TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4385-S.6435
BAŞVURU NO : 2019/1778
KARAR TARİHİ : 14/06/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : TÜSEB’e olarak atanan başvuranın ücret talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 29/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi olarak görev
yaparken, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığında (TÜSEB) 25/01/2016 tarihinden itibaren olarak görevlendirildiğini, ancak anılan tarihten bugüne dek herhangi bir ücret alamadığını belirterek; 25/01/2016 tarihinden itibaren hak ettiği aylık ücretlerinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Türkiye Sağlık Enstitüleri
Başkanlığının 07/03/2019 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde;
2.1) Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığının, ismi 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nın 101
inci maddesi ile değişik 26/11/2014 tarihli ve 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri
Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulduğu; daha sonra kuruluş ve teşkilatlanmasına ilişkin hükümlere 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4 No’lu
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 663 ilâ 678 inci maddeleri arasında yer verildiği,
2.2) Başvuran ’ın, Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
olarak görev yapmakta iken, 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 25/01/2016 tarihinde, aylıklı izinli olarak Başkanlıklarında olarak görevlendirildiği,
2.3) Mezkûr Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Kamu kurum ve kuruluşlarında,
ilgili personel kanunlarına göre kadrolu olarak çalışanlar, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarının muvafakati ve ilgilinin kabul etmesi şartı ile Başkan tarafından, yapılacak çalışmanın kapsamı ve suresi de dikkate alınarak en çok üç yıl süreyle TÜSEB’de görevlendirilebilirler. Süresi sona erenler, aynı usule göre yeniden görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, kurulularınca görev süresince aylıklı izinli sayılırlar. Bunların aylık, ek gösterge, tazminat, ek ödeme ve diğer mali ve sosyal hak ve yardımları kendi kurumlarınca ödenir, her türlü özlük hakları devam eder ve bunlara ayrıca herhangi bir ödeme yapılmaz.” öngörüldüğü,
2.4) Başvuranın, Başkanlıklarında aylıklı izinli olarak görevlendirildiği göz önüne alındığında,
söz konusu madde hükmü uyarınca, kendisine herhangi bir ödemenin yapılmasının hukuken mümkün görülmediği, zira başvuranın ücretini Yeditepe Üniversitesinden almakta olduğu,
2.5) Konuyla ilgili Devlet Personel Başkanlığı ve Hukuk Müşavirliklerinin olumlu görüşleri
bulunmakta ise de bu görüşlerin istişari nitelikte olduğu, istişari nitelikteki kararların icra edilme zorunluğunun mutlak olmadığı, ayrıca başvuranın anılan mülga 13 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında görevlendirilmiş olması sebebiyle kendisine bir ödemenin yapılmamasında kamunun menfaati bulunduğu,
2.6) Başvuranın, Başkanlıklarında aylıklı izinli olarak görevlendirildiği dikkate alındığında,
Yeditepe Üniversitesinden ücretini alırken Başkanlıktan ücret alması, mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmüne aykırılık teşkil edeceğinden kendisine ücret ödenemeyeceği,
2.7) Başkanlık kadrosunun münhal bulunması sebebiyle başvurunun tekrar değerlendirilerek
olumlu karara bağlanmasının bu aşamada uygun görülmediği, açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Başvuru konusuna ilişkin olarak, Devlet Personel Başkanlığının 05/10/2018 tarih ve
sayılı görüşünde;
3.1) Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi olarak görev
yapmakta iken 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddenin birinci fıkrası çerçevesinde
TÜSEB’e olarak görevlendirilen ilgilinin, söz konusu görevlendirme sebebiyle kendisine herhangi bir ücret ödenip ödenemeyeceği hususunda TÜSEB tarafından görüş talep edilmiştir. Yapılan değerlendirmede;
3.2) 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 703 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 101 inci maddesi ile yürürlükten kaldırılan; mülga 8 inci maddesinde; “… , Başkanın teklifi üzerine, Bakan tarafından atanır.
, Başkanın görev süresi ile sınırlı olmak üzere görev yapar. Ancak, yeni atama yapılıncaya kadar mevcut görevine devam eder… ” hükmü, mülga
13 üncü maddesinde; “(I) Kamu kurum ve kuruluşlarında, ilgili personel kanunlarına göre
kadrolu olarak çalışanlar, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarının muvafakati ve ilgilinin kabul etmesi şartı ile Başkan tarafından, yapılacak çalışmanın kapsamı ve süresi de dikkate alınarak en çok üç yıl süreyle TÜSEB’de görevlendirilebilirler. Süresi sona erenler, aynı usule göre yeniden görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, kurulularınca görev süresince aylıklı izinli sayılırlar. Bunların aylık, ek gösterge, tazminat, ek ödeme ve diğer mali ve sosyal hak ve yardımları kendi kurumlarınca ödenir, her türlü özlük hakları devam eder ve bunlara ayrıca herhangi bir ödeme yapılmaz.
(2) Birinci fıkra kapsamında yer alan personel, aylıksız izinli olarak da birinci fıkra hükümleri uyarınca TÜSEB’de görevlendirilebilir ve bunların sosyal güvenlik ile ilişkileri kendi kurumlarındaki statüleri dikkate alınarak devam ettirilir… ” hükmünün yer aldığı,
3.3) Diğer taraftan, 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 130
uncu maddesinde; “…Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.” hükmünün yer aldığı,
3.4) Öte yandan, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununda, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununda yer alan öğretim elemanları tanımına giren personelin aylıkları ve ek göstergeleri, derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesi ile söz konusu personelin sosyal hakları konusunda düzenlemeler yapıldığı,
3.5) Ayrıca, Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde; “Bu
Yönetmelik hükümleri, vakıf yükseköğretim kurumlarını ve birimlerini kapsar.” hükmünün; 4
üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen terimlerin tanımları aşağıda belirlenmiştir:
…
Vakıf Yükseköğretim Kurumu: Kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile Vakıflar tarafından kurulmuş bulunan üniversite ile yüksek teknoloji enstitüsü ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, meslek yüksekokulu konservatuarlar, araştırma uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmayan meslek yüksekokuludur.
Devlet Yükseköğretim Kurumu; 2547 sayılı Kanun Hükümleri uyarınca Devlet tarafından kurulmuş bulunan üniversite ile yüksek teknoloji enstitüsü ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuarlar, meslek yüksekokulları ve araştırma uygulama merkezleridir…” hükmünün; 15 inci maddesinde; “Kamu tüzel kişiliğine sahip vakıf yükseköğretim kurumları, kendilerine ait mal varlıklarına ve bunlar üzerinde her türlü tasarruf hakkına sahip olup, vakıf üniversiteleri ve vakıf yüksek teknoloji enstitüleri rektörleri ile bağımsız vakıf meslek yüksekokulları müdürleri hariç her düzeydeki yöneticileri ve diğer personelini, kendi organlarının kararı ile görevlendirebilirler… ” hükmünün; 20 nci maddesinde; “Vakıf yükseköğretim kurumunun en yüksek karar organı olan mütevelli heyet, vakıf yükseköğretim kurumunun tüzel kişiliğini temsil eder.
…
Mütevelli heyet, yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını, öğretim elemanı dışındaki personelin terfilerini ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini kabul eder ve uygulamaları izler. … ” hükmünün yer aldığı; anılan Yönetmeliğin 23 üncü maddesinde ise vakıf yükseköğretim kurullarında görev alacak akademik personelin çalışma esaslarının
2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabi olduğu ancak;
bu personelin aylıkları bakımından 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olduğunun belirtildiği,
3.6) 4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasında ise “Bu Kanunun amacı
işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.” hükmünün yer aldığı,
3.7) Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; kamu tüzel kişiliği
bulunan ve kamu hizmeti yürüten vakıf üniversitelerinin devlet üniversitelerinden idari ve mali yönden farklılıkları bulunduğu, bu kurumlarda görev alan akademik personelin aylık hakları konusunda 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinin geçerli olduğu, anılan Kanunun amacının da işverenler ile iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesi olduğu, ayrıca vakıf üniversitelerindeki mütevelli heyetinin bu üniversitelerde çalıştırılacak öğretim elemanları ile sözleşme yapma yetkisinin olduğu, bu nedenle de vakıf üniversitelerinde 4857 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan akademik personelin 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinde yer alan; ilgili personel kanununa tabi olarak kadrolu çalışan statüsünde değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığı,
3.8) Bu itibarla, vakıf üniversitesi olan Yeditepe Üniversitesinde 4857 sayılı Kanuna tabi
olarak çalışan akademik personelin, 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddenin birinci fıkrası çerçevesinde TÜSEB’e olarak görevlendirilemeyeceğinin mütalaa edildiği; bununla birlikte, ilgilinin yürüttüğü görev sebebiyle talep ettiği ücretin ödenip ödenemeyeceği hususunun hukuk müşavirliklerince değerlendirilmesinin uygun olacağı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 19/11/2014 tarihli ve 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Kurulması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun;
6.1) “Başkanlık teşkilatı” başlıklı mülga 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “(3)
, Başkanın teklifi üzerine, Bakan tarafından atanır. , Başkanın görev süresi ile sınırlı olmak üzere görev yapar. Ancak, yeni atama yapılıncaya kadar mevcut görevine devam eder.”
6.2) “Personelin istihdamı ve nitelikleri” başlıklı mülga 12 nci maddesinde;
“(1) Başkanlık personeli, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak çalıştırılır. Başkanlık personelinin kadro unvan ve sayıları ekli (I) sayılı Cetvelde gösterilmiştir.
Bunların birimlere dağılımını yapmaya Başkan yetkilidir. Personelin kadro unvan ve sayılarında mevcut sayılarının bir katını aşmamak kaydıyla değişiklik yapmaya, Yönetim
Kurulunun kararı üzerine Bakan yetkilidir.
(2) Başkan, başkan yardımcıları, ve enstitü başkanlarının, en az doçentlik derecesi sahibi olması, İngilizce, Almanca ya da Fransızca dillerinden en az birini iyi derecede bilmesi ve en az on yıl kamu ve/veya özel sektörde çalışmış olması şarttır. Bu kişilerde aranacak diğer nitelikler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
…
(7) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan Devlet memurları ile öğretim elemanlarından gerekli nitelikleri taşıyanlar, kendilerinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle Başkanlık kadrolarında istihdam edilebilir. Bunların kurumlarıyla olan ilişkileri, iş sözleşmesinin yapılmasıyla son bulur.
(8) Bu madde ve 13 üncü madde kapsamında çalıştırılacakların nitelikleri, işe alınmaları ve görevlendirilmeleri, performans değerlendirmeleri ve disiplin işlemleri ile kadrolarda bulunanlarla aylıksız izinli olarak görev yapanların aylık ücret ve diğer mali ve sosyal hakları, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Yönetim Kurulunun onayı ile Başkanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
(9) TÜSEB personeline ilişkin tüm ihtilaflar iş mahkemelerinde görülür.”
6.3) “Kurumlar arası görevlendirme” başlıklı mülga 13 üncü maddesinde;
“(1) Kamu kurum ve kuruluşlarında, ilgili personel kanunlarına göre kadrolu olarak çalışanlar, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarının muvafakati ve ilgilinin kabul etmesi şartı ile Başkan tarafından, yapılacak çalışmanın kapsamı ve süresi de dikkate alınarak en çok üç yıl süreyle
TÜSEB’de görevlendirilebilirler. Süresi sona erenler, aynı usule göre yeniden görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, kurumlarınca görev süresince aylıklı izinli sayılırlar. Bunların aylık, ek gösterge, tazminat, ek ödeme ve diğer mali ve sosyal hak ve yardımları kendi kurumlarınca ödenir, her türlü özlük hakları devam eder ve bunlara ayrıca herhangi bir ödeme yapılmaz.
(2) Birinci fıkra kapsamında yer alan personel, aylıksız izinli olarak da birinci fıkra hükümleri uyarınca TÜSEB’de görevlendirilebilir ve bunların sosyal güvenlik ile ilişkileri kendi kurumlarındaki statüleri dikkate alınarak devam ettirilir…”
7) 24/11/2016 tarihli ve 29898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin “Kurum dışı görev ve yasak haller” başlıklı 24 üncü maddesinde; (1) Başkanlık personeli, kanunlardaki özel hükümler ve bu maddedeki istisnaî haller hariç
Başkanlık dışında ücretli veya ücretsiz, sürekli veya geçici herhangi bir görev alamaz.
(2) Başkanlığın sermayesine katkıda bulunduğu şirket, teşebbüs ile Başkanlığın faaliyet alanlarına giren konularda kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlarda talep halinde
Başkanın onayı ile personel görevlendirilebilir.
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın
olarak görevlendirilmesi ve ödenecek ücretlere ilişkin işlemlerin hukuka uygun bir şekilde tesis edilmesi hususunda tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuranın 4857 sayılı İş Kanununa göre iş sözleşmesi uyarınca Yeditepe Üniversitesi Tıp
Fakültesi olarak görev yapmakta iken, 19/01/2016 tarihli ve sayılı Sağlık Bakanlığı Makam Olur’u ile 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü kapsamında TÜSEB’de olarak görevlendirildiği, halen her
iki görevinin devam ettiği, görevine başladığı 25/01/2016 tarihinden bugüne kadar TÜSEB’den herhangi bir ücret almadığı, vakıf üniversitesi olan Yeditepe Üniversitesinin bir kamu kurumu olmasına karşın, bu Üniversitede herhangi bir personel kanunu kapsamında kadrolu olarak çalışmadığı, İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesi ile çalıştığı ve karşılığında ücret aldığı, bu sebeple Bakanlık Makamı Olur’u uyarınca 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında görevlendirilmesinin yanlış olduğu, TÜSEB’de olarak atanmasında, 6569 sayılı Kanunun mülga 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası dayanak alınması gerekirken hatalı bir şekilde 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının dayanak alınması sebebiyle bugüne kadar maaşını alamadığı belirtilerek; yanlış madde hükmünün dayanak alınması suretiyle kendisinin herhangi bir ücret almadan çalıştırılıyor olması nedeniyle, işe başladığı tarihten bugüne kadar olan ücretinin hesaplanarak tarafına ödenmesi talep edilmektedir.
10) 6569 sayılı Kanunun mülga 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmünde, ,
Başkanın teklifi üzerine; Bakan tarafından atanacağı; , Başkanın görev süresi ile sınırlı olmak üzere görev yapacağı, ancak, yeni atama yapılıncaya kadar mevcut görevine devam edeceği öngörülmüştür.
11) Anılan Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise; Kamu kurum ve
kuruluşlarında, ilgili personel kanunlarına göre kadrolu olarak çalışanların, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarının muvafakati ve ilgilinin kabul etmesi şartı ile Başkan tarafından, yapılacak çalışmanın kapsamı ve süresi de dikkate alınarak en çok üç yıl süreyle TÜSEB’de görevlendirilebileceği, süresi sona erenlerin, aynı usule göre yeniden görevlendirilebileceği, bu şekilde görevlendirilenlerin, kurumlarınca görev süresince aylıklı izinli sayılacağı, bunların aylık, ek gösterge, tazminat, ek ödeme ve diğer mali ve sosyal hak ve yardımların kendi kurumlarınca ödeneceği, her türlü özlük haklarının devam edeceği ve bunlara ayrıca herhangi bir ödeme yapılmayacağı düzenlenmiştir.
12) Başvuruya ilişkin İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden, Sağlık Bakanlığınca, Yeditepe
Üniversitesi Rektörlüğüne yazılan 21/10/2015 tarihli ve 13680 sayılı yazı ile başvuranın, 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına istinaden TÜSEB’de olarak görevlendirilmesi için Rektörlükten muvafakat talep edildiği; Yeditepe
Üniversitesinin 17/12/2015 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ile ise başvuranın TÜSEB’de görevlendirilmesinin uygun bulunduğunun belirtildiği; bu yazışmalar sonucu TÜSEB
Başkanının teklifi ve Sağlık Bakanlığının 19/01/2016 tarihli ve sayılı Makam Olur’u ile 6569 sayılı Kanunun mülga 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden, mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre başvuranın TÜSEB’de olarak görevlendirildiği; 25/01/2016 tarihinde ise görevine başladığı anlaşılmıştır.
13) TÜSEB’e olarak atanabilmek için gerekli olan şartlara, 6569 sayılı Kanunun
mülga 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer verilmiş olup; buna göre, dil bilgisi ile en az doçentlik derecesi sahibi olmanın yanı sıra, en az on yıl kamu ve/veya özel sektörde çalışmış olmasının şart olduğu; bu şartları taşıyan bir kişinin, anılan Kanunun mülga 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereği Başkanın teklifi üzerine Bakan tarafından atanmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
14) Devlet üniversitelerinden mali ve idari yönlerden farklı bir hukuki rejimi ve kamu tüzel
kişiliği bulunan vakıf üniversitelerinde, tıpkı devlet üniversiteleri gibi bir kamu hizmeti yürütülmekle birlikte, bu üniversitelerin mali ve idari hususlarda birtakım farklılıklara sahip olduğu, bu kurumlarda görev alan akademik ve idari personelin aylık hakları konusunda
4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olduğu hususları ile Devlet Personel
Başkanlığının başvuru konusuna ilişkin 3 numaralı paragrafta yer verilen görüşleri ve
6596 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü birlikte
değerlendirildiğinde; kamu tüzel kişiliğine sahip Yeditepe Üniversitesinden ve buna benzer diğer vakıf üniversitelerinden, 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak TÜSEB’e personel görevlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır.
15) TÜSEB’de olarak, 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin
“kurumlar arası görevlendirme” hükmü kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarından aylıklı veya aylıksız olmak üzere iki tür görevlendirme olabileceği; buna göre, anılan
Kanun maddesinin birinci fıkrasındaki aylıklı izinli görevlendirme türünde, aylık ve diğer her türlü ödemelerin personelin kendi kurumlarınca ödeneceği ve bunlara TÜSEB tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacağı; ikinci fıkra hükmü kapsamındaki görevlendirmede ise aylıksız izinli olarak, 3 yıllık sözleşme yapılarak TÜSEB tarafından maaş ödenecek şekilde görevlendirilebileceği görülmektedir. Bunların yanı sıra, üçüncü olarak, İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesi yapmak üzere açıktan atama şeklinde görevlendirilebileceği anlaşılmaktadır.
16) Yeditepe Üniversitesinde İş Kanunu çerçevesinde iş sözleşmesi ile çalışan başvuranın,
anılan mevzuat hükümleri ve Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin görüşleri çerçevesinde, 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinde yer alan, kamu kurum ve kuruluşunda ilgili personel kanununa tabi olarak kadrolu çalışan statüsünde değerlendirilemeyeceğinin açık olduğu; bu anlamda, başvuranın 6569 sayılı Kanununun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında TÜSEB’de olarak görevlendirilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
17) T.C. Anayasasının 2 nci maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu
belirtilmektedir. İdarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kaideleri içinde hareket etmesi hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Bu kapsamda, başvuruya konu atama işleminin, açıkça anılan Kanun hükmüne, dolayısıyla hukuka aykırı olduğu görülmektedir.
Açıkça hukuka aykırı olduğu anlaşılan başvuruya konu görevlendirme işleminin, hukuka uygun bir şekilde yeniden tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
18) Başvuranın Yeditepe Üniversitesinde İş Kanunu çerçevesinde iş sözleşmesi ile çalışması
nedeniyle 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre TÜSEB’de olarak görevlendirilmesi işleminin mevzuata uygun olarak tesis edilmediği anlaşıldığından, idarenin hukuka aykırı bir şekilde tesis ettiği işlemden doğan mağduriyeti gidermekle sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.
19) Başvuranın sadece aynı Kanunun mülga 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında iş
sözleşmesi düzenlemek suretiyle atamasının yapılabileceği anlaşılmaktadır. 6569 sayılı
Kanunun mülga 12 nci maddesinin birinci fıkrasında, TÜSEB personelinin, 4857 sayılı İş
Kanunu hükümlerine tabi olarak çalıştırılacağı; dokuzuncu fıkrasında TÜSEB personeline ilişkin tüm ihtilafların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir.
20) Diğer taraftan, 7 numaralı paragrafta yer verilen TÜSEB İnsan Kaynakları
Yönetmeliğinin ilgili hükmünde, Başkanlık personelinin, kanunlardaki özel hükümler ve bu maddedeki istisnai haller hariç Başkanlık dışında ücretli veya ücretsiz, sürekli veya geçici herhangi bir görev alamayacağı; Başkanlığın sermayesine katkıda bulunduğu şirket, teşebbüs ile Başkanlığın faaliyet alanlarına giren konularda kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlarda talep halinde Başkanın onayı ile personel görevlendirilebileceği düzenlenmiştir.
21) T.C. Anayasasının “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesinde; ücretin
emeğin karşılığı olduğu, Devletin, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde
etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri almasının zorunlu olduğunu hükme bağlamıştır.
22) Anayasa ve İş Kanunu hükümleri ile başvuranın TÜSEB’de olarak
fiilen çalıştığı hususları birlikte dikkate alındığında, TÜSEB’de olarak görevlendirilmesi işleminde 6569 sayılı Kanunun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının hatalı olarak dayanak alınmasının, adı geçenin TÜSEB’den ücret almasına engel teşkil etmeyeceği, dolayısıyla başvuranın TÜSEB’de belli bir çalışması ve emeği olduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda, hakkaniyet gereği, bu çalışmalarının karşılıksız bırakılmaması gerektiği; çalışmalarının karşılığı olarak ücretinin kendisine ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İdarenin açıkça hukuka aykırı bir şekilde tesis ettiği görevlendirme işlemini düzelterek, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi hususunda gerekli işlemleri tesis etmesi gerekmektedir.
23) Yukarıda anlatılan mevzuat hükümleri kapsamında, Kurumumuzca yapılan inceleme ve
araştırma neticesinde; başvuranın, 6569 sayılı Kanununun mülga 13 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında TÜSEB’de olarak görevlendirilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu; bu kapsamda, ücret almaksızın çalıştırılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu; dolayısıyla, başvuranın olarak görevlendirilmesi ve ödenecek ücretlere ilişkin işlemlerin hukuka uygun bir şekilde tesis edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
25) Diğer taraftan, başvuranın olarak görevlendirilmesi işleminin, ilgili Kanun
hükmüne aykırı olduğu, dolayısıyla İdarenin anılan işleminin “kanunlara uygunluk” ilkesine aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine de uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup idarenin işlemine karşı İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın olarak görevlendirilmesi ve ödenecek ücretlere ilişkin işlemlerin hukuka uygun bir şekilde tesis edilmesi hususunda, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Sağlık Enstitüleri
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi