|
ÖZET: Başvuran, Iğdır Üniversitesi ve kurucusu olduğu şirketin TÜBİTAK 2244 Sanayi Doktora Programı kapsamında yürütülen projede, ilerlemeyen iş paketleri ve bursiyerlerin katılım eksikliği nedeniyle maddi ve manevi zarar gördüğünü belirtmiştir. Projenin sonlandırılmasını ve zararlarının karşılanmasını talep eden başvuru, TÜBİTAK’ın kararının yeniden değerlendirilmesini istemektedir. Başvuran, kamu kaynaklarının israfı ve haksız kararlar alındığı iddialarında bulunmuştur.
TÜBİTAK, başvurunun mevzuata uygun olarak değerlendirildiğini ve verilen kararın değiştirilmesini gerektiren bir durumun bulunmadığını ifade etmiştir. Projenin yürütülmesinden sorumlu olan proje yöneticisi, belirlenen mevzuat çerçevesinde gerekli raporlamaları yapmış ve projeye ilişkin olumlu izleme raporları sunmuştur. Ayrıca, başvuranın iddialarının detaylı bir inceleme ile değerlendirildiği ve başvurunun reddedilmesi yönünde öneri sunulduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana ve TÜBİTAK’a tebliğ edilmiştir. İdarenin, başvuruya ilişkin süreçlerde iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran, bu ret kararına karşı yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6014-S.24.9430
BAŞVURU NO : 2024/719
KARAR TARİHİ : 04.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, TÜBİTAK 2244 Sanayi Doktora Programı kapsamındaki numaralı projenin sonlandırılması, zararının karşılanması ve proje hakkındaki kurul kararının tekrar değerlendirilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı tarihli başvurusunda özetle; Iğdır Üniversitesi ile kurucusu olduğu Şirketinin 2244 projesinde, ilerlemeyen iş paketleri ve uyarılara rağmen şirkete gelmeyen bursiyerler nedeniyle maddi ve manevi zarara uğratıldığını, TÜBİTAK’tan bu projenin sonlandırılmasını ve zararının karşılanmasını istediğini, ancak projenin devamına karar verildiğini, bu durumun kamu kurumumun bütçesinin haksız kullanımına yol açtığını, projenin yapılıp yapılmayacağı konusunda detaylı araştırma yapılmadığını, TÜBİTAK’ın hak etmeyen bursiyerlere burs vererek, proje yürütücülerine teşvik ikramiyesi vererek ve tanıdık bireyleri kayırarak kamu kaynaklarını israf ettiğini, kişisel ilişkilerin haksız kararlara imza atılmasına neden olduğunu, 2244 projesinde yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğini belirterek TÜBİTAK’ın söz konusu proje hakkındaki kurul kararının daha adil ve bağımsız bir yapı tarafından tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusuyla ilgili olarak Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu
Başkanlığından (TÜBİTAK) Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; alınan 19/02/2024 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde;
2.1. 2244-Sanayi Doktora Programının amacının, sanayide ihtiyaç duyulan doktora derecesine sahip nitelikli insan kaynağının üniversite-sanayi işbirliği ile yetiştirilmesi ve sanayide doktoralı araştırmacı istihdamının teşvik edilmesi olduğu, program kapsamında eğitim ve istihdam dönemlerinin bulunduğu; doktora eğitimi sırasında öğrencilere burs, istihdam döneminde ise özel sektör kuruluşuna istihdam desteği verildiği, burs ödemelerinin % 25’inin firma tarafından, % 75’inin TÜBİTAK tarafından karşılandığı,
2.2. 2244 Programına başvuru için üniversite proje yöneticisi tarafından başvuru koşullarını sağlayan bir özel sektör kuruluşu ile Üniversite-Sanayi İş Birliği Protokolü yapıldığı, projelerin destek alması ve yürürlüğe girmesinden sonra 1 yıl içerisinde bursiyerlerin proje yöneticisi tarafından projeye eklendiği, TÜBİTAK’ın süreci fonladığı ve izlediği,
2.3. 2244 Programının 2019 yılı çağrısına yönetici kurum olan Iğdır Üniversitesinin, Limited Şirketi isimli özel sektör kuruluşuyla üniversite-sanayi işbirliği protokolü imzalayarak başvuru yaptığı, desteklenmeye hak kazanan Iğdır
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi işbirliğindeki no.lu projenin proje destek sözleşmesinin imzalanmasıyla 15/07/2020 tarihinde yürürlüğe girdiği,
2.4. Projede yönetici kurumun Iğdır Üniversitesi olduğu, programın ikincil mevzuatı olan Çağrı
Duyurusunda, “Yönetici Kurum: Doktora eğitimi vermek üzere yurt içinde eğitim veren devlet veya vakıf yükseköğretim kurumları veya araştırma altyapıları” şeklinde tanımlanma yapıldığı, taraflar arasında imzalanan proje sözleşmesinde, 8. Proje Yöneticisinin Sorumlulukları başlıklı bölümünde “8.1. Projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, çağrı duyurusu ve destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden, ilgili raporların verilmesinden, harcama ve giderlerin projenin gereklerine uygunluğundan, Yönetici Kurum yetkilisi adına yazışmaları yapmaktan sorumludur.” hükmüne göre projenin yürütülmesi süreçlerinden yönetici kurum olan Iğdır Üniversitesi adına Proje Yöneticisi Prof. Dr.
’nın sorumlu olduğu,
2.5. Çağrı Duyurusunda, Özel Sektör Proje Yürütücüsünün, “özel sektör için ise kuruluş yetkilisinin yetkilendireceği Ar-Ge merkezi/birimi yöneticileri arasından belirlenen kişi”, Sanayi Danışmanının ise
“Proje kapsamında burs verilecek doktora öğrencilerine eğitim sürecinin sanayi bünyesinde geçirilecek bölümü ve mezuniyet sonrası istihdam edilme dönemlerinde danışmanlık sağlayacak sanayi kuruluşu bünyesinde görevli kişi” olarak tanımlandığı, Proje sözleşmesine göre, no.lu projede özel sektör proje yürütücüsü ve sanayi danışmanının olduğu,
2.6. no.lu proje sözleşmesine göre 3 bursiyerin desteklenmesinin karara bağlandığı, Çağrı duyurusunda yer alan “5.1.2. Projeye dahil edilecek bursiyerler, proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde belirlenir.” hükmüne göre Iğdır Üniversitesi tarafından projeye dahil edilecek bursiyerlerin, proje ortağı olan özel sektör kuruluşu ( Limited
Şirketi) ile işbirliği içinde proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde belirlenmesi gerektiği; bu kapsamda, proje yürürlüğe girdikten sonra proje yöneticisi tarafından 18/11/2020 tarihinde
, 22/04/2021 tarihinde ve 06/07/2021 tarihinde ’nin projeye dahil edildiği, bursiyerlerden
’nin 31/12/2021 tarihinde projeden ayrıldığı, . ve ’nin projede görevlerine devam ettikleri
bursiyerlerin henüz eğitim döneminde oldukları ve genel ağırlıklı not ortalamalarının sırasıyla 3,79/4.00 ve 3,88/4.00 olduğu,
2.7. no.lu proje kapsamında Limited Şirketi özel sektör proje yürütücüsü ve sanayi danışmanı görevini sürdüren Dr. ’ın 16/11/2023 ve 19/11/2023 tarihli dilekçelerinde, projede yer alan iki bursiyer ile ’nin projeden geri ödeme yaparak ayrılması ve projenin yürürlükten kaldırılması yönünde talepte bulunduğu, talebi onaylanmazsa yasal sürece başvuracağını belirttiği,
2.8. TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) bünyesindeki burs ve destek programlarının uygulanmasına ilişkin mevzuatın, 17/07/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ve 19/02/2019 tarihli ve 30691 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TÜBİTAK Bilim İnsanı
Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan BİDEB Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında ele alındığı,
2.9. 2244 Programı kapsamında yürütülen projelerin, kurumsal projeler olduğu, çağrı duyurusu ve ilgili
TÜBİTAK mevzuatına uygun olarak, belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yürütülüp yürütülmediğinin proje sözleşmesinde belirtilen tarihlerde proje yöneticisi tarafından TÜBİTAK’a sunulan gelişme raporları ile izlendiği; proje yöneticisi tarafından 6 aylık periyodlar halinde hazırlanan gelişme raporlarının, TÜBİTAK tarafından atanan alanında uzman bağımsız izleyiciler tarafından değerlendirildiği, söz konusu projeye ait proje yöneticisi tarafından hazırlanmış olan geçmiş 6 gelişme raporu incelendiğinde, bu raporların izleyici değerlendirmelerinin olumlu olduğunun görüldüğü, proje rapor değerlendirmelerinde projenin belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yürütülmediğine dair herhangi bir emareye rastlanmadığı,
2.10. İlgili mevzuata göre projenin akıbetinden birinci derecede proje yöneticisinin sorumlu olduğu hükmünün yer aldığı proje sözleşmesinin 8.1. maddesinde, “Projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, çağrı duyurusu ve destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden, ilgili raporların verilmesinden, harcama ve giderlerin projenin gereklerine uygunluğundan, Yönetici Kurum yetkilisi adına yazışmaları yapmaktan sorumludur”. denilmekte olduğu, bu hüküm gereğince projeyle ilgili iş ve işlemlerden proje yöneticisi Prof. Dr. ’nın sorumlu kılındığı,
2.11. ’ın dilekçesi üzerine proje yöneticisi Prof. Dr. ’dan konu hakkında yazılı bilgilendirme talep edildiği, proje yöneticisinin, projeye taraf özel sektör kuruluşu ile yaşadıkları sıkıntılar hakkında yazılı bilgilendirme yaptığı ve projeye birlikte devam etmek üzere farklı bir özel sektör kuruluşu ile anlaşıldığını ve projeyi akamete uğratmamak ve bursiyerleri mağdur etmemek için 01/12/2023 tarihli dilekçe ile projede yer alan özel sektör kuruluşu değişikliği talebinde bulunduğu; proje yöneticisinin söz konusu dilekçesinde, projede yer alan özel sektör kuruluşundan kaynaklı geçmişte burs katkı payı ödemelerinde gecikmeler yaşandığını ve son 6 aydır burs katkı payı ödemesinin firma tarafından
119C103 no.lu projede yer alan özel sektör kuruluşu değişikliği kararının, 11/01/2024 tarihli ve sayılı
BİDEB Eğitim Burs ve Etkinlik Destekleri Grup Yürütme Kurulu toplantısında yeniden ele alındığı ve
Gruba gönderilen yazılı dilekçelerin tekrar incelendiği; projede araştırma bütçesinin olmaması, bursiyerlere verilen bursun proje bursu mahiyetinde aylık yaşam gideri olarak tanımlanmış olması, bursiyerlerin eğitimlerine devam ederken bursiyerlerden bursların geri alınıp projeyi sonlandırma talebinin kamu kaynağının israfına yol açacağının değerlendirildiği, proje kapsamında şimdiye kadar yapılan harcamalar dikkate alınarak kamu kaynağının etkin ve verimli kullanılması ve projenin devamlılığının sağlanması amacıyla proje sözleşmesinin 8.1. no.lu maddesi gereğince, Proje Yöneticisinin talebi doğrultusunda 15/12/2023 tarihli ve sayılı toplantıda alınan kararın devamının uygun bulunduğu ve tarihli ve sayılı yazı ile başvuru sahibi ’a iletildiği
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu başlıklı 41 inci bölümünün; 5.1. “Amaç ve kuruluş” başlıklı 582 nci maddesinde, “(1) Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel bütçeli Türkiye
Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK’tır.”, 5.2. “Kurumun görevleri” başlıklı 584 üncü maddesinde, “– (1) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumunun görevleri şunlardır:… ç) Kamu ve özel sektörün teknolojik araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerine etkin katılımını sağlayacak teşvik ve destek sistemlerini geliştirmek ve uygulamak, erken aşamadaki gelişme potansiyeli olan buluşların ticarileştirilmesi amacıyla faaliyet gösteren tüzel kişi ve fonları desteklemek, bu amaçla ilgili Bakanın onayı üzerine şirket kurmak, kurulmuş şirketlerde imtiyazlı pay sahibi olmak, kamu ve özel sektörün araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri sonucu elde edecekleri çıktıların ticari değere dönüştürülmesini desteklemek, sanayinin üniversite ve araştırma kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapmasını sağlayacak programlar geliştirmek ve bu işbirliğinin somut hale
dönüşebileceği ortamları oluşturmak, bu alanlarda girişimciliği desteklemek, fikri ve sınaî haklara ilişkin destek vermek, bu bentte sayılan amaçlarla Yönetim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defaya mahsus olmak üzere teminat alınmaksızın hibe niteliğinde ve/veya geri ödemeli destekler vermek ve ön ödemede bulunmak…”, 6. Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı
Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından bilim insanlarının, araştırmacıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmelerine, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla yürütülecek programların; başvuru, değerlendirme, kabul, izleme ve sonuçlandırma süreçlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programları kapsar.”,
6.3. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen; … ç) BİDEB:
Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığını, …, f) Bursiyer: Yurt içinde ve/veya yurt dışında
TÜBİTAK’tan burs alan, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençler, lisans veya lisansüstü öğrenciler, doktora sonrası araştırma burslarından faydalanan araştırmacılar ile tatbikat amacıyla projede yer alan öğrenci ve araştırmacıları, g) Çağrı duyurusu: Çağrı konusu, kapsamı, başvuru koşulları, süresi, destek miktarı ve çağrı takvimi ile çağrıya özel hususları tanımlayan ilan metnini ve eklerini, …, j) Grup yürütme kurulu (GYK): Grup faaliyetleri ile ilgili konularda görüş, öneri ve karar veren bilim insanı destek gruplarına ait yürütme kurullarını, … ifade eder.”, 6.4. “Çağrı duyurusu ve başvuru” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Programların başvuru dönemleri, koşulları, süresi ve değerlendirme yöntemi çağrı duyurusunda belirtilir. Başvurular dönemsel veya herhangi bir zaman kısıtlaması olmadan alınabilir. Başvurular çağrı duyurusunda belirtilen kural ve usullere uygun olarak elektronik ortamda ve/veya basılı olarak alınır.”, 6.5. “Sözleşme ve taahhütnameler” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Bir kurum/kuruluş bünyesinde yürütülecek olan burs veya desteklere ilişkin sözleşmeler; TÜBİTAK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde desteklenen kişi/kurum/kuruluş ile TÜBİTAK arasında imzalanır.
(2) Kurum/kuruluşlar ile ilişkilendirilmeksizin gerçek kişilere verilen şahsi burs veya destekler için kişilere, TÜBİTAK tarafından belirlenen yükümlülüklere uyacaklarını belirten taahhütname imzalatılır.”, 7. Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı
Burs Ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul Ve Esasların; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Usul ve Esasların amacı; Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından bilim insanlarının, araştırmacıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmelerine, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla Bilim
İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programların başlatılıp yürütülmesine ilişkin genel kuralları belirlemektir.”, 7.2. “Sözleşme ve taahhütnameler” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Bir kurum/kuruluş bünyesinde yürütülecek olan proje veya etkinliklere ilişkin sözleşmeler; TÜBİTAK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde desteklenen kişi/kurum/kuruluş ile TÜBİTAK arasında imzalanır.
(2) Programlar kapsamında verilen burs ve destekler için kurum/ kuruluşlar ile TÜBİTAK arasında sözleşme imzalanması halinde destek tutarı, sözleşme imzalanan kurum/kuruluş 5 tarafından açılan özel hesaba aktarılarak “TÜBİTAK Kaynaklarından Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri İle Özel Bütçeli
İdarelere Proje Karşılığı Aktarılacak Tutarların Harcanması ve TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Dış
Destekli Projelerin Harcamalarının Gerçekleştirilmesine İlişkin Esas ve Usuller” ile “TÜBİTAK
Tarafından Özel Kuruluşlar ve Vakıf Üniversitelerine Proje Karşılığı Aktarılacak Tutarların Transferi, Harcanması, Muhasebeleştirilmesi ve Denetimine İlişkin Esaslar” hükümlerine göre harcanabilir.
(3) Kurum/kuruluşlar ile ilişkilendirilmeksizin gerçek kişilere verilen şahsi destekler için destek verilen kişilere, TÜBİTAK tarafından belirlenen yükümlülüklere uyacaklarını belirten taahhütname imzalatılır ve bu kapsamda teminat istenebilir.
(4) Sözleşme ve taahhütnamelerde, desteklenen kişi/kurum/kuruluşun gerçekleştirecekleri işlemler, görevleri, sorumlulukları, yükümlülükleri ve uyulması gereken diğer hükümler yer alır.”, 7.3. “İzleme” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Verilen desteklerin program amaçlarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediği TÜBİTAK tarafından belirlenen kurallara göre, ilgili grup tarafından izlenir.
TÜBİTAK, gerek gördüğü takdirde, desteğin bilimsel, teknik, idari ve mali açılardan, incelenmesi amacıyla belirleyeceği kişi/kişileri yerinde inceleme için görevlendirebilir.
(2) İzleme, burslarda bursiyerin öğrenim ve başarı durumunun tespiti; projelerde gelişme ve sonuç raporlarının değerlendirilmesi; etkinliklerde desteklenen etkinliğe ilişkin belgelerin TÜBİTAK’a ulaştırılması ve değerlendirilmesi; yarışma programlarında ise yarışma/olimpiyatların başarı ile sonuçlandırılması şeklinde gerçekleştirilir.”, 8. 2244 Sanayi Doktora Programı 2019 Yılı Çağrı Duyurusunun; 8.1. “Çağrının Amacı ve Kapsamı” başlıklı bölümünde, “Çağrının amacı ülkemizin 2023 yılı hedefleri kapsamında sanayide ihtiyaç duyulan doktora derecesine sahip nitelikli insan kaynağının üniversite – sanayi işbirliği ile yetiştirilmesi, sanayide doktoralı araştırmacı istihdamının teşvik edilmesi ve üniversite/araştırma altyapısı – sanayi işbirliğinin geliştirilmesidir…”, 8.2. “Yükümlülükler” başlıklı bölümünde, “…6.2. Proje yürütücüsü, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşımakla ve proje sözleşmesinde tanımlanan zaman aralıklarında bilimsel, teknik, idari ve mali raporlamalarını proje yöneticisine sunmakla yükümlüdür. 6.3. Proje yöneticisi, proje başlama tarihinden itibaren proje süresine bağlı olarak proje sözleşmesinde belirtilen tarihlerde gelişme ve sonuç raporlarını vermekle yükümlüdür…”, 9. Numaralı 2244 Sanayi Doktora Programı Proje Sözleşmesinin;
9.1. “Proje Bütçesi, Ödeneklerin Transferi ve Harcanması” başlıklı 5 inci bölümünde, “5.12. Proje kapsamında yapılan/yapılacak değişiklik önerileri, Yönetici Kurum tarafından TÜBİTAK’a sunulur.
Yapılan değerlendirme neticesinde TÜBİTAK tarafından kabul edilip onaylanan değişiklikler, bu sözleşmenin eki olan proje öneri bilgilerinin revizyonu olarak kabul edilir.”, 9.2. “Gelişme Rapor Tarihleri ve Projenin İzlenmesi” başlıklı 6 ncı bölümünde, “6.1. Gelişme
Raporları işbu sözleşmede belirtilen başlama tarihinden itibaren 6 (altı) aylık dönemlerde her halükarda en geç aşağıda belirtilen tarihlerde TÜBİTAK’a gönderilir. TÜBİTAK, proje ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi her zaman isteme ve inceleme yetkisine sahiptir.”, 9.2. “Proje Yöneticisinin Sorumlulukları” başlıklı 8 inci bölümünde, “8.1. Projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, çağrı duyurusu ve destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden, ilgili raporların verilmesinden, harcama ve giderlerin projenin gereklerine uygunluğundan, Yönetici Kurum yetkilisi adına yazışmaları yapmaktan sorumludur.” 9.3. “Özel Sektör Kuruluşu(ları) ve Proje Yürütücüsünün Sorumlulukları” başlıklı 9 uncu bölümünde, “9.1. Bursiyerlerin ödemelerini yapacak olan Yönetici Kurumun açtırmış olduğu proje özel hesabına dönemler itibarıyla %25 katkı payını zamanında aktarmakla sorumludur… 9.6. Özel sektör kuruluşu proje yürütücüsü, işbu maddede belirtilen yükümlülüklere ek olarak projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden, ilgili raporların verilmesinden, harcama ve giderlerin projenin gereklerine uygunluğundan, Özel Sektör Kuruluş yetkilisi adına yazışmaları yapmaktan sorumludur.” hüküm ve açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Iğdır Üniversitesi ile kurucusu olduğu Şirketinin 2244 projesinde, ilerlemeyen iş paketleri ve uyarılara rağmen şirkete gelmeyen bursiyerler nedeniyle maddi ve manevi zarara uğratıldığını, kamu kaynaklarının israf edildiğini, projenin sonlandırılmasını ve zararının karşılanmasını, TÜBİTAK’ın söz konusu proje hakkındaki kurul kararının daha adil ve bağımsız bir yapı tarafından tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
12. TÜBİTAK konu hakkında yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, verilmiş olan kararın değiştirilmesini gerektirecek bir durumun bulunmadığını ifade etmektedir.
13. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 13.1. Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları
Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmeliğin, 4 üncü maddesinde, grup yürütme kurulunun (GYK), grup faaliyetleri ile ilgili konularda görüş, öneri ve karar veren bilim insanı
destek gruplarına ait yürütme kurulları olarak tanımlandığı, “Sözleşme ve taahhütnameler” başlıklı 8 inci maddesinde, bir kurum/kuruluş bünyesinde yürütülecek olan burs veya desteklere ilişkin sözleşmelerin
TÜBİTAK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde desteklenen kişi/kurum/kuruluş ile
TÜBİTAK arasında imzalanacağı; kurum/kuruluşlar ile ilişkilendirilmeksizin gerçek kişilere verilen şahsi burs veya destekler için kişilere, TÜBİTAK tarafından belirlenen yükümlülüklere uyacaklarını belirten taahhütname imzalatılacağı, 13.2. Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları
Başkanlığı Burs Ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul Ve Esasların “İzleme” başlıklı 8 inci maddesinde, verilen desteklerin program amaçlarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin TÜBİTAK tarafından belirlenen kurallara göre, ilgili grup tarafından izleneceği, 13.3. Numaralı 2244 Sanayi Doktora Programı Proje Sözleşmesinin; 6 ncı bölümünde, Gelişme Raporlarının 6 (altı) aylık dönemlerde TÜBİTAK’a gönderileceği TÜBİTAK’ın, proje ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi her zaman isteme ve inceleme yetkisine sahip olduğu, 8 inci bölümünde, proje yöneticisinin, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, çağrı duyurusu ve destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden, ilgili raporların verilmesinden, harcama ve giderlerin projenin gereklerine uygunluğundan, Yönetici Kurum yetkilisi adına yazışmaları yapmaktan sorumlu olacağı, 9 uncu bölümünde, özel sektör kuruluşu(ları) ve proje yürütücüsünün, bursiyerlerin ödemelerini yapacak olan Yönetici Kurumun açtırmış olduğu proje özel hesabına dönemler itibarıyla %25 katkı payını zamanında aktarmakla sorumlu olacakları, özel sektör kuruluşu proje yürütücüsünün, işbu maddede belirtilen yükümlülüklere ek olarak projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden, ilgili raporların verilmesinden, harcama ve giderlerin projenin gereklerine uygunluğundan sorumlu olacağı hususlarının hüküm altına alındığı görülmektedir.
14. Dosya kapsamında yapılan incelemede;
14.1. Iğdır Üniversitesi ve Ticaret Limited Şirketi işbirliğindeki no.lu projenin proje destek sözleşmesinin imzalanmasıyla 15/07/2020 tarihinde yürürlüğe girdiği, yönetici kurum olan Iğdır Üniversitesi adına proje yöneticisinin Prof. Dr. olduğu, özel sektör proje yürütücüsü ve sanayi danışmanının da olduğu,
14.2. ’ın 16/11/2023 ve 19/11/2023 tarihli dilekçelerinde, projede yer alan iki bursiyerin projeden geri ödeme yaparak ayrılması ve projenin yürürlükten kaldırılması yönünde talepte bulunduğu, talebi onaylanmazsa yasal sürece başvuracağını belirttiği, bunun üzerine projenin, belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yürütülüp yürütülmediğinin gelişme raporları ile izlendiği, bu raporların izleyici değerlendirmelerinin olumlu olduğunun görüldüğü, proje rapor değerlendirmelerinde projenin belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yürütülmediğine dair herhangi bir emareye rastlanmadığı,
14.3. Diğer taraftan, proje yöneticisinin, özel sektör kuruluşu ile yaşadıkları sıkıntılar hakkında yazılı bilgilendirme yaptığı ve özel sektör kuruluşundan kaynaklı burs ödemelerinde gecikmeler yaşandığını ve son 6 aydır burs katkı payı ödemesinin firma tarafından yapılmadığını belirterek projenin sağlıklı devam
etmesini sağlamak amacıyla projede özel sektör kuruluşu değişikliği talep ettiği; bunun üzerine yapılan incelemede bursiyerlerin Temmuz 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında burs alamadıklarının tespit edildiği,
14.4. Proje yöneticisinin özel sektör kuruluş değişikliği talebinin BİDEB Eğitim Burs ve Etkinlik Destekleri
Grup Yürütme Kurulunun 15/12/2023 tarihli ve sayılı toplantısında ele alınarak uygun bulunduğu; başvuranın itirazı üzerine, no.lu projenin özel sektör kuruluşu değişikliği kararının, 11/01/2024 tarihli ve sayılı BİDEB Eğitim Burs ve Etkinlik Destekleri Grup Yürütme Kurulu toplantısında yeniden ele alındığı ve Gruba gönderilen yazılı dilekçelerin tekrar incelendiği; projede araştırma bütçesinin olmaması, bursiyerlere verilen bursun proje bursu mahiyetinde aylık yaşam gideri olarak tanımlanmış olması, bursiyerlerin eğitimlerine devam ederken bursiyerlerden bursların geri alınıp projeyi sonlandırma talebinin kamu kaynağının israfına yol açacağının değerlendirildiği, proje kapsamında şimdiye kadar yapılan harcamalar dikkate alınarak kamu kaynağının etkin ve verimli kullanılması ve projenin devamlılığının sağlanması amacıyla proje sözleşmesinin 8.1. no.lu maddesi gereğince, Proje Yöneticisinin talebi doğrultusunda 15/12/2023 tarihli ve sayılı toplantıda alınan kararın devamının uygun bulunduğu
anlaşılmaktadır.
15. 15/07/2020 tarihinde imzalanan sözleşme ile başlayan no.lu projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki açıdan, çağrı duyurusu ve destek programının tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülmesinden proje yöneticisi Prof. Dr. ’nın, 2244-Sanayi Doktora Programının amaçlarının yerine getirilmesinden ve projenin programın mevzuatına uygun olarak belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yürütülüp yürütülmediğinin izlenmesinden TÜBİTAK’ın, fonlayıcı kurum olarak sorumlu olduğu; bu bağlamda, Prof. Dr. ve ’ın dilekçelerinin alanında uzman 9 bağımsız öğretim üyesinden müteşekkil BİDEB Grup Yürütme Kurulu tarafından 15/12/2023 ve 11/01/2024 tarihlerinde iki defa incelendiği ve yapılan değerlendirme sürecinin projenin tabi olduğu mevzuata uygun gerçekleştirildiği, dolayısıyla başvuranın detaylı araştırma yapılmadığı iddiasının ve kurul kararının daha adil ve bağımsız bir yapı tarafından tekrar değerlendirilmesi talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi