Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, TÜBİTAK 2210-A kodlu yurt içi yüksek lisans burs programına kayıtlı olduğunu belirterek, burs miktarlarının gelir durumuna göre yeniden düzenlenmesini talep etmiştir. Başvurusunda, mevcut burs sisteminin ayrımcılık yasağını ihlal ettiğini ve kısmi burs alanların gelir durumlarının dikkate alınmadığını ifade etmiştir. TÜBİTAK ise, burs miktarlarının belirlenmesinin, ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından yapıldığını ve tüm bursiyerlere eşit uygulama sağlandığını belirtmiştir.

TÜBİTAK, bursiyerlerin gelir durumlarına göre kısmi veya tam burs verildiğini, bu uygulamanın hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır. Başvuranın beyan ettiği gelir miktarının, kısmi burs miktarının altında olduğunu ve bu nedenle yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın iddialarının hukuki bir dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru, ilgili mevzuat ve uygulama esasları doğrultusunda reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin hukuka uygun bir şekilde değerlendirildiğini ve eşitlik ilkesinin ihlal edilmediğini belirtmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/1197-S.24.1980

BAŞVURU NO : 2023/14721

KARAR TARİHİ : 02.02.2024

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA

KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın almakta olduğu TÜBİTAK bursunun oransal olarak hesaplanması talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 14.09.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı tarihli başvurusunda özetle; TÜBİTAK 2210-A kodlu yurt içi yüksek lisans burs programına kayıtlı olduğunu, Genel Yurt İçi Yüksek

Lisans Burs Programı Çağrı Duyurusu 2210-A isimli düzenleyici işlemin 7.3. maddesinde aylık gelir miktarına göre bir ayrıma gidilmediğini, aylık gelir miktarının öngörülen kısmi burs miktarının altında olduğunu, kısmi ile tam burs miktarları arasında fahiş bir fark bulunduğunu, aylık gelirin türüne ve miktarına bakılmaksızın geliri olan her bursiyere sabit bir kısmi burs miktarının ödenmesine dair düzenlemelerin ayrımcılık yasağının ihlâli niteliğinde olduğunu belirterek 2210-A kodlu program kapsamındaki tam burs ile kısmi burs miktarlarının hakkaniyete yaraşır şekilde yeniden oranlanmasını, geliri olan her bursiyere maktu bir kısmi ödeme yapılmasından vazgeçilerek burs miktarlarının gelir oranına göre belirlenmesi yönünde düzenleme yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusuyla ilgili olarak Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu

Başkanlığından (TÜBİTAK) Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; alınan 08/11/2023 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2.1. TÜBİTAK’ın destek başkanlıklarından biri olan Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB)

tarafından, Ülkemizin bilim temelli bilgi ve teknoloji üretimi ile milli teknoloji hamlesine ve bunun için

ihtiyaç duyulan nitelikli insan kaynaklarının gelişimi süreçlerine katkı sağlamak amacıyla destekleyici ve teşvik edici programların yürütülmekte olduğu; 2210-A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs

Programının da dâhil olduğu bu programlar kapsamında bilim insanları ile araştırmacıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmelerine; öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla burs ve araştırma desteği verildiği,

2.2. BİDEB bünyesinde yürütülen burs ve destek programlarının, 17/07/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye

Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanuna, 4 sayılı

Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ve 19/02/2019 tarihli ve 30691 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara

İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan “BİDEB Burs ve Destek Programlarının

Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar” çerçevesinde yürütülmekte olduğu,

2.3. BİDEB Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esasların “Mali hükümler” başlıklı 12 nci maddesinde “(1) Programlar kapsamında yapılacak ödemelerin türleri ve tutarları ile burs ve destek miktarlarının üst limitleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. GYK tarafından, Yönetim

Kurulu’nca belirlenen burs ve destek türlerinden farklı olmamak, burs ve destek miktarları üst limitlerini aşmamak koşulu ile burs ve destek miktarları belirlenebilir.” hükmünün yer aldığı,

2.4. 2210-A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programı Çağrı Duyurusunda ise burs miktarı ve burs statüsünün belirlenmesine ilişkin hususların aşağıdaki şekilde düzenlendiği;

“7.3. Yüksek lisans bursiyerlerinin aylık burs miktarı, bursiyerin gelir veya çalışma durumuna göre kısmi ya da tam burs şeklinde ödenir. Ücretle tam zamanlı sürekli bir işte çalışan veya ticari faaliyette bulunan bursiyerlere kısmi burs diğer bursiyerlere tam burs ödenir.

7.4. Tam burs almakta iken ücretle tam zamanlı sürekli bir işte çalışmaya veya ticari faaliyette bulunmaya başlayan bursiyerler kısmi burslu statüye, kısmi burs almakta iken gelirinin/gelirlerinin kesildiğini belgeleyen bursiyerler tam burslu statüye geçirilir.

7.5. Bursiyerin tam burslu statüden kısmi burslu statüye, kısmi burslu statüden tam burslu statüye geçtiği gün itibarıyla tam/kısmi burs ödemesi başlatılır. Bu durumlarda bir ay 30 gün kabul edilerek mahsuplaşma yapılır.”

2.5. 2210-A Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programı kapsamında tam/kısmi burs işlemlerinin Çağrı

Duyurusunun 7.3, 7.4 ve 7.5 maddelerinde yer alan hükümler doğrultusunda tesis edildiği, burs ödemelerinin “Bursiyer Bilgi Formunda” beyan edilen bilgiler dikkate alınarak program mevzuatına uygun şekilde yapıldığı,

2.6. ’in Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Ana Bilim

Dalında yüksek lisans yapmakta iken, 2210-A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programı kapsamında 2023 yılı 1. dönemi için burs başvurusu yaptığı ve 26/04/2023 tarihli ve sayılı Eğitim Burs ve Etkinlik Destekleri Grup Yürütme Kurulu kararı ve 08/05/2023 tarihli ve sayılı Başkanlık Oluru ile bursiyer seçildiği, 01/03/2023 tarihinden itibaren 2210-A Programı kapsamında desteklenmekte olan e 13.930 TL burs ödemesi yapıldığı,

2.7. Bursiyer Bilgi Formu ekranının Gelir Bilgileri kısmında başvuru sahiplerinin gelir türünü seçebilecekleri “Ücret”, “Ticari kazanç” ve “Maaş” seçenekleri bulunduğu, gelir türünün maaş ya da ticari kazanç olarak beyan edilmesinin burs statüsünü etkilemediği,

2.8. 2210-A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programı kapsamında ödenen tam burs miktarının, 01/08/2022 tarihinden itibaren 3000 TL’den 4000 TL’ye, 01/01/2023 tarihinden itibaren 4000 TL’den 5290

TL’ye ve 01/07/2023 tarihinden itibaren de 7250 TL’ye yükseltildiği; kısmi burs miktarının ise 01/08/2022 tarihinden itibaren 1000 TL’den 1300 TL’ye, 01/01/2023 tarihinden itibaren 1300 TL’den 1720 TL’ye ve 01/07/2023 tarihinden itibaren de 2350 TL’ye yükseltildiği, Eylül 2023 burs ödemesinde 949 bursiyere kısmi, 1.555 bursiyere ise tam statüde ödeme yapıldığı,

2.9. Başvuranın her ne kadar aylık gelirinin 1.500,00-TL olduğunu beyan ederek; “…Kısmi burs miktarı ile tam burs miktarı arasındaki farkın bu denli fazla olması ile aylık gelirin türüne ve miktarına bakılmaksızın geliri olan her bursiyere sabit bir kısmi burs miktarının ödenmesine dair düzenlemeler ayrımcılık yasağının ihlali nitelindedir.” şeklinde iddiada bulunmaktaysa da; aşağıda arz ve izah edilen mevzuat hükmü kapsamında, söz konusu iddianın hukuki dayanağı olmadığı,

2.10. Somut olayda kişinin beyan ettiği şekilde çalışması halinde en az asgari ücret alabileceğinin düşünüldüğü, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişilerin haklarının, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık

Sigortası Kanununda düzenlendiği, ilgili Kanunun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinde kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından sigortalı olanlara yer verildiği, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise; ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanların sigortalı sayıldığı, başvuranın beyanında serbest meslek kazancı olduğunu beyan ettiği ve bu beyanını gösteren belgenin Kurumunuza yaptığı başvuru dilekçesinin ekinde kendisi tarafından iletildiği,

2.11. 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde; “4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir. a) Aylık prime esas kazanç, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Bu sigortalılar tarafından

Kurumca belirlenen sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilir. Beyanda bulunmayan sigortalıların aylık prime esas kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katı olarak belirlenir.” hükmüne yer verildiği,

2.12. Günlük kazanç alt sınırlarının aynı Kanunun 82 nci maddesinde belirtildiği, ilgili madde uyarınca alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırının, sigortalıların yaşlarına uygun asgarî ücretin otuzda biri olarak belirlendiği,

2.13. Bu doğrultuda, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendi kapsamında sigortalı olarak sayılan kişilerin aylık kazancının alt sınırının asgari ücret olarak kabul edilmekte olduğu; TÜBİTAK tarafından desteklenen bursiyerlerin burslarının bu kapsamda kısmi burs olarak ödendiği, anılan mevzuat hükümlerine bakıldığında başvurucunun en az asgari ücret tutarında geliri olduğunun düşünüldüğü,

2.14. Malum olduğu üzere; asgari ücret tutarının 01/07/2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık brüt 13.414,50-TL ve aylık net 11.402,32-TL olarak belirlendiği, başvuranın herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmadığı ve Kurumları tarafından eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağına aykırı davranılmadığı, başvuran ile aynı durumda olan herkese aynı düzenleme kapsamında işlem tesis edildiği,

2.15. 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında

Kanun ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların

Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları

Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik, BİDEB Burs ve Destek Programlarının

Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar, 2210-A Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programı Çağrı

Duyurusu kapsamında ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 586 ncı maddesinde belirtildiği üzere

Kurumun en üst karar organı olan Yönetim Kurulu tarafından ihdas edilen düzenleyici işlemle yapılan kısmi burs ödemesinin düzenleyici işlem niteliğinde olduğu, mevzuat hükümleri nazara alındığında Kurumları tarafından yapılan iş ve işlemler hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu,

2.16. Başvuruya konu hususlar yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği ayrımcılık teşkil etmediğinden ve başvurucu ile aynı durumda olan herkese aynı düzenlemeler uygulandığından; Anayasa’nın 10 uncu maddesinde yer alan; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. … Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” hükmü kapsamında Kurumlarının “idare” sıfatıyla bir kamu tüzel kişisi olarak ve kamu yararı amacı faaliyeti gösterdiği nazara alınarak başvurunun reddine karar verilmesinin talep edildiği,

hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” ,

3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler

Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde, “TÜBİTAK, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek amacıyla 3/3/2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun hükümlerine tabi olmaksızın burslar verir.”, 6. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların

Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin; 6.1. “Amaç ve kuruluş” başlıklı 582 nci maddesinde, “Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel bütçeli Türkiye

Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK’tır…”, 6.2. “Yönetim Kurulu” başlıklı 586 ncı maddesinde, “Yönetim Kurulu, yedi üyeden oluşur. Yönetim

Kurulu, Kurumun en üst karar organıdır…” 7. TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara

İlişkin Yönetmeliğin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik

Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından bilim insanlarının, araştırmacıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmelerine, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla yürütülecek programların; başvuru, değerlendirme, kabul, izleme ve sonuçlandırma süreçlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programları kapsar.”, 7.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik, 17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye

Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 2 nci maddesi ile 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili

Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 7.4. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen;… e) Burs: Lise, ön lisans, lisans ve/veya lisansüstü düzeyinde öğrenim gören ve özel kural ve ilkelere uyularak belirlenmiş öğrenciler ile en az lisans derecesine sahip araştırmacılara, yurt içinde ve/veya yurt dışında yaşam ve/veya öğrenim giderlerini karşılamak amacıyla Yönetim Kurulunca belirlenen miktarda ve süreyle yapılan aylık ödemeyi, f) Bursiyer: Yurt içinde ve/veya yurt dışında TÜBİTAK’tan burs alan, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençler, lisans veya lisansüstü öğrenciler, doktora sonrası araştırma burslarından faydalanan araştırmacılar ile tatbikat amacıyla projede yer alan öğrenci ve araştırmacıları, g) Çağrı duyurusu: Çağrı konusu, kapsamı, başvuru koşulları, süresi, destek miktarı ve çağrı takvimi ile çağrıya özel hususları tanımlayan ilan metnini ve eklerini, … ifade eder.”, 7.5. “Programların başlatılması” başlıklı 5 inci maddesinde, “BİDEB bünyesinde verilecek burs ve destekler programlar aracılığıyla yürütülür. Programlar, Yönetim Kurulu kararıyla başlatılır. Programların amacı ve kapsamı ile yılı bütçe imkânları çerçevesinde verilecek burs ve destek türleri ile üst limitleri

Yönetim Kurulu kararında belirtilir.”, 7.6. “Çağrı duyurusu ve başvuru” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Programların başvuru dönemleri, koşulları, süresi ve değerlendirme yöntemi çağrı duyurusunda belirtilir. Başvurular dönemsel veya herhangi bir zaman kısıtlaması olmadan alınabilir. Başvurular çağrı duyurusunda belirtilen kural ve usullere uygun olarak elektronik ortamda ve/veya basılı olarak alınır.”, 8. BİDEB Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esasların; 8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Usul ve Esasların amacı; Türkiye Bilimsel ve

Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından bilim insanlarının, araştırmacıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmelerine, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla Bilim

İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programların başlatılıp yürütülmesine ilişkin genel kuralları belirlemektir.”, 8.2. “Programların başlatılması” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Programlar, Bilim Kurulu kararı ile başlatılır. Programların amacı, kapsamı, verilecek destek türleri ve destek üst limitleri Bilim Kurulu kararında belirtilir.”, 8.3. “Çağrı duyurusu ve başvuru” başlıklı 5 inci maddesinde, “Programlar, gerektiğinde alanlara, üniversitelere, kurum, kuruluşlara ve ülkelere göre dağılım gözetilerek, bu Usul ve Esaslara ve çağrı duyurusuna göre yürütülür.

Çağrı duyurusu, Bilim Kurulu’nun programı başlatma kararında belirtilen temel amaç ve gerekçeler ile bu

Usul ve Esaslarda yer alan hükümlere aykırı olmamak koşuluyla, BİDEB Başkanı’nın önerisi ve Başkanlık onayı ile belirlenir. Çağrı duyurusunda yapılacak değişikliklerde de aynı işlem uygulanır.

Programların başvuru koşulları, yöntemi, dönemleri, başvuruları değerlendirme, seçme süreçleri, programın bu Usul ve Esaslara ve diğer alt düzenleyici işlemlere uygun olarak yürütülmesine ve sonuçlandırılmasına yönelik kurallar çağrı duyurusunda belirtilir.

Programlar kapsamında istenilecek belgeler çağrı duyurusunda belirlenir. Kurumlar ile yapılan protokoller sonucu elektronik olarak elde edilebilen belgeler başvuru yapanlardan talep edilmez.”, 8.4. “Mali hükümler” başlıklı 12 nci maddesinde, “Programlar kapsamında yapılacak ödemelerin türleri ve tutarları ile burs ve destek miktarlarının üst limitleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. GYK tarafından, Yönetim Kurulu’nca belirlenen burs ve destek türlerinden farklı olmamak, burs ve destek miktarları üst limitlerini aşmamak koşulu ile burs ve destek miktarları belirlenebilir…”, 9. 2210-A kodlu Genel Yurt İçi Yüksek Lisans Burs Programı Çağrı Duyurusunun; 9.1. “Çağrının Amacı ve Kapsamı” başlıklı 1 inci bölümünde, “Program kapsamında, sürdürülebilir kalkınma ve teknolojik gelişime öncülük edecek insan kaynağının nicelik ve niteliğinin artırılması amacıyla yüksek lisans öğrenimi yapan üretken, duyarlı, yeniliklere açık ve araştırmacı öğrenciler desteklenir. Bu çağrı duyurusu, 2210-A Genel Yurt İçi Yüksek Lisans Burs Programı’na başvuran ve/veya bu programdan destek alan ve almaya hak kazanan adaylarla ilgili işlem ve yükümlülükleri kapsar. TÜBİTAK işbu çağrı duyurusu üzerinde değişiklik yapma hakkını her zaman saklı tutar.”, 9.2. “Genel Hükümler” başlıklı 7 nci maddesinde; “…7.3. Yüksek lisans bursiyerlerinin aylık burs miktarı, bursiyerin gelir veya çalışma durumuna göre kısmi ya da tam burs şeklinde ödenir. Ücretle tam zamanlı sürekli bir işte çalışan veya ticari faaliyette bulunan bursiyerlere kısmi burs diğer bursiyerlere tam burs ödenir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, 2210/A kodlu program kapsamındaki tam burs ile kısmi burs miktarlarının hakkaniyete yaraşır şekilde yeniden oranlanması, geliri olan her bursiyere maktu bir kısmi burs ödemesi yapılmasından

vazgeçilerek burs miktarlarının gelir oranına göre belirlenmesi yönünde düzenleme yapılmasını talep etmektedir.

12. TÜBİTAK, Kurumun en üst karar organı olan Yönetim Kurulu tarafından ihdas edilen düzenleyici işlemle yapılan kısmi burs ödemesinin düzenleyici işlem niteliğinde olduğu, mevzuat hükümleri nazara alındığında başvuru konusu hakkında Kurumları tarafından yapılan iş ve işlemler hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu ifade etmektedir.

13. TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen 2210-A kodlu

Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programının ve bu program kapsamında verilen burs ve araştırma desteklerinin yürütülmesine ilişkin genel kurallar BİDEB Burs ve Destek Programlarının

Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’da belirlenmiştir. Esasların 12 nci maddesinde, “Programlar kapsamında yapılacak ödemelerin türleri ve tutarları ile burs ve destek miktarlarının üst limitleri Yönetim

Kurulu tarafından belirlenir. GYK tarafından, Yönetim Kurulu’nca belirlenen burs ve destek türlerinden farklı olmamak, burs ve destek miktarları üst limitlerini aşmamak koşulu ile burs ve destek miktarları belirlenebilir.”, 5 inci maddesinde, “Programlar, gerektiğinde alanlara, üniversitelere, kurum, kuruluşlara ve ülkelere göre dağılım gözetilerek, bu Usul ve Esaslara ve çağrı duyurusuna göre yürütülür.” denilmektedir.

14. 2210-A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programı Çağrı Duyurusunun 7.3 üncü maddesinde de yüksek lisans bursiyerlerinin aylık burs miktarının, bursiyerin gelir veya çalışma durumuna göre kısmi ya da tam burs şeklinde ödeneceği, ücretle tam zamanlı sürekli bir işte çalışan veya ticari faaliyette bulunan bursiyerlere kısmi burs diğer bursiyerlere tam burs ödeneceği açıklamalarına yer verilmektedir.

15. Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, TÜBİTAK tarafından 2210-A kodlu yurt içi yüksek lisans burs programına kayıtlı olan tüm busiyerler için uygulamanın, aynı durumda olan herkese aynı düzenleme kapsamında işlem tesis edilmesi şeklinde olduğu, bu doğrultuda başvuranın eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağına aykırı davranıldığı yönündeki iddialarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

16. TÜBİTAK tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda yer alan “…5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve

Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinde kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından sigortalı olanlara yer verildiği, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise; ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanların sigortalı sayıldığı, başvuranın beyanında serbest meslek kazancı olduğunu beyan ettiği

5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde; “4 üncü maddesinin birinci

fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir. a) Aylık prime esas kazanç, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Bu sigortalılar tarafından

Günlük kazanç alt sınırlarının aynı Kanunun 82 nci maddesinde belirtildiği, ilgili madde uyarınca alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırının, sigortalıların yaşlarına uygun asgarî ücretin otuzda biri olarak belirlendiği,

Bu doğrultuda, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendi kapsamında sigortalı olarak sayılan kişilerin aylık kazancının alt sınırının asgari ücret olarak kabul edilmekte olduğu; buna göre başvurucunun en az asgari ücret tutarında geliri olduğunun düşünüldüğü…” açıklamaları dikkate alındığında başvuranın 1.500,00-TL olduğunu beyan ettiği aylık gelirinin verilen kısmi burs miktarının altında olduğu ve bu nedenle kısmi burs ödenmesinin sabit ödeme şeklinde değil aylık gelirin türüne ve miktarına bakılarak belirlenmesi gerektiği yönündeki iddia ve talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

17. Öte yandan, idare tarafından başvurana cevaben gönderilen 13/09/2023 tarihli ve sayılı yazıda, “Başkanlığımız tarafından yürütülen burs ve destek programlarında, paydaşlarımızın görüşleri ve ülke ihtiyaçları doğrultusunda çeşitlendirme ve yenileme çalışmaları sürekli devam etmekte, yapılan güncellemeler eş zamanlı olarak paydaşlarımıza duyurulmaktadır.” ifadelerine; bilgi belge talebimiz üzerine Kurumumuza gönderilen yazıda da “2210-A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs

Programı kapsamında ödenen tam burs miktarı, 01.08.2022 tarihinden itibaren 3000 TL’den 4000 TL’ye,

01.01.2023 tarihinden itibaren 4000 TL’den 5290 TL’ye ve 01.07.2023 tarihinden itibaren de 7250 TL’ye

yükseltilmiş; kısmi burs miktarı ise 01.08.2022 tarihinden itibaren 1000 TL’den 1300 TL’ye, 01.01.2023 tarihinden itibaren 1300 TL’den 1720 TL’ye ve 01.07.2023 tarihinden itibaren de 2350 TL’ye yükseltilmiştir. Eylül 2023 burs ödemesinde 949 bursiyere kısmi, 1.555 bursiyere ise tam statüde ödeme yapılmıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüş olup burs miktarlarının belirlenmesinde ilgililerin görüşlerinin ve güncel ihtiyaçların dikkate alındığı anlaşılmıştır.

18. Somut olayda, TÜBİTAK 2210-A kodlu yurt içi yüksek lisans burs programı kapsamında kısmi ve tam burs tutarlarının belirlenmesinin, bütçe imkânları ve Kurum politikaları doğrultusunda TÜBİTAK Yönetim

Kurulu tarafından ihdas edilen düzenleyici mahiyette bir idari işlem olduğu ve ilgili mevzuatın idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirildiği görülmektedir. İdareler takdir yetkisinin kullanımında

Kanun ile sınırları belirlenmiş olan yetki dâhilinde hareket etmek, eylem ve işlemlerini yürürlükte olan ilgili mevzuata uygun olarak tesis etmek ve bu eylem ve işlemlerinde hukuki belirlilik, istikrar, haklı beklentiye uygunluk, objektiflik ve eşitlik gibi ilkeleri gözetmekle de yükümlüdürler. İlgili idarenin, 2210A kodlu Yurt İçi Genel Yüksek Lisans Burs Programının ve bu program kapsamında verilen burs ve araştırma desteklerinin yürütülmesine yönelik olarak tesis ettiği işlemlerde, bu ilkelere uygun davranılmadığına dair bir tespit yapılamamıştır.

19. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan

değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA

KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi