22 Aralık 2005 tarihinde Duşanbe’de imzalanan ekli “Türkiye-Tacikistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu Beşinci Dönem Toplantısı Protokolu”nun onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 22/9/2006 tarihli ve HUMŞ/371796 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 5/10/2006 tarihinde kararlaştırılmıştır.
Ahmet Necdet SEZER
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
A. GÜLA. ŞENERM. A. ŞAHİNB. ATALAY
Dışişleri Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bakanı
A. BABACANM.AYDINN. ÇUBUKÇUK. TÜZMEN
Devlet BakanıDevlet Bakanı Devlet BakanıDevletBakanı
M.A. ŞAHİN M. V.GÖNÜLA.AKSUK. UNAKITAN
Adalet Bakanı V.Milli Savunma Bakanıİçişleri BakanıMaliye Bakanı
R.AKDAĞF. N. ÖZAKR.AKDAĞB. YILDIRIM
Milli Eğitim Bakanı V.Bayındırlık ve İskan Bakanı Sağlık BakanıUlaştırma Bakanı
M. M. EKERM. BAŞESGİOĞLUA. COŞKUN
Tarım ve Köyişleri BakanıÇalışma ve Sos. Güv. BakanıSanayi ve Ticaret Bakanı
M.H.GÜLERB.ATALAYO. PEPE
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı V.Çevre ve Orman Bakanı
TÜRKİYE – TACİKİSTAN
HÜKÜMETLERARASI KARMAEKONOMİKKOMİSYONU
BEŞİNCİ DÖNEM TOPLANTISI PROTOKOLU
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Tacikistan Cumhuriyeti Hükümeti arasında 8 Nisan 1993 tarihinde imzalanan Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması uyarınca teşkil edilenTürkiye – Tacikistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu Beşinci Dönem Toplantısı21-22 Aralık 2005tarihlerindeDuşanbe’de gerçekleştirilmiştir.
Türkiye Heyetine Türkiye Cumhuriyeti Devlet Bakanı Prof. Dr. Sayın Mehmet Aydın, Tacikistan Heyetine ise Tacikistan Cumhuriyeti Ekonomi ve Ticaret Bakanı Sayın Hakim Soliev, başkanlık etmişlerdir.
Her iki ülke heyet üyeleri Ek:I ve Ek:II’de yer almaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Bakanı Prof. Dr. Mehmet Aydın, ziyareti sırasında Tacikistan Cumhuriyeti Başbakanı Sayın A.G. Akilov tarafından kabul edilmiş, Tacikistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı T.N. Nazarov, Tacikistan Cumhuriyeti Enerji Bakanı C. N. Nurmahmadov ve Tacikistan Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanı A.A. Aşurov ile görüşmelerde bulunmuştur.
Türkiye – Tacikistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu toplantısı, iki ülke arasındaki geleneksel kardeşlik ve dostluk ilişkilerini yansıtarak, karşılıklı anlayış ve işbirliği havası içinde yürütülmüştür.
Taraflar, ticaret, sanayi, tarım, madencilik, enerji, ulaştırma, turizm ve teknik işbirliği alanları başta olmak üzere, iki ülke arasındaki uzun vadeli işbirliğini daha da geliştirme arzusunda olduklarını vurgulamışlar ve görüşmeler sonucunda, aşağıdaki alanlarda ikili ilişkilerin geliştirilmesi hususunda mutabakata varmışlardır:
I. YASALÇERÇEVE
Türk tarafı, ticari ve ekonomik ilişkilerin artırılması amacıyla imzalanmak üzere, Türkiye ile Tacikistan arasında “Ortaklık ve İşbirliği Anlaşması”ile“Uzun Vadeli Ticari, Ekonomik ve Sınai İşbirliği Programı ve İcra Planı” taslağını sunmuştur. Taraflar, sözkonusu belgelere ilişkin görüşmelerin en kısa sürede sonuçlandırılmasını kararlaştırmışlardır.
Tacik tarafı, 11 Ekim 2002 tarihinde Ankara’da imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Tacikistan Cumhuriyeti Çalışma ve Halkın Korunması Bakanlığı Arasında Ortak İşbirliği Anlaşması’nın yenilenmesini teklif etmiştir.
Türk tarafı, sözkonusu teklifi not etmiş ve ilgili Bakanlığına ileteceğini belirtmiştir.
2. TİCARİ İLİŞKİLER
Taraflar, iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik işbirliğinin önemini vurgulayarak, ikili ticari ve ekonomik işbirliğinin karşılıklı yarar esasında etkinleştirilmesine yönelik kararlılıklarını ve ortak iradelerini teyit etmişlerdir.
Dış ticaretin ekonomik işbirliğinin önemli unsurlarından biri olduğunu dikkate alan Taraflar, ticaret hacminde sağlanan istikrarlı artıştan duydukları memnuniyeti not etmişler, ancak, mevcut ticaret hacminin iki ülkenin gerçek potansiyelini yansıtmadığınıvurgulamışlardır.
Taraflar,ikili ticaretin önemli bir bölümünü alüminyum ve alümina ticaretinin teşkil ettiğini belirtmişler, bu kapsamda, ticarete konu ürünlerin çeşitlendirilmesi gerektiği hususunda görüş birliğine varmışlardır.
Mevcut işbirliği potansiyelinin daha etkin bir şekilde kullanılması suretiyle ikili ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla Taraflar,
– her iki ülkenin yürürlükteki mevzuatı çerçevesinde, ilgili kurum ve kuruluşları ile özel sektörlerinin teşvik edilmesi,
– karşılıklı tanıtım faaliyetleri düzenlenmesi ve her iki ülkede gerçekleştirilen uluslararası sergi ve fuarlara daha etkin katılımın desteklenmesi,
– ikili ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesinde esas unsuru oluşturan ortak işletmelerin kurulmasının ve sınai işbirliğinin desteklenmesi ve teşvik edilmesi,
– ortak çıkarlar ve ticari sorunların çözümü için çok taraflı ve ikili düzeyde işbirliği yapılması,
– mevzuat değişiklikleri hakkında bilgi teatisi yapılması,
– iki ülke özel sektörleri arasındaki ticari ilişkilerin daha da geliştirilmesine yönelik karşılıklı tekliflerin desteklenmesi
konularında anlaşmışlardır.
Taraflar, tarife dışı engellerin kaldırılması dahil olmak üzere, karşılıklı ticareti kolaylaştırıcı tedbirlerin alınmasına karar vermişlerdir.
Taraflar, Türk-Tacik İş Konseyi 2. Dönem Toplantısı’nın 2006 yılı ilk yarısında İstanbul’da yapılması hususunda mutabakata varmışlardır.
KOBİ’ler Alanında İşbirliği
Taraflar, karşılıklı ziyaret, konferans ve seminerlerin düzenlenmesi, ayrıca Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli Sanayiyi Geliştirme Kurumu (KOSGEB) ile Tacikistan Cumhuriyeti Hükümeti Antimonopoli Politikası ve Girişimciliği Destekleme Ajansı arasında Eşleştirme Merkezinin kurulması yoluyla her iki ülkenin küçük ve orta ölçekli işletmeleri arasında işbirliğinin artırılmasına yönelik arzularını beyan etmişlerdir.
Kredi İlişkileri
Taraflar, Türk Eximbank ile Taciksodirotbank arasındaki ilişkileri gözden geçirmişlerdir. Bu çerçevede, Taraflar, Türk Eximbank tarafından sağlanan mevcut kredinin bakiye bölümüne ilişkin kullanım esasları ile yeni kredi imkanları hakkında görüş alış verişinde bulunmuşlardır.
Türk tarafı, mevcut kredi kapsamı dışında sağlanabilecek yeni finansman imkanlarının değerlendirilmesini teminen, Tacik tarafınca veya proje üstlenici firmalarca sağlanabilecek teminatlara ilişkin bilgilerin Türk Eximbank’a iletilmesini talep etmiştir.
Serbest Bölgeler
Taraflar, serbest bölgeler konusunda Tacik uzmanlara yönelik eğitim programının 2005 yılı Haziran ayında gerçekleştirildiğine işaret ederek, bu alanda işbirliğini geliştirmeye hazır olduklarını ifade etmişlerdir.
Türk tarafı, serbest bölgelerin kurulması ve işletilmesi alanında ihtiyaç duyulabilecek her türlü teknik desteği ve eğitim imkanını Tacik tarafına sağlamaya hazır olduğunu teyit etmiştir.
Standardizasyon
Taraflar, standardizasyon alanındaki işbirliğinin ticari ilişkilerin geliştirilmesine sağlayacağı katkıları vurgulayarak, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ve Tacikistan Cumhuriyeti Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlıStandardizasyon, Metroloji, Belgelendirme ve Ticari Denetim Devlet Ajansı (TADJİKSTANDART) arasında görüşmeleri süren işbirliği protokolunun sonuçlandırılarak en yakın zamanda imzalanması hususunda mutabık kalmışlardır.
3. EKONOMİK İŞBİRLİĞİ
Taraflar, imkanlarını ve uzun vadeli ekonomik amaçlarını dikkate alarak, karşılıklı yarar esasında ekonomik işbirliğini hızlandırmaya karar vermişlerdir. Ekonomik işbirliğinin amaçları:
– Sanayi sektörlerinin geliştirilmesi;
– bilimsel ve teknik ilerlemenin teşvik edilmesi;
– yeni pazarların oluşturulması;
– yeni istihdam alanlarının oluşturulması;
– çevrenin korunması;
– hayat seviyesinin yükseltilmesi
olarak belirlenmiştir.
Bu amaçla, Taraflar, özellikle;
– ortak işletmelerin kurulması,
– karşılıklı fayda temelinde, iki ülke firmalarının sınai gelişim projelerine daha etkin katılımının temini,
– karşılıklı yarar esasında yatırım işbirliğinin geliştirilmesi;
– teknoloji ve bilimsel çalışmalar alanında karşılıklı bilgi teatisi;
– firma ve kuruluşlarının üçüncü ülkelerde ortak faaliyetlerinin teşvik edilmesi
yöntemlerinin kullanılmasına karar vermişlerdir.
Bu çerçevede, Taraflar, özellikle aşağıdaki sektörleri öncelikli işbirliği alanları olarak belirlemişlerdir:
– Pamuk işleme ve tekstil sanayi,
– Deri sanayi,
– Alüminyum işleme sanayi,
– Mermer, granit ve diğer kaplama taşları işleme sanayi,
– Tarım ürünleri işleme ve gıda sanayi,
– İnşaat malzemeleri üretimi,
– Tüketim malları üretimi,
– Ambalaj malzemeleri üretimi,
– Turizm, turizm altyapısının geliştirilmesi ve otel işletmeciliği,
Yatırımlar
Taraflar, ekonomik işbirliğinin geliştirilmesinin temelinde karşılıklı yatırımların artırılmasının büyük önem taşıdığını vurgulamış ve iki ülke yatırımcılarına en elverişli iş ortamının sağlanması hususunda gerekli tedbirlerin alınmasına karar vermişlerdir.
Bu kapsamda Taraflar, Türk firmalarının Tacikistan’daki yatırımlarının artırılması amacıyla bir yatırım ortamı çalışma grubu kurulmasına ve bu çerçevede yatırım ortamının daha da iyileştirilmesi için alınacak tedbirlerin belirlenmesineve uygulanan teşvik mekanizmalarının yatırımcılara tanıtılmasına yönelik çalışmalarda bulunulmasına karar vermişlerdir.
Müteahhitlik Hizmetleri
Türk şirketlerinin, müteahhitlik piyasalarındaki olumlu tecrübelerini dikkate alan Taraflar, Tacikistan’da enerji santrallarının inşası, otellerin restorasyonu, karayollarının inşası ve yenilenmesi ile diğer altyapı inşa alanlarında işbirliğinin teşvik edilmesine karar vermişlerdir.
Taraflar, inşaat ve projelendirme hizmetleri alanında bilimsel ve teknik işbirliğinin geliştirilmesi hususunda mutabık kalmışlardır.
4. ENERJİ ALANINDA İŞBİRLİĞİ
Taraflar, Tacikistan’da önemli hidro enerji kaynaklarının ve gelişmeye açık kömür, petrol ve gaz alanlarının mevcudiyetini dikkate alarak; doğrudan Türk yatırımlarının çekilmesi, çeşitli uluslararası finansman kuruluşlarından kaynak sağlanması, yap-işlet-devret modelinin kullanılması veya proje tutarı karşılığı mal ithali (off-set) yapılması yoluyla alternatif proje finansmanı yöntemleri kullanılarak hidro enerji, güneş enerjisi kullanımı, kömür, petrol ve gaz yataklarının aranması, keşfi ve geliştirilmesi alanlarında öncelikli projelerin gerçekleştirilmesi konusunda işbirliği yapılmasının desteklenmesine karar vermişlerdir.
Bu kapsamda Tacik tarafı, aşağıda yer alan projeleri öncelikli alanlar olarak teklif etmiştir:
– Pyandj nehri üzerinde ‘Moskovskaya’, ‘Djumarskaya’ ve ‘Kokçinskaya’ hidroelektrik santrallarının inşaatı,
– ‘Fon-Yagnob’ ve ‘Ravnov’ kok kömürü ve ‘Nazar-Aylok’ antrasit kömürü yataklarının geliştirilmesi ve işletilmesi,
– ‘Navabad’ ve ‘Yalgızkak’ gelişmeye açık gaz alanlarında arama ve keşif çalışmaları yapılması,
– güneş enerjisinin ısı enerjisine dönüştürülmesi sistemlerinin kurulması konusunda Türk şirketlerinin katılımıyla işletmelerin kurulması.
Türk tarafı, sözkonusu teklifleri ilgili kurum, kuruluş ve firmalarına ileteceğini, özel sektörünü bu alanda teşvik edeceğini ve gelişmeleri izleyerek Tacik tarafına bilgi vereceğini belirtmiştir.
5. ULAŞTIRMA ALANINDA İŞBİRLİĞİ
Taraflar, ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinde taşımacılık sektörünün büyük bir önemi bulunduğuna işaret ederek, bu alandaki işbirliğinin artırılması için çaba gösterilmesine karar vermişlerdir.
Taraflar,iki ülke arasındaki demiryolu ile taşımacılık faaliyetlerinin artırılmasını teminen, EİT bünyesinde devam eden ve Tacikistan’ın da içinde yer aldığı Orta Asya Ülkeleri ile ortak bir demiryolu tarifesi oluşturma çalışmalarını desteklemeye ve ortak hareket etmeye karar vermişlerdir.
Taraflar,
– Tacikistan’da ortak taşımacılık şirketleri kurulması,
– İki ülke arasında demiryolu taşımacılığının artırılması amacıyla EİT bünyesinde İstanbul-Almatı demiryolu hattında konteynır taşımacılığının daha etkinleştirilmesini teminen ortak hareket edilmesi,
– İstanbul-Almatı-Duşanbe güzergahında yolcu treni seferlerinin başlatılması için çaba gösterilmesi,
– Türkiye ve Tacikistan arasında yolcu otobüs seferlerinin düzenlenmesi imkanlarının araştırılması,
– Tacikistan kuruluşlarınca Türkiye’den leasing esasında AB standartlarına uygun 15 adet TIR alınması,
Taraflar, THY’nın 2006 yılı Ocak ayı içinde İstanbul-Duşanbe-İstanbul hattında tarifeli seferlere başlaması ve THY’na uçuş hakkı verilmesine ilişkin izinlerin en kısa sürede verilmesi konusunda mutabık kalmışlardır.
Taraflar ayrıca, yakıt temini, yer hizmetleri ve karşılıklı bilet satış hakkının tanınması konularında mütekabiliyet esası uygulanmasına karar vermişlerdir.
Taraflar, yukarıda belirtilen konulara ilişkin Anlaşma taslağının, THY ve GUAPTajikistan tarafından hazırlanmış olduğunu memnuniyetle not etmişlerdir.
Türk tarafı, Tacikistan’a taşıma yapan Türk araçlarına tanınan 8 günlük ülkede kalış süresinin 12 güne çıkarılmasını ve iki ülke arasındaki taşımacılıkta kullanılan geçiş belgesi sayısının 1000’e yükseltilmesini teklif etmiştir.
Tacik tarafı, Türk tarafının tekliflerini en kısa süre içinde inceleyeceğini ve konuya ilişkin görüşünü Türk tarafına ileteceğini belirtmiştir.
Ayrıca, taşımacılığın kolaylaştırılmasını teminen, Taraflar Tacikistan’a girişlerde vize alım işlemlerinin kolaylaştırılması ve Tacikistan’da kalışlarda tescil süresinin yirmi güne çıkarılması konularında gerekli çalışmaların yapılmasını kararlaştırmışlardır.
6. TEKNİK İŞBİRLİĞİ
Teknik işbirliğinin ikili ilişkilerin geliştirilmesindeki önemini vurgulayan Taraflar, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın Tacikistan’a yönelik verimli çalışmalarından duydukları memnuniyeti belirterek Türkiye Cumhuriyeti’nin Tacikistan’a yönelik olarak gerçekleştireceği teknik yardımların koordinasyonunun, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Tacikistan Ticaret ve Ekonomi Bakanlığı tarafından yürütüleceğini teyit etmişlerdir.
Taraflar, Türkiye – Tacikistan Hükümetlerarası Karma EkonomikKomisyonunun Altıncı Dönem Toplantısının 2006 yılında Ankara’da yapılmasını kararlaştırmışlardır.
Toplantının kesin tarihleri iki ülke arasında diplomatik kanallardan belirlenecektir.
22 Aralık 2005 tarihinde Duşanbe’de Türkçe ve Rusça dillerinde, eşit derecede geçerli ikişer orijinal nüsha olarak imzalanmıştır.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ TACİKİSTAN CUMHURİYETİ
HÜKÜMETİ ADINA HÜKÜMETİ ADINA
Prof. Dr. Mehmet AYDIN Hakim SOLIEV
Devlet BakanıEkonomi ve Ticaret Bakanı
EK: I
TÜRKİYE HEYETİ
Mehmet AYDIN:Devlet Bakanı,
Heyet Başkanı
Altay CENGİZER:Türkiye’nin Duşanbe Büyükelçisi
Gazi BİLGİN:Genel Müdür,
Dış Ticaret Müsteşarlığı, Ekonomik Araştırmalar ve
Değerlendirmeler Genel Müdürlüğü
Fatih TURHAN:Daire Başkanı,
Dış Ticaret Müsteşarlığı, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü
Ateş YURTTAŞ:Daire Başkanı,
EXİMBANK
EK: II
TACİKİSTAN HEYETİ
H.H. SOLİYEV:Ekonomi ve Ticaret Bakanı,
Heyet Başkanı
S.B. SAİDOV:Cumhurbaşkanlığı Yabancı Ülkeler ile İlişkiler Şube Müdürü
S.A. NASRİDİNOV:Dışişleri Bakan Yardımcısı
L.P. KİSLAKOVA:Ekonomi ve Ticaret Bakan Yardımcısı
M. MAHŞULOV:Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı,
Dış Ekonomik ve Ticari Politikalar Genel Müdürü
R.Ş. MENGİLİYEV:Adalet Bakan Yardımcısı
A.Ş. ŞEROV:Çalışma ve Halkın Sosyal Güvenliği Bakan Yardımcısı
S. SANGİNOVA:Tarım Bakan Yardımcısı
A. YOROV:Enerji Bakan Yardımcısı
C. K. EŞOV:Milli Banka Başkan Yardımcısı
A.KARAMALİYEV:Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı
F.K. SULTONOV: Tacikistan Devlet Havacılık İşletmesi Genel Müdür Yardımcısı
Bu Andlaşmanın Rusça dildeki metni 6/11/2006 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
