|
ÖZET: Başvuru, Turhal Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidi üzerindeki yan servis yolunun dar olması nedeniyle yaşanan bir trafik kazası sonrası yapılmıştır. Başvuran, bu yolun genişletilmesi, bisiklet yolu yapılması, güvenlik kameralarının yerleştirilmesi ve hız kesici kasislerin konulması taleplerinde bulunmuştur. 15/06/2019 tarihinde, başvuranın babası, dar yolda bir otomobilin inşaat malzemesi taşıması sonucu hayatını kaybetmiştir. Başvuru, Turhal Belediye Başkanlığı’na iletilmiş, ancak belediye, mevcut yapılaşma ve imar planları doğrultusunda taleplerin yerine getirilemeyeceğini belirtmiştir.
Turhal Belediye Başkanlığı, başvuranın taleplerine ilişkin yaptığı açıklamada, yan servis yollarının Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan projeye göre inşa edildiğini ve genişletilmesinin uygun olmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, hız kesici kasislerin yerleştirilmesi için İlçe Trafik Komisyonu kararının da olumsuz olduğunu belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, yan servis yolunun mevcut haliyle genişletilmesinin mümkün olmadığını, ancak güvenlik kameralarının kurulmasının faydalı olacağını tavsiye etmiştir. Sonuç olarak, başvuru kısmen kabul edilmiş, yan servis yolunun genişletilmesi ve hız kesici kasis yapılması talepleri reddedilmiştir. Ancak, trafik güvenliğinin artırılması amacıyla güvenlik kameralarının kurulması için gerekli girişimlerin başlatılması önerilmiştir. Turhal Belediye Başkanlığı’nın bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem yapması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9476-S.21.15296
BAŞVURU NO : 2021/2485
KARAR TARİHİ : 25/06/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Turhal Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Turhal Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidi’nin üstünde bulunan yan servis güzergâhının genişletilmesi ve bu güzergâh hususundaki diğer talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi tarafından, Turhal Cumhuriyet Alt Geçidi’nin üstünde bulunan yan servis yolunun çok dar olduğu, bu dar yolda 15/06/2019 tarihinde Turhal PTT yönetimi tarafından işe çağrılan 34 yıllık devlet memuru (PTT dağıtıcısı) babası PTT’ye ait bisikletle işyerine giderken arkasından gelen ve kurallara aykırı inşaat malzemesi taşıyan otomobilin ön sağ camından dışarı doğru uzatılan inşaat malzemesinin kendisine çarpması sonucu ağır yaralandığı ve 19/07/2019 tarihinde vefat ettiği, bahsi geçen yan servis yolunda resmi bisiklet yolu olmadığı gibi trafik kazasının olduğu yeri gören kamera da olmadığı, trafik kazasının yan servis yolunun dar olması ve diğer sebeplerden dolayı meydana geldiği iddia ve şikâyet edilerek Turhal Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidi’nin üstünde bulunan yan servis yolunun genişletilmesi, gereken bisiklet yolunun yapılması, bölgeye yan servis yolunu denetleyen kamera konulması ve hız kesici uygun yavaşlatıcı kasis yapılması için gereğinin yapılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuranın daha önce aynı konu hususunda yaptığı 30/11/2020 tarihli başvuru hakkında 12/01/2021 tarih ve sayılı Gönderme Kararı verilmiştir. Turhal Belediye Başkanlığı Fen
İşleri Müdürlüğünün Gönderme Kararına cevaben 13/04/2021 tarih ve sayılı yazısında;
2.1. 08.09.2000 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren T.S. 6283 yol satıh hız kontrol elemanları, tümsekler (Kasisler) mecburi standart tebliği kapsamında uygulama alanı olarak gösterilen okul ve çocuk bahçesi gibi yerlerden olmadığından hız kesici kasis konulmasının uygun olmadığı, 2.2. İlçe yollarında hız kesici kasis konulacak yerlerin ilçe trafik komisyonu tarafından belirlendiği, İlçe
Trafik Komisyonu Başkanlığının 27.08.2020 tarihli ve sayılı kararı ile bahsettiği
Cumhuriyet Caddesi Şehit Gökhan GÜLLÜ alt geçidinin yan servis yollarının dar olduğu ve araç trafiğinin genel itibarı ile alt geçitten sağlandığının belirtildiği, Alt Geçidin üst yollarında hemzemin geçit bulunduğunun belirtilerek hız kesici kasis konulmasının uygun bulunmadığı, ayrıca yan servis yollarının
Belediye imar planı ve mevcut yapılaşma durumuna göre yapılmış olduğu, yolun genişletilerek kaldırımların daraltılmasının uygun olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Şikâyetçinin kurumumuza başvurması üzerine Kurumumuzca 22/03/2021 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talep edilmiştir. Başvuruya konu iddialar hakkında Turhal Belediye
Başkanlığının 13/04/2021 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde; 3.1. Başvuru konusu taleplere yönelik Belediyelerince Turhal Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidinin üstünde bulunan yan servis yollarında bir değişiklik yapılamadığı, 3.2. Başvuru konusu olay ile ilgili şikâyet sahibinin CİMER başvurusunun cevap yazısı ekinde mevcut olduğu, 3.3. Şikâyetçinin bahsetmiş olduğu güzergâhın dar olduğu iddiasından bahisle, ilçe Cumhuriyet Caddesi
Alt Geçidinin üstünde bulunan yan servis yollarının ve alt geçit yollarının Karayolları Genel
Müdürlüğünden alınan onaylı proje ile yapıldığı ve yan servis yollarının genişletilmesinin uygun olmadığı, 3.4. Şikâyetçinin başvurusunda konu ettiği güzergâhı izleyen kamera sistemi bulunmadığı, 3.5. Daha önce Başkanlıklarının 21.01.2021 tarih ve sayılı yazı ile verilen cevaba ilave edeceği daha farklı bir husus bulunmadığı, 3.6. Şikâyet konusu edilen güzergâhta trafik güvenliğine yönelik, idarelerince uyarıcı trafik levhalarının konulduğu, 3.7. Başvuruya konu güzergâhta, başvuranın dilekçesinde belirtilen trafik kazalarının engellenmesi kapsamında başvurusuna istinaden başvurunun İlçe Trafik Komisyonuna görüşülmesi hususunda yazı yazıldığı, İlçe Trafik Komisyonunun 26.08.2020 tarihli kararında yol üzerine hız kesici kasis konulmasının, genişletilmesinin veya araç trafiğine kapatılmasının uygun olmadığının belirtildiği, 3.8. Şikâyet konusu ile ilgili olarak yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlık bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …” 4.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini,
sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 4.3. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 6.1. “Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.
a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görev ve yetkiler 1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak”
6.2. “İl ve ilçe trafik komisyonları” başlıklı 12’nci maddesinde;
“İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri:
a) Kuruluş:
İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan İl Trafik Komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı İlçe Trafik
Komisyonu kurulur.
Kuruldaki üniversite, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların temsilcilerinin toplam sayısı 3’ü geçemez.
Kuruluşu bulunan yerler hariç, İlçe Trafik Komisyonlarına karayolları temsilcisinin katılması zorunlu değildir.
Gündem konuları vali veya kaymakamlar tarafından belirlenir.
Bu komisyonlara, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere, diğer kuruluş temsilcileri de çağrılabilir.
Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. İl Trafik
Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer. İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür. İlçe Trafik Komisyonu kararları, İl Trafik Komisyonunca incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
b) Görev ve yetkiler:
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek.
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, 4. Gerçek ve tüzelkişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere işletilmesi için izin vermek, 5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak.” hükmüne yer verilmiştir.
6.3. “Hız sınırları” başlıklı 50’nci maddesinde; “Motorlu araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız sınırları, şehirlerarası çift yönlü karayollarında 90 km/s, bölünmüş yollarda 110 km/s, otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere yönetmelikte belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
6.4. “Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak” başlıklı 52’nci maddesinde;
“Sürücüler:
a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, b) Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak, d) Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçları arasında yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle girebilecekleri açıklıklar bulundurmak, Zorundadırlar.” Benzer bir düzenlemeye 18.07.1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Hız Sınırlarına Uyma ve Hızın Gerekli Şartlara
Uygunluğunu Sağlama” başlıklı 101’nci maddesinde de ayrıca yer verilmiştir.
6.5. Ek 16’ıncı maddesinde; “… Bu madde kapsamında hizmetinden yararlanılacak elektronik sistemlerin taşıması gereken teknik özellikler, kurulması gereken yerler ve belediyelerle yapılacak protokollere ilişkin diğer şartlar ile maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve
İçişleri Bakanlığınca (Emniyet Genel Müdürlüğü) müştereken belirlenir.”
7. 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunun Ek 6’ncı maddesinde; “1/6/2019 tarihinden itibaren, imar uygulaması görmemiş alanlar için hazırlanıp onaylanacak yeni imar planlarında, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde ve plan bütününde ulaşım amaçlı bisiklet yolları ve bisiklet park istasyonları bulunması zorunludur. Topoğrafya ve arazi eğimi nedeni ile bisiklet yolu yapılamayan yerlerde ise yaya yolları düzenlenir.” 8. 12/12/2019 tarihli ve 30976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bisiklet Yolları
Yönetmeliği’nin 8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik, yapılacak farklı türlerdeki bisiklet yollarının; birbirleriyle, taşıt yollarıyla, yaya kaldırımlarıyla ve ulaşım sistemleri ile bütünleşme ilkelerini kapsar. Özel kanunları kapsamında korunan alanlarda ilgili mevzuatı uyarınca planlama ve uygulama yapılır, özel kanunlara dayalı yönetmeliklerde aksine bir hüküm bulunmuyorsa bu
Yönetmelik hükümleri uygulanır.” 8.2. “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) Bisiklet yolları, ulaşım ihtiyacını güvenli bir şekilde karşılamak amacıyla, yerleşim yerlerini, ulaşım noktalarını, spor tesislerini ve yoğun olarak kullanılan kamu ve özel hizmet alanlarını birbirleriyle irtibatlandıran diğer ulaşım türleriyle entegre edilen bütünsel bir ağ şeklinde planlanır.
(2) Bisiklet yolları planlanırken topoğrafyada bisiklet sürüşüne en uygun güzergâh tercih edilir. Bisiklet yolu ağı; kavşaklar, imar parselleri ve peyzaj öğelerince asgari ölçüde bölünüp yolun devamlılığı esas alınarak, bisikletlinin bir başlangıç noktasından varış noktasına kesintiye uğramadan gidebilmesini sağlayacak şekilde planlanır. Bisiklet yolları taşıt yolları için tesis edilen tünellerden geçecek şekilde planlanamaz.
…
5) Plansız alanlar için yeni yapılacak imar planlarında ayrılmış bisiklet yollarına ve bisiklet park
istasyonlarına yer verilmesi zorunludur. İmar planı bulunmayan yerlerde bu Yönetmelikte belirtilen kırsal bisiklet bantları ve bisiklet patikaları yapılabilir. İmar planı bulunan yerlerde; paylaşımlı bisiklet yolları, bisiklet şeritleri ve bisiklet parkurları hariç olmak üzere uygulama imar planı değişikliği yapılmadan bisiklet yolu tesis edilemez. Ayrılmış bisiklet yolları, bisiklet otobanları, bisiklet köprü ve tünelleri için imar planında yer ayrılması zorunludur. İmar planı revizyonlarında bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak plan bütününde ayrılmış bisiklet yolları ve bisiklet park istasyonlarına yer verilir.
(6) Şehir içinde öncelikli olarak ayrılmış bisiklet yolu tesis edilmesi esas olmakla birlikte; bisiklet yolunun yapılacağı bölgenin trafik yoğunluğu, fiziksel şartları ve benzeri özellikler dikkate alınarak uygulanacak
bisiklet yolu türüne, İdaresince karar verilir. Uygulama imar planında bu Yönetmelikteki hangi tür bisiklet yolunun uygulanacağı belirtilmişse buna uygun projelendirme ve uygulama yapılması zorunludur.
(7) İmar planlarında bisiklet yoluna taşıt yolu ile yaya kaldırımı arasında yer verilmesi esastır. Bisiklet yolları, taşıt yolunun sağ tarafında taşıt yolu ile aynı yönde veya çift yönlü olarak planlanır. Çift yönlü bisiklet yolları için yaya kaldırımı tarafındaki bisiklet şerit yönü taşıt yolu yönü ile aynı olacak şekilde planlama ve projelendirme yapılır.
(8) Ayrılmış bisiklet yolları, bisiklet otobanları, bisiklet köprü ve tünelleri için bu Yönetmelikte yer verilen asgari bisiklet yolu genişliği ve emniyet mesafelerinin toplamından az olmamak koşuluyla uygulama imar planlarında bisiklet yolu genişliği gösterilir. Uygulama imar planında bisiklet yolu türü veya şerit sayısı belirtilmişse buna göre projelendirme ve uygulama yapılır.” Hükümlerine yer verilmiştir.
9. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin
9.1. “Görevin Yerine Getirilmesinde Kamu Hizmeti Bilinci” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği ve beyana güveni esas alırlar.”,
9.2. “Hizmet Standartlarına Uyma” başlıklı 7’inci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar.” hükümlerine amirdir.
10. Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğinin, “Vatandaşın bilgilendirilmesi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kanunî sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla idare, sunduğu hizmetlere ilişkin bilgileri ve mevzuatı, basılı ya da elektronik ortamda duyurur.”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Bir numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran, Turhal Cumhuriyet Alt Geçidi’nin üstünde bulunan yan servis yolunun çok dar olduğunu, bu dar yolda 15/06/2019 tarihinde PTT dağıtıcısı babası
PTT’ye ait bisikletle işyerine giderken arkasından gelen ve kurallara aykırı inşaat malzemesi taşıyan otomobilin ön sağ camından dışarı doğru uzatılan inşaat malzemesinin kendisine çarpması sonucu vefat ettiğini ifade ve iddia ederek Turhal Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidi’nin üstünde bulunan yan servis yolunun genişletilmesini, gereken bisiklet yolunun yapılmasını, bölgeye yan servis yolunu denetleyen kamera konulmasını ve hız kesici uygun kasis yapılmasını talep etmektedir.
/
13. Turhal Belediye Başkanlığınca; şikâyetçinin bahsetmiş olduğu güzergâhın dar olduğu iddiasından bahisle, ilçe Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidinin üstünde bulunan yan servis yollarının ve alt geçit yollarının
Karayolları Genel Müdürlüğünden alınan onaylı proje ile yapıldığı ve yan servis yollarının genişletilmesinin uygun olmadığı, şikâyetçinin başvurusunda konu ettiği güzergâhı izleyen kamera sistemi bulunmadığı, ayrıca şikâyet konusu edilen güzergâhta trafik güvenliğine yönelik, idarelerince uyarıcı trafik levhalarının konulduğu belirtilmiştir. Başvuruya konu güzergâhta, başvuranın dilekçesinde belirtilen trafik kazalarının engellenmesi kapsamında başvurusuna istinaden başvurunun İlçe Trafik
Komisyonuna görüşülmesi hususunda yazı yazıldığı, İlçe Trafik Komisyonunun 26/08/2020 tarihli kararında yol üzerine hız kesici kasis konulmasının, genişletilmesinin veya araç trafiğine kapatılmasının uygun olmadığının belirtildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
14. Kamusal alanda faaliyet gösteren insan hakları kurum ve kuruluşları arasında olan Kamu Denetçiliği
Kurumu, 30/04/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İnsan Hakları Eylem Planında ifade edildiği üzere, kamu hizmetlerinin insan haklarına dayalı olarak işlemesinin temini açısından önemli işlevler görmektedir. Anayasal ve yasal değişikliklerle sistemimize dâhil edilen bu kurumların her biri, kişiler için yeni bir başvuru ve güvence imkânını da beraberinde getirmiştir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s.21) Bu bağlamda Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir.
Bu ilkeye göre, kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuki güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuki müeyyidenin veya neticenin bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa
Mahkemesi 26/12/2013 gün ve E.2013/67, K2013/164)
15. Anayasa’nın 5’inci maddesinde; Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak sayılmıştır.
16. Anayasa’nın 65’inci maddesinde ise; Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.
17. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10’uncu maddesinde; Belediye trafik birimleri ile görev ve yetkilerinden bahsedilerek; yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulunduracağı, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koyacağı ve yer işaretlemeleri yapacağı, karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri alacağı, aldıracağı ve denetleyeceği hüküm altına alınmıştır. 12’nci maddesinde ise; İl ve
İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkilerinden bahsedilerek; il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alacağı ve trafiğin
düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri alacağı, trafikle ilgili sorunları çözümleyeceği hüküm altına alınmıştır.
18. Kasisler, yol platformu boyunca enine uzanan tümseklerdir. Hız kesici tümsekler olarak da adlandırılmaktadır Ulaştırma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 24.12.2007 tarihli 2007/115 sayılı genelgesi ile şehir içi yollarda tesis edilecek hız kesicilerin (kasislerin), konu ile ilgili “Yol Sathı Hız
Kontrol Elemanları – Tümsekler (Kasisler)” başlıklı TS 6283 standardında belirtilen esaslar dâhilinde ve bu standartta belirtilen kesimlerde tesis edilmesi gerekmektedir. Anılan standardın 0,5 numaralı Uygulama
Alanı bölümünde de belirtildiği üzere kasislerin Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki (şehir içlerinden geçen yollar dâhil) yollar ile şehir içi olmakla birlikte daha hızlı ve yoğun bir trafiğe sahip olan bulvar, ana cadde ve benzeri birinci derecedeki yollarda yapılmaması, bu kesimlerde yapılan kasisler ile söz konusu Standart esasları dâhilinde yapılmayan tüm kasislerin kaldırılması belirlenmiştir. Kasisler, şehir içinde trafik yoğunluğunun düşük, yol yapısının hız yapmaya elverişli olduğu ve özellikle çocuk bahçesi, okul, spor ve konut alanları gibi yaya hareketliliğinin yoğun olduğu yol kesimlerinde kullanılmaktadır. Bu bağlamda şehir içi yollardaki hız kesici tümsek (kasis) yapım kararları yukarıda zikredilen hususlar göz önünde bulundurularak alınmaktadır.
19. Ayrıca şehrin muhtelif noktalarındaki hız kesici kasislerin Acil Durum Ekip (itfaiye, ambulans vb.)
araçlarının olaylara hızlı, etkin ve verimli müdahalelerini olumsuz etkileyebileceği gibi araçların da teknik donanımlarına zarar verebileceği tespit edilmiştir. Tüm bu veriler ışığında, yeni kasislerin yapımı aşamasında belirtilen hususların göz önünde bulundurulabileceği değerlendirilmiştir.
20. Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki yollar ile birinci derecede öneme haiz bulvar, ana cadde ve benzeri kasis tesis edilmeyecek yollarda, hız düşürülmesinin istenilmesi durumunda; hızın trafik işaretleri el kitabında belirtilen standartlar dâhilinde yatay ve düşey işaretleme yapılarak (azami hız sınırlaması levhaları, yavaşlama uyan çizgileri ve reflektif butonlar vb. tedbirler ile) düşürülmeye çalışılmasının, alt-üst geçit ve trafik ışıklı işaretleri tesislerinin düşünülmesinin, bu kesimlerde emniyet güçleri ile yapılacak kontrollerin artırılmasının mevcut sorunlarının çözümü için yardımcı olacağı değerlendirilmektedir. Nitekim İdare tarafından verilen cevapta, başvuruya konu güzergâhta trafik güvenliğine yönelik, idarelerince uyarıcı trafik levhalarının konulduğu belirtilmiştir.
21. İlgi Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, can ve mal güvenliği yönünden; Karayolları Trafik
Yönetmeliği ile şehir içi ve şehir dışı yollarda araç cinslerine göre sürücülerin uyması gereken hız limitleri belirlenmiş olup, hız ihlallerinin önlenmesine yönelik İl, İlçe Emniyet Müdürlüğü, Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğü ekiplerince denetim yapılması gerekmektedir.
22. Ülkemizde bisikletin ulaşım aracı olarak kullanıldığı alanlara ilişkin ilk mevzuat düzenlemesi Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı tarafından 03/11/2015 tarihli Resmi Gazete ile yürürlüğe konulan “Şehir İçi Yollarda
Bisiklet Yolları, Bisiklet İstasyonları ve Bisiklet Park Yerleri Tasarımına ve Yapımına Dair Yönetmelik” tir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ek 6’ncı maddesi ile de; 01/06/2019 tarihinden itibaren, imar uygulaması görmemiş alanlar için hazırlanıp onaylanacak yeni imar planlarında, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde ve plan bütününde ulaşım amaçlı bisiklet yolları ve bisiklet park istasyonları bulunması zorunluluğu getirilmiştir. Bu süreç içinde Yönetmelik’te revizyon ihtiyacı doğmuş olup, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca ilgili birimlerin, kamu kurum ve kuruluşların, üniversitelerin ve STK’ların görüşleri de alınarak yeni Yönetmelik çalışmaları tamamlanmış ve “Bisiklet Yolları Yönetmeliği” 12/12/2019 tarih ve
/
30976 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
(https://webdosya.csb.gov.tr/db/meslekihizmetler/haberler/b-s-klet-yollari-kilavuzu23.11.201920191223102511.pdf, s.14)
23. Bisiklet Yolları Yönetmeliğinin 4’üncü maddesinde; Bisiklet yolları planlanırken topoğrafyada bisiklet sürüşüne en uygun güzergâhın tercih edileceği, bisiklet yolu ağının kavşaklar, imar parselleri ve peyzaj öğelerince asgari ölçüde bölünüp yolun devamlılığı esas alınarak, bisikletlinin bir başlangıç noktasından varış noktasına kesintiye uğramadan gidebilmesini sağlayacak şekilde planlanacağı, plansız alanlar için yeni yapılacak imar planlarında ayrılmış bisiklet yollarına ve bisiklet park istasyonlarına yer verilmesinin zorunlu olduğu, ancak imar planı bulunmayan yerlerde bu Yönetmelikte belirtilen kırsal bisiklet bantları ve bisiklet patikalarının yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, tasarlanan bisiklet yollarında yolun yapısı ve trafik koşulları göz önünde bulundurulmalı, aynı zamanda bisiklet yolu planlamalarının diğer ulaşım türlerinin planlanması ile bütüncül ve geniş ölçekte ele alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
24. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinde, kamu görevlilerinin, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği ve beyana güveni esas alacakları; kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personelin, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürüteceği, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatacağı hüküm altına alınmıştır.
25. Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte ise, kanunî sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla idarenin, sunduğu hizmetlere ilişkin bilgileri ve mevzuatı, basılı ya da elektronik ortamda duyuracağına hükmedilmiştir.
26. Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS) olarak bilinen Mobil Elektronik Sistem Entegrasyonu (MOBESE), yeni bir güvenlik uygulaması olarak emniyet birimlerinin güvenlik sisteminde 2001 yılından bu yana kullanılmaktadır. 24 saat süreyle gözetleme yapabilen sistem; kamusal alanlardaki önemli noktalara, cadde, sokak, kavşaklara, şehir giriş ve çıkışlarına ve güvenlik açısından hassas diğer noktalara yerleştirilmektedir. MOBESE sadece suçun önlenmesi ve aydınlatılması için değil trafiğin denetiminde de kullanılmaktadır. Nitekim teknolojik imkanların kullanılarak etkili ve yerinde denetim ile trafik kazaları sonucu meydana gelen ölüm ve yaralanmaları azaltmak EGM’nin 2019-2023 yılları stratejik planında da yer almıştır. (EGM, Stratejik Plan:2019-2023) Güvenlik kamera kayıtlarına ait görüntüler adli görüntü inceleme çalışmalarında önemli rol oynamakta ve bu çalışmalar sonucunda mahkemede delil olarak kullanılabilmektedir. Şehirlerin nüfusunun ve suç oranlarının artması, delillendirme faaliyetlerindeki yetersizlik, geleneksel devriye hizmetlerinin yetersiz kalması ve güvenliğin sağlanması yönündeki toplumsal hassasiyetler MOBESE’ye olan ihtiyacı artırmaktadır.
27. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 16’ıncı maddesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar çerçevesince, elektronik sistemlerin kurulacağı bölgeler trafik kazalarının, yaya ve araç trafiğinin ve trafik ihlallerinin yoğun olduğu bölgeler dikkate alınarak belirlenmekte, oluşturulan ekipler tarafından bizzat yerinde kontrol edilerek yer tespiti yapılmaktadır. MOBESE ve diğer güvenlik kameralarının kent güvenliği açısından sağlayacağı faydalar ve ihtiyaçlar açısından, yerel yönetimler başta olmak üzere diğer kamu
kurum ve kuruluşlarının katılımıyla ortak işletilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir (Çapar, 2010: 8993). Başlangıçta güvenlik birimlerinin bir aracı olarak tasarlansa da ilk başlardaki amaçları ve hedefler doğrultusunda süreç içerisinde vatandaşa anında ve acil hizmet götüren, içerisinde belediye, sağlık, itfaiye ve adli birimler vb. diğer kurumların da yer aldığı geniş kapsamlı bir yapılanmaya doğru gitmektedir.
28. Yapılan incelemede; hız kesici tümsek yapımı taleplerinde Karayolları Trafik Kanunu ve ilgi
Yönetmelik gereğince bir takım şartların aranması gerektiği tespit edilmiştir. Nitekim ilgili İdare tarafından da; Cumhuriyet Alt Geçidi’nin üstünde bulunan yan servis ve alt geçit yollarının Karayolları
Genel Müdürlüğünden alınan onaylı proje ile yapıldığı ve yan servis yollarının genişletilmesinin uygun olmadığı, aynı şekilde ilçe yollarında hız kesici kasis konulacak yerlerin İlçe Trafik Komisyonu tarafından belirlendiği, Alt Geçidin üst bağlantı yollarını kesen Devlet Demir Yollarına ait hemzemin geçidin araç geçişlerini yavaşlattığı ve üst bağlantı yollarının dar olması nedeni ile hız yapmaya müsait olmamasından dolayı hız kesici kasis yapılmasının uygun olmadığı şeklinde çeşitli kriterlerin göz önünde bulundurulduğu açıklamalarına yer verilmiştir. Ayrıca İdare tarafından trafik güvenliğine yönelik olarak söz konusu güzergâha uyarıcı trafik levhalarının konulduğu belirtilmiştir Dosya kapsamında yapılan incelemede ise, yan servis yolunda meydana gelen kazaya söz konusu yan servis yolundan kurallara aykırı şekilde inşaat malzemesi taşıyarak geçen otomobilin ön camından uzattığı kalasın sebep olduğu, alt geçidin üst kısmında bulunan hemzemin geçit nedeniyle sürücülerin yol üzerinde hâlihazırda yavaşlamak zorunda kalması sebebiyle yol üzerine kasis konulmasının uygun olmadığı, diğer yandan cadde genişliğinin bisiklet yolları tahsisine imkan vermediği, tahsis yapılması halinde bisikletli kullanıcılar için tehlike oluşturacağı, geçmişte yapılan imar planı aşamasında bisiklet yolunun planlanmadığı, yolun bir tarafında kaldırım bulunmadığı, diğer tarafında kaldırımda ağaçlar olduğu, ayrıca yolun genişletip kaldırımın daraltılmasının yayalar açısından soruna sebebiyet vereceği, mevcut yapılaşma durumunda yolun genişletilip kaldırımların daraltılarak bisiklet yolu yapılmasının uygun olamayacağı değerlendirilmiştir.
29. Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin incelenmesi ve
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 29.1. Şikâyetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; bahse konu yan servis yollarının mevcut haliyle genişletilmesinin uygun olmadığı, alt geçidin üst bağlantı yollarını kesen Devlet Demir Yollarına ait hemzemin geçidin araç geçişlerini yavaşlattığı ve üst bağlantı yollarının dar olması nedeniyle hız yapmaya müsait olmamasından dolayı hız kesici kasis yapılmasının uygun olmadığı, diğer yandan cadde genişliğinin dar olması sebebiyle bisiklet yolları tahsisine uygun olmadığı, tahsis yapılması halinde bisikletli kullanıcılar için tehlike oluşturabileceği görüldüğünden uyuşmazlık konusu hakkında ilgili idarelerince tesis edilen idari işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
29.2. Somut olay özelinde, güvenlik kameralarının kent güvenliği açısından özellikle trafikteki caydırıcılığı ve vatandaş yararı düşünüldüğünde, bahse konu güzergâhı izleyen kamera sisteminin kurulmasının genel güvenlik ve asayişi sağlamak hususundaki faydalar açısından ihtiyaç dâhilinde olduğu, başvuranın talebi doğrultusunda, kamu hizmeti verilirken “saydamlık”, “hesap verilebilirlik”, “öngörülebilirlik” ve “belirlilik” gibi ilkelerin de göz önünde bulundurularak, gerek trafik güvenliğinin gerekse can ve mal güvenliğinin sağlanması ve trafik kazalarının önlenmesi amacıyla kamera sisteminin kurulması için sorumlu idare tarafından gerekli girişimlerin başlatılması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 30. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarece, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde, “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Tokat İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre ŞİKÂYET BAŞVURUSUNUN KISMEN
KABULÜ ile KISMEN REDDİNE, Cumhuriyet Caddesi Alt Geçidinin üstünde bulunan yan servis yollarının mevcut yapılaşma durumunda genişletilip kaldırımların daraltılarak bisiklet yolu yapılmasının ve alt geçidin üst bağlantı yollarını kesen Devlet Demir Yollarına ait hemzemin geçidin araç geçişlerini yavaşlattığı ve üst bağlantı yollarının dar olması sebebiyle hız yapmaya müsait olmamasından dolayı hız kesici kasis yapılmasının uygun olmadığı görüldüğünden ilgili taleplerinin REDDİNE, Kamu hizmeti verilirken “saydamlık”, “hesap verilebilirlik”, “öngörülebilirlik” ve “belirlilik” gibi ilkelerin de göz önünde bulundurularak, gerek trafik güvenliğinin gerekse can ve mal güvenliğinin sağlanması ve trafik kazalarının önlenmesi amacıyla gerekli girişimlerin başlatılarak başvuruya konu güzergâhı izleyen kamera sistemi kurulması hususunda TURHAL BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Turhal Belediye Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararının BAŞVURANA ve TURHAL BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi