gerekçelerle proje ekibine yaptırım uygulanmasına gerek görülmediğini ifade etmektedir.
13. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu
Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin
8 inci maddesinde, TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerin, amaçlarına ve öngörülen TÜBİTAK
esaslarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, gelişme raporları yoluyla ilgili grup tarafından izleneceği, gelişme raporlarının proje yürütücüsü tarafından TÜBİTAK’ça belirlenen formata uygun olarak ilgili gruba iletileceği; Araştırma Projelerinde Uygulanacak İdari Ve Mali Esasların 4 üncü maddesinde proje ekibi ile ilgili değişikliklerin proje yürütücüsünün talebi ve ilgili grubun onayı ile karara
bağlanacağı; Numaralı Projeye Ait Destekleme Sözleşmesinin 11 inci maddesinde, proje yürütücüsünün proje ile ilgili olarak TÜBİTAK’a verilen tüm raporların (Gelişme ve Sonuç Raporları dahil)
içeriğinin doğruluğunu kabul ve taahhüt ettiği hususlarının hüküm altına alındığı görülmektedir.
14. Dosya kapsamında yapılan incelemede;
14.1. Başvuruya konu numaralı projede, 1. ve 2. Gelişme Raporlarının 01/11/2023 ve 02/05/2024 tarihlerinde Gruba iletildiği, 1. Gelişme Raporunun izleyici ve raportör tarafından değerlendirildiği ve
Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Destek Grubu (SOBAG) Yürütme Kurulu Toplantısında görüşülerek kabul edildiği, yapılan bilimsel ve mali inceleme sürecinde başvuru sahibinin iddia ettiği hususlara ilişkin herhangi bir durumun tespit edilmediği, 2. Gelişme Raporunun bilimsel değerlendirme sürecinin ise halen devam ettiği,
14.2. Başvuranın, ekibe dahil olmasının ve ayrılmasının proje yürütücüsünün talebi üzerine Grup onayı ile gerçekleştirildiği, proje yürütücüsünün 06/09/2023 tarihli talebinde kişinin kendi isteği üzerine projeden ayrılmak istediğini beyan ettiği ve yürütücünün talebinin Grup tarafından onaylandığı, bu çerçevede, başvuranın projeden ayrılması/çıkarılması işlemlerinin ilgili mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirildiği, kaldı ki bursiyerin projeden ayrılma talebi olmasa da proje yürütücüsünün talebi ve ilgili grubun onayı ile proje ekibinde değişikliklerin yapılabileceğinin mevzuatta yer aldığı,
14.3. Bursiyerlerin, ilgili Yönetmelik ve proje sözleşmesi uyarınca projede tatbikat amacıyla bulundukları ve bu bilgiye sahip olarak projeye dahil oldukları ve bu nedenle, Proje Önerisi Üzerindeki Hak Sahipliği
Beyan Formunda ya da Tübitak-Ardeb Projesi Fikri Ürünleri Üzerinde Fikri Mülkiyet Hak Sahipliği
Protokolünde bursiyerlerin adının geçmediği, dolaysıyla proje sonunda üretilecek yayınlarda bursiyerlerin isminin yer alacağının ve akademik puan kazanacaklarının taahhüt edildiği yönündeki iddialarının yerinde olmadığı gibi bu iddialara ilişkin somut verilerin de sunulmadığı,
14.4. numaralı projenin bilimsel ve mali izleme sürecinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmekte olduğu; başvuranın proje sürecinde kamu kaynaklarının haksız kullanımına yol açıldığı veya kamu zararı oluşturulduğu yönündeki iddialarının sübuta ermediği
anlaşılmıştır.
15. Ayrıca, Araştırma Destek Programları Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin
12 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, “Sözleşmede belirtilen tarihlerde, kabul edilebilir mazeret
bildirmeksizin gelişme raporları gönderilmeyen projeler, inceleme sonucunda öngörülen amaç ve çalışma programına uygun biçimde yürütülmediği anlaşılan projeler, mücbir sebeplerle yürütülmeleri geçici olarak olanaksız hale gelen projeler, kurumun ve/veya proje yürütücüsünün başvurusu üzerine veya ilgili grubun gerek görmesi halinde, grup kararı ile geçici olarak durdurulabilir.” ve 4 üncü fıkrasında, “Durdurma sonrasında proje yürütücüsünün kusur veya ihmali sonucunda yürütülemeyeceği anlaşılan projeler grubun önerisi ve Bilim Kurulunun kararı ile iptal edilir.” hükümlerinin yer aldığı ve bu hükümlerde belirtilen durumların oluştuğu tespit edilemediğinden, projenin iptal edilmesinin ve proje ekibine yaptırım uygulanmasının söz konusu olmadığı yönündeki kararların yerinde olduğu değerlendirilmiştir.
16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi