|
ÖZET: Danıştay, başvuranın TÜBİTAK 1002-Hızlı Destek Programı kapsamındaki proje önerisinin reddine ilişkin itirazını değerlendirmiştir. Başvuran, projeyi değerlendiren panelistlerin projeyi tam olarak okumadıklarını ve bu nedenle düşük puan verdiklerini iddia etmiştir. Ancak yapılan incelemede, proje önerisinin değerlendirme sürecinin TÜBİTAK mevzuatına uygun olarak gerçekleştirildiği, dış danışmanların bilimsel eksiklikleri tespit ederek gerekçeli değerlendirmelerini ortaya koyduğu anlaşılmıştır.
Başvuranın itiraz başvurusunun reddedilmesi, itiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunarak oluşturulmadığı ve ret gerekçeleriyle uyumlu olmadığı gerekçesiyle gerçekleşmiştir. Danıştay, başvuranın itirazının, ret gerekçelerini bertaraf etmediğini ve değerlendirme sürecinin objektif bir şekilde yapıldığını belirterek, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu durum, idarenin kararlarının hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9590-S.21.15478
BAŞVURU NO : 2021/1038
KARAR TARİHİ : 29/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın, proje önerisinin reddedilmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 15.01.2021 tarihinde yapılan başvuruda özetle; TÜBİTAK’a 1002
projesi için iki kez başvuru yaptığını, ikinci kez yapılan proje başvurusunda projeyi değerlendiren panelistlerin projelerini tam olarak okumadıklarını, bunun sonucunda projede aslında var olan ibarelerin olmadığı, yapmayı taahhüt etmedikleri bazı parametrelerin detaylarının yazılmadığı gerekçesiyle gereken puandan daha düşük puan verdiklerini ve bundan dolayı projelerine destek verilmediğini; TÜBİMER’e itiraz başvurusunda ise proje eleştirilerine cevap olarak eleştirilere konu olan proje detaylarının proje metninde ilgili sayfalarda olduğunu göstermelerine rağmen itirazda belirtilen hususların proje ret gerekçelerini bertaraf etmediğinden ret edilmesine karar verildiğini ifade etmekte ve TÜBİTAK panelistlerinin değerlendirme şeklinin ve TÜBİMER’in yaptığı değerlendirmenin incelenmesini ve projelerinin alanında uzman kişilerce değerlendirilmesini talep etmektedirler.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 21.01.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden TÜBİTAK
Başkanlığı Kurumsal İletişim Daire Başkanlığının 17.02.2021 tarihli ve sayılı yazısında; başvuruya ilişkin Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB), Hukuk Hizmetleri Başkanlığı ve
TÜBİTAK İletişim Merkezi (TÜBİMER) Müdürlüğü tarafından hazırlanan cevabi yazıların sunulduğu;
2.1) Araştırma Destek Programları Başkanlığının 14.02.2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1.1) Başvuranın iddialarına ilişkin genel açıklama olarak; başvuranın proje yürütücülüğünü yaptığı,
numaralı ve “Halotolerant/halofilik bakterilerde uyumlu çözünenlerin varlığının kalitatif ve kantitatif olarak araştırılması” başlıklı proje önerisinin, 30.12.2019 tarihinde 1002-Hızlı Destek programı
kapsamında Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB) Kimya Biyoloji Araştırma Destek Grubu (KBAG)’na sunulduğu, başvurulan destek programı kapsamında yapılan ön değerlendirme sürecini geçen proje önerisinin, bilimsel değerlendirme aşaması için proje alanında uzman 3 dış danışmana gönderildiği, dış danışmanlar tarafından yapılan bilimsel değerlendirme ve puanlama sonucunda, Grup Yürütme Kurulu (GYK) görüşü ve Başkanlık Olur’u ile numaralı projenin belirlenen proje desteklenme kriterlerini sağlayamadığı için reddedildiği, ret kararını bildiren üst yazının ret gerekçelerini içeren dış danışman görüşlerinden oluşan proje önerisi bilimsel değerlendirme raporuyla birlikte 19.04.2020 tarihinde Panel
Yönetim Sistemi üzerinden proje yürütücüsüne iletildiği, proje yürütücüsünün öneriyi revize ederek
15.10.2020 tarihinde numaralı ve “Halotolerant/halofilik bakterilerde uyumlu çözünenlerin
varlığının kalitatif ve kantitatif olarak araştırılması” başlığı ile tekrar 1002-Hızlı Destek programı kapsamında ARDEB KBAG’a sunduğu, başvurulan destek programı kapsamında yapılan ön değerlendirmeyi geçen revize proje önerisinin, özellikle proje konusunda yetkin ve halofilik mikroorganizmalarla ilgili çalışmaları olan 3 yeni dış danışmana ve önceki panelden de bir dış danışmana olmak üzere toplam 4 dış danışmana gönderildiği, ikinci değerlendirmede özellikle dış danışmanların olumsuz görüşleri ve TÜBİTAK Başkanlığı tarafından belirlenen proje desteklenme puan kriterlerinin altında kalması nedeniyle revize proje önerisi için ret kararının Başkanlık Olur’u sonrasında verildiği, ret kararı ve ret gerekçelerini içeren dış danışman görüşlerinden oluşan proje önerisi bilimsel değerlendirme raporunun 19.11.2020 tarihinde Panel Yönetim Sistemi üzerinden proje yürütücüsüne iletildiği, panellerde tespit edilen kritik bilimsel eleştiriler önerinin başarıya ulaşabilmesi adına panel ortak raporlarında detaylandırıldığı, proje yürütücüsü tarafından, TÜBİTAK İletişim Merkezi (TÜBİMER)’ne numaralı projenin değerlendirme sürecine ilişkin itiraz başvurusu yapıldığı bilgisinin 02.12.2020 tarihinde
KBAG’a ulaştığı, KBAG’ın yapılan itiraza yanıtının TÜBİMER’e iletildiği, numaralı projenin değerlendirme sürecinde, Başkanlıklarına sunulan diğer tüm projelerde olduğu gibi mevzuat hükümlerinin titizlikle yürütüldüğü ve yapılan değerlendirme sonucunun proje yürütücüsüne bildirildiği, yürütücüye iletilen bilimsel değerlendirme raporunda yer alan açıklamalar doğrultusunda yanıt oluşturularak ve proje önerisi yeniden düzenlenerek ilgili projenin Kurumlarına tekrar sunulmasının mümkün olduğu, bununla birlikte başvuranın şikayet konusunun esasını TÜBİMER tarafından yapılmış olan değerlendirme oluşturduğu,
2.1.2) Kurumları bünyesinde faaliyet gösteren ARDEB’in, Türkiye’nin genel bilim ve teknoloji politikaları
çerçevesinde akademik alanda bilimsel, teknolojik ve yenilik içeren Ar-Ge faaliyetlerini programlamak, yönlendirmek, desteklemek ve izlemek amacıyla faaliyetlerini sürdürmekte olduğu, ARDEB’in 8 destek programıyla akademisyenler, özel sektör ve kamuda çalışan araştırmacıların projelerine geri ödemesiz destek vermekte olduğu, numaralı projenin sunulduğu programın 1002-Hızlı Destek Programı kapsamında olduğu ve bu programın üniversitelerde, araştırma hastanelerinde ve araştırma enstitülerinde/istasyonlarında yürütülecek acil, kısa süreli, küçük bütçeli araştırma ve geliştirme projelerine destek sağlamakta olduğu, proje süresinin en fazla 12 ay olup, 2021 yılı için, destek üst limitinin (Burs dâhil) yıllık 45.000 TL olduğu, başvurularda herhangi bir zaman kısıtlaması olmayıp, sürekli açık çağrı kapsamında olduğu ve istendiği zaman başvuru yapılabileceği;
2.1.3) TÜBİTAK ARDEB Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik’in 6 ncı maddesi gereği,
proje önerilerinin TÜBİTAK tarafından belirlenen değerlendirme sürecinden geçirildiği, farklı destek programları kapsamında yapılmış olan proje başvurularının 3 aşamalı değerlendirme sürecinden geçtiği, bunların ARDEB Destek Programları İzleme ve Koordinasyon Müdürlüğünce (DEİK) yapılan ön değerlendirme (şekilsel), ilgili Araştırma Destek Grubu tarafından yapılan ön değerlendirme, ön değerlendirme aşamalarını geçen proje önerilerinin dış danışman (uzman) yöntemi ile değerlendirilmesi olduğu, DEİK tarafından yapılan ön değerlendirmenin, başvuruya ait belge ve diğer dokümanların kontrolüne yönelik yapılan ön değerlendirmeden oluştuğu, bu kontrolden geçen proje önerilerinin,
yürütücünün önerdiği ilgili Araştırma Destek Grubuna iletildiği, ilgili Araştırma Destek Grubuna iletilen proje önerisinin ön değerlendirmeye tabi tutulduğu, Grup tarafından yapılan ön değerlendirmeyi geçen proje önerilerinin, bilimsel değerlendirme aşamasına alındığı, bilimsel değerlendirmenin, dış danışman (uzman) değerlendirme sistemi ile yapıldığı, sürekli başvuruya açık olan 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin en fazla 5 olmak üzere dış danışman görüşü alınarak değerlendirildiği, dış danışmanların ilgili DK ve GYK üyelerinin önerileriyle, bilimsel değerlendirmesi yapılacak projenin konularında/alanında uzman kişilerden belirlenmekte olduğu, dış danışmanların daha önce TÜBİTAK tarafından desteklenen programlar kapsamında proje yürütmüş ya da yürütüyor olmasının, TÜBİTAK tarafından verilen ödüllere sahip olmasının ve TÜBİTAK tarafından sağlanan burs desteklerinden faydalanmış olmasının tercih edildiği, bununla beraber, dış danışman adayının yayın ve atıf sayısı ile h-index’inin yüksek olmasının da bir diğer tercih sebebi olduğu, projeyi değerlendirecek dış danışmanlar/uzmanlar seçilirken çıkar çakışması/ilişkisi olmamasına dikkat edildiği, dış danışmanlar tarafından 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin “Önem ve Özgün Değer, Amaç ve Hedefler, Yöntem, Proje Yönetimi ve Yaygın Etki” olmak üzere 5 kriter açısından değerlendirildiği, her bir dış danışmanın, çevrimiçi değerlendirme ekranını kullanarak ilgili kriterler için ayrı ayrı gerekçeli açıklamalarını yazarak 6 seviyeli bir ölçek üzerinden puanlamalarını sistem üzerinden gerçekleştirdikleri;
2.1.4) Destek kararının dış danışmanların puanlama ve değerlendirme işlemlerini tamamlamalarının
ardından, ilgili program kapsamında Başkanlık Makamı tarafından belirlenmiş olan proje desteklenme puan kriterleri dikkate alınarak projenin desteklenmesi konusunda GYK görüşünün oluşturulduğu ve
Başkanlığın onayına sunulduğu, Başkanlıkça desteklenmesi uygun bulunan ve bulunmayan projelerin
Araştırma Destek Gruplarına bildirildiği, daha sonra dış danışman isimleri ile başvurunun aldığı puan gizli tutularak Proje Önerisi Bilimsel Değerlendirme Raporunun proje için alınan destek kararı (kabul ya da ret)
ile birlikte başvuru sahibine iletildiği, desteklenmesine karar verilen projelere ait sözleşmelerin destek kararı sonrasında eksik belgeler tamamlandıktan sonra hazırlandığı ve proje bütçeleri oluşturularak projelerin yürürlüğe alındığı,
2.1.5) Ret edilen projelerin, Kurumlarına değerlendirme için yeniden sunulmasının mümkün olduğu, bunun
için proje yürütücüsünün, kendisine iletilmiş olan bilimsel değerlendirme raporundaki görüşler doğrultusunda ya da proje ekibinin öngördüğü şekilde öneride düzenlemeler yaptığı, daha sonra hızlı destek programına başvuru sisteminden aynı veya benzer bir proje ile daha önce TÜBİTAK’ın herhangi bir destek programına başvuruda bulunup bulunmadığına ilişkin soruya “Evet” yanıtı vererek ve sistem tarafından açılan Proje Önerisi Değişiklik Bildirim Formu’na reddedilen proje için öneride yapılan değişiklikler yansıtılarak başvuruda bulunulabildikleri, revize edilerek tekrar sunulan proje önerilerinin yine 3 aşamalı değerlendirme sürecinden geçtiği, bilimsel değerlendirme aşamasında ilgili DK ve GYK üyeleri dış danışmanları belirlerken bir önceki değerlendirmeye katılan dış danışmanlardan bir tanesini revize edilen projenin değerlendirme sürecine ekledikleri, değerlendirme sürecinde yine alanında uzman en fazla 5 dış danışman görüşüne başvurulduğu,
2.1.6) Başvuranın projesini değerlendiren panelistlerin kim olduğuna, uzmanlık alanlarına ilişkin
olarak; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme” başlıklı 9 uncu maddesinin “İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.” şeklinde olduğu, 1002Hızlı Destek Programı kapsamında bilimsel değerlendirmenin Dış Danışmanlar tarafından yapılmakta olduğu ve bunların Araştırma Destek Gruplarının Kurul üyeliklerini yürüten akademisyenler tarafından
belirlendiği, dış danışman belirleme işleminde, dış danışmanın akademik başarı kriterleri, daha önce yapmış olduğu panelistlik/dış danışmanlık sayısı, Üniversitesinde kadrolu çalışıp çalışmaması durumu, proje önerisini gerçekleştiren yürütücü ve araştırmacıların çalıştıkları kurum/kuruluşlarda çalışmıyor olma koşulu, proje önerisini sunan kişilerle çıkar çatışması/çakışması olmaması hususu, farklı üniversitelerden olması, daha önce katılım sağladığı panellerde TÜBİTAK tarafından elde etmiş olduğu puanlar, gerçekleştirdiği TÜBİTAK projeleri gibi durumların göz önüne alındığı, proje önerisinin bilimsel değerlendirmesinin hangi dış danışmanlar tarafından yapıldığı bilgisinin değerlendirmeye ilişkin gizlilik esası gereği paylaşılamadığı, ancak no.lu projenin bilimsel değerlendirmesinde görev alan üç dış danışmanın da, profesör unvanına sahip farklı üniversitelerde görev yapan mikrobiyal biyoteknoloji alanında uzman akademisyenler olduğu, revize edilen no.lu projenin bilimsel değerlendirmesinde görev alan dış danışmanlardan bir tanesinin bir önceki değerlendirmeye katıldığı ve toplam dört dış danışman tarafından değerlendirildiği, bu dört dış danışmandan üç tanesi profesör ve bir tanesi doçent unvanına sahip olup, yine farklı üniversitelerde görev yapan mikrobiyal biyoteknoloji alanında uzman akademisyenler olduğu, talep edildiği üzere dış danışmanların ilgili projeye ait değerlendirmelerinin sunulduğu, ancak bu iki belgenin değerlendirme usulleri gereği proje yürütücüsü ile paylaşılmamakta olduğu;
2.1.7) Başvuranın “panelistlerin projelerini tam olarak okumadıkları, gereken puandan daha az
puan verdikleri” şeklindeki iddialarına ilişkin olarak; gerek ilk panelde gerekse ikinci değerlendirmede yer alan öğretim üyelerinin tamamının, proje konusunda yetkin, bilimsel çalışmaları, yayınları ve projeleri bulunan alanında uzman bilim insanları olduğu, panelistlerin tümünün daha önce TÜBİTAK proje panellerine katılmış, proje değerlendirme hususunda yetkinliğe sahip oldukları, panel ortak raporunda sunulan eleştirilerin tamamının, hakemlerin proje konusuna hakim olmadıkları ve okumadıkları sebebiyle değil, aksine proje önerisinde tespit edilen önemli bilimsel eksiklikler nedeniyle olduğu, dolayısıyla, her iki proje değerlendirmesi birlikte göz önüne alındığında, önerinin toplamda 6 farklı bilim insanının ortak görüşleriyle ve bilimsel ret gerekçeleriyle başarısız bulunduğu, ayrıca TÜBİMER’e yapılan itirazda da
“projede aslında var olan ibarelerin olmadığı, yapmayı taahhüt etmedikleri bazı parametrelerin detaylarının yazılmadığı gerekçesiyle gereken puandan daha düşük puan verilmesi” itirazının da geçerli bulunmadığı, zira araştırmacının, proje başvuru metninde olduğunu belirterek işaretlediği kısımlar ve yapmayı taahhüt etmediklerini belirttikleri bazı parametreler üzerinden önerinin reddedildiğini belirtmesinin, aslında proje ret gerekçelerinin araştırmacı tarafından anlaşılmadığını ve bilimsel eleştiriye açık bir yaklaşım sergilenmediğini göstermekte olduğu, proje önerisinin panelistlerce düşük puanlama ile değerlendirilmesinin başlıca sebebinin, eleştirilen bilimsel çalışmaların yürütülmesi için gerekli görülen metodolojik eksiklikler, kurgu hataları ve açıklanmayan hususların mevcudiyeti olduğu, TÜBİMER’e yapılan itiraza ait detaylı gerekçelerin ve kurulan proje paneli değerlendirmelerinin tamamen TÜBİTAK mevzuatına uygun olarak yürütüldüğü;
2.1.8) Söz konusu proje çağrısı kapsamında desteklenmesine karar verilen projeler hakkında; 1002-
Hızlı Destek Programının sürekli açık çağrılı programlar kapsamında olup, yıl içerisinde istenildiği zaman başvuruda bulunulabilmekte olduğu, başvuru sonrasında değerlendirme süreci sonucunun Başkanlık oluru ile desteklenmesine karar verilen önerilerin bütçeleri oluşturularak yürürlüğe alındığı, desteklenme puan kriterini sağlayamayan ve ret kararı verilen proje önerilerinin revize edilerek (bilimsel değerlendirme raporundaki görüşler doğrultusunda ya da proje ekibinin öngördüğü şekilde) tekrar ilgili Araştırma Destek
Grubuna sunulabilmekte olduğu;
2.1.9) Başvuranın projesinin kabul edilmemesine itirazının ve bu itiraz üzerine yapılan işlemler,
alınan kararlar, kararların hukuki ve bilimsel gerekçeleri ile ilgili olarak; Başkanlıklarının dahil olduğu kısıma ait süreç aşağıdaki gibidir: Proje yürütücüsü tarafından, TÜBİMER’e numaralı
projenin değerlendirme sürecine ilişkin itiraz başvurusu yapıldığı bilgisinin 02.12.2020 tarihinde
Gruplarına ulaştığı, başvuranın itiraz dilekçesi ve projeye ait dokümanların ilgili DK/GYK üyesine iletildiği, TÜBİMER tarafından talep edilen “Detaylı Ret Gerekçesi” belgesinin oluşturulması için bilimsel görüşünü iletmesi ve “İtirazın içeriğinde yer alan bilgilerin, proje başvuru dokümanında mevcut olup olmadığı, proje başvuru anına göre ek bilgiler verilerek genişletme yapılıp yapılmadığı” hususunda görüşlerini iletmesinin istendiği, gelen görüşler doğrultusunda TÜBİMER’e “Ek 1_Kurul_EkBilgiIstenenItirazBasvurulari_ARDEB formu”, proje önerisi bilimsel değerlendirme raporu ve proje itirazına grubun cevabı belgelerinin iletildiği;
2.2) TÜBİMER’in açıklama notunda;
2.2.1) Başvuranın iddialarına ilişkin genel olarak; yapılan itiraz başvurularının TÜBİTAK Tarafından
Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik kapsamında değerlendirilmekte olup itiraz başvurularının öncelikle TÜBİTAK İnceleme Komisyonu (Komisyon) tarafından incelendiği, ardından Komisyon tarafından uygun bulunan itiraz başvurularının
TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kurulu (Kurul) tarafından değerlendirildiği, Komisyonun itiraz başvurularını şekil ve usul şartlarına uygunluk yönünden incelemekle birlikte, itiraz başvurusunun içeriğine ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunmadığı, Kurulun ise yalnızca itiraz başvurusunu değerlendirmekte olduğu, proje destek ve teşvik başvurularını değerlendirmediği, Kurulun görevinin, Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almak olduğu, TÜBİTAK Tarafından Yürütülen
Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik’in 8’inci maddesinde belirtildiği üzere; “Kurul, her biri program değerlendirme süreçlerinde bilgi ve deneyim sahibi kişiler arasından; ikisi Başkanlık temsilcisi, üçü akademisyen, biri sanayici ve biri hukukçu olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur” ve “Kurul üyeleri; Başkanın her bir kontenjan için önerdiği en fazla üç aday arasından, Yönetim Kurulu tarafından iki yıllık dönemler için seçilir. Bir üye, en fazla iki dönem için
Kurulda görev alabilir.” Bu doğrultuda, Kurul üyelerinin, Kurum dışından bilgi ve deneyim sahibi kişiler arasından seçilmekle birlikte, değerlendirmelerini İlgili Yönetmelik kapsamında objektif olarak gerçekleştirmekte oldukları;
2.2.2) Başvuranın 25 Kasım 2020 tarih ve numaralı itiraz başvurusunun da, yapılan tüm itiraz
başvuruları gibi “TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine
Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik kapsamında değerlendirildiği ve sürecin mevzuata uygun olarak adil ve hakkaniyete uygun ilerlediği, başvuranın projesinin kabul edilmemesine itirazının ve bu itiraz üzerine yapılan işlemlerin, başvuranın Araştırma Destek Programları Başkanlığına (ARDEB) sunmuş olduğu numaralı proje önerisine ilişkin kararın, 19 Kasım 2020 tarihli “ Numaralı Proje
Karar Yazısı” konulu resmi yazının ve yazının eki olan “Bilimsel Değerlendirme Raporu”nun ARDEB tarafından başvuru sahibine iletildiği, başvuranın numaralı itiraz başvurusunun “TÜBİTAK
Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin
Yönetmelik” kapsamında işleme alındığı, 1 Aralık 2020 tarihinde Komisyon’a atandığı ve TÜBİTAK İtiraz
İnceleme Komisyonu tarafından 2 Aralık 2020 tarihinde incelenerek TÜBİTAK itiraz Değerlendirme
Kuruluna sevk edilmesine karar verildiği, söz konusu itiraz başvurusunun, 11 Ocak 2021 tarihli Kurul toplantısında değerlendirilerek oybirliği ile reddine karar verildiği;
2.2.3) numaralı itiraz başvuru sürecine ilişkin daha detaylı olarak; başvuranın TÜBİMER
Online Sistemine 25 Kasım 2020 tarih ve numara ile yaptığı itiraz başvurusunun, 1 Aralık 2020 tarihinde Komisyon’a atandığı, TÜBİTAK İtiraz İnceleme Komisyonu tarafından 2 Aralık 2020 tarihinde incelenerek şekil ve usul yönünden uygun bulunduğu ve bu sebeple TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme
/
Kuruluna sevk edilmesine karar verildiği ve TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru
Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak itirazlara İlişkin Yönetmelik kapsamında, 11 Ocak 2021 tarihli
TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kurulunda değerlendirildiği, Kurul’un görevlerinin anılan Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde belirtildiği, bu doğrultuda Kurul’un, proje destek ve teşvik başvurularını değerlendirmediği, Kurulun görevinin, Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almak olduğu, bu çerçevede Kurulun, itiraz başvurusunu ilgili Yönetmeliğin 14’üncü maddesi uyarınca değerlendirdiği, anılan Kurul değerlendirmesinin Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin beşinci fıkrasının a, b ve c bentleri gereğince, itiraz başvurusunun, Kurul tarafından “itiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunularak oluşturulması”, “itiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması” ve “itiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususlar içermesi” yönleriyle yapılmakta olduğu, bu değerlendirme sürecinde; ilgili Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen raportör (TÜBİMER
Sekretaryası) tarafından itiraz başvurusuna ilişkin hazırlanan “Nihai İnceleme Raporu”nun Kurul Üyelerine sunulduğu, başvuranın numaralı itiraz başvurusunun da bu kapsamda işleme alındığı, değerlendirildiği ve karara bağlandığı, numaralı itiraz başvurusu için raportör tarafından hazırlanan “Nihai İnceleme Raporu”nda da belirtildiği üzere itiraz başvurusunda, “Yaygın Etki” başlığında yer alan ret gerekçeleri ile itiraz açıklamalarının eşleştirilmediğinin ve bazı ret gerekçelerine ilişkin somut itiraz açıklamalarının yer almadığının görüldüğü, ayrıca bahse konu itiraz başvurusunda bazı ret gerekçeleri için başvuru dokümanına atıfta bulunulmadığının belirlendiği, bu doğrultuda TÜBİTAK Araştırma Destek
Programları Başkanlığı (ARDEB) tarafından itiraz hususlarına ilişkin olarak sunulan ayrıntılı ret gerekçesinin de dikkate alınarak, raportör görüşünün itiraz başvurusunun reddi yönünde oluştuğu, bahse konu raportör görüşünün Kurul Kararına esas teşkil etmeyip Kurul için tavsiye kararı niteliği taşıdığı, Kurul
Üyelerinin, numaralı itiraz başvurusuna ilişkin Nihai İnceleme Raporu ve itiraz başvurusunda ileri sürülen hususları değerlendirerek, anılan Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmadığına karar verdiği ve itiraz başvurusunu 11 Ocak 2021 tarih ve 68.6 numaralı Kurul Kararı ile reddettiği, başvuranın itiraz başvurusunun yapılan diğer itiraz başvuruları ile aynı şekilde olmak üzere, başvuru sahibi tarafından itiraz başvuru sistemine yüklenen bilgi ve belgeler dikkate alınarak gerçekleştirildiği, başvuranın numaralı proje önerisinin reddine konu olan 25 Kasım 2020 tarih ve numaralı itiraz başvurusuna ilişkin kararın başvurana 13.01.2021 tarihinde bildirildiği, başvuranın 25.11.2020 tarih ve numaralı itiraz başvurusuna konu numaralı projesine ilişkin olarak Araştırma Destek Programları
Başkanlığınca (ARDEB) tarafına iletilen Bilimsel Değerlendirme Raporunda belirtilen hususlar çerçevesinde gerekli değişiklik ve düzeltmeleri yaparak proje önerisini tekrar sunmasının mümkün olduğu;
Şeklinde açıklamaların yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 15.07.2018 tarihli ve 30479 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 Sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili
İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
5.1) 582 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli
kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel bütçeli Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK’tır.”
5.2) “Kurumun görevleri” başlıklı 584 üncü maddesinde; “(1) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumunun görevleri şunlardır: a) Bilimsel ve teknolojik alanlarda, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek, koordine etmek, izlemek, yapmayı özendirmek ve yapmak, bu amaçla program ve projeler geliştirmek… h) Bilim adamlarının, araştırıcıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmeleri için olanaklar sağlamak, bu amaçla ödüller vermek, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek, burslar vermek, yarışmalar düzenlemek ve yayınlar yapmak, … i) Bu maddede belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak ve gerekli desteği sağlamak.”
6) 22.04.2009 tarihli ve 27208 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara
İlişkin Yönetmelik’in;
6.1) 5 inci maddesinde; “(1) Başvuru dönemleri her yıl Başkanlık tarafından başvuru koşullarıyla birlikte
ilan edilir.”
6.2) 6 ncı maddesinde; “(1) Proje önerileri, TÜBİTAK tarafından belirlenen değerlendirme sürecinden
geçirilir. Değerlendirme sonucunda destek kararı Başkanlık tarafından verilir.”
6.3) 7 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Projelere verilecek destekler, ilgili grubun değerlendirmesi
ve Başkanlığın onayı ile kesinleşir.”
7) TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak
İtirazlara İlişkin Yönetmelik’in;
7.1) “Komisyonun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Komisyon itiraz başvurularını; a)
Yönetmeliğin 2 nci, 11 inci ve 12 nci maddelerine, b) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İlgili burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik programı mevzuatında yer alan şekil ve usul şartlarına uygunluk yönünden inceler ve karara bağlar. (2) Komisyonun uygunluk incelemesi sonucunda, itiraz başvurusu reddedilir veya kabul edilerek değerlendirilmek üzere Kurula iletilir.”
7.2) “Kurulun oluşumu” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Kurul, her biri program
değerlendirme süreçlerinde bilgi ve deneyim sahibi kişiler arasından; ikisi Başkanlık temsilcisi, üçü akademisyen, biri sanayici ve biri hukukçu olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur.”
7.3) “Kurulun görevleri” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Kurulun
görevi, Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek burs ve destek programları ile proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almaktır. (2)
Kurulun değerlendirmesi sonucunda, itiraz başvurusu reddedilir veya kabul edilerek yeniden değerlendirilmek üzere ilgili Birime iletilir. (3) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Kurul, burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusunu değerlendirmez.”
7.4) “Başvurunun şekil unsurları” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İtiraz
başvuruları, Başvuru Sahibi tarafından İtiraz Başvuru Sistemine; a) İtiraz başvurusu yapılacak program ve projeye ilişkin bilgilerin, b) İtiraz gerekçelerinin, c) İtiraz başvurusuna ilişkin ücretin ödendiğine dair belgenin, girilmesi suretiyle yapılır. (2) Başvuru Sisteminde istenecek diğer bilgi ve belgeleri belirlemeye
Kurul yetkilidir. (3) (Değişik: 24/12/2019 – 15YK) İtiraz yolu kullanılarak eksik bilgi veya belge tamamlanması suretiyle ilgili burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusu genişletilemez veya uygun hale getirilemez. (4) Sürece ilişkin tüm başvurular ve başvurulara ilişkin bilgilendirmeler
TÜBİMER aracılığıyla yapılır. (5) Her itiraz, bir dosya numarası verilmek suretiyle TÜBİMER tarafından arşivlenir. Kararlar dâhil olmak üzere her türlü belge bu dosyada saklanır.”
7.5) “Komisyon incelemesi” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Başvuru Sahibince yapılan itiraz,
TÜBİMER tarafından Komisyona iletilir. (2) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Komisyon, itiraz başvurusuna konu faaliyetin burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusu anındaki durumunu dikkate alarak gerekli incelemeleri yapar. (3) İnceleme sonucunda Komisyon, itiraz başvurusunun Komisyona ulaştığı tarihten itibaren en geç 15 gün içerisinde itiraz başvurusunun kabulüne ya da reddine karar verir.
a) Başvurunun reddi durumunda karar, gerekçesi belirtilmek suretiyle Başvuru Sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. b) Başvurunun kabulü durumunda itiraz, ayrıntılı değerlendirme yapılmak üzere
Kurula iletilir. Bu karar ayrıca Başvuru Sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. (4) Komisyonun inceleme sürecinde TÜBİTAK içi birimler ve konu ile ilgili tüm kişi ve kurumlar ile yapılacak yazışmalar
Komisyon Başkanı aracılığıyla yapılır.”
7.6) “Kurul değerlendirmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK)
Komisyon tarafından uygun bulunan itiraz başvurusu Kurula iletilir ve iletilen itiraz başvurusu Kurula geliş sırasına göre TÜBİTAK İletişim Merkezi Müdürlüğünce gündeme alınır. (2) Kurul Başkanı tarafından itiraz başvurusunu incelemek üzere, Kurul üyeleri veya Kurul sekretaryası çalışanları arasından bir raportör belirlenir. (3) Raportör bilgi, belge ve delilleri değerlendirerek nihai inceleme raporunu Kurula sunar. Gerek görülmesi halinde, ilgili birimden itiraz başvurusuna ilişkin elektronik veya yazılı bilgi, belge ve açıklama talep edilir. (4) Kurul, değerlendirme kapsamında yalnızca itiraz başvurusunda belirtilen hususları dikkate alır. (5) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Kurul kararını, itiraz başvurusuna konu faaliyetin burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusu anındaki durumunu esas alarak ve aşağıdaki ölçütler çerçevesinde verir: a) İtiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunularak oluşturulması. b)
İtiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması. c) İtiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususlar içermesi. (6) Kurul, itirazın Kurula ulaştığı tarihten itibaren en geç 45 gün içerisinde, itirazın kabulüne ya da reddine karar verir. a) İtirazın reddi durumunda karar, gerekçesi belirtilmek suretiyle
Başvuru Sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. b) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İtirazın kabulü durumunda itiraza konu başvuru, yeniden değerlendirme yapılmak üzere gerekçesi belirtilmek suretiyle, yeniden değerlendirmeye ilişkin Başkan Olur’u alınarak ilgili Birime iletilir. Bu durum ayrıca başvuru sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. c) İlgili Birim, Kurulun karara ilişkin gerekçelerini dikkate alarak yeniden değerlendirme sürecini yürütür. ç) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İlgili Birim, değerlendirme sürecini, karara ilişkin Başkan Olur’u kendisine ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde başlatır. Yeniden değerlendirme sonucuna ilişkin karar, ilgili Birim tarafından TÜBİMER’e ve başvuru sahibine resmi yazı
ile bildirilir. d) İlgili Birimin yeniden değerlendirmesi sonucunda oluşan kararına ilişkin yeni bir itiraz başvurusunda bulunulamaz. (7) Kurulun inceleme sürecinde TÜBİTAK içi birimler ve konu ile ilgili tüm kişi ve kurumlar ile yapılacak yazışmalar Kurul Başkanı aracılığıyla yapılır.”
7.7) “Bilginin ve belgelerin gizliliği” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Komisyon ve Kurul kararları ile
işlem dosyalarının içeriğindeki belgeler, genel düzenlemeler dışında, gizli olduklarından buna göre muhafaza edilmesinden ve işlem yapılmasından ilgililer sorumludur. Komisyon ve Kurul üyeleri
TÜBİTAK tarafından hazırlanan gizlilik sözleşmesini imzaladıktan sonra göreve başlar. (2) Komisyon veya
Kurul kararlarına dayanak oluşturan inceleme ve soruşturma belgeleri ile raportör, Birim isimleri ve raporları gizlidir. Söz konusu bilgi ve belgeler, 09/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı
Kanunu çerçevesinde talep edilmesi halinde sadece başvuru yapan kişiye; raportör ve uzman isimleri belirtilmemek suretiyle verilebilir.”
8) TÜBİTAK Hızlı Destek Programı Esasları’nın;
8.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Programın amacı, üniversiteler, araştırma hastaneleri veya
araştırma enstitülerince yürütülecek acil, kısa süreli ve küçük bütçeli araştırma projelerinin desteklenmesidir.”
8.2) “Uygulama Esasları” başlıklı 3 üncü maddesinde; “3.1. Başvuruların, ihtiyaca göre yıl içinde birden
fazla ve yıl boyunca her zaman yapılması mümkündür. Ancak bir bilim insanı aynı anda iki Hızlı Destek projesinde görev alamaz. 3.2. Başvurular, TÜBİTAK tarafından öngörülen formata uygun başvuru formu ile Araştırma Destek Programları Başkanlığına yapılır ve ilgili Araştırma Grubu tarafından değerlendirilir… 3.8. Bu Esaslarda hüküm bulunmayan hallerde, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik ile buna bağlı mevzuat hükümleri uygulanır.”
9) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları
Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları’nın;
9.1) “ARDEB’in görevleri” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1) ARDEB’in
görevleri şunlardır: a) Türkiye’nin bilim, teknoloji ve yenilik politikalarıyla uyumlu Ar-Ge ve yenilik projelerinin değerlendirme süreçleri ile desteklenmesi Başkanlıkça onaylanan projelerin, izleme ve sonuçlandırma süreçlerini mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmak.”
9.2) “Grupların görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1) Grupların
görevleri şunlardır: a) TÜBİTAK’a ilgili destek programları kapsamında sunulan proje önerilerinin, değerlendirilmesi ile Başkanlıkça desteklenmesine karar verilen projelerin izlenmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik çalışmaları, mevzuat ve ilgili iş süreç yönergelerine uygun olarak yürütmek.”
9.3) “Grup Yürütme Kurulu üyelerinin görevleri” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde; “(1) GYK üyelerinin görevleri şunlardır: … b) TÜBİTAK’a sunulan ve Grup tarafından değerlendirme süreci yürütülecek olan proje önerilerinin panellerinin kurulması ve gerçekleştirilmesi süreçlerinde, GYK ve Grup Koordinatörü tarafından kendilerine verilen görevleri mevzuata uygun olarak yerine getirmek.”
9.4) “Grup Yürütme Kurulunun çalışma şekli” başlıklı 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “(2)
GYK toplantılarına, Grup Koordinatörü başkanlık eder. GYK, üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alır.”
9.5) “Destek Programları İzleme ve Koordinasyon Müdürlüğünün görevleri” başlıklı 18 inci
maddesinin birinci fıkrasının a, b ve c bentlerinde; “(1) DEİK, ilgili mevzuat çerçevesinde, aşağıda belirtilen faaliyetleri yerine getirir: a) ARDEB tarafından yürütülmekte olan destek programları kapsamında önerilen projelerin ön inceleme süreçlerini yürütmek ve yönetmek. b) Gruplar tarafından bilimsel değerlendirme süreci yürütülemeyen proje önerilerinin değerlendirme sürecini gerçekleştirmek. c)
Bilimsel değerlendirme süreci tamamlanan proje önerilerinin destek karar sürecini yönetmek.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Kurumumuza yapılan başvuruda; 1002 Hızlı Destek Programı kapsamında ikinci kez yapılan proje
başvurusunda projeyi değerlendiren panelistlerin projeyi tam olarak okumadıklarından projede aslında var olan ibarelerin olmadığı, yapmayı taahhüt etmedikleri bazı parametrelerin detaylarının yazılmadığı gerekçesiyle daha düşük puan verdikleri ve projelerine destek verilmediği, ayrıca TÜBİMER’e yapılan itiraz başvurusunda proje eleştirilerine cevap olarak eleştirilere konu olan proje detaylarının proje metninde ilgili sayfalarda olduğunu göstermelerine rağmen itirazda belirtilen hususların proje ret gerekçelerini bertaraf etmediği gerekçesi ile reddine karar verildiği hususlarının şikâyet edildiği ve TÜBİTAK panelistlerinin değerlendirme şeklinin ve TÜBİMER’in yaptığı değerlendirmenin incelenmesi ile söz konusu projenin alanında uzman kişilerce değerlendirilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
12) Başvuranın ve idarenin açıklamaları çerçevesinde somut olaya bakıldığında;
12.1) Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü
olan başvuranın, TÜBİTAK 1002-Hızlı Destek Programı kapsamındaki 30.12.2019 tarihli ve nolu “Halotolerant/halofilik bakterilerde uyumlu çözünenlerin varlığının kalitatif ve kantitatif olarak araştırılması” isimli proje önerisinin reddedildiği ve başvuranın söz konusu projeyi revize ederek
15.10.2020 tarihinde yeniden sunduğu;
12.2) nolu proje önerisinin 1002-Hızlı Destek programı kapsamında ARDEB KBAG’a sunulduğu
ve yapılan ön değerlendirmeyi geçen revize proje önerisinin, özellikle proje konusunda yetkin ve halofilik mikroorganizmalarla ilgili çalışmaları olan 3 yeni dış danışmana ve önceki panelden de bir dış danışmana olmak üzere toplam 4 dış danışmana gönderildiği;
12.3) Yapılan değerlendirmede dış danışmanların olumsuz görüşleri ve TÜBİTAK Başkanlığı tarafından
belirlenen proje desteklenme puan kriterlerinin altında kalması nedeniyle revize proje önerisi için ret kararının Başkanlık Olur’u sonrasında verildiği;
12.4) Ret kararı ve ret gerekçelerini içeren dış danışman görüşlerinden oluşan proje önerisi bilimsel
değerlendirme raporunun 19.11.2020 tarihinde Panel Yönetim Sistemi üzerinden proje yürütücüsüne iletildiği;
12.5) 25.11.2020 tarihinde başvuranın TÜBİMER’e projenin değerlendirme sürecine ilişkin itiraz
başvurusu yaptığı, 26.11.2020 tarihli ve sayılı “2 Aralık 2020 Tarihli TÜBİTAK İtiraz İnceleme
Komisyonu Toplantısı Gündemi” kapsamında incelenen nolu itiraz başvurusunun kabul edilerek TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kuruluna sevk edilmesine karar verildiği;
12.6) Başvuranın itiraz bilgisinin 02.12.2020 tarihinde KBAG’a ulaştığı, başvuranın itiraz dilekçesi ve
projeye ait dokümanların ilgili DK/GYK üyesine iletildiği ve “Detaylı Ret Gerekçesi” belgesinin oluşturulması için bilimsel görüşünü iletmesinin talep edildiği;
12.7) Raportör görüşünün itiraz başvurusunun reddi yönünde oluştuğu ve Raportör tarafından itiraz
başvurusuna ilişkin hazırlanan “Nihai İnceleme Raporu”nun Kurul üyelerine sunulduğu, Kurul üyelerinin, tavsiye niteliğinde olan Nihai İnceleme Raporu ve itiraz başvurusunda ileri sürülen hususları değerlendirerek proje önerisinin, konunun uzmanı danışmanlar tarafından incelendiği ve yapılan değerlendirmeler sonucunda proje önerisine destek verilmesinin mümkün olamadığı belirtilerek sayılı itiraz başvurusunun 11.01.2021 tarihli ve sayılı Kurul Kararı ile oy birliği ile reddedildiği;
12.8) Kararın başvurana 13.01.2021 tarihinde bildirildiği ve başvuranın da Kurumumuza başvurduğu tespit
edilmiştir.
13) Kurumumuzca yapılan incelemede; başvuruda iki uyuşmazlık konusunun yer aldığı, birincisinin
panelistlerin projeyi tam olarak okumadıklarından projede aslında var olan ibarelerin olmadığı, yapılması taahhüt edilmeyen bazı parametrelerin detaylarının yazılmadığı gerekçesiyle düşük puan vermeleri neticesinde projeye destek verilmemesine; ikincisinin ise TÜBİMER’e yapılan itiraz başvurusunda proje eleştirilerine cevap olarak eleştirilere konu olan proje detaylarının proje metninde ilgili sayfalarda olduğunu göstermelerine rağmen itirazda belirtilen hususların proje ret gerekçelerini bertaraf etmediği gerekçesi ile reddedilmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
13.1) Birinci uyuşmazlık konusu ile ilgili iddia incelendiğinde;
13.1.1) Öncelikle 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin
değerlendirilme süreçlerine bakıldığında; TÜBİTAK’a yapılan proje önerilerinin, 3 aşamalı değerlendirme sürecinden geçirildiği, ilk iki değerlendirmenin ön değerlendirme niteliğinde olduğu, bu aşamayı geçen proje önerilerinin bilimsel değerlendirmesinin yapıldığı, bilimsel değerlendirmenin de proje türüne göre panel sistemi veya dış danışman değerlendirme sistemi ile yapıldığı, sürekli başvuruya açık olan 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin 3 dış danışman görüşü alınarak değerlendirildiği, dış danışmanların ilgili DK ve GYK üyelerinin önerileriyle, bilimsel değerlendirmesi yapılacak projenin konularında uzman kişilerden belirlendiği, dış danışmanlar tarafından 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin “Önem ve Özgün Değer”, “Amaç ve Hedefler”, “Yöntem”, “Proje Yönetimi” ve “Yaygın Etki” olmak üzere 5 kriter açısından değerlendirildiği, her bir dış danışmanın, ilgili kriterler için ayrı ayrı gerekçeli açıklamalarını yazarak 6 seviyeli bir ölçek üzerinden puanlamalarını
sistem üzerinden gerçekleştirdikleri, ardından proje önerisinin GYK toplantısına alındığı, ilgili program kapsamında Başkanlık Makamı tarafından belirlenmiş olan proje desteklenme puan kriterleri de dikkate alınarak projenin desteklenmesi konusunda GYK görüşünün oluşturulduğu ve Başkanlığın onayına sunulduğu, Başkanlıkça desteklenmesine uygun bulunduğu veya bulunmadığı anlaşılmıştır.
13.1.2) Yapılan değerlendirmede;
13.1.2.1) Özetlenen proje değerlendirme sürecinin başvuranın proje önerisi için de işletildiği, bilimsel
değerlendirmeyi yapan Dış Danışmanların Araştırma Destek Gruplarının Kurul üyeliklerini yürüten akademisyenler tarafından belirlendiği, başvuruya konu proje önerisi için dış danışman belirleme işleminde, dış danışmanların bilimsel değerlendirmesi yapılacak projenin konularında/alanında uzman olmasının, daha önce TÜBİTAK tarafından desteklenen programlar kapsamında proje yürütmüş ya da yürütüyor olmasının, TÜBİTAK tarafından verilen ödüllere sahip olmasının ve TÜBİTAK tarafından sağlanan burs desteklerinden faydalanmış olmasının tercih edildiği, bununla beraber, dış danışman adayının yayın ve atıf sayısı ile h-index’inin yüksek olmasının da bir diğer tercih sebebi olduğu, projeyi değerlendirecek dış danışmanlar/uzmanlar seçilirken çıkar çakışması/ilişkisi olmamasına da ayrıca dikkat edildiği, proje önerisinin bilimsel değerlendirmesinin hangi dış danışmanlar tarafından yapıldığı bilgisinin değerlendirmeye ilişkin gizlilik esası gereği paylaşılamadığı, ancak no.lu ilk projenin bilimsel değerlendirmesinde görev alan üç dış danışmanın profesör unvanına sahip farklı üniversitelerde görev yapan mikrobiyal biyoteknoloji alanında uzman akademisyenler olduğunun, revize edilen no.lu projenin bilimsel değerlendirmesinde görev alan dış danışmanlardan bir tanesinin bir önceki değerlendirmeye katılan danışmanlardan biri ve ayrıca 3 yeni danışman olmak üzere toplam dört dış danışmanın değerlendirme yaptığının, bu dört dış danışmandan üç tanesinin profesör ve bir tanesinin doçent unvanına sahip olduğunun ve yine farklı üniversitelerde görev yapan mikrobiyal biyoteknoloji alanında uzman akademisyenler olduğunun, ayrıca gerek ilk panelde gerekse ikinci değerlendirmede yer alan öğretim üyelerinin tamamının, proje konusunda yetkin, bilimsel çalışmaları, yayınları ve projeleri bulunan alanında uzman bilim insanları olduğunun, panelistlerin tümünün daha önce TÜBİTAK proje panellerine katıldıklarının, proje değerlendirme hususunda yetkinliğe sahip olduklarının açıklandığı ve panel ortak raporunda sunulan eleştirilerin tamamının, hakemlerin proje konusuna hâkim olmadıkları ve okumadıkları sebebiyle değil, aksine proje önerisinde tespit edilen önemli bilimsel eksiklikler nedeniyle olduğu, dolayısıyla her iki proje değerlendirmesi birlikte göz önüne alındığında, önerinin toplamda 6 farklı bilim insanının ortak görüşleriyle ve bilimsel ret gerekçeleriyle başarısız bulunduğu hususlarının vurgulandığı anlaşılmıştır.
13.1.2.2) Daha detaylı olarak yine gizlilik esası gereği dış danışmanların ilgili projeye ait
değerlendirmelerinin ve proje için vermiş oldukları puanların proje yürütücüsü ile paylaşılmaması gerektiği göz önünde bulundurularak dış danışmanların değerlendirme raporlarına ve puanlamalarına bakıldığında her birinin söz konusu proje önerisini “Önemi ve Özgün Değeri”, “Amaç ve Hedefleri”, “Yöntemi”, “Proje
Yönetimi” ve “Yaygın Etki” başlıkları altında değerlendirdikleri, söz konusu değerlendirmelerin objektif ve bilimsel olmadığının söylenemeyeceği, tespit, değerlendirme ve eleştirilerin gerekçeli olarak ortaya konduğu, ayrıca bazı hususların her bir danışman tarafından benzer şekilde ifade edildiği ve yapılan değerlendirmeler sonucunda puan seviyesinin C (Orta) olduğu için proje önerisine destek verilemediği tespit edilmiştir.
13.1.2.3) 120Z859 nolu proje önerisi ile ilgili olarak dış danışmanların değerlendirmelerine dayalı
hazırlanan Proje Önerisi Bilimsel Değerlendirme Raporuna bakıldığında; “Önemi ve özgün değeri” kriteri ile ilgili olarak proje önerisinin, biyoteknolojik açıdan birçok alanda kullanım potansiyeline sahip olan dört farklı, uyumlu çözünen maddenin üretiminin tarandığı bir ön çalışma niteliğinde olduğu, halofilik
bakterilerin uyumlu çözünen madde üretimlerinin incelendiği çok sayıda uluslararası ve bir tane de ulusal olmak üzere literatürde hâlihazırda benzer nitelikte pek çok çalışma bulunduğu, öneride kullanılacak sınırlı kültür koşullarından ötürü dört çeşit metabolit üretiminin belirlenebilmesine dair yaşanabilecek kurgusal sıkıntıların mevcut olduğu, ayrıca patente konu olabilecek yeniliğin ve dolayısı ile önerilen projenin özgün değerine bu sürecin katkısının ne olacağının net olarak ifade edilmediği; “Amaç ve hedefleri” kriteri ile ilgili olarak öneride sunulan yöntemlerin genel anlamda belirlenen hedeflere ulaşmak için yeterince belirleyici ve ölçülebilir olmadığı ve belirtilen amaç ve hedeflerin tam olarak birbirleriyle uyum sağlamadığı ve bunların örneklendirildiği; “Yöntem” kriteri ile ilgili olarak proje önerisinde uygulanacak yöntemlerle ilgili ulaşılmak istenilen hedefleri sıkıntıya sokabilecek mahiyette önemli eksiklikler görüldüğü ve bunların sıralandığı; “Proje Yönetemi” kriteri ile ilgili olarak proje önerisinde, iş-zaman planlamasındaki her bir iş paketi için ilgili başarı ölçütlerinin, her bir iş paketinin proje başarısındaki önemi ve birbirleri arasındaki ilişkilerin yeterince açıklanmadığı ve izlenebilir bulunmadığı ve bunların örneklendirildiği; “Yaygın etki” kriteri ile ilgili olarak projenin başarıyla tamamlanması durumunda proje çıktılarının hakemli ve indeksli dergilerde yayınlanabilme, bilimsel toplantılarda sunulabilme ve bilim insanı yetiştirme sürecine olumlu katkılar sağlayabilme potansiyeli bulunmakla birlikte proje ekibinin de belirttiği üzere bu metabolitlerin yüksek düzeyde üretimine veya saflaştırılmasına yönelik bir deney planı bulunmadığından, önerinin ürüne yönelik bir ekonomik yaygın etki olasılığı bulunmadığı, incelenecek bakterilerden herhangi birinde ticari boyutta üretime elverişli bir izolatın var olmaması durumunda da yine yaygın etkinin sınırlı olacağı hususlarının açıklandığı ve son olarak proje önerisinde kullanılacak bakteriler için 16S rRNA gen dizi analizlerinin daha önce yürütülmüş olduğunun belirtildiği ve GenBank aksesyon numaraları sunulmuş olmasına rağmen, bir iş paketi olarak değerlendirilen bu analizin 21 izolat için neden tekrarlanacağı ve bu yöntemin hedeflenen tür teşhisi için yeterli olup olmadığı hususunun açık şekilde detaylandırılmasının elzem görüldüğü görüşünün sunulduğu tespit edilmiştir.
13.1.2.4) Sonuç olarak, hakemlerin proje konusuna hâkim olmadıklarının ve okumadıklarının
söylenemeyeceği, her birinin mikrobiyal biyoteknoloji alanında uzman olarak proje önerisinde bilimsel eksiklikler tespit ederek gerekçeli değerlendirmelerini ortaya koydukları ve en nihayetinde söz konusu projenin 6 farklı bilim insanının ortak görüşleriyle ve bilimsel ret gerekçeleriyle başarısız bulunduğunun açık olduğu anlaşılmış olup bu çerçevede başvuranın panelistlerin projelerini tam olarak okumadıkları ve eksik değerlendirme yaptıkları iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
13.2) Başvuranın, itiraz başvurusunun reddedilmesine itirazı değerlendirildiğinde;
13.2.1) Öncelikle itiraz başvuruları için belirlenmiş usule bakıldığında; bu konudaki referans
düzenlemenin yukarıda da yer verilen TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru
Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik olduğu ve buna göre proje sahiplerinin gerekli ücreti yatırarak sistem üzerinden itiraz başvurularını yapmaları gerektiği, yapılan itiraz başvurularının öncelikle Komisyon tarafından incelendiği, ardından Komisyon tarafında uygun bulunan itiraz başvurularının Kurul tarafından değerlendirildiği; Komisyonun itiraz başvurularını şekil ve usul şartlarına uygunluk yönünden incelemekle birlikte itiraz başvurusunun içeriğine ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunmadığı; Kurulun ise yalnızca itiraz başvurusunu değerlendirdiği, proje destek ve teşvik başvurularını değerlendirmediği, Kurulun görevinin Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almak olduğu anlaşılmıştır.
13.2.2) Bu çerçevede, başvuranın itiraz başvurusunun değerlendirilme sürecine bakıldığında, başvuranın
usulüne uygun olarak 25.11.2020 tarihinde itiraz başvurusu yaptığı, başvurunun ilgili gruba iletildiği ve itiraz başvurusu için belirlenen raportör tarafından itiraz başvurusuna ilişkin hazırlanan “Nihai İnceleme
Raporu”nun Kurul üyelerine sunulduğu; söz konusu “Nihai İnceleme Raporu”nda ilk panelde belirtilen eksikliklerin kısmen düzeltilmekle birlikte ikinci panele yeni eklenen panelistlerin, önceki önerideki eksikliklerden farklı olarak yeni eleştirilerde de bulundukları, ikinci paneldeki özellikle 3 panelistin olumsuz görüşleri ve 21 olan eşik değerinin altında kalan “C” puan ile revize önerinin yeniden başarısız bulunduğu, dolayısıyla alanında uzman 4 farklı panelist tarafından yapılan yeni değerlendirmede “detaylı açıklamaların gözden kaçmış olması” veya “yeterince okunmadığı” ihtimali bulunmadığı, ayrıca itiraz başvurusunda hakemle/panelistle ilgili genel “açıklamaların gözden kaçtığı” veya “yeterince okunmadığı“ itirazına karşın, bir şikayette bulunulmadığı hususlarının belirtildiği; diğer yandan başvuranın itirazının, “İtiraz inceleme kriterleri” olan “İtiraz ile Ret Gerekçesinin Eşleştirilmesi”, “Somut İtiraz
Gerekçesi” ve “Proje Başvuru Dokümanına Atıf” kapsamında detaylı olarak incelendiği ve tablo halinde ret gerekçeleri ile itiraz açıklamalarının eşleştirildiği ancak ret gerekçelerinin tümüne ilişkin somut itiraz açıklamalarına yer verilmediği ve/veya kısmen yer verildiği, bununla birlikte, tabloda belirtilen ret gerekçeleri için proje başvuru dokümanına atıfta bulunulmadığı hususlarının açıklandığı ve ayrıca başvuranın her bir eleştirisine ilişkin detaylı gerekçelerin “Cevap gerekçesi” başlıkları altında ayrıntılı olarak ifade edildiği, ayrıca bilimsel raporda yapılan eleştirilere yönelik bilgilerin proje başvuru dokümanında mevcut olmadığının, itiraz dilekçesinde doğrudan öneri üzerinde işaretlenerek belirtilen kısımların, sözü geçen eleştirilere yönelik kabul edilebilir açıklamalar ihtiva etmediğinin vurgulandığı ve raportör görüşünün itiraz başvurusunun reddi yönünde oluştuğu; son aşamada itiraz başvurusunun Kurul tarafından değerlendirildiği ve bu değerlendirmenin “itiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunarak oluşturulması”, “itiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması” ve “itiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususları içermesi” yönleriyle yapıldığı; her ne kadar bahse konu raportör görüşü Kurul kararına esas teşkil etmeyip Kurul için tavsiye kararı niteliği taşısa da Kurul üyelerinin, itiraz başvurusuna ilişkin Nihai İnceleme Raporu ve itiraz başvurusunda ileri sürülen hususları değerlendirerek ilgili Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince proje önerisinin konunun uzmanı danışmanlar tarafından incelendiği ve yapılan değerlendirmeler sonucunda proje önerisine destek verilmesinin mümkün olamadığı belirtilerek itiraz başvurusunda ileri sürülen hususların proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmadığına karar verildiği ve itiraz başvurusunu
11.01.2021 tarihli ve 68.6 sayılı Kurul Kararı ile reddedildiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, idare tarafından
başvuranın itiraz başvurusunun ilgili Yönetmelik kapsamında işleme alındığının ve değerlendirildiğinin ve karara bağlandığının ortaya konulduğu görülmüştür.
13.2.3) Diğer yandan, yapılan itirazda “projede aslında var olan ibarelerin olmadığı, yapmayı taahhüt
etmedikleri bazı parametrelerin detaylarının yazılmadığı gerekçesiyle gereken puandan daha düşük puan verilmesi” itirazı ile ilgili olarak bu itirazın geçerli bulunmadığı, zira araştırmacının, proje başvuru metninde olduğunu belirterek işaretlediği kısımlar ve yapmayı taahhüt etmediklerini belirttikleri bazı parametreler üzerinden önerinin reddedildiğini belirtmesinin, aslında proje ret gerekçelerinin anlaşılmadığını ve bilimsel eleştiriye açık bir yaklaşım sergilenmediğini göstermekte olduğu, proje önerisinin panelistlerce düşük puanlama ile değerlendirilmesinin başlıca sebebinin, eleştirilen bilimsel çalışmaların yürütülmesi için gerekli görülen metodolojik eksiklikler, kurgu hataları ve açıklanmayan hususların mevcudiyeti olduğu gibi bilimsel gerekçelerin açıklandığı görülmüş olup sonuç olarak, Kurul’a sunulan Nihai İnceleme Raporunda başvuranın her bir itirazının dikkate alınarak her birinin detaylı bilimsel gerekçelerle cevaplandırıldığı ve bu tespitlerin objektif olmadığının söylenemeyeceği ve ayrıca
TÜBİMER’e yapılan itiraza ait detaylı gerekçelerin ve kurulan proje paneli değerlendirmelerinin tamamen
TÜBİTAK mevzuatına uygun olarak ve alanında uzman kişilerce yürütüldüğü anlaşıldığından başvuranın iddia ve taleplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde;
yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın nolu numaralı proje önerisinin değerlendirme süreci
ile sonrasında yaptığı itiraz başvurusunun ele alınması ve değerlendirilme sürecinin usule uygun yapıldığı, objektif değerlendirme yapılmadığının söylenemeyeceği, söz konusu değerlendirmelerin bilimsel gerekçelere dayandırıldığı ve alınan kararların da gerekçelerle ortaya konulduğu ve daha önemlisi söz konusu proje önerisi ile ilgili olarak başvuruna iletilen Bilimsel Değerlendirme Raporunda belirtilen hususlar çerçevesinde gerekli değişiklik ve düzeltmelerin yapılarak proje önerisinin tekrar sunulmasının da mümkün olduğu anlaşıldığından başvuranın 25.11.2020 tarihli itiraz başvurusunun ilgili Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmadığı gerekçesi ile TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kurulu tarafından 11.01.2021 tarihli ve
68.6 sayılı karar ile reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine
varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; hem başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin gönderiminde hem de başvurana verilen cevaplarda İdare tarafından “kararların gerekçeli olması”, “makul sürede karar verme” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulduğu anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE,
Kararın Başvuran ile TÜRKİYE BİLİMSEL ve TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/