|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde doktora eğitimine devam ederken tutuklanması sonucu kaydının silinmesine itirazı ele alınmıştır. Başvuran, tutukluluk süresince kaydının dondurulmasını ve eğitimine devam etme imkânı talep etmiştir. Ancak, Enstitü Yönetim Kurulu, başvuranın kaydını silme kararını, ilgili yönetmelik gereğince kaydını yenilememesi ve tutukluluk durumu hakkında resmi bildirimde bulunmaması gerekçeleriyle onaylamıştır.
İlgili mevzuat çerçevesinde, kayıt yenileme işlemini art arda iki dönem yerine getirmeyen öğrencilerin kaydının silineceği belirtilmiştir. Başvuranın tutukluluk durumu, kayıt dondurma için doğrudan bir neden olarak kabul edilmemiştir. Başvuranın kaydının silinmesi işlemi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, dolayısıyla başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, başvuranın kaydını yenilemediği ve tutukluluk durumu ile ilgili resmi bir başvuru yapmadığı gerekçeleriyle desteklenmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7551-S.22.11573
BAŞVURU NO : 2021/21937
KARAR TARİHİ : 10/06/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, kaydının silinmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 27.12.2021 tarihinde ulaşan başvuruda , özetle; Ankara
Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Anabilim Dalında 2011 yılında başladığı doktora eğitiminde tez savunması aşamasında tutuklandığını ve hala tutuklu olduğunu, tarafına
04.10.2021 tarihinde tebliğ edilen kararla kaydının silindiğini ifade etmekte ve söz konusu kararın yeniden
değerlendirilmesini, kaydının yenilenmesi ile eğitimin devam etmesi adına gerekli tedbirlerin alınmasını ve serbest kaldıktan sonra eğitimini tamamlamak için imkân verilmesi adına kaydının silindiğine dair kararın iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuza 06.01.2022 tarihli ve sayılı yazısıyla bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup
Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 25.01.2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında hakkında Eğitim Bilimleri Enstitüsünden alınan
19.01.2022 tarihli ve sayılı yazı ile eklerinin ilişikte sunulduğu;
3) Kurumumuzun 12.10.2021 tarihli Gönderme Kararına verilen Ankara Üniversitesi Rektörlüğü
Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 12.11.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; Enstitü
Yönetim Kurulunun 15.09.2020 tarihli ve sayılı kararı ile Ankara Üniversitesi Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliği’nin 45/1-c maddesi doğrultusunda Enstitüdeki kaydı silinen
‘in dosyasının incelenmesi sonucu öğrenciliğinin devam ettiği süre içerisinde kayıt yenileme işlemi yapmadığı ve tutukluluk durumu ile ilgili resmi olarak herhangi bir bildirimde bulunmadığı, bahsi geçen durumlardan dolayı herhangi bir işlem yapılamadığı;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 9.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 4.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
6.1) “Senato:” başlıklı 14 üncü maddesinin (b) bendinde; “Senato, üniversitenin akademik organı olup
aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak,…”
6.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve
sınavlar:” başlıklı 44 üncü maddesinde; “a) “Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. b) … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c) … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim
Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
7) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 34’üncü maddesinin dördüncü fıkrasına göre; “Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”
8) 29.11.2016 tarihli ve 29902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ankara Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin,
8.1) “Süre” başlıklı 22 nci maddesinde; “(1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli
yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır. (2) Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için ise altı yarıyıldır. Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir. (3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul
edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.”
8.2) “Öğrencilik veya sınav hakkını saklı tutma” başlıklı 43 üncü maddesinde; “(1) Kayıt, devam,
uygulama ve sınav gibi yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getiremeyen öğrencinin hakları, başvurusu üzerine Senato tarafından belirlenen haklı ve geçerli nedenler çerçevesinde değerlendirilerek, enstitü yönetim kurulu kararıyla saklı tutulur. (2) Öğrencilerin öğrencilik hakları yüksek lisans süresi içinde en çok iki yarıyıl, doktora süresi içinde en çok dört yarıyıl saklı tutulabilir.”
8.3) “Kayıt silme” başlıklı 45 inci maddesinde; “(1) Enstitü yönetim kurulu kararıyla; “a) İkinci ve
daha sonraki herhangi bir yarıyıl sonunda genel akademik başarı not ortalaması 2,00’den az olan öğrencilerin, b) Yüksek lisans veya doktora tez çalışması ile ilgili uzmanlık alan dersinden üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız (BŞZ) notu alan öğrencilerin, c) (Değişik bend: 24.04.2017 – 30047 s.
R.G. Yön./10. md.) Senato tarafından belirlenen esaslara göre haklı ve geçerli bir nedeni olmadan aynı programda kayıt yenileme işlemini art arda iki dönem yerine getirmeyen öğrencilerin, ç) Yüksek lisans diploması ile doktoraya başvuran ve koşullarını yerine getirdiği halde beşinci yarıyıl sonuna kadar yeterlik sınavına girmeyen ya da lisans derecesi ile doktoraya başvuran ve koşullarını yerine getirdiği halde yedinci yarıyıl sonuna kadar yeterlik sınavına girmeyen doktora öğrencilerinin kaydı silinir. (2) Öğrencilerin, 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin
Yönetmeliği hükümlerine göre yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası almış olmaları durumunda ilgili birim yönetim kurulu kararıyla ilişikleri kesilir. (3) Öğrencilerin enstitü ile ilişiklerinin kesilmesi kendi istemleri üzerine de olabilir. Bu takdirde öğrenciler enstitüye yazılı olarak şahsen başvurmak zorundadırlar.
İlişik kesme sürecinde öğrenciler ilgili birimlerden alacakları ilişik kesme belgelerini enstitüye sunmak zorundadırlar.”
9) Ankara Üniversitesi Senatosunun 29.01.2013 tarihli ve 355/3024 sayılı toplantısında alınan
“HAKLI VE GEÇERLİ MAZERETLER” başlıklı kararının “II. Öğrenime Ara Verilmesi” “E)
Tutukluluk veya Mahkumiyet” başlığı altında; “Öğrencinin tutukluluk hali veya hüküm muhtevası ve sonuçları bakımından öğrencinin öğrencilik sıfatını kaldırmayan veya Disiplin Yönetmeliği gereği öğrencinin ilişiğinin kesilmesini gerektirmeyen mahkumiyet hali,”… Yukarıda belirtilen durumlarda ilgili yönetim kurulunca öğrencinin öğrenime ara verme isteği uygun görülür.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranların iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Anabilim Dalında
2011 yılında başladığı doktora eğitiminde tez savunması aşamasında tutuklanan başvuranın, 04.10.2021
tarihinde tarafına tebliğ edilen yazı ile kaydının silindiğini öğrenmesi üzerine kaydının yenilenmesini,
tutukluluk süresince kaydının dondurulmasını ve serbest kaldıktan sonra eğitimini tamamlamak için imkân verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
12) Somut olayda;
12.1) Başvuranın Eskişehir L Tipi Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak kalmakta olduğu;
12.2) Enstitü Yönetim Kurulunun 15.09.2020 tarihli ve sayılı kararı ile Ankara Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 45/1-c maddesi doğrultusunda kaydının silindiği;
12.3) Başvuranın 26.08.2021 tarihli dilekçesi ile kaydının yenilenmesini, tutukluluk süresince kaydının
dondurulmasını ve serbest kaldıktan sonra eğitimini tamamlamak için imkân verilmesini talep ettiği;
12.4) Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 08.09.2021 tarihli ve sayılı
yazısıyla 15.09.2020 tarih ve sayılı karar ile Ankara Üniversitesi Lisansüstü Eğiti-Öğretim
Yönetmeliği’nin 45/1-c maddesi doğrultusunda kaydın silindiği ve Yönetmelik gereğince kaydın yenilenmesinin mümkün olmadığı hususlarının bildirildiği;
12.5) 08.10.2021 tarihinde başvuranın Kurumumuza başvurduğu ve 12.10.2021 tarihli Gönderme Kararı
ile başvurunun Ankara Üniversitesi Rektörlüğüne gönderildiği;
12.6) Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 05.11.2021 tarihli ve sayılı
yazısında; Enstitü Yönetim Kurulunun 15.09.2020 tarih ve sayılı kararı ile Ankara Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 45/1-c maddesi doğrultusunda Enstitümüzdeki kaydı silinen
’in dosyasının incelenmesi sonucu öğrenciliğinin devam ettiği süre içerisinde kayıt yenileme işlemi yapmadığı ve tutukluluk durumu ile ilgili resmi olarak herhangi bir bildirimde bulunmadığı, bu durumlardan dolayı herhangi bir işlem yapılamadığı hususlarının açıklandığı;
12.7) Başvuranın 27.12.2021 tarihinde yeniden Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
13) Dosya kapsamında yapılan incelemede; Eskişehir L Tipi Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan ve
Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Anabilim Dalında doktora öğrencisi olan başvuranın en son 2016-2017 eğitim öğretim yılı Güz döneminde söz konusu programdaki kaydını yenilediği, bu nedenle Enstitü Yönetim Kurulunun 15.09.2020 tarihli ve sayılı kararı ile ilgili Yönetmeliğin 45/1-c maddesi gereğince başvuranın kaydının silindiği, başvuranın
26.08.2021 tarihli dilekçesiyle kaydının silinmesine itiraz ederek doktora tez savunmasını yapmak
istediğini, Enstitünün kaydını yenilemesini ve tutukluluk süresince kaydını dondurmasını istediğini belirttiği anlaşılmış olup;
13.1) Başvuranın 2016-2017 Eğitim-Öğretim yılı Güz döneminden sonra kaydını yenilemediğinin ve
böylelikle ilgili mevzuatta kayıt silme gerekçeleri arasında yer alan kayıt yenileme işleminin art arda iki dönem yerine getirilmediğinin açık olduğu, her ne kadar bu sürede “haklı ve geçerli bir nedeni olarak” kabul edilen tutukluluk durumu olsa da başvuranın tutukluluk durumuna ilişkin üniversitesine herhangi resmi bir bildirimde bulunmadığı, ancak kaydının silinmesinden sonra dilekçe verdiği; ilgili Yönetmeliğin
“Öğrencilik veya sınav hakkını saklı tutma” başlıklı 43 üncü maddesine göre kayıt ve devam gibi yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getiremeyen öğrencilerin haklarının, başvurusu üzerine Senato
tarafından belirlenen haklı ve geçerli nedenler çerçevesinde değerlendirilerek, enstitü yönetim kurulu kararıyla saklı tutulacağı, öğrencilik haklarının doktora süresi içinde en çok dört yarıyıl saklı tutulabileceği, ancak başvuranın kaydının silinmesinden önce herhangi resmi bir başvurusunun olmadığı;
13.2) İlgili Yönetmelik’te “tutukluluk” hali kayıt dondurma için doğrudan bir neden olarak belirlenmiş
olmasa da Senato tarafından belirlenen haklı ve geçerli nedenler çerçevesinde değerlendirilebileceğinin belirtildiği, ilgili Senato kararında da tutukluluk halinde ilgili yönetim kurulunca öğrencinin öğrenime ara verme isteğinin uygun görüleceğinin belirlendiği, söz konusu Senato kararında sağlık raporlarına dayalı başvurularda başvuru süresi belirlenmiş olsa da tutukluluk hali ile ilgili herhangi bir başvuru süresinin öngörülmediği görülmekle birlikte başvuranın öğrenciliği sırasında herhangi bir başvurusu olmaması, ancak kaydının silinmesinden sonra durumunu açıklayan bir başvuru yapması ve ayrıca öğrenciliği devam ederken kaydını da yenilememesi karşısında idareye atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı;
13.3) Her hâlükârda, kayıt dondurma işlemi için başvuranın başvurusunun arandığı, başvuran tarafından
kayıt dondurma talebinin bu kadar geç yapılmasına ilişkin somut bir gerekçenin de ileri sürülmediği;
Anlaşılmıştır.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
değerlendirildiğinde; Senato tarafından belirlenen esaslara göre haklı ve geçerli bir nedeni olmadan aynı programda kayıt yenileme işlemini art arda iki dönem yerine getirmeyen öğrencilerin kaydının silineceği hükmü çerçevesinde başvuranın kaydının silindiği anlaşılmış olup başvuranın kaydının silinmesinden sonra yaptığı başvurular olsa da idarenin, başvuranın öğrenciliği devam ettiği süre içerisinde kayıt yenileme işlemi yapmadığı ve tutukluluk durumu ile ilgili resmi olarak herhangi bir bildirimde bulunmadığı, bu durumlardan dolayı herhangi bir işlem yapılamadığı gerekçeleriyle başvuranın kaydının silindiğine dair kararın iptal edilmesi talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin ve başvurana verilen cevapların İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE;
Kararın başvuran ile ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi