|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, tutukluların barındırılma koşullarına ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, müvekkilinin tutuklu bulunduğu odanın penceresinin saç demirle kaplı olmasının kaldırılması talebinde bulunmuş, ancak idare bu talebi yerine getirmiştir. Kararda, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ve Avrupa Konseyi tavsiyeleri doğrultusunda, tutukluların tek kişilik odalarda barındırılabileceği belirtilmiştir.
Başvuranın, müvekkilinin tek kişilik odada tutulmasıyla ilgili itirazı ise hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmamıştır. Bu durum, tutukluların barındırılmasında güvenlik ve düzenin sağlanması açısından önemli bir husus olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talepleri reddedilmiş ve idarenin uygulamaları hukuka uygun bulunmuştur. Bu karar, tutukluların hakları ve ceza infaz kurumlarındaki uygulamalar açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. |
uygulanabildiği, 2.2.Bununla birlikte; hükümlü ve tutukluların kalacakları odalar, Gözlem ve Sınıflandırma
Merkezleri Yönetmeliğinin İkinci Kısım, İkinci Bölümünde bulunan esaslara dayanarak, İdare ve
Gözlem Kurulu kararı ile belirlendiği, 2.3. , 13/ 08/ 2016 tarihinden itibaren ve halen Şanlıurfa 2 No’lu T TipiKapalı Ceza
İnfaz Kurumunda tutuklu olarak ve tek kişilik odada barındırıldığı, 2.4.”Şikâyet konusu odanm penceresinin saç demirle kupalı olduğu”, hususu İle İlgili olarak; idare ve Gözlem Kurulunun 08/ 12/ 2017 tarihinde 2017/ 6172 sayılı kararıyla kurumda bulunan tüm tekli odalara kurumun asayiş ve güvenliğinin sağlanması amacıyla sac levhaların taktırılmasına karar verildiği ve akabinde tüm tekli odalara sac levhaların montajının yapıldığı, ancak tekli odalarda barındırılan hükümlü ve tutukluların itirazları üzerine Şanlıurfa İnfaz Hâkimliğinin 2018/ 105 esas ve 2018/ 399 sayılı kararında İdare ve Gözlem Kurulunun 08/ 12/ 2017 tarih ve 2017/ 6172 sayılı kararının iptaline dair karar verildiği ve bu kararın 27/ 02/ 2018 tarihinde Şanlıurfa İnfaz
Hâkimliğince kesinleştirildiği, bu nedenle İdare ve Gözlem Kurulunun 08/ 03/ 2018 tarihli ve 2018/ 1387 sayılı kararı ile kurumda bulunan tüm tekli odalardaki delikli sac levhaların söktürülmesine karar verildiği ve levhaların söküldüğü”
Bilgilerinin verildiği görülmüştür .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “ Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir . Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz .” 4. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74.
maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “( 3) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . ( 4) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5. maddesi;
“( 1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ( 2) Ancak; a)
Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, ç) Türk
Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır .” şeklinde düzenlenmiştir .
6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu’nun “Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları” başlıklı 9. maddesinde “1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir . Bu
.
2 / 8kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır .
( 2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlarda infaz edilir .
( 3) Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler .
( 4) Birinci fıkrada tanımı yapılan kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır .” ; 6.1. “Hükümlünün barındırılması ve yatırılması” başlıklı 63. maddesinde “( 1) Tehlikeli hâli bulunan hükümlü ancak bir veya üç kişilik odalarda, diğer hükümlüler ise kurumun fizikî yapısı, kapasite durumu ve güvenlik gerekleri göz önüne alınarak cezaevi yönetimi tarafından belirlenecek sayıda mahkûmun kalabileceği odalarda barındırılırlar .
( 2) Her hükümlüye yöresel iklime uygun nitelikte tek tip yatak ve yeterli sayıda yatak takımı verilir .
( 3) Kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmez .
( 4) Oda ve kısımlarda iklim koşulları göz önüne alınarak yeterli yer, ışık, ısınma, havalandırma ve hijyen sağlanır .”; 6.2. “Tutuklama kararının yerine getirildiği kurumlar” başlıklı 111. maddesinde “( 1) Tutuklular, iç ve dış güvenlik görevlisi bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fizikî engelleri olan,
34 üncü maddede sayılan hâller dışında oda ve koridor kapıları sürekli olarak kapalı tutulan ve
yasal zorunluluklar ayrık, dışarıyla irtibat ve haberleşme olanağı bulunmayan normal güvenlik esasına dayalı tutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığı hâllerde diğer kapalı ceza infaz kurumlarının bu amaca ayrılmış bölümlerinde tutulurlar .
( 2) Eylem ve davranışları ile 9 uncu madde kapsamına giren tutuklular, yüksek güvenlikli tutukevlerinde veya buna olanak bulunmadığı hâllerde yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde barındırılırlar .
( 3) Kadın, çocuk ve gençlik tutukevleri müstakil olarak kurulabilir . Tutuklular, tutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığı hâllerde kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde, büyükler, kadınlar, gençler, çocuklar olmak üzere ve suç türleri de gözetilerek ayrı yerlerde barındırılırlar .”; 6.3. “Tutukluların barındırılması” başlıklı 113. maddesinde “Tutuklular, maddî olanaklar elverdiğince suç türlerine ve taşıdıkları güvenlik riskine göre ayrı odalarda barındırılırlar .
Aralarında husumet bulunanlar ile iştirak hâlinde suç işlemiş olanlar aynı odalarda
.
3 / 8barındırılmazlar ve birbirleri ile temas etmelerini engelleyecek tedbirler alınır .”;
6.4.‘‘ Tutukluların Yükümlülükleri’ ’ başlıklı 116. maddesinde ‘‘ ( 1) Bu Kanunun; (…) nakiller, disiplin nedeniyle nakil, zorunlu nedenlerle nakil, hastalık nedeniyle nakil, nakillerde alınacak tedbirler, (…) konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilâ 53, 55 ilâ 62, 66 ilâ 76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir .’’ ; 7. 1955’te Cenevre’de toplanan Suçların Önlenmesi ve Suçluların Islahı üzerine Birinci Birleşmiş
Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiş ve Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından 31 Temmuz
1957 tarihli ve 663 C (XXIV) sayılı ile 13 Mayıs 1977 tarihli ve 2076 (LXII) sayılı Kararlarıyla
onaylanan “Mahpusların Islahı İçin Asgari Standart Kurallar”ın “İlk Tespitler” başlıklı 4.
maddesinde “ ( 1) Birinci Bölüm, kurumların genel idaresini düzenlemektedir; bu bölüm, hukuki ve cezai bir nedenle, tutuklu veya mahkum olan ve bir yargıcın karar verdiği “güvenlik tedbirlerine” veya iyileştirici tedbirlere tabi tutulan her kategorideki mahpuslara uygulanır .”; 7.1. “Genel Uygulama alanları” başlıklı I. Bölümün “Kategorilere ayırma” başlıklı 8.
maddesinde “Cinsiyetleri, yaşları, ceza sicilleri, tutulmalarının hukuki nedenleri ve kendilerine uygulanacak rejimin gerekleri dikkate alınarak farklı kategorilere ayrılan mahpuslar, ayrı kurumlarda veya bu kurumların ayrı bölümlerinde tutulurlar . Bu nedenle, a) Erkekler ve kadınlar mümkün olduğu kadar ayrı kurumlarda tutulurlar; hem erkekleri hem de kadınları barındıran kurumlarda kadınlara tamamıyla ayrı yerler tahsis edilir; b) Tutuklu mahpuslar, hükümlü mahpuslardan ayrı mekanlarda tutulurlar; c) Borç yüzünden veya diğer bir hukuki sebeple hapsedilenler ile cezai bir fiil nedeni ile hapsedilenler ayrı yerlerde tutulurlar; d) Genç mahpuslar yetişkin mahpuslardan ayrı yerde tutulurlar .”; 7.2. “Kalacak Yer” başlıklı 9. maddesinde “Mahpusların uyuyacakları yerler, tek kişilik küçük bir yer veya oda ise, her mahpus gece tek başına bu odada kalır . Geçici kalabalıklık gibi özel nedenlerle hapishane merkez idaresinin bu kurala istisna getirmesi gerektiğinde bile, iki mahpusun küçük bir yerde veya odada bir arada tutulması uygun değildir .” 7.3. “Gözaltında veya Tutuklu Bulunan Mahpuslar” ana başlıklı 84. maddesinde “( 1) Gözaltına alınan veya haklarında bir suç isnadı olduğu için polis nezaretinde veya tutukevinde (hapishanede)
tutulan ve fakat henüz yargılanmamış ve hüküm giymemiş olan kişiler, bundan sonra bu kurullarda
“tutuklu” olarak geçecektir .
( 2) Hükümlü olmayan mahpusların masum oldukları varsayılır ve kendilerine buna göre muamele yapılır .
( 3) Kişi özgürlüğünün korunması için getirilen veya tutuklu bulunanlar bakımından uyulması gereken usulleri belirten kurallar saklı kalmak kaydıyla, bu mahpuslar, aşağıda sadece temel unsurları gösterilen kurullarda tanımlanan özel bir rejimden yararlandırılır .” 7.4. “Gözaltında veya Tutuklu Bulunan Mahpuslar” ana başlıklı 85. maddesinde “ ( 1) Tutuklu olan mahpuslar, hükümlü mahpuslardan başka bir yerde tutulurlar .
( 2) Genç tutuklular, yetişkinlerden ayrı bir yerde ve kural olarak ayrı bir kurumda tutulurlar .”; 7.5. “Gözaltında veya Tutuklu Bulunan Mahpuslar” ana başlıklı 86. maddesinde “Tutuklular, iklim şartları bakımından değişik yerel adetler saklı kalmak kaydıyla, geceleri ayrı odalarda tek başlarına kalırlar .”; .
4 / 88. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 12 Şubat 1987 tarihinde kabul ettiği “Avrupa
Cezaevi Koşulları” başlıklı ( 87) 3 No’lu Tavsiye Karar ’ının “Tutukluların Dağıtılması” başlıklı 7. maddesinde “ Tutukluların tutukevine dağıtılmasında, onların özellikle hukuki ve yasal durumları (sanık ya da hükümlü, ilk mahkumiyeti, kısa ya da uzun süreli olup olmadığı gibi), fiziksel durumları (genç, yetişkin, normal, hasta ya da akıl hastası ya da anormal), cinsiyetleri ve yaşları; hükümlüler söz konusu ise onlara uygulanacak davranışların özellikleri dikkate alınır .
a) İlke olarak, erkeklerle kadınlar ayrı yerlere konur . Bu ilkeye aykırı bir duruma ancak belli bir tedavi programının uygulanması için izin verilebilir .
b) Sanıklar kendi istekleri dışında hükümlülerin yanına konulamaz .
c) Genç tutuklular, onları kötü etkilere karşı koruyacak koşulların gereklerine uygun bir yere konur ve yaşlarının özellikleri gereği olan ihtiyaçlarını dikkate alan bir rejimden yararlanmaları sağlanır .”; 8.1. “Tutukluların Kaldığı Yerler ” başlıklı 8. maddesinde “1. Aksine hüküm olmadıkça, tutuklular, ilke olarak geceleri tek kişilik odalarda kalırlar .
2. Yatakhane sisteminin uygulandığı hallerde, buralarda, bu koşullarda kalmaya elverişli olduğu saptanmış tutuklular kalır . Bunlar geceleri söz konusu tutukevi tipine uygun bir denetime tabi tutulurlar .”; 9. maddesinde “ Tutukluların kaldığı yerler ve özellikle yatakhaneler, iklim, kişi başına düşen hava ve asgari m2 yer, ışıklandırma, ısıtma ve havalandırma gibi konular dikkate alınarak, hijyen koşullarına cevap verecek durumda olmalıdır .”; 10. maddesinde “ Tutukluların yaşadığı ya
da çalıştığı her yerde :
a) Pencereler tutukluların doğal gün ışığında okuyup çalışmalarına yetecek kadar büyük olmalıdır; pencerelerin düzenlenme şekli, yapay bir havalandırma sistemi olsun ya da olmasın temiz havanın içeri girmesine elverişli olmalıdır; bunlardan başka pencerelerin, güvenliğin gerektirdiği hususlar da dikkate alınarak, boyutları, konumları, inşaatı açılarından görünüşü, mümkün olduğu ölçüde normal olmalıdır .
b) Yapay ışıklandırma, bu konuda kabul edilmiş teknik normlara uygun olmalıdır .” 9. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Tutuklu Yargılamanın Kullanımı, İçinde Vukuu Bulduğu Koşullar ve İstismarına Karşı Koruyucu Düzenlemeler Hakkında Rec ( 2006) 13 Sayılı Tavsiye Kararına Ek “I. Tanımlar ve Genel Prensipler” üst başlıklı “Tanımlar” başlıklı 1. maddesinde “‘Tutuklu yargılama’ suç işlediği şüphesi altında bulunan kişinin adli bir otorite kararıyla kesin mahkûmiyetten önce alıkonulduğu dönemdir . Kendi özel koşullarına göre, uluslar arası adli işbirliği ve ülkesine iadeye ilişkin kurallar gereğince gerçekleşen herhangi bir alıkoyma süresini de kapsar . Ancak sorgulama amacı ile polis ya da bir kolluk memuru tarafından (ya da bu şekilde hareket etmek için yetkilendirilmiş bir başka kişi tarafından) gerçekleştirilen ilk alıkonmayı kapsamaz .”; 10.Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında
REC ( 2006) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek “Yargılanmamış Mahpuslar” ana başlıklı “Barınma” başlıklı 96. maddesinde “Yargılanmamış olan belirli bir mahpusun ne şekilde barındırılacağına dair mahkemece verilmiş özel bir emir yoksa ya da diğer yargılanmamış mahpuslarla birlikte kalmasında yarar bulunmuyorsa, yargılanmamış mahpuslara mümkün olabildiğince tek kişilik odalarda barınma seçeneği sunulmalıdır .”; Düzenlemeleri yapılmıştır .
.
5 / 8IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 11.1. Başvuranın müvekkilinin tutuklu bulunduğu odanın penceresinin saç demirle kapalı olması nedeniyle, bu levhanın kaldırılması yönündeki talebinin, idare tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından “Dostane Çözüm Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
11.2. Başvuranın müvekkilinin tek kişilik hücre tipi odada tutuklu bulunması nedeniyle, bu uygulamanın kaldırılması yönündeki talebi ile ilgili olarak, idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret
Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Tutuklu kişilerin ceza infaz kurumunda nasıl barındırılacağı, 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 113.
maddesinde ( 6.3. prgrf) düzenlenmiş olup, tutukluların, maddî olanaklar elverdiğince suç türlerine ve taşıdıkları güvenlik riskine göre ayrı odalarda barındırılacağı ; Aynı Kanunun 116. maddesinin ( 6.2.
prgrf) atfıyla, “ Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları” başlıklı 9. maddesinin ( 6. prgrf)
tutuklulara da uygulanabileceği ve böylece bu kurumlarda tutukluların da tek veya üç kişilik odalarda barınabileceği belirtilmiştir .
13. Suçların Önlenmesi ve Suçluların Islahı üzerine Birinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilen ve Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından onaylanan “Mahpusların Islahı İçin Asgari
Standart Kurallar”ın ( 7. prgrf) “Kalacak Yer” başlıklı 9. maddesinde ve “Gözaltında veya Tutuklu
Bulunan Mahpuslar” ana başlıklı 86. maddesinde tutukluların, ceza infaz kurumlarında tek başlarına kalabilecekleri düzenlenmiştir .
14. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 12 Şubat 1987 tarihinde kabul ettiği “Avrupa
Cezaevi Koşulları” başlıklı ( 87) 3 No’lu Tavsiye Karar ’ının “Tutukluların Kaldığı Yerler ” başlıklı 8. Maddesinde , tutukluların, ilke olarak geceleri tek kişilik odalarda kalırlar . Aynı şekilde
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında
REC ( 2006) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek “Barınma” başlıklı 96. maddesinde tutukluların mümkün olabildiğince tek kişilik odalarda barınma seçeneği sunulması gerektiği belirtilmiştir .
15.Tutuklu kişilerin ceza infaz kurumlarına ne şekilde yerleştirileceği, 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 113. maddesinde ( 6.3. prgrf) düzenlenmiş olup, tutukluların, maddî olanaklar elverdiğince suç türlerine ve taşıdıkları güvenlik riskine göre ayrı odalarda barındırılacağı, aralarında husumet bulunanlar ile iştirak hâlinde suç işlemiş olanlar aynı odalarda barındırılmayacağı belirtilmiştir . 111. maddede ( 6.2.
prgrf) tutukluların, tutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığı hâllerde kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde, büyükler, kadınlar, gençler, çocuklar olmak üzere ve suç türleri de gözetilerek ayrı yerlerde barındırılacağı hüküm altına alınmıştır . Aynı Kanunun 63.
maddesinde ( 6.1. prgrf) kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği hükmü düzenlenmiştir .
16.Suçların Önlenmesi ve Suçluların Islahı üzerine Birinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilen ve Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından onaylanan “Mahpusların Islahı İçin Asgari
Standart Kurallar”da “Kategorilere ayırma” başlıklı 8. maddesinde ( 7.1. prgrf) “cinsiyetleri, yaşları, ceza sicilleri, tutulmalarının hukuki nedenleri ve kendilerine uygulanacak rejimin gerekleri
.
6 / 8dikkate alınarak farklı kategorilere ayrılan mahpusların, ayrı kurumlarda veya bu kurumların ayrı
bölümlerinde; erkekler ve kadınlar mümkün olduğu kadar ayrı kurumlarda; tutuklu mahpuslar, hükümlü mahpuslardan ayrı mekanlarda ; borç yüzünden veya diğer bir hukuki sebeple hapsedilenler ile cezai bir fiil nedeni ile hapsedilenler ayrı yerlerde; genç mahpuslar yetişkin mahpuslardan ayrı yerde tutulmaları gerektiği” açıkça belirtilmiştir .
17. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 12 Şubat 1987 tarihinde kabul ettiği “Avrupa
Cezaevi Koşulları” başlıklı ( 87) 3 No’lu Tavsiye Karar ’ında da, “Tutukluların Dağıtılması” başlıklı 7. maddesinde de aynı hususlar vurgulanarak, t utukluların tutukevine dağıtılmasında, onların özellikle hukuki ve yasal durumları (sanık ya da hükümlü, ilk mahkumiyeti, kısa ya da uzun süreli olup olmadığı gibi), fiziksel durumları (genç, yetişkin, normal, hasta ya da akıl hastası ya da anormal), cinsiyetleri ve yaşları; hükümlüler söz konusu ise onlara uygulanacak davranışların özellikleri dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir .
18. Yukarıda açıklanan tüm bu gerekçelerle; 18.1. Başvuranın müvekkilinin tutuklu bulunduğu odanın penceresinin saç demirle kapalı olması nedeniyle, bu levhanın kaldırılması yönündeki talebinin, idare tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından “Dostane Çözüm Kararı ” verilmiştir .
18.2.Hem 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da, hem de Avrupa
Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Tavsiye kararlarında ( 14. prgrf), tutukluların tek başlarına ceza infaz kurumlarında barınabilecekleri düzenlemeleri; ülkemizde 2016 Temmuz ayında yaşanan darbe girişimi sonrası, başlatılan soruşturmalar ve yapılan yargılamalar sonucu, tutuklu ve hükümlü sayısındaki ani artış, tutuklu-hükümlülerin ceza infaz kurumlarına yerleştirilirken hem ulusal mevzuatımızda hem uluslararası kararlarda açıkça belirtilen ayrıntılı tasnif kriterleri ( 15,16,17. prgrf)
dikkate alındığında, başvuranın müvekkilinin tek kişilik odada barındırılıyor olmasında herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; 20. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edilmediği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine ve başvurana iletilen cevabi yazıda, idarenin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idareye bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 1.
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
.
7 / 8Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvuranın müvekkilinin tutuklu bulunduğu odanın penceresinin saç demirle kapalı olması nedeniyle, bu levhanın kaldırılması yönündeki talebinin, idare tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından DOSTANE ÇÖZÜM KARARI VERİLMESİNE, Başvuranın müvekkilinin tek kişilik odada tutuklu bulunması nedeniyle, bu uygulamanın kaldırılması yönündeki talebi ile ilgili olarak, idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, şikâyetin yerinde olmadığına ve REDDİNE, Kararın Başvurana ve Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.