Tutukluluk süresinin hizmet belgesinden çıkarılması talebi, emeklilik süresi hesabını nasıl etkiler (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 7112-7112 36311982-101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2017/354 2017/ 354

KARAR TARİHİ : 22/06/2017

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Jandarma Genel Komutanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : İdare tarafından başvuran adına düzenlenen

hizmet belgesinde yer alan :

1.02.01.2011- 01.02.2011 tarihleri arasında yaklaşık 1 ay tutuklu kalmış olup, tutuklu kaldığı dönemde 1/ 2 oranında aylık ödenmiştir .’ şeklindeki ibare ile 5289 S.K.

Disiplinsizlik Nedeniyle Sicil Yoluyla

TSK’dan ayırma’ ibaresinin kaldırılarak hizmet belgesinin amacına uygun olarak düzenlenmesi talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 19/01/2017 19.1.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Kurumumuza verdiği dilekçesinde özetle; 29/ 12/ 2016 tarihinde yapmış olduğu bilgi edinme başvurusuna, Jandarma Genel Komutanlığı’nca verilen 12/ 01/ 2017 tarihli cevabi yazıda; başvurusunda belirttiği talepleri ile verilen cevap arasında bir neden-sonuç ilişkisi olmadığını, taleplerinin neden karşılanmadığına ilişkin bir gerekçe de sunulamadığını, 1.1. Gölhisar Asliye Ceza Mahkemesinde ‘Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma’’ iddiasından beraat ettiğini; darp, hakaret suçlarından da 5 yıl ‘Hükmün Geriye Bırakılması’ kararı verildiğini, zaten bu kararın 13/ 03/ 2017 tarihinde kalkacağını, mahkemenin ‘Beraat Kararı’ vermesine rağmen, hizmet belgesinde ‘tutuklu kalmıştır ’ ibaresinin yazılmasının, fişleme gibi algılandığını, .

1 / 6sahibine cevap verildiği ve tanzim edilen yeni hizmet belgesinin bir suretinin kendisine gönderildiği

tespit edilmiştir .

3. Müteakiben, TBMM Dilekçe Komisyonuna aynı kapsamda başvuruda bulunan hakkında yürütülen tüm işlem safahatı, bir sureti (yazı ekinde) sunulan J .Gn.K.lığının 22

Mayıs 2015 tarihli, sayılı ve ” ” konulu yazı ile TBMM Dilekçe Komisyonuna bildirilmiştir .

4. Hizmet belgesi, iş başvurularında mutlaka aranan bir evrak özelliği taşımamaktadır .

Şahıslarca veya iş başvurusunda bulunulan kurumlarca; şahıslarla ilgili sicil özeti, hizmet safahatı, disiplin ve adli durumu, ayrılış nedeni gibi bilgilerin resmi olarak J .Gn.K.lığından istenilmesi halinde, söz konusu bilgiler talep eden kişi veya kurumlara gönderilebilmektedir .

5. Ayrıca, diğer suçları ile ilgili almış olduğu mahkeme kararları ile Askeri

Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde “Ayırma işleminin iptali” istemiyle açmış olduğu dava neticesinde verilen gerekçeli karar ve hükmün bir sureti, başvurusu kapsamında değerlendirilmek üzere (yazı ekinde) gönderilmiş olup, başvuru konusunun yargıya intikal ettiğine dair J .Gn.K.lığı kayıtlarında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı” açıklamalarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 3466 Sayılı Uzman Jandarma Kanunu’nun “Ayırma” başlıklı 15 nci maddesinde “

Disiplinsizlik ve ahlakî durumları nedeniyle “Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun değildir” şeklinde sicil düzenlenen Uzman Jandarmalar meslekten hemen çıkarılırlar ve haklarında Türkiye

Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır .” 6. Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği ’nin “Disiplinsizlik ve ahlâkî durumları nedeniyle ayırma usulleri” başlıklı 70 inci maddesinde; “ Aşağıdaki sebeplerden biri ile disiplinsizlik veya ahlâkî durumları gereği Silâhlı Kuvvetlerde kalmaları, bulunduğu rütbeye veya bir önceki rütbesine ait bir veya birkaç belge ile anlaşılıp uygun görülmeyen uzman jandarmalar hakkında, hizmet sürelerine bakılmaksızın emeklilik işlemi yapılır : a. Disiplin bozucu hareketlerde bulunması, ikaz ve cezalara rağmen ıslah olmaması, b. Hizmetin gerektirdiği şekilde tavır ve hareketlerini ikazlara rağmen düzenleyememesi,…” 7. Aynı Yönetmeliğin “Disiplinsizlik ve ahlâkî durum nedeniyle ayırma sicil belgesi düzenlenmesi ve uygulanacak usuller” başlıklı 71 inci maddesinde ; “ Disiplinsizlik ve ahlaki durumları nedeniyle ayırma işlemine tabi tutulacak uzman jandarmalar hakkında “Silâhlı

Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir” şeklindeki ayırma sicili, ancak askeri sicil üstlerince düzenlenir…”

.

3 / 68. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun “Emekli Aylığı Bağlanacak

Haller” başlıklı 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ; “ Emekli aylığı aşağıdaki hallerde bağlanır .

….

e) Subay ve askeri memurlarla, gedikli subay ve gedikli erbaşların ahlâk noktasından hüküm ile veya yetersizlik veya disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askerî mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca resen”, 9. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 24.03.2011 tarih ve B.13.2.SGK.0.10.02.02/ 173- 2011/ 32

Sayılı Genelgesinin ( 2011/ 32 Sayılı Genelge ) “ 10- “HİZMETLE İLGİLİ BİLGİLER” başlıklı bölümünde “İlgililerin görev unvanları, kadro dereceleri, ek göstergeleri, göreve başlama ayrılma süreleri ve nedenleri kronolojik sırasıyla yazıldıktan sonra alt satırdaki bölüm onaylanarak imza edilecektir .” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ AV.HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında Milli Savunma Bakanlığı’nca tesis edilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete ilkelerine aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11. Uyuşmazlık konusu: Başvuran hakkında düzenlenen hizmet belgesinde yer verilen :

‘ 1.02.01.2011- 01.02.2011 tarihleri arasında yaklaşık 1 ay tutuklu kalmış olup, tutuklu kaldığı dönemde 1/ 2 oranında aylık ödenmiştir .’ şeklindeki ibare ile ‘ 5289 S.K. Disiplinsizlik Nedeniyle Sicil

Yoluyla TSK’dan ayırma ’ ibaresinin kaldırılması talebi hakkındadır .

12. Başvuru konusu hakkında Kurumumuzda oluşan dosya münderecatına göre; Başvuranın,

2014 yılında Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda; terhis belgesinde yer alan ‘ahlaki durum’

ibaresi ile ‘tutukluluk süresini’ gösteren ibarelerin kaldırılmasına talebine istinaden yapılan inceleme araştırma sürecinde; Jandarma Genel Komutanlığı’nın 28/ 10/ 2014 tarihli yazısı ile MSY:70 – 11(A)

Terhis Yönergesi çerçevesinde terhis belgesinin yeniden düzenleneceği Kurumumuza bildirilmiş, Burdur İl Jandarma Komutanlığının 11/ 11/ 2014 tarihli yazısı ile de yeniden düzenlenen terhis belgesinin başvurana gönderildiği, 13. Yukarıda belirtilen inceleme ve işlem safahatı kapsamında; Başvuranın terhis belgesine yönelik taleplerinin incelemeden geçirildiği terhis belgesinin ilgili bölümlerinin değiştirilerek (“Ahlaki durum’ ifadesi kaldırılmış, tutukluluk süresi ilgili olmayan bir bölümden çıkarılmış, bir bölümde ise bırakılmıştır .) yeniden düzenlendiği ve sonucunun başvurana bildirildiği, başvuranın hizmet belgesine yönelik taleplerinin ise incelemeden geçirilip, hizmet belgesinin ayrılış nedeni bölümünün (“Ahlaki durum” ifadesi kaldırılmıştır) tekrar düzenlendiği ve sonucunun başvurana bildirildiği, tespit edilmiştir .

.

4 / 614. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4 üncü maddesinin birinci

fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan kamu görevlilerinden emekliye ayrılacak olanların, kendilerinden ve kurumlarından istenilen bilgi ve belgelere ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumu

Başkanlığının 24.03.2011 tarih ve 2011/ 32 sayılı genelgesinde yer verilen açıklamalar çerçevesinde; ilgili mevzuat esas alınarak tanzim edilmesi ve gönderilmesi zorunluluk arz ettiği, 15. Dolayısıyla, 2011/ 32 Sayılı Genelgede yer verilen “ilgililerin… göreve başlama ayrılma süreleri ve nedenleri kronolojik sırasıyla yazıldıktan sonra…” şeklindeki düzenleme dikkate alındığında; emeklilik süresinin hesabına doğrudan etki eden tutukluluk sürelerinin hizmet belgesine yazılmasının zorunlu olduğu, başvuranın tutuklu kaldığı dönemle ilgili hizmet süresi hesabına esas emekli keseneklerinin 1/ 2 oranında gönderilmesi nedeniyle de hizmet belgesindeki tutukluluk ile ilgili ibarenin çıkarılmasının mümkün olamayacağı, değerlendirilmiştir .

16. Diğer taraftan, başvuran adına düzenlenen hizmet belgesinin ayrılış nedeni bölümünde yazılı olan ‘ 5289 S.K. Disiplinsizlik Nedeniyle Sicil Yoluyla TSK’dan ayırma’ ibaresinin, başvuranın hangi gerekçeyle TSK’dan ayırma işlemine tabi tutulduğunu belirten bir ibare olduğu dolayısıyla başvuranın “Adli Sicil Kaydı’nın temiz olması” hususu ile başvuran hakkında tesis edilen idari işlemin ilişkilendirilmesi doğru olmayacağı gibi hangi nedenle bahse konu idari işlemin tesis ettirildiği hususunun, 2011/ 32 Sayılı Genelge kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna bildiriminin zorunlu olduğu, açıktır .

17. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Jandarma Genel Komutanlığı’nca başvuran hakkında düzenlenen hizmet belgesinin ilgili kısımlarında yazılı ibarelerin kaldırılmasına ilişkin talebinin reddi yönünde tesis edilen idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Jandarma Genel

Komutanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak İdarenin başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup İdarenin bu ilkeye uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL AÇIKLAMA

19. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret

Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .

.

5 / 6VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA, JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi