Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na (EPDK) ait üç zamanlı tarifeden yararlanırken, aynı binada yaşayan bir komşusunun tek zamanlı tarifeden daha düşük bir fatura ödediğini belirterek, faturasının yeniden hesaplanmasını talep etmiştir. Başvuru, 1 Temmuz 2022 tarihinde yapılmış olup, başvuranın iddiaları doğrultusunda, EPDK’nın tarifelerle ilgili mevzuatına ve uygulamalarına dayanarak, başvurunun reddedilmesi yönünde bir karar verilmiştir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını, çünkü çok zamanlı tarifeyi kendi isteğiyle seçen bir tüketiciye, bu tarifeye ait bedellerin doğru bir şekilde uygulanmasının gerekliliğini vurgulamıştır. Ayrıca, başvuranın talep ettiği indirimlerin yalnızca tek zamanlı tarife üzerinden geçerli olduğunu ve çok zamanlı tarifeye geçişin, tüketicinin kendi tercihine bağlı olduğunu belirtmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın itirazı, EPDK’nın tarifelere dair mevzuatına uygun olarak reddedilmiş ve başvurunun hukuka aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır. Bu karar, başvuran ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/16602-S.22.25426

BAŞVURU NO : 2022/9399

KARAR TARİHİ : 21/12/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI

Başvuranın tek zamanlı tarife üzerinden yapılmış olan indirimin üç

BAŞVURUNUN KONUSU :

zamanlı tarife bakımından da uygulanarak faturasının yeniden hesaplanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 01/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran başvurusunda özetle; kendisiyle aynı binada oturan komşusunun tüketimi 255 kw kullanımına 372 TL tek zamanlı tarife faturası gelmişken, kendisinin 252 kw kullanıma 536 TL üç zamanlı tarife faturası geldiğini, 210 kw kullanıma kadar kullanımlar için indirim uygulanacağı doğrultusunda açıklamalar olmasına rağmen bunun kendisine uygulanmadığını ifade ederek ödemiş olduğu şubat ayı faturasına itirazına ilişkin işlem yapılmasını ve sadece tek zamanlı tarife üzerinden yapılmış olan indirimin

3 zamanlı tarife bakımından da uygulanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 03/10/2022 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle;

2.1. 31/12/2015 tarihli ve 29579 4. mükerrer sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan, 30/12/2015 tarihli ve 5999-3 sayılı Kurul Kararı ile kabul edilen Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik

Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar’ın (Usul ve Esaslar) 18 inci maddesinde; /

“Perakende satış tarifeleri MADDE 18 – (1) Perakende satış tarifeleri düzenlemeye tabi olan tüketicileri kapsar.

a) Tek Zamanlı Tarife: Günün tüm zamanlarında tüketilen elektrik enerjisi için, ilgili bileşenlerden oluşan ve tek fiyat olarak uygulanan tarifedir.

b) Çok Zamanlı Tarife: Günün belirlenmiş olan farklı zaman dilimlerinde tüketilen elektrik enerjisi için, ilgili bileşenlerden oluşan ve farklı zaman dilimleri için farklı fiyat uygulanan tarifedir.

(2) Çok zamanlı tarifelerin uygulanması bakımından sayaç saati sürekli yaz saati uygulamasına göre güncellenmemiş sayaçlar üzerinden tüketimleri ölçülen tüketiciler için Ekim ayının son pazar günü ile Mart ayının son pazar günü arasında; Gündüz dönemi : Saat 07-18

Puant dönemi : Saat 18-23

Gece dönemi : Saat 23-07 olarak, Mart ayının son pazar günü ile Ekim ayının son pazar günü arasında ise; Gündüz dönemi : Saat 06-17

Puant dönemi : Saat 17-22

Gece dönemi : Saat 22-06 olarak uygulanır. Sayaç saati sürekli yaz saati uygulamasına göre güncellenmiş sayaçlar üzerinden tüketimleri ölçülen tüketiciler için yıl boyunca; Gündüz dönemi : Saat 06-17

Puant dönemi : Saat 17-22

Gece dönemi : Saat 22-06 olarak uygulanır. Bununla birlikte, iletim ve dağıtım şebekelerinin verimli kullanılabilmesi amacıyla sayaç altyapısının uygun olduğu tüketiciler, tüketici grupları, tüketim seviyeleri ya da bağlantı tipleri için farklı çok zamanlı tarifeler Kurul onayı ile uygulanabilir. Farklı çok zamanlı tarifelerin uygulanması durumunda, tüketiciler içerisinde sayacı çok zamanlı ölçüme uygun olmayanlara tek zamanlı tarife uygulanır.

(3) Müşteri aşağıda belirtilen şartlar dahilinde tek veya çok zamanlı tarifelerden birini seçebilir.

a) Çok zamanlı tarifenin uygulanabilmesi için, çok zamanlı ölçüm yapan sayacın bulunması zorunludur.

Çok zamanlı sayacın olması durumunda müşterilerin, çok zamanlı tarifeyi seçmeleri zorunlu olmayıp, tek zamanlı tarifeyi seçebilirler.

b) Müşteri, tek veya çok zamanlı tarifeye geçme talebini kalıcı veri saklayıcısıyla veya yazılı olarak yapar.

Tarife değişikliği, talep tarihinin içinde bulunduğu dönem sonundaki endeks tespitleri ile çıkarılacak faturayı takip eden ilk fatura döneminde yerine getirilir. Tek veya çok zamanlı tarifeye geçme talebi bir takvim yılında en fazla iki kez yapılır.” hükümlerinin yer aldığı, mevzuat hükümlerinin açık bir şekilde hangi saatlerde gündüz, puant ve gece tarifelerinin geçerli olduğunu ve tarife değişim sürecini ifade ettiği,

2.2. Tarife tablolarında, çok zamanlı tarifenin gece dönemi için belirlenen birim bedellerin, tek zamanlı tarife kapsamında belirlenen birim bedellerden daha düşük seviyelerde kaldığının görüldüğü, bu kapsamda, çok zamanlı tarifenin yüksek ağırlıklı olarak gece dönemi elektrik tüketen kullanıcılar için ekonomik bakımdan tercih edilebilir olduğunun değerlendirilmekte olduğu, ortalama kullanım profilinde, kademe uygulaması nedeniyle indirime konu olan tek zamanlı tarife yapısının daha uygun bir tercih olabileceği hususunun göz önünde bulundurulması gerektiği,

2.3. Çok zamanlı tarife uygulamasında üç farklı zaman dilimi bulunduğu, genel uygulamada, bu tarife kapsamında yer alan tüketicilerin, elektrik tüketimlerinin ne zaman olacağını seçebilme esnekliğine sahip oldukları ve tüketim zamanlarını yönetebildikleri (tüketimi daha ucuz olan geceye kaydırabildikleri) sürece tarifeden en fazla faydayı görebilmekte olup tüketiciler tercihlerine göre bu tarife yapısına talepleri doğrultusunda geçebildikleri, bu anlamda, farklı zaman dilimlerinde tüketicilerin tercihlerine göre tüketimlerin farklılaşabildiği, bu tarife yapısı nedeniyle zaman dilimleri bazında kademe miktarı tanımlanması ve kademe uygulaması yapılmasının uygun görülmediği, tek zamanlı tarife uygulamasında ise düşük kademe tüketimlere düşük tarife uygulaması getirildiği,

2.4. 31/12/2021 tarihli ve 31706 6. mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 31/12/2021 tarihli ve

10707 sayılı Kurul Kararı ile 1/1/2022 tarihinden itibaren mesken AG tek zamanlı abone grubu için

kademeli tarife yapısı tanımlandığı, aynı Resmî Gazete’de yayımlanan 31/12/2021 tarihli ve 10708 sayılı

Kurul Kararı ile 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere düşük kademeli mesken tarifesinde nihai fiyatta %50, yüksek kademeli mesken, çok zamanlı mesken, sanayi, kamu ve özel hizmetler sektörü ile diğer (1/5/2022 öncesi adıyla ticarethane) ve aydınlatma tarifelerinde %125, tarımsal faaliyetler tarifesinde

%92 artış yapıldığı, 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında

Kanun kapsamında tarifesi düzenlemeye tabi tüketicilere uygulanacak bedelleri onaylama yetkisi Kurul’a ait olup anılan bedellerin Kurul Kararı ile kabul edilmekte ve bu kapsamda tarifelerde gerçekleşen değişikliklerin Resmî Gazete’de yayımlanarak tüketicilerin bilgisine sunulduğu, Kurul Kararı alınmadan önce tarifelerin ilan edilememekte olup bugüne kadar yukarıda açıklanan yoldan farklı olarak tarife değişikliği gerçekleştirilmediği, 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanan tarifeler de daha önceki tarife değişikliklerinde olduğu gibi yine aynı şekil ve usulde kabul edilerek ilan edildiği,

2.5. Tek zamanlı veya çok zamanlı tarifeye tabi olma durumunun tüketici talebi nezdinde gerçekleşmekle birlikte faturaya esas fiyatlandırmanın geriye dönük tek zamanlı olarak yapılmasının şirketin iş ve işlemlerinde mevzuata aykırılık teşkil eden bir durum olmaması sebebiyle uygun görülmediği,

2.6. Yazı ekinde yer alan başvuru sahibine ait fatura incelenmiş olup faturaya esas tutarlara ilişkin herhangi bir usulsüzlük tespit edilmediği,

2.7. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 17 nci maddesinde yer alan;“… (4) (Değişik: 4/6/20166719/21 md.) İlgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları, bu abone grupları için elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı veya yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla ayrı tarifeler belirlenebilir. (Ek cümle:25/3/2020-7226/36 md.) Tüketiciler talep etmeleri halinde yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla belirlenen tarifelerden faydalanabilir. Kurulca düzenlemeye tabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere yansıtılır…” hükmü ve 1 ve 2 nci hususlara yönelik yapılan açıklamada yer alan 31/12/2015 tarihli ve 29579 4. mükerrer sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan, 30/12/2015 tarihli ve

5999-3 sayılı Kurul Kararı ile kabul edilen Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik

Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar’ın 18 inci maddesi kademeli tarife uygulaması ve tek ve çok zamanlı tarifeye ilişkin hükümleri içerdiği,

2.8. Başvuruya ilişkin yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,

2.9. Başvurana verilen 12/05/2022 tarihli ve sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı yazısında;

Faturalandırmaya esas tüm bedellere “http://www.epdk.gov.tr/TR/Dokumanlar/TDB/Elektrik” internet adresinde yer alan “Elektrik Faturalarına Esas Tarife Tabloları” sekmesinden ulaşabileceği ve ikili anlaşma yoluyla elektrik tüketmeyen tüketicilere (tarife kapsamında elektrik tüketen abonelere) ilişkin birim bedellerinin bu tablodan kontrol edebileceği, bununla birlikte, serbest tüketici olarak ikili anlaşma ile elektrik tüketimi gerçekleştirmiyorsa, fatura tutarını Kurumun internet sitesinde Tüketici Köşesinde yer alan (https://lisans.epdk.gov.tr/epvys-web/faces/pages/online/tarifeFatura/tarifeFatura.xhtml) Fatura

Hesaplama Modülü aracılığıyla kontrol edebileceği, bu kontrollerden sonra halen fatura itirazı devam ediyor ise fatura hesaplama modülü üzerinden yapmış olduğu hesaplamayla elde ettiği sonuç ve ilgili bilgi/belgeler ile birlikte Kuruma ileteceği fatura itirazı hakkında gerekli incelemenin yapılmasının sağlanacağı, diğer taraftan, fatura itirazlarında sıklıkla karşılaşılan durumlar hakkında şu bilgilerin de

paylaşılmasında yarar görüldüğü:

“1) Faturaların 30’uncu günün sonunda düzenlenmesi gibi bir zorunluluk yoktur. Elektrik Piyasası Tüketici

Hizmetleri Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 32’nci maddesi hükümleri uyarınca sayaçlar, en az 25 en fazla

35 günlük dönemlerle dağıtım şirketi tarafından her takvim ayında bir defa okunur. Bu okuma aylık okuma

olarak değerlendirilir.

2) Mücbir sebep halleri ile ağır mevsim şartları, dönemsel kullanım ve benzeri nedenlerle okuma

yapılamaması ve Kurul tarafından uygun görülen hallerde, dağıtım bölgesinin genelinde ya da belli bir bölgesinde sayaçlar yılda en az iki defa okunur.

3) 01 Ocak 2022 tarihinden itibaren uygulamaya konulan ve 01 Mart 2022 tarihinden itibaren de

düzenlenecek faturalarda mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu için günlük ortalama 8 kwh olarak belirlenen kademeli fiyatlandırma ve günlük 30 kwh’a kadar ticarethane alçak gerilim tek zamanlı abone grubu statüsündeki abonelere uygulanacaktır. Diğer abone grupları için kademeli fiyatlandırma uygulaması bulunmamaktadır.

4) Mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu kademeli fiyatlandırmada düşük fiyatlı tüketim

için sınır değeri 240 kwh değil günde 8 kwh’tir. Yani sayacı 35’inci günde okunan uygun abone grubundaki bir kişi için sınır değer 280 kwh (35x8kwh=280 kwh), sayacı 25’inci günde okunan uygun abone grubundaki bir kişi için sınır değer 200 kwh (25x8kwh=200 Kwh) olarak dikkate alınacaktır. Bu nedenle sayacın 30 günden daha uzun bir sürede okunması uygun abone grubundaki tüketicinin yüksek kademeli fiyattan faturalandırılması sonucunu doğurmayacaktır.

5) Ticarethane alçak gerilim tek zamanlı abone grubu kademeli fiyatlandırmada düşük fiyatlı

tüketim için sınır değeri günde 30 kwh’tir. Yani sayacı 35’inci günde okunan uygun ticarethane abone grubundaki bir kişi için sınır değer 1.050 kwh (35x30kwh=1.050 kwh), sayacı 25’inci günde okunan uygun ticarethane abone grubundaki bir kişi için sınır değer 750 kwh (25x30kwh=750 Kwh) olarak dikkate alınacaktır. Bu nedenle sayacın 30 günden daha uzun bir sürede okunması uygun abone grubundaki tüketicinin yüksek kademeli fiyattan faturalandırılması sonucunu doğurmayacaktır.

6) Kıst uygulaması kapsamında, perakende satış şirketleri ilk okuma tarihi ile son okuma tarihi arasındaki

gün sayısına göre; örneğin Aralık ayı içinde ne kadar gün varsa tüketimi ona göre oranlayarak eski fiyatlar üzerinden, Ocak ayı içerisinde ne kadar gün varsa da yine tüketimi ona göre oranlayarak yeni tarife üzerinden hesaplanmaktadır. Usule aykırı olarak düzenlenmiş faturaların daha kolay tespit edilerek yanlışlıkların kısa sürede ortadan kaldırılabilmesinin sağlanması adına, fatura itirazlarınızı oluştururken bu hususları da göz önünde bulundurmanız önem arz etmektedir.”

Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.

5. 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununun; 5.1. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu başlıklı 4’üncü maddesinde; “Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur.”

5.2. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu ve Kurul Başkanlığı başlıklı 5’inci maddesinde; “..Bu

Kanunun diğer maddeleri ile belirlenen yetkilerinin yanı sıra, Kurul aşağıdaki yetkilere de sahiptir: … e)

İlgili lisans hükümleri uyarınca hazırlanacak olan; Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin toptan satış fiyat tarifesini, iletim tarifesini, dağıtım tarifeleri ile perakende satış tarifelerini incelemek ve onaylamak. f) İletim, dağıtım, toptan satış ve perakende satış için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmek ve gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda revize etmek…” 6. 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununun ‘Tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi’ başlıklı 17’nci maddesinde, “(1) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır ve onaylanmak üzere

Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlüdür.

(4) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) İlgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları, bu abone grupları için elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı veya yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla ayrı tarifeler belirlenebilir. (Ek cümle:25/3/2020-7226/36 md.) Tüketiciler talep etmeleri halinde yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla belirlenen tarifelerden faydalanabilir. Kurulca düzenlemeye tabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere yansıtılır.

(6) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır:

ç) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Dağıtım tarifeleri: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesmebağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafından belirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından düzenlenir.

d) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Perakende satış tarifeleri: Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacak perakende satış tarifeleri, görevli tedarik şirketi tarafından önerilir ve Kurul tarafından incelenerek onaylanır. Tedarik lisansı sahibi şirketin lisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tipte tarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülükler yer alabilir ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından düzenlenir.

Perakende satış tarifeleri, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur.” 7. 31160 sayılı ve 19/06/2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Tarifeler

Yönetmeliğinin; 7.1. “Dağıtım Tarifesi” başlıklı 9’uncu maddesinde; (1) Dağıtım tarifesi; elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller ile tarifenin uygulanmasına ilişkin hüküm ve şartlardan oluşur. (2) Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; ilgili dağıtım şirketi için belirlenen verimlilik hedefine ulaşılması ölçüsünde, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamında gerekli olan yatırım harcamaları ile yatırım harcamalarına ilişkin makul bir getiri, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti ve iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınarak belirlenir. (3) Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler, Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. (4)

Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesi, teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan tebliğ ile düzenlenir. (5) Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; bağlantı durumu, tüketim miktarı ve kullanım amacı gibi ölçütler esas alınarak farklı seviyelerde belirlenebilir. (6) Dağıtım tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar dağıtım şirketlerinin önerileri de değerlendirilerek Kurul tarafından belirlenir. Söz konusu usul ve esaslar tüm dağıtım bölgeleri için ortak belirlenebileceği gibi her bir dağıtım bölgesi için ayrı ayrı da belirlenebilir.”

7.2. “Perakende satış tarifesi” başlıklı 10’uncu maddesinde; (1) Perakende satış tarifesi, görevli tedarik şirketleri tarafından serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı için eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak perakende satış fiyatı ile tarifenin uygulanmasına ilişkin hüküm ve şartlardan oluşur. (2) Perakende satış fiyatı; ilgili görevli tedarik şirketi için belirlenen verimlilik hedefine ulaşılması ölçüsünde ve faaliyetin sürdürülebilmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verilecek şekilde; enerji tedarik maliyeti, faturalama ve tüketici hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmeti maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınarak belirlenir. (3) Perakende satış tarifesi, konu ile ilgili olarak Kurum tarafından çıkarılan tebliğ kapsamında düzenlenir. (4) Perakende satış fiyatı; tüketicilerin bağlantı durumu, tüketim miktarı ve kullanım amacı gibi esaslar dikkate alınarak farklı seviyelerde belirlenebilir. (5) Perakende satış tarifesinin

uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar görevli tedarik şirketlerinin önerileri de değerlendirilerek Kurul tarafından belirlenir. Söz konusu usul ve esaslar tüm görevli tedarik şirketleri için ortak belirlenebileceği gibi her bir görevli tedarik şirketi için ayrı ayrı da belirlenebilir.” 8. 30.12.2015 tarihli 29579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve

Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esasların “Perakende satış tarifeleri” başlıklı 18’inci maddesinde;

“(1) Perakende satış tarifeleri düzenlemeye tabi olan tüketicileri kapsar.

a) Tek Zamanlı Tarife: Günün tüm zamanlarında tüketilen elektrik enerjisi için, ilgili bileşenlerden oluşan ve tek fiyat olarak uygulanan tarifedir.

Puant dönemi : Saat 18-23

Gece dönemi : Saat 23-07 olarak, Mart ayının son pazar günü ile Ekim ayının son pazar günü arasında ise; Gündüz dönemi : Saat 06-17

Puant dönemi : Saat 17-22

(3) Müşteri aşağıda belirtilen şartlar dahilinde tek veya çok zamanlı tarifelerden birini seçebilir.

a) Çok zamanlı tarifenin uygulanabilmesi için, çok zamanlı ölçüm yapan sayacın bulunması zorunludur.

Çok zamanlı sayacın olması durumunda müşterilerin, çok zamanlı tarifeyi seçmeleri zorunlu olmayıp, tek zamanlı tarifeyi seçebilirler.

b) Müşteri, tek veya çok zamanlı tarifeye geçme talebini yazılı olarak yapar. Tarife değişikliği, talep tarihinin içinde bulunduğu dönem sonundaki endeks tespitleri ile çıkarılacak faturayı takip eden ilk fatura döneminde yerine getirilir. Tek veya çok zamanlı tarifeye geçme talebi bir takvim yılında en fazla iki kez yapılır.” 9. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun;

9.1. 31.12.2021 tarihli 31706 6. Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 10707 sayılı Kararında;

“….6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında, 1/1/2022 tarihinden itibaren mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu için faturaya esas günlük ortalama 5 kWh tüketim miktarına kadar olan tüketimlere düşük kademeli tarife uygulanmasına; faturaya esas günlük ortalama 5 kWh tüketim miktarının üzerinde olan tüketimlerin belirtilen limite kadar olan kısmına düşük kademeli tarife, limiti aşan kısmına yüksek kademeli tarife uygulanmasına, karar verilmiştir.” 9.2. 01.02.2022 tarihli 31737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 31.01.2022 tarihli ve 10756 sayılı kararda; “….31/12/2021 tarihli ve 10707 sayılı Kurul Kararı ile mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu için faturaya esas günlük ortalama 5 kWh olarak belirlenen tüketim miktarının, 1/2/2022 tarihinden itibaren düzenlenecek faturalar için günlük ortalama 7 kWh olarak güncellenmesine, karar verilmiştir.

9.3. 01.03.2022 tarihli ve 31765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 28.02.2022 tarihli ve 10818 sayılı kararda; “….31/1/2022 tarihli ve 10756 sayılı Kurul Kararı ile mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu için faturaya esas günlük ortalama 7 kWh olarak belirlenen tüketim miktarının, 1/3/2022 tarihinden itibaren düzenlenecek faturalar için günlük ortalama 8 kWh olarak güncellenmesine, karar verilmiştir.”

Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran ödemiş olduğu şubat ayı faturasına itirazına ilişkin işlem yapılmasını ve sadece tek zamanlı tarife üzerinden yapılmış olan indirimin 3 zamanlı tarife bakımından da uygulanması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

12. EPDK tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden; Konu hakkında ilgili İdareden gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, çok zamanlı tarifeyi kendi iradesi ile tercih etmiş olan bir tüketiciye Kurul onaylı tarife tablosundaki bedelleri ilgili dönemde doğru bir şekilde uygulayan şirketlerin faturalara yönelik bir düzeltme yapmasının söz konusu olmadığı değerlendirmesinin yapıldığı görülmektedir.

13. İlgili mevzuat incelendiğinde; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında

Kanununun 4 üncü maddesinde Kurumun; piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit edeceği ayrıca bu fiyatlarda enflasyon

nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulaması ve bunların denetlenmesi yetkisine haiz olduğu, mezkür kanunun 5 inci maddesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun iletim, dağıtım, toptan satış ve perakende satış için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit ettiği ve gerektiğinde lisans hükümleri çerçevesinde revize ettiğinin düzenlendiği, 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 17 inci maddesinde; ilgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartlarının bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağladığı, Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları, bu abone grupları için elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı veya yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla ayrı tarifeler belirlenebileceğinin vurgulandığı, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinde ise Perakende satış fiyatının tüketicilerin bağlantı durumu, tüketim miktarı ve kullanım amacı gibi esaslar dikkate alınarak farklı seviyelerde belirlenebileceği ve Perakende satış tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların görevli tedarik şirketlerinin önerileri de değerlendirilerek Kurul tarafından belirleneceğinin ifade edildiği, Dağıtım Lisansı

Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esasların belirlenmesi hususunun 18’inci maddesinde tek zamanlı ve çok zamanlı tarifenin tanımının yapılarak, Perakende satış tarifelerinin düzenlemeye tabi olan tüketicileri kapsadığı ve tüketicinin tek veya çok zamanlı tarifelerden birini seçebileceğinin vurgulandığı görülmüştür.

14. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 31.12.2021 tarihli kararında 01.01.2022 tarihinden itibaren mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu için faturaya esas günlük ortalama 5 kWh tüketim miktarına kadar olan tüketimlere düşük kademeli tarife uygulanmasına ve faturaya esas günlük ortalama 5 kWh tüketim miktarının üzerinde olan tüketimlerin belirtilen limite kadar olan kısmına düşük kademeli tarife, limiti aşan kısmına yüksek kademeli tarife uygulanmasına, karar verildiği; 01.02.2022 tarihli kararında

01.02.2022 tarihinden itibaren düzenlenecek faturalar için günlük ortalama 5 kWh olarak belirlenen tüketim

miktarının 7 kWh olarak güncellenmesine, 01.03.2022 tarihinden itibaren ise günlük tüketim miktarının ortalama 8 kWh rakamına çıkmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

15. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, 6446 sayılı Kanun kapsamında elektrik tüketim miktarına göre farklı tarifelerin tüketiciler tarafından tercih edilerek kullanılmasının mümkün olduğu, elektrik hizmetinin sunulması kapsamında oluşan maliyetlerdeki bir azalış veya artışın tüketicilere yansıtılmasının olağan olduğu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu onayı ile tarife tabloları veya fiyat uygulamaları hakkında kurumun internet sitesinde duyuruların yayımlandığı veya basın açıklamalarının yapıldığı bu kapsamda “Kademeli Tarife ve Kıst uygulaması Hakkında” Kurumun internet sitesi üzerinden bir duyuru yayımlandığı görülmüştür.

16. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 10707, 10756, 10818 sayılı kararlarında kademeli tarifenin hangi grubu ilgilendirdiğinin belirtildiği, “mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu” olarak belirtmek suretiyle kullanılan kWh miktarına oranla nasıl bir ücretlendirme yapılacağının açıkça söylendiği fakat çok zamanlı tarifede kademeli tarifenin uygulandığı veya uygulanacağı yönünde bir açıklamanın yapılmadığı bundan ötürü kademeli tarifeden çok zamanlı tarifeyi kullananların da yararlanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, tek zamanlı tarife ile çok zamanlı tarifenin ücretlendirmesinin farklı olduğu, tüketicilerin kendi tercihleri doğrultusunda istediği tarifeyi tercih edebileceği, kendi tercihi ile çok zamanlı tarifeyi kullanan başvuranın tek zamanlı tarife ücreti üzerinden

Şubat ayı elektrik faturasının ücretlendirilmesi talebinin yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde mümkün olmadığından başvuranın talebinin ilgili idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla

İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURAN ve ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi