31 Mayıs 2008 tarihinde Van’da imzalanan ekli Türkiye-İran Sınır Ticareti Ortak Komitesi IV. Dönem Toplantısı Mutabakat Zaptı’nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 17/11/1963 tarihli ve HUMŞ/1170 sayılı yazısı üzerine, 31/5/2008 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 28/11/2008 tarihinde kararlaştırılmıştır.
Abdullah GÜL
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
C. ÇİÇEKH. YAZICIN. EKRENM. AYDIN
Devlet Bak. veBaşb. Yrd.Devlet Bak. veBaşb. Yrd.Devlet Bak. veBaşb. Yrd.Devlet Bakanı
M. BAŞESGİOĞLUK. TÜZMENN. ÇUBUKÇUM. ŞİMŞEK
Devlet BakanıDevlet Bakanı Devlet BakanıDevlet Bakanı
M. S. YAZICIOĞLUM. A. ŞAHİNM. V. GÖNÜLB. ATALAY
Devlet BakanıAdalet BakanıMillî Savunma Bakanıİçişleri Bakanı
M. AYDINK. UNAKITANH. ÇELİKF. N. ÖZAK
Dışişleri Bakanı V.Maliye BakanıMillî Eğitim BakanıBayındırlık ve İskân Bakanı
R. AKDAĞB. YILDIRIMM. M. EKERF. ÇELİK
Sağlık BakanıUlaştırma BakanıTarım ve Köyişleri BakanıÇalışma ve Sos. Güv. Bakanı
M. Z. ÇAĞLAYANE. GÜNAYE. GÜNAYF. N. ÖZAK
Sanayi ve Ticaret BakanıEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı V.Kültür ve Turizm BakanıÇevre ve Orman Bakanı V.
MUTABAKAT ZAPTI
Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasında, 25 Nisan 2003 tarihinde imzalanan 17. Dönem Karma Ekonomik Komisyonu Mutabakat Zaptı’nın I.A.4 Maddesi çerçevesinde kurulan Türkiye-İran Ortak Sınır Ticaret Komitesi’nin Dördüncü Dönem Toplantısı, 30-31 Mayıs 2008 tarihlerinde Van’da gerçekleştirilmiştir.
Türk heyetine Dış Ticaret Müsteşarlığı, Anlaşmalar Genel Müdür Vekili Şevket Ilgaç ve İran heyetine de Batı Azerbaycan Ticaret Örgütü Başkanı JafarSadeghEskandari başkanlık etmişlerdir.
Her iki heyetin üyeleri sırasıyla Ek I ve Ek II’de yer almaktadır.
Müzakereler, tarafların sınır ticaretinin daha da geliştirilmesine yönelik arzularını yansıtan karşılıklı anlayış ve işbirliği ortamı içerisinde gerçekleşmiştir.
Müzakerelerin sonuçları aşağıda özetlenmiştir:
I) Sınır Ticaretinin İdari Altyapısı
Taraflar, sınır ticareti konusunda ülkelerinde uygulanan kural ve yönetmeliklere ilişkin ayrıntılı bilgi alışverişinde bulunmuşlardır.
Bu bağlamda, Taraflar, 2006 ve 2007 yıllarında sınır ticareti kapsamında tercihli uygulamaya konu olan ikili ticaret hacminin, 17. Dönem Karma Ekonomik Komisyonu Mutabakat Zaptı’nın ilgili maddesi çerçevesinde belirlenen hedeflere ulaşmaktan uzak olduğunu belirtmişlerdir.
Taraflar, 12 Temmuz 2005 tarihli, Sınır Ticareti Ortak Komitesi 3. Dönem Toplantısı Mutabakat Zaptı hükümlerinin uygulanmasına ilişkin gelişmeleri gözden geçirmişler ve bahse konu hükümlerin önemli bir kısmının henüz uygulanmadığını belirlemişlerdir.
Taraflar, bu gerçekleri dikkate alarak, her iki tarafça belirlenen tercihli ticarete konu Sınır ticareti hedeflerine ulaşmak amacıyla her iki ülkedeki kural ve yönetmeliklerin eş zamanlı olarak gözden geçirilmesini kararlaştırmışlardır.
İran tarafı, Sınır ticaretine ilişkin meri İran yönetmeliklerinin Sınır Ticaret Merkezleri (STM) sistemi çerçevesinde ithalatı yapılan Türkiye menşeli ürünlere sağlanacak tavizlerin, İran’ın Türkiye’ye yönelik tercihli ticarete tabi ihracatı ile değer olarak eşit miktarda olmasını öngördüğünü belirtmiştir.
İran tarafı ayrıca, bu sistem çerçevesindeki tavizlerin sadece İran’ın STM’ler üzerinden gerçekleştireceği ithalat için verilebileceğini ifade etmiştir.
II) Mevcut STM’lerin Altyapısının Geliştirilmesi
a. Mevzuata İlişkin Tedbirler
Taraflar, ticari işlemlerin pürüzsüz bir şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla sınır ticareti mevzuat altyapısının acilen geliştirilmesi ihtiyacını vurgulamışlardır.
Bu bağlamda, Türk tarafı, STM’lerin kapasitesinin daha verimli kullanılması amacıyla, meri sınır ticareti düzenlemelerinin iyileştirilmesine yönelik araştırma ve çalışmalar hakkında İran tarafını bilgilendirmiştir.
Bu çerçevede, Türk tarafı, mevcut sistemin yeniden yapılandırılması amacıyla yapılması muhtemel aşağıdaki değişiklik ve iyileştirmeler hakkında özet bilgi vermiştir.
– Bürokratik prosedürlerin, “Sınır Ticareti Değerlendirme Komiteleri”nin yetkilendirilmesi suretiyle basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması,
– Sanayi mallarında, işlemlerin daha etkin yapılması amacıyla yeni bir sistemin oluşturulması,
– Sanayi mallarının ithalatı için basitleştirilmiş prosedürlerin hazırlanması,
– Hâlihazırda ticareti yapılan tarımsal ürünler için kotaların artırılması ve kotaların daha iyi kullanılması amacıyla bu ürünlere uygulanan mevsimsel kısıtlamalara daha fazla esneklik sağlanması,
– Hâlihazırda STM sistemi kapsamında ticareti yapılmayan veya ticareti yetersiz olarak yapılan tarımsal ürünlerin ticaretini daha cazip kılmak için yeni önlemlerin getirilmesi,
– Sınır illerinde yerleşik şirket ve tacirlere belge verilmesi yoluyla sınır ticaretinden faydalananların sayısının artırılması.
İran tarafı, 17. Dönem KEK Toplantısı Mutabakat Zaptında belirlenen hedeflere ulaşmak amacıyla eş zamanlı olarak uygun önlemleri almayı kabul etmiştir.
Taraflar, STM kullanıcılarının, sınır ticareti belgelerini kullanarak, birbirlerinin STM bölümlerine giriş ve ithalat yapabilmeleri amacıyla gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılabilmesi imkânlarını araştırmaya karar vermişlerdir.
Taraflar, STM’lerin eş zamanlı bir şekilde, haftada altı gün ve günde en az sekiz saat çalışmaları hususunda prensip olarak anlaşmışlardır.
Fiili çalışma günleri ve saatleri, her STM’nin işleticisi tarafından, ihtiyaçlar çerçevesinde belirlenecektir.
b – STM’lerin Altyapısının İyileştirilmesi
I – Kapıköy/Razi
İran tarafı, Kapıköy–Razi Sınır Kapısı bağlantı yollarında devam eden inşaat çalışmalarına atıfta bulunarak, Khoy–Razi yolunun, 19-21 Şubat 2007 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen 19. Dönem KEK Toplantısında kararlaştırıldığı şekilde 2008 yılı sonu itibariyle tamamlanacağını ifade etmiştir.
II – Ağrı – Sarısu
Türk tarafı, yukarıda, paragraf “II.a”da belirtilen yeniden yapılandırmaya yönelik tedbirlerin uygulanmasına ilişkin gelişmelere paralel olarak, Ağrı-Sarısu STM’sinin alt ve üstyapısı için ihtiyaç duyulan inşaat işlerini tamamlamayı kabul etmiştir.
III – Esendere/Serow
Taraflar, Esendere/Serow Gümrük Kapısındaki sıkışıklığı önlemek amacıyla, küçük çaplı ticari faaliyetleri Esendere/SerowSTM’sine yönlendirmek suretiyle ortak tedbirler uygulamayı kararlaştırmışlardır.
c – Yeni STM’lerin kurulması
Türk tarafı, Boralan-Iğdır STM’lerinin kurulması için gerekli düzenlemeleri yapmak üzere, iki ülke yetkilileri arasında, Iğdır’da bir toplantı düzenlenmesini teklif etmiştir.
İran tarafı, bu konuya ilişkin olarak Türk tarafına, 10-14 Ekim 2008 tarihlerinde gerçekleştirilecek Sınır Ticareti Ortak Komitesi V. Dönem Toplantısına kadar cevap vermeyi kabul etmiştir.
İran tarafı, Kozerash-Gelincik STM’lerinin kurulması için gerekli düzenlemeleri yapmak üzere, iki ülke yetkilileri arasında, Iğdır’da bir toplantı düzenlenmesini teklif etmiştir.
Türk tarafı, sözkonusu teklif üzerinde çalışmayı ve İran tarafına bir ay içerisinde yanıt vermeyi kabul etmiştir.
d – Bir Sonraki Toplantının Yeri ve Tarihi
Taraflar, Sınır Ticareti Ortak Komitesinin bir sonraki toplantısının, 10-13 Ekim 2008 tarihlerinde Urumiye’de gerçekleştirilmesi hususunda anlaşmışlardır.
Türk tarafı, Türk resmi heyetine, Türkiye’nin sınır illerinde yerleşik işadamları, tacir ve zanaatkârlardan oluşan geniş kapsamlı bir ticaret heyetinin eşlik edeceğini bildirmiştir.
İran tarafı, sözkonusu ziyaret esnasında gerçekleştirilecek eşleştirme programının ve diğer aktivitelerin organizasyonu için gerekli yardımı sağlamaya hazır olduğunu ifade etmiştir.
Taraflar, STM sistemince yaratılan fırsatların sınır illerindeki iş çevreleri tarafından tanınmasını ve bilinmesini sağlamak amacıyla, her üç ayda bir, dönüşümlü olarak Türkiye’de ve İran’da, sınıra en yakın illerden birinde seminerler organize etmeyi kararlaştırmışlardır.
Bahse konu seminerler, tercihen Sınır Ticareti Ortak Komitesi’nin resmi toplantıları ile eş zamanlı olarak gerçekleştirilecektir.
Her iki nüshası da eşit derecede geçerli olmak üzere, İngilizce lisanında iki orijinal nüsha olarak, 31 Mayıs 2008 tarihinde, Van’da müzakere edilmiş ve imzalanmıştır.
TÜRK TARAFI ADINAİRAN TARAFI ADINA
Şevket ILGAÇJafarSadegh ESKANDARI
Anlaşmalar Genel Müdür VekiliBatı Azerbaycan Ticaret
Başbakanlık Dış Ticaret MüsteşarlığıOrganizasyonu Başkanı
EK I
TÜRK HEYETİ
Şevket Ilgaç: Anlaşmalar Genel Müdür Vekili,
Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM)
Orhan Ertuğruloğlu: Urumiye Başkonsolosu
Nafi Cemal Tosyalı: Tebriz Başkonsolosu
Hakkı Karabörklü: Daire Başkanı, DTM
Şinasi Demirbaş: Daire Başkanı, DTM
Ahmet Öğüt: Daire Başkanı, Maliye Bakanlığı
Mustafa Yüksel: Daire Başkanı, Gümrük Müsteşarlığı
Dr. Salih Yurtalan: Daire Başkanı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
EK II
İRAN HEYETİ
JafarSadeghEskandari: Batı Azerbaycan Ticaret Organizasyonu Başkanı,
Heyet Başkanı
Ali Reza Safari: Batı Azerbaycan Eyaleti Ekonomik İşler Genel Müdürü
Hasan Ghafari Azar: Urumiye Valisi
TohidAzarbod: Bazargan Gümrükleri Genel Müdürü
MostafaHodoudi Azar: Urumiye Ticaret Odaları Yönetim Kurulu Üyesi
MinaRahimi: Türkiye Uzmanı, Ticaret Bakanlığı
MostafaNajiAhmad: Dış Ticaret İdaresi Başkanı
HamidEbrahimi Asl: Makao İşadamları Temsilcisi
MehrdadSaadat: Azar Ravansaz Şirketi Temsilcisi
SamadPourSoltani: TaakKhoushehTala Şirketi Temsilcisi
