|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, TÜBİTAK tarafından yürütülen 2213-Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı kapsamında bursiyerliğinin iptaline ilişkin hukuki uyuşmazlık ele alınmıştır. Başvuran, bursiyerliğinin iptaline gerekçe olarak gösterilen, eğitim süresini tamamlamadan Türkiye’ye dönüp başka bir kurumda çalışmaya başlaması ve BİDEB’e bildirimde bulunmaması gibi hususlara itiraz etmiştir. Ancak, bursiyerliğin iptali ve geri ödeme yükümlülüğü, başvuranın taahhüt senedinde belirlenen yükümlülüklere aykırı davranması nedeniyle hukuka uygun bulunmuştur.
Danıştay, bursiyerin, kendisine tanınan 5 yıllık süre içinde doktora eğitimini tamamlamaması ve başka bir kurumda çalışmaya başlaması nedeniyle yükümlülüklerini ihlal ettiğini belirterek, TÜBİTAK’ın bursiyerliğinin iptaline ve yapılan ödemelerin yasal faiziyle geri talep edilmesine ilişkin kararının hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın itirazları reddedilmiş ve idarenin süreç izleme mekanizmalarının etkinliğinin artırılması gerektiği yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8332-8332 |sayi|86171061-101.07.06-E.86171061-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2017/443 2017/ 443
KARAR TARİHİ : 21/07/2017 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu (TÜBİTAK) Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : TÜBİTAK bursiyerliğinin iptaline ve geri ödemeye itiraz hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2017 21.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, TÜBİTAK’ın sunduğu 2213-Yurt Dışı Doktora Bursundan yararlanarak Amerika
Birleşik Devletlerinde bulunan Georgetown Üniversitesinde Osmanlı Bilim Tarihi alanında doktora yaptığını, tezini 30/ 08/ 2016 tarihinde savunduğunu ve TÜBİTAK’taki ilgili görevlice geçtiğinin haber verildiğini, sonrasında ise 3/ 10/ 2016’da gelen cevapta bursiyerliğinin iptal edildiğinin ve yapılan tüm ödemelerin yasal faiziyle iade edilmesi gerektiğinin bildirildiğini belirtmiştir .
1.1) Başvuran, TÜBİTAK’ın bursiyerliğinin iptaline ilişkin kararında gerekçe olarak; bursiyerliğini
tamamlamadan Türkiye’ye dönüp bir üniversitede çalışmasının, Bilim İnsanı Destekleme Dairesi
Başkanlığına (BİDEB) bilgilendirme yapmadan burs almaya devam etmesinin ve eğitimini 5 yılda tamamlamamış olmasının gösterildiğini, bursiyerliğinin iptaline gerekçe olarak sunulan tüm hususlara birçok kez itirazda bulunduğunu, ancak itirazlarının reddedildiğini ifade etmiştir .
1.2) Başvuran, 22/ 04/ 2014 tarihinde TÜBİTAK’a gönderdiği İzleme Formunda Türkiye’ye dönüp bir
üniversitede çalışmaya başladığını bildirdiğini, ayrıca 2015 yılında gönderdiği İzleme Formu ve ilave bir dilekçe ile doktora tezini 2016 yılı içinde savunacağını Kuruma bildirdiğini, gerek 2014’te gerekse 2015’te yapmış olduğu bilgilendirmelere rağmen herhangi bir itiraz yada uyarı yapılmayıp
Ekim 2016’da doktorasını bitirdikten sonra bursiyerliğinin iptal edilmesinin ve Dolar kuru 1,3 TL
.
1 / 12iken yapılmaya başlanan 24.000 USD burs ödemesinin Dolar kurunun 3,8 TL civarında seyrettiği bir
zamanda yasal faizi ile 33.000 USD olarak iade edilmesi kararının haksızlık olduğunu belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Başkanlığının 08/ 03/ 2017 tarih ve E. sayılı cevabi yazısı ve eklerindeki bilgi ve belgelerde özetle;
2.1) Başvuranın, 2213 – Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı 2009 yılı bursiyeri olduğu, Eylül
2010’da Georgetown Üniversitesinde Tarih alanında doktora eğitimine başladığı, 2010 – 2014 yılları arasında toplam 24.000 USD burs aldığı,
2.2) 2213 – Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı Yürütme Kural ve İlkeleri gereğince lisansüstü
eğitimini tamamlamak için bursiyere tanınan sürenin 5 (beş) yıl olduğu, başvuranın doktora eğitimini tamamlamadan 23/ 01/ 2014 tarihinden itibaren 15 Temmuz sonrası KHK ile kapatılan okullar listesinde ismi bulunan İpek Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladığı, 30/ 08/ 2016 tarihinde doktora eğitimini 1 yıl gecikmeli olarak tamamladığı,
2.3) 29/ 09/ 2016 tarih ve 749 sayılı BİDEB Yürütme Komitesi toplantısında ” 2009 yılı bursiyeri
ın durumu görüşüldü, Program Yürütme Kural ve İlkeleri gereğince bursiyerlik süresi tamamlanmadan İpek Üniversitesinde kadrolu göreve başlaması ve BİDEB’e bilgilendirme yapmadan burs almaya devam etmesi, eğitimini 5 yılda bitirmemesinden dolayı bursiyerliğinin iptaline, kendisine ödenen tüm ödemelerin yasal faizi ile birlikte geri talep edilmesine” kararı verildiği,
2.4) 07/ 10/ 2016 tarihinde bursiyere geri ödeme ile ilgili bildirimde bulunulduğu, anılan yazıda
TÜBİTAK tarafından yürütülmekte olan 2213 – Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı bursiyeri iken başvuranın taahhüdünü ihlal etmesi nedeniyle Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı Yürütme Kural ve
İlkeleri ile taahhüt senedi hükümlerine göre, başvurana yapılmış olan ödemeler toplamını taahhüt senedinin ilgili maddesinde belirtildiği gibi masrafın yapıldığı günden paranın ödeneceği güne kadar yıllık %8,5 faizi ile birlikte TÜBİTAK hesabına ödemekle yükümlü olduğu, buna göre bursiyerlik süresince başvurana ödenen burs toplamının 25.500 USD, 14/ 10/ 2016 tarihine göre hesaplanmış faizinin de 8.638,91 USD, faiz ile birlikle toplam borcunun ise 34.138.91 USD tutarında olduğunun bildirildiği,
2.5) Başvuranın, 11/ 10/ 2016 tarihli dilekçesi ile BİDEB Yürütme Komitesi kararına itiraz ettiği,
anılan itiraz dilekçesinin 3/ 11/ 2016 tarih ve 751 sayılı BİDEB Yürütme Komitesi toplantısında görüşüldüğü ve “Eğitimini tamamlamadan Türkiye’ye dönüp çalışmaya başlaması, bu sürede burs almaya devam etmesi ve doktora eğitimini Program Yürütme Kural İlkelerinde belirtilen 5 yıl içinde tamamlayamaması nedeni ile bursiyerliğinin iptaline, adına yapılan tüm ödemelerin yasal faizi ile birlikte geri talep edilmesine” karar verildiği,
2.6) 30/ 11/ 2016 tarihli BİDEB Yürütme Komitesi kararına itiraza ilişkin dilekçesinin, yeniden
29/ 12/ 2016 tarih ve 753 sayılı BİDEB Yürütme Komitesi toplantısında görüşüldüğü ve ” 03/ 11/ 2016 tarihli ve 751 sayılı BİDEB Yürütme Komitesi kararına karşı somut bir belge sunamadığından talebinin reddine” kararı alındığı,
2.7) 06/ 02/ 2017 tarihinde yasal faizi ile birlikte geri ödemesine ilişkin başvurana yeniden bildirim
yapıldığı, başvuranın geri ödeme hesabında hata olduğuna ilişkin 14/ 02/ 2017 tarihli itiraz dilekçesine 24/ 02/ 2017 tarihinde cevap verilerek hatanın giderildiğinin bildirildiği, buna göre TÜBİTAK’ın anılan cevabında; Kurumlarınca yürütülmekte olan 2213 – Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı bursiyeri iken başvuranın geri ödeme yükümlülüğünün 06/ 02/ 2017 tarihinde tarafına bildirildiği, .
2 / 12burs ödeme tablosundaki son ödemesine ilişkin itirazının değerlendirildiği ve 16/ 02/ 2017 tarihli
cevabi yazıları ile düzeltildiği, taahhüdünü ihlal etmesi nedeniyle Yurt Dışı Lisansüstü Burs
Programı Yürütme Kural ve İlkeleri ile taahhüt senedi hükümlerine göre, tarafına yapılmış olan ödemeler toplamını taahhüt senedinin ilgili maddesinde belirtildiği gibi masrafın yapıldığı günden paranın ödeneceği güne kadar yıllık %8,5 faizi ile birlikte Kurum hesabına ödemekle yükümlü olduğu, buna göre bursiyerlik süresince tarafına ödenen burs toplamının 24.000 USD, 03/ 03/ 2017 tarihine göre hesaplanmış faizin 9.180,35 USD olduğu, faiz ile birlikte toplam borcunun 33.180,35
USD tutarında olduğu ve bu miktarın 03/ 03/ 2017 tarihine kadar ödenmesi gerektiğinin bildirildiği,
2.8) Başvurana anılan burs programı kapsamında ödenen burs miktarlarına ve dönemlerine ilişkin
bilgilerin aşağıdaki tablodaki gibi olduğu;
Muhammed Fatih Çalışır ’ın 2213 – Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı Kapsamında
Burs Ödemeleri
Ödeme Ödeme
Döviz Miktarı Açıklama
Tarihi Türü
30.07.2010 $ 1.500,00 Burs Ağustos 2010 Bursu
Mayıs, Haziran, Temmuz 2011
29.04.2011 $ 4.500,00 Burs
Bursu
01.08.2011 $ 1.500,00 Burs Ağustos 2011 Bursu
Mayıs, Haziran, Temmuz 2012
06.07.2012 $ 4.500,00 Burs
Bursu
26.07.2012 $ 1.500,00 Burs Ağustos 2012 Bursu
Mayıs, Haziran, Temmuz 2013
08.05.2013 $ 4.500,00 Burs
Bursu
19.07.2013 $ 1.500,00 Burs Ağustos 2013 Bursu
Mayıs, Haziran, Temmuz 2014
23.04.2014 $ 4.500,00 Burs
Bursu
TOPLAM $ 24.000,00
2.9) Yapılan düzeltmeyle beraber başvurana netice olarak bildirilen borcuna ilişkin tablonun
aşağıdaki gibi olduğu;
Yurt Dışı Doktora Burs Programı Bursiyeri Muhammed Fatih Çalışır ’ın Faizli Borç
Listesi (Dolar)
Faizin
Faizin Bitiş Gün
Tutarı Oran
Tah.Ed.Faiz
Başlangıç
Sayısı
Tarihi
Tarihi
$1.500,00 30.07.2010 03.03.2017 8,5 2408 $841,15
$4.500,00 29.04.2011 03.03.2017 8,5 2135 $2.237,36
$1.500,00 01.08.2011 03.03.2017 8,5 2041 $712,95
$4.500,00 06.07.2012 03.03.2017 8,5 1701 $1.782,55
$1.500,00 26.07.2012 03.03.2017 8,5 1681 $587,20
$4.500,00 08.05.2013 03.03.2017 8,5 1395 $1.461,88
$1.500,00 19.07.2013 03.03.2017 8,5 1323 $462,14
$4.500,00 23.04.2014 03.03.2017 8,5 1045 $1.095,10
$24.000,00 TOPLAM $9.180,35
Toplam $33.180,35
.
3 / 122.10) Başvuran tarafından düzenlenerek TÜBİTAK’a sunulan 22/ 04/ 2014 tarihli Akademik İzleme
Formunda; Doktorasını 2015 yılı Mayıs ayında tamamlamayı hedeflediğinin, şu an İpek
Üniversitesinden ücret almakta olduğunun ve aylık ücretinin 4.080 YTL olduğunun bildirildiği,
2.11) Yine başvuran tarafından düzenlenerek TÜBİTAK’a sunulan 28/ 11/ 2015 tarihli Akademik
İzleme Formunda; Mart 2015’ten bu yana İpek Üniversitesi Tarih Bölümünde Öğretim Görevlisi olarak çalışmakta olduğunun, doktorayı tamamlamayı planladığı tarihin Güz 2016 olduğunun bildirildiği,
2.12) Başvuranın TÜBİTAK’a yönelik 19/ 10/ 2015 tarihli dilekçesi ile tezini 2016 yılı Güz
döneminde tamamlayıp jüriye girmeyi planladığını bildirdiği,
2.13) TÜBİTAK tarafından 20/ 10/ 2015 tarihinde başvurana iletilen e-postada ise dosyasında en son
22/ 04/ 2014 tarihli doktorayı bitirdiğini belirten mektubunun mevcut olduğu, bu tarihten sonra bir iletişim eksikliği olabileceği belirtilerek, mecburi hizmet durumunun ne olduğunun ve Türkiye’ye dönüş yapıp yapmadığının sorulduğu; 06/ 04/ 2016 tarihinde başvurana iletilen e-postada ise başvuranın seçilmiş olduğu bursiyerlik programı kurallarına dair hatırlatma olarak bazı bilgilerin verildiği, buna göre doktora mezuniyet tarihinden itibaren 1 ay içinde Türkiye’ye dönmesi gerektiğinin, Türkiye’ye döndükten sonra burs programı kapsamında mecburi hizmetiyle ilgili olarak kendileri ile iletişime geçerek bilgi vermesi gerektiğinin bildirildiği, hususlarına ilişkin bilgi ve belgelere yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destekleme Daire
Başkanlığı Burs, Destek ve Yarışma Programları Genel Uygulama Esaslarının;
5.1) “Yükümlülükler” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Burs, destek ve yarışma programlarından yararlananlar, ilgili programın “Program Yürütme Kural ve İlkeleri”nde belirtilen esaslara uymakla yükümlüdürler . Bu yükümlülükler; “Mecburi Hizmet” yüklenme, çalışmaların seyri ve sonucu hakkında “Kurum’a Yazılı Rapor” verme, “Yayın ve
Çalışmalardan Kopya” verme ve diğer kural ve ilkelere uymayı taahhüt etme biçiminde uygulanır .
Lisans ve/veya lisansüstü öğreniminin tamamını ya da bir kısmını Kurum’dan burs alarak yurt dışında yapanlar, yurt dışı öğrenimlerini tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönerek öğrenim gördükleri dalda mecburi hizmet yapmakla yükümlüdürler . Mecburi hizmet süresi veya hizmet yükümlülüğüne uymayanlarla ilgili yapılacak işlemler her burs programının “Program Uygulama
Kural ve İlkeleri”nde belirtilmiştir . Taahhüdünü ihlal edenlerin, kurumca kendisine yapılan masrafları ilgili programın kural ve ilkeleri ile Taahhütname ve Kefaletname hükümlerine göre geri ödemekle yükümlü tutulduğu durumlarda, borcun taksitlendirilmesinin talep edilmesi halinde
BİDEB Değerlendirme ve Destekleme Kurulu yasal faiz işletilerek borcu beş yıla kadar
4 / 12taksitlendirebilir .”
5.2) “Lisansüstü Öğrencilerine Yönelik Programlar” başlıklı 13 üncü maddesinde yer verilen
“b) Yurt Dışı Doktora Burs Programı” başlığında; “Yurt dışı doktora bursiyerleri çalışmalarını tamamladıktan sonra yurda dönmek ve konularıyla ilgili bir işte çalışmakla yükümlüdür . Yurda dönüşteki mecburi hizmet süresi, Kurum’ca bursiyere döviz olarak yapılmış toplam ödemenin bursun başladığı tarihteki döviz üzerinden aylık yaşam gideri miktarına bölünmesiyle elde edilen rakam karşılığı aydır . Bursiyerin doktora çalışmalarını tamamlayamayacağı kanısına varılır ve başarısızlık nedeni BİDEB Değerlendirme ve Destekleme Kurulu’nca kabul edilebilecek nitelikte (sağlık vb. sorunlar) değilse, ya da bursiyer mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmezse, Kurum’un kendisi için yaptığı tüm ödemeler, yurt dışına gitmeden önce düzenlenmiş olan taahhütname ve kefaletname hükümleri uyarınca döviz olarak geri alınır . ( 2213- Yurt Dışı Doktora
Burs Programı) .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
6) 2213 Yurt Dışı Doktora Burs Programı Yürütme Kural ve İlkelerinin;
6.1) “Amaç ve Kapsam” başlığı altında;
“Yurt Dışı Doktora Burs Programının amacı, ülkemizde bilim ve teknolojinin gelişmesi için ihtiyaç duyulan bilim adamlarının yetiştirilmesi amacıyla yurt dışında doktora öğrenimine destek sağlamaktır .
Bu Yürütme Kural ve İlkeler, Yurt Dışı Doktora Burs Programına başvuran ve/veya desteklenmekte olanlarla ilgili işlem ve yükümlülükleri kapsar .”
6.2) “Başvuru Yöntemi” başlığı altında;
“a) Başvuru Dönemi ve öğrenim Süresi; Yurt Dışı Doktora Burs Programına başvuru tarihi BİDEB tarafından ilan edilir . Doktora öğrenimini tamamlaması için bursiyere tanınan süre beş yıldır .
b) Bursun Başlatılması, Devamı ve Ek süre verilmesi
• Bursiyerlerin, bu Yürütme Kural ve İlkeleri’ni dikkatle inceleyerek, bu esaslar çerçevesinde hareket etmeyi kabul ettiklerini yazılı olarak beyan etmeleri gerekir .
• Bursiyerler, BİDEB tarafından hazırlanmış olan ve bu Yürütme Kural ve İlkeleri’nde belirtilen koşul ve yükümlülükleri içeren ‘Taahhütname’ ve ‘Kefaletname’yi noterde düzenletip Kuruma vermek zorundadırlar .
• Yurt dışı doktora burslarının devamı, bursiyerin sürekli başarılı olmasına bağlıdır . BİDEB, bursiyerin göndermekle yükümlü olduğu belgeler ve danışmanından veya ilgili bölüm başkanından alacağı yazılı bilgiler ışığında bursiyerin çalışmalarını izler ve değerlendirir . Çalışmaları yetersiz görülen bursiyerlerin önce dikkati çekilir, bu durum izleyen dönemde de devam eder ve bursiyerin kesin olarak başarısız olacağı kanısına varılırsa bursu kesilir . Başarısızlık nedenleri, sağlık sorunu veya olağanüstü bir hal gibi BİDEB Değerlendirme ve Destekleme Kurulu’nca kabul edilebilecek nitelikte sorunlar değilse, Kurumun bursiyer için yaptığı tüm ödemeler taahhütname hükümleri gereğince geri alınır .
• Doktora öğrenimini beş yılda tamamlayamayan bursiyerlerin süresi BİDEB Değerlendirme ve
Destekleme Kurulu izniyle uzatılabilir .”
6.3) “Yükümlülükler” başlığı altında;
“c) Bursiyer her dönem başında üniversiteye kayıt belgesi ve aldığı dersleri gösteren resmi belgeleri, danışmanının adı ve adresini, her dönem sonunda almış olduğu dersleri ve notları gösteren belgeyi (transkript) ve İzleme formunu BİDEB’e göndermek zorundadır . BİDEB bu belgeler ve ayrıca danışmanından ve ilgili bölüm başkanından alacağı yazılı bilgiler ışığında bursiyerin çalışmalarını
.
5 / 12izler ve değerlendirir . Bu değerlendirmeye göre gerekiyorsa bursun devamına ya da kesilmesine
karar verir .”
“e) Bursiyer doktorasını başarıyla tamamladıktan sonra en geç üç ay içinde yurda dönmek ve alanıyla ilgili bir işte çalışmak zorundadır . Yurda dönüşteki mecburi hizmet süresi, Kurumca döviz olarak yapılmış toplam ödemenin, bursun başladığı tarihteki döviz üzerinden aylık yaşam gideri miktarına bölünmesi ile elde edilen rakam karşılığı aydır…”
“h) Bu uygulama esaslarının herhangi bir maddesine uyulmaması, BİDEB’e doktora çalışmaları ve diğer faaliyetler hakkında yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesi veya ilgili mevzuata uygun olarak
Kurum, Milli Eğitim Bakanlığı, Öğrenci Müfettişliği, Elçilik ve Konsolosluk tarafından verilecek talimatlara uyulmaması halinde, Kurum tarafından bursiyer için yapılan bütün harcamalar taahhütname hükümleri uyarınca geri alınır .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
7) 23/ 07/ 2009 tarihli Taahhüt ve Müşterek Borçlu ve Müteselsil Kefalet Senedinde;
“ 1- TÜBİTAK’ın izni olmadan öğrenim esnasında, başka Bakanlıklar ve Kurumlar hesabına geçtiğim ve öğrenim yerimi ve dalımı değiştirdiğim, 2- İlgili Kanun, Tüzük ve Yönetmeliklerle TÜBİTAK tarafından bana verilecek talimatlara ve öğrenim planında yazılı esaslara, Milli Eğitim Bakanlığı Öğrenci Müfettişliği, Elçilik veya
Konsolosluğun emirlerine uymadığım veya yükümlenmeden doğan başka kanuni veya inzibati cezaları gerektiren hareketlerimden dolayısıyla TÜBİTAK’ın veya selahiyetli idari mercilerinin emir ve kararı ile yurda çağrıldığım, 3- TÜBİTAK’ın izni olmadan, yabancı bir devlet, yabancı veya yerli bir idare, kurum veya müesseseden burs/destek aldığım veya her ne suretle olursa olsun, öğrenim süresi içerisinde herhangi bir işte çalıştığım, 4- TÜBİTAK’ın iznini almadan öğrenim sırasında öğrenim planımı, öğrenim dalımı veya öğrenim yerimi değiştirdiğim, 5- Öğrenim ile ilgili olarak TÜBİTAK’a düzenli olarak rapor vermediğim, TÜBİTAK tarafından istenilecek mükellefiyetleri yerine getirmediğim, 6- Çalışmalarımı tamamladıktan sonra TÜBİTAK’ın iznini almadan en geç (üç) 3 ay içinde yurda dönmediğim, 7- Yurda döndükten sonra, eğitim gördüğüm alanda, dönüş tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde
Türkiye’de herhangi bir kuruluşta, bir üniversite/araştırma kuruluşunda araştırmaya yönelik bir işte çalışmadığım, 11- TÜBİTAK 2213-YURT DIŞI DOKTORA burs programı uygulama esaslarına ve TÜBİTAK’ın bu taahhütname, sebebi ile bana vereceği talimatlara uymadığım, 12- Bu sözleşmedeki yazılı esaslara aykırı hareket ettiğim takdirde, TÜBİTAK’ça şahsım ve programım için Türk Lirası olarak yapılan masrafları, masrafın yapıldığı günden paranın ödeneceği güne kadar senelik %50 (yüzde elli), faiz oranı arttığı taktirde arttığı tarihten itibaren artan miktarda, döviz olarak yapılan masrafları masrafın yapıldığı günden paranın ödeneceği güne kadar senelik
%8,5 (yüzde sekiz buçuk) faizi ile aynen kabul ettiğimi, şahsım için yapılan masrafların kurumca geri istenmesi halinde, döviz cinsinden yapılan masrafların, bilfiil geri ödeme tarihindeki cari resmi kur üzerinden hesap edilecek Türk Parası tutarı ile Türk Lirası olarak yapılan masrafların tamamını yukarıda sözü edilen faizleriyle birlikte bir güna merasim ve hükme hacet kalmaksızın derhal nakten ve defaten TÜBİTAK emrine ödeyeceğimi… kabul ve taahhüt ediyorum .
13- Bu taahhütnamede yazılı hükümlerden doğacak borç ve hesaplar için H. U. Mahkemeleri
.
6 / 12Kanununun 278. maddesine göre TÜBİTAK’ın defter, yazı ve kayıtlarını esas ve delil olarak kabul
ettiğimi ve başkaca subut delili aranmayacağın, 16- İhtilaf halinde yetkili mercilerin Ankara Mahkeme ve İcra Daireleri olduğunu, taahhüt ve kabul ediyorum .” hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın bursiyerliğinin
iptaline ve ödenen bursun yasal faiziyle iadesine itiraza ilişkin talebinin reddi; Bundan sonraki burs programları izleme süreçlerinin iyi yürütülmesi ve yükümlülüklere aykırılığın tespiti halinde makul sürelerde karar verilmesi hususunda Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuruda, TÜBİTAK tarafından yürütülmekte olan 2213-Yurt Dışı Lisansüstü Burs
Programından yararlanarak yurt dışında doktora yapan başvuranın, Yürütme Kural ve İlkeleri ile taahhüt senedi hükümlerinde yer alan yükümlülüklere aykırı davrandığı gerekçesiyle BİDEB
Yürütme Komitesinin bursiyerliğinin iptaline ve yapılan tüm ödemelerin yasal faiziyle iade edilmesine ilişkin kararına itiraz ettiği anlaşılmaktadır .
10) 2213-Yurt Dışı Lisansüstü Burs Programı 2009 yılı bursiyeri olan başvuranın, Eylül 2010’da
Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan Georgetown Üniversitesinde Osmanlı Bilim Tarihi alanında doktora eğitimine başladığı, 2010 – 2014 yılları arasında toplam 24.000 USD burs aldığı, doktora eğitimini ise 30/ 08/ 2016 tarihinde 1 yıl gecikmeli olarak tamamladığı anlaşılmaktadır . Daha sonrasında ise 29/ 09/ 2016 tarihli BİDEB Yürütme Komitesi toplantısında, başvuranın bursiyerliğinin iptaline, kendisine ödenen tüm ödemelerin yasal faizi ile birlikte geri talep edilmesine karar verilmiş; 07/ 10/ 2016 tarihinde ise başvurana geri ödeme ile ilgili bildirimde bulunulmuştur .
11) 6 numaralı paragrafta yer verilen anılan Burs Programı Yürütme Kural ve İlkeleri gereğince,
lisansüstü eğitimini tamamlamak için bursiyere tanınan sürenin 5 yıl olduğu, başvuranın doktora eğitimini tamamlamadan 23/ 01/ 2014 tarihinden itibaren 15 Temmuz sonrası KHK ile kapatılan okullar listesinde ismi bulunan İpek Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladığı, doktora eğitimini ise 1 yıl gecikmeli olarak tamamladığı anlaşılmıştır . 29/ 09/ 2016 tarihli BİDEB
Yürütme Komitesi toplantısında, başvuranın durumu görüşülmüş, Program Yürütme Kural ve
İlkeleri gereğince bursiyerlik süresi tamamlanmadan İpek Üniversitesinde kadrolu göreve başlaması ve BİDEB’e bilgilendirme yapmadan burs almaya devam etmesi ve eğitimini 5 yılda bitirmemesinden dolayı bursiyerliğinin iptaline, kendisine ödenen tüm ödemelerin yasal faizi ile birlikte geri talep edilmesine karar verilmiştir .
12) BİDEB’in bursiyerliğinin iptaline ilişkin kararına başvuranın birkaç kez itiraz ettiği, ancak
itirazlarının reddedildiği, başvuranın son olarak geri ödeme hesabında hata olduğuna ilişkin 14/ 02/ 2017 tarihli itirazı üzerine hatanın giderilerek ödenmesi gereken tutarın yeniden bildirildiği anlaşılmıştır .
13) TÜBİTAK tarafından yürütülmekte olan Yurt Dışı Doktora Burs Programının amacı, ülkemizde
bilim ve teknolojinin gelişmesi için ihtiyaç duyulan bilim adamlarının yetiştirilmesi amacıyla yurt dışında doktora öğrenimine destek sağlamaktır . Söz konusu Programa başvuran veya desteklenmekte
.
7 / 12olanlarla ilgili işlem ve yükümlülükler, 6 numaralı paragrafta yer alan Yürütme Kural ve İlkelerinde
düzenlenmiştir .
14) Söz konusu Yürütme Kural ve İlkelerinde, doktora öğrenimini tamamlaması için bursiyere
tanınan süre 5 yıldır . Bursun başlatılması için bursiyerlerin, bu Yürütme Kural ve İlkelerini dikkatle inceleyerek, bu esaslar çerçevesinde hareket etmeyi kabul ettiklerini yazılı olarak beyan etmeleri gerekmektedir . Buna göre, bursiyerler, BİDEB tarafından hazırlanmış olan ve bu Yürütme Kural ve
İlkelerinde belirtilen koşul ve yükümlülükleri içeren Taahhütname ve Kefaletnameyi noterde düzenletip Kuruma vermek zorundadırlar . Bu kapsamda, başvuran tarafından imzalanan 7 numaralı paragrafta yer alan 23/ 07/ 2009 tarihli Taahhüt Senedinde; her ne suretle olursa olsun, öğrenim süresi içerisinde herhangi bir işte çalıştığı, öğrenim ile ilgili olarak TÜBİTAK’a düzenli olarak rapor vermediği, TÜBİTAK tarafından istenilecek mükellefiyetleri yerine getirmediği, çalışmalarını tamamladıktan sonra TÜBİTAK’ın iznini almadan en geç (üç) 3 ay içinde yurda dönmediği, yurda döndükten sonra, eğitim gördüğü alanda, dönüş tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde Türkiye’de herhangi bir kuruluşta, bir üniversite/araştırma kuruluşunda araştırmaya yönelik bir işte çalışmadığı, TÜBİTAK 2213-Yurt Dışı Doktora Burs Programı uygulama esaslarına ve TÜBİTAK’ın bu taahhütname sebebi ile kendisine vereceği talimatlara uymadığı, bu sözleşmedeki yazılı esaslara aykırı hareket ettiği takdirde, TÜBİTAK’ça şahsı ve programı için döviz olarak yapılan masrafları, masrafın yapıldığı günden paranın ödeneceği güne kadar senelik %8,5 faizi ile ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir . Yine başvuran tarafından imzalanarak BİDEB’e sunulan 24/ 07/ 2009 tarihli dilekçesinde, bir nüshası tarafına verilen TÜBİTAK 2213-Yurt Dışı Doktora Burs Programı Yürütme
Kural ve İlkelerinde açıklanan üç sayfalık bilgileri okuduğunu ve üzerine düşen sorumlulukları anladığını, doktora bursiyerliği ve mecburi hizmet süresince kendisinden istenilenleri noksansız yerine getirmeyi ve getirmediği takdirde karşılaşacağı sonuçları kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmıştır .
15) Başvuruya konu Burs Programı kapsamında 6 numaralı paragrafta yer verilen İlkeler uyarınca,
bursiyerin birtakım yükümlülükleri bulunmaktadır . Bunlardan ilki rapor verme yükümlülüğüdür .
Buna göre, bursiyerin her dönem sonunda BİDEB’e izleme formu göndermesi, rapor verme yükümlülüğü kapsamında zorunludur . Diğer yükümlülüğü, mecburi hizmet yükümlülüğüdür . Buna göre, bursiyer, doktora eğitimini tamamladıktan sonra herhangi bir bildirime gerek olmaksızın en geç üç ay içinde yurda dönmek zorundadır . Bir diğer yükümlülüğü ise geri ödeme yükümlülüğüdür .
Buna göre, bursiyerin doktora eğitimini başarısızlık nedeni ile belirlenen süre içerisinde tamamlayamaması ya da yurt içi mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirememesi durumunda
Kurumun kendisi için yaptığı tüm ödemeler, yurt dışına gitmeden önce düzenlenmiş olan Yüklenme ve Kefaletname Senedi hükümleri uyarınca yasal faizi ile birlikte döviz (destek verilen yabancı para cinsi) olarak geri alınır . Ancak bursiyerin, başarısızlığı ve/veya mecburi hizmetini yerine getirememesi, sağlık, ölüm gibi mücbir sebeplere dayanıyorsa, bursiyerin mecburi hizmet ve/veya geri ödeme yükümlülüğü BİDEB Değerlendirme ve Destekleme Kurulu kararı ile kaldırılabilir .
16) Başvuran, TÜBİTAK’ın bursiyerliğinin iptaline ilişkin Kararın gerekçelerine birkaç kez itiraz
etmiş ancak itirazları reddedilmiştir . Buna göre, başvuran, 22/ 04/ 2014 tarihinde TÜBİTAK’a gönderdiği İzleme Formunda Türkiye’ye dönüp bir üniversitede çalışmaya başladığını bildirdiğini, ayrıca 2015 yılında gönderdiği İzleme Formu ve ilave bir dilekçe ile doktora tezini 2016 yılı içinde savunacağını Kuruma bildirdiğini, anılan bilgilendirmelere rağmen herhangi bir itiraz yada uyarı yapılmayıp Ekim 2016’da doktorasını bitirdikten sonra bursiyerliğinin iptal edilmesinin haksızlık olduğunu iddia etmektedir . Yürütme Kural ve İlkeleri ile taahhüt senedi hükümleri gereğince lisansüstü eğitimini tamamlamak için bursiyere tanınan sürenin 5 yıl olduğu, başvuranın doktora eğitimini tamamlamadan 23/ 01/ 2014 tarihinden itibaren İpek Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladığı, doktora eğitimini ise 1 yıl gecikmeli olarak tamamladığı, dolayısıyla bursiyerin gerek doktora eğitimini kendisine tanınan 5 yıllık sürede tamamlayamaması ve gerekse eğitimi devam ederken başka bir kurumda çalışmaya başlaması suretiyle yükümlülüklerine aykırı davrandığı anlaşılmaktadır . Yükümlülüklere aykırı
8 / 12davranılması halinde ise Yürütme Kural ve İlkeleri ile taahhüt senedi uyarınca, kendisine
yapılan tüm ödemelerin yasal faizi ile birlikte geri alınacağı açıktır .
17) Yurt dışı doktora burslarının devamı, bursiyerin sürekli başarılı olmasına bağlıdır . Anılan Burs
Programı Yürütme Kural ve İlkelerinde, BİDEB’in, bursiyerin göndermekle yükümlü olduğu belgeler ve danışmanından veya ilgili bölüm başkanından alacağı yazılı bilgiler ışığında bursiyerin çalışmalarını izleyeceği ve değerlendireceği, bursiyerin kesin olarak başarısız olacağı kanısına varılırsa bursun kesileceği, başarısızlık nedenleri, sağlık sorunu veya olağanüstü bir hal gibi BİDEB
Değerlendirme ve Destekleme Kurulunca kabul edilebilecek nitelikte sorunlar değilse, Kurumun bursiyer için yaptığı tüm ödemelerin taahhütname hükümleri gereğince geri alınacağı kural altına alınmıştır . Bu anlamda, bursiyerin belli dönemler itibariyle BİDEB’e Akademik İzleme Formu göndermesi, rapor verme sorumluluğu kapsamında yapılan rutin bildirimlerdir . Dolayısıyla başvuranın, Akademik İzleme Formunda çalışmaya başladığını ve doktorasının uzayacağını belirtmiş olması, onu taahhüt senedinde kabul ettiği geri ödeme sorumluluğundan kurtarmamaktadır . Zira anılan Formlar rutin olarak bursiyerin rapor verme sorumluluğu kapsamında iletilen bildirimler olup; doktora eğitimi için bursiyere tanınan sürenin 5 yıl olduğu ve bu sürenin uzatılmasının ancak belli durumlarda BİDEB Değerlendirme ve
Destekleme Kurulunun izniyle özel bir prosedürü olan istisnai bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır . Bu anlamda, başvuranın doktora eğitimi süresinin uzatılması için BİDEB’den izin istemesi ve BİDEB’in de bu yönde karar alması gibi bir durum söz konusu olmadığından, başvuranın Akademik İzleme Formunda doktora eğitimini bitireceği tarihi bildirmiş olması sorumluluklarından kurtulduğu anlamına gelmemektedir . Zira 2.13 numaralı paragrafta yer verilen, TÜBİTAK tarafından 20/ 10/ 2015 ve 06/ 04/ 2016 tarihlerinde başvurana iletilen e-postalarda, yükümlülüklerinin hatırlatılmış olmasından da başvuran açısından eğitim süresinin uzatılması gibi bir sürecin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır . Dolayısıyla başvuranın, doktorasını bitireceği dönemi anılan Formlarda belirtmesi, eğitim süresinin uzatılması yönünde BİDEB’den izin aldığı anlamına gelmediğinden, başvuranın bu yöndeki iddialarına katılmak mümkün olmamaktadır .
18) Aynı şekilde, doktora eğitimi devam ederken bursiyerin başka bir kurum bünyesinde çalışmaya
başlaması halinde, alınan bursun faiziyle geri ödeneceği taahhüt senedinde ve Yürütme Kural ve
İlkelerinde açıkça yer almaktadır . Bu anlamda, bursiyer doktora eğitimini tamamlamadan başka bir kurumda çalışmaya başladığında, yükümlülüklerine aykırı davrandığını ve bunun sonuçlarını bilmektedir . Bursiyerin yükümlülükleri kapsamında bursiyerden beklenen, kendisine yapılan harcamaların karşılığında eğitimini 5 yılda tamamlaması ve devamında yurda dönüp mecburi hizmetini yapmasıdır . Bu anlamda, başvuranın tüm yükümlülüklerine aykırı davranması ve keyfi bir şekilde hareket etmesi iyiniyet ilkelerine uygun düşmemektedir .
19) Burs Programı bursiyeri iken başvuranın taahhüdünü ihlal etmesi nedeniyle başvurana yapılmış
olan ödemeler toplamını taahhüt senedinin ilgili maddesinde belirtildiği gibi masrafın yapıldığı günden paranın ödeneceği güne kadar yıllık %8,5 faizi ile birlikte TÜBİTAK hesabına ödemekle yükümlü olduğu, buna göre bursiyerlik süresince başvurana ödenen burs toplamının 24.000 USD, 03/ 03/ 2017 tarihine göre hesaplanmış faizin 9.180,35 USD olduğu, faiz ile birlikte toplam borcunun 33.180,35 USD tutarında olduğu ve bu miktarın 03/ 03/ 2017 tarihine kadar ödenmesi gerektiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır .
20) Başvuranın, bursiyerliğinin iptali ve geri ödemesine ilişkin bildirimin TÜBİTAK tarafından geç
yapılması ve bunun neticesinde gerek uygulanan faizin artması gerekse Dolar kurundaki yükselmeler sebebiyle haksızlığa uğradığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak ise; tabiki de iyi yönetim ilkeleri kapsamında idareden beklenen, gerek mali sorumluluğu ve kaynakların etkin kullanılması gerekse bursiyerlerinin mağdur olmaması için, izleme sürecini iyi takip etmesi ve hızlı hareket ederek makul sürelerde karar vermesidir . Anılan İdarenin, burs programlarının ve
9 / 12bursiyerlerinin çok fazla sayıda olduğu bilinmekte olup, bu yoğunluğunda yaptığı kontroller
neticesinde bursiyerliğin iptali ve geri ödemeler için bursiyerlere bildirimlerde bulunabildikleri anlaşılmaktadır . İdarenin, burs programlarını izleme sürecinin etkin olmadığı ve alacağını tahsil için geç harekete geçtiği ve ayrıca bu süreci takipte ihmallerinin olduğu anlaşılmakla beraber, İdarenin anılan alacağı taahhüt senedi ve Yürütme Kural ve İlkeleri kapsamında muteber olup, başvuran da yükümlülüklerine aykırı davranması halinde kendisine yapılan tüm ödemeleri ödeme gününe kadar uygulanacak yasal faiziyle birlikte ödeyeceğini taahhüt ettiğinden, başvuranın yükümlülükleri kapsamında ödeme için borçlu olarak kendisinin sorumlu olduğu açıktır . Bu anlamda başvuranın, taahhüt ettiği yükümlülüklerine aykırı davrandığını ve bunun neticesinde kendisine yapılan ödemeleri geri iade edeceğini ve zaman geçtikçe ödeyeceği faizin artacağını da bilerek, İdareye yapacağı ödeme için harekete geçmemesi de iyiniyet ve dürüst davranma ilkelerine uygun düşmemektedir . Zira zamanaşımına uğramadığı sürece idarenin alacağı muteber olup her zaman talep ve tahsil etme hakkı saklıdır . İdarenin geç bildirimde bulunması, başvuranın sorumluklarından kurtulacağı sonucunu doğurmaz .
21) Başvuranın idarenin bildirim yada uyarı yapmaksızın bursiyerliğinin iptaline ve yapılan
ödemelerin geri istenmesine ilişkin kararının haksızlık olduğu yönündeki iddiasına katılmak mümkün değildir . Zira taahhüt senedinde yer verildiği üzere, bir nüshası bursiyere verilen Yurt Dışı
Doktora Burs Programı Yürütme Kural ve İlkelerinde açıklanan bilgileri okumak ve sorumluluklarını bursiyerin kendisinin takip etmesi gerekmektedir . Başvuranın, doktora bursiyerliği ve mecburi hizmet süresince kendisinden istenilenleri noksansız yerine getirmeyi, getirmediği takdirde karşılaşacağı sonuçları kabul ve taahhüdü esastır . Türk Medenî Kanununun “Dürüst davranma” hükmü uyarınca, herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır ve bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz . Bu anlamda başvuran, imzalamış olduğu taahhüt senedi uyarınca, yükümlülüklerini ve bunlara uymaması halinde katlanacağı sonuçları açıkça kabul ederek imza etmiştir . Dolayısıyla yükümlülüklerini ve bunlara aykırı davranması halinde katlanacağı sonuçları imzaladığı senet ile taahhüt ederek açıkça bildiği kabul edilen başvuranın, idareden ödeme için bir uyarı yada bildirim beklemesi dürüstlük ve iyiniyet ilkelerine uygun düşmemektedir . Zira kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz .
22) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, TÜBİTAK tarafından
yürütülmekte olan burs programı kapsamında imzalamış olduğu taahhüt senedi ile Yürütme Kural ve
İlkelerinde, yükümlülüklerine aykırı davranması halinde kendisine yapılan tüm ödemeleri yasal faizi ile birlikte geri ödeyeceğini baştan açıkça kabul ve taahhüt ettiği, İdarenin de yükümlülüklerine aykırı davranması sebebiyle söz konusu İlkeler ve taahhüt senedi hükümleri uyarınca yaptığı ödemeleri başvurandan talep ettiği, başvuranın yükümlülüklerine açıkça aykırı davrandığı, dolayısıyla İdarenin bursiyerliğin iptali ve başvurana yapılan ödemelerin yasal faiziyle birlikte geri istemesine ilişkin kararının anılan İlkelere ve taahhüt senedine uygun olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda, İdarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı kanaat ve sonucuna varılmış olup; başvuranın talebinin reddine karar vermek gerekmiştir . Bununla birlikte, İdarenin, burs programlarını izleme süreçlerinin etkin olmadığı ve alacağını tahsil için geç harekete geçtiği ve ayrıca bu süreci takipte ihmallerinin olduğu anlaşılmış olup; gerek iyi yönetim ilkeleri gereğince, gerek mali sorumluluk ve kaynakların etkin kullanılması, gerekse bursiyerlerin mağdur olmaması için, bundan sonraki burs programları işlemlerinde, etkin kontrol mekanizmalarını oluşturarak izleme süreçlerini iyi takip etmesi ve yükümlülüklere aykırılık durumlarının tespiti halinde hızlı harekete geçerek makul sürelerde karar vermesi hususunda tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmektedir .
10 / 12B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim
İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; Kurumun, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözeteceği düzenlenmiştir .
24) Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin burs
programlarını izleme sürecinin etkin olmadığı ve alacağını tahsil için geç harekete geçtiği anlaşılmakta olup; bursiyerliğin iptali üzerine bursiyere yapılan ödemelerin faiziyle beraber geri ödenmesi halinde ödeme yapılacak güne kadar faiz işletileceğinden, gerek uygulanacak olan faiz miktarının artması nedeniyle bursiyerlerin yaşayacağı mağduriyetlerin önlenmesi gerekse de idarenin kamu kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması ve mali sorumlulukları kapsamında, idarenin makul sürede karar verme ilkesine uygun davranması büyük önem arz etmektedir . Başvuru konusunda, 2010 yılında doktora eğitimine başladığı anlaşılan başvurana 2010 – 2014 yılları arasında burs ödemesi yapıldığı, 5 yıllık doktora eğitim süresinin 2015 yılında dolduğu, ancak İdarenin, başvurana, doktora eğitim süresinin bitmesinden yaklaşık 1 yıl sonra 07/ 10/ 2016 tarihinde bursiyerliğinin iptal edildiği ve geri ödeme bildiriminde bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda, İdarenin makul sürede karar verme ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; İdarenin burs programlarını ve bursiyerlerinin eğitim süreçlerini iyi takip etmesi ve hızlı hareket ederek makul sürede karar verme ilkesine uygun davranması gerektiği sonucuna varılmıştır .
25) Bunun yanı sıra, İdarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere
başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; İdarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ KISMEN KABULUNE,
1) Başvuranın, bursiyerliğinin iptaline ve ödenen bursun yasal faiziyle iadesine itiraza ilişkin
talebinin REDDİNE, ve yükümlülüklere
2) Bundan sonraki burs programları izleme süreçlerinin iyi yürütülmesi
aykırılığın tespiti halinde makul sürelerde karar verilmesi hususunda, TÜRKİYE BİLİMSEL VE
TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu Başkanlığınca bu Karar üzerine tesis edilecek işlem ya da tavsiye edilen
.
11 / 12çözümün uygulanabilir nitelikte görülmediği takdirde gerekçesinin otuz gün içinde Kurumumuza
bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.