|
ÖZET: Başvuran, Emek Personel A.Ş. bünyesinde Fizyoterapist olarak çalıştığını ve 05/12/2024 tarihinde yapılan bilgilendirmede, çalışanlara %40 ücret artışı yapılırken, fizyoterapist ve hidroterapist kadrosundaki çalışanlara yalnızca %30 artış uygulandığını belirterek bu durumun adaletsizlik yarattığını ifade etmiştir. Başvuru, bu orantısızlığın giderilmesi talebiyle yapılmıştır. Zeytinburnu Belediye Başkanlığı ise, çalışanların maaş artışlarının belirlenmesinde çeşitli kriterlerin dikkate alındığını ve başvuranın unvanının toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında olduğunu belirtmiştir.
İlgili mevzuat çerçevesinde yapılan incelemede, başvuranın kapsam dışı personel olarak değerlendirildiği ve dolayısıyla ücret artışlarının şirket yönetimi tarafından belirlenebileceği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvurunun reddine yönelik öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur. İdare, başvuruya ilişkin belgeleri zamanında göndermiş olsa da, şikayetçiye yanıt verirken başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine tam olarak uymadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi kararı, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş; başvuru sahibinin yasal yollara başvurma hakkı saklı kalmıştır. Karar, başvurana ve Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1626-S.25.2487
BAŞVURU NO : 2024/16168
KARAR TARİHİ : 14.02.2025
RET KARARI
ZEYTİNBURNU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Ücret artış talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.12.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Emek Personel A.Ş bünyesinde Fizyoterapist olarak görev yaptığını, 05/12/2024 tarihinde yapılan bilgilendirmede çalışanlara % 40 ücret artışı yapıldığı, fizyoterapist ve hidroterapist kadrosunda çalışanlara ise daha düşük oranda % 30 artış yapıldığının bildirildiğini, şirket çalışanların tamamına yakınına % 40 oranında artış uygulanırken, sadece birkaç kişiden oluşan fizyoterapist ve hidroterapist kadrosuna % 30 oranında artış yapılmasının ücret artışında orantısızlık ve adaletsizliğe yol açtığını ifade etmek suretiyle söz konusu adaletsizliğin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına cevaben Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen ve 22/01/2025 tarihli ve sayılı yazı ile Kurum kayıtlarımıza giren cevabi yazıda özetle: Şirket bünyesinde 1152 çalışan bulunduğu, çalışanların maaşlarının zam oranlarının; çalıştıkları birim, unvan ve pozisyon, sorumluluk ve dereceleri, harcadıkları efor, fiziki çalışma alanları ve çalışma zorluk dereceleri, önceki almış oldukları maaş ve özlük hakları gibi kriterler dikkate alınarak belirlendiğini şirketlerinin serbest piyasa koşullarından doğrudan etkilendiği ve ticari kaidelere dikkat etmenin zorunluluk arz ettiğini ayrıca Zeytinburnu Belediyesinde memur statüsünde çalışanlara % 11,54 zam uygulandığını, başvurana karşı adaletsiz bir uygulamadan söz edilemeyeceğini,
İfade etmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. Zeytinburnu Belediyesi Emek Personel Anonim Şirketi Toplu İş Sözleşmesinin “Sözleşmenin
Kapsamı” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Toplu İş Sözleşmesi; a)Yer olarak; İşverenin bünyesinde halen kurulu bulunan; İşkolları Yönetmeliği’nin Genel İşler işkoluna giren, idari ve mali bütçeleri yönünden işverene bağlı Tesisler hariç diğer tüm işyerleri ile bu işyerlerinin bağlantı ve eklentilerini kapsar.
b) Şahıs olarak da; 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa göre işçi sayılıp da sendika üyesi bulunan tüm işçiler bu toplu iş sözleşmesi kapsamı içindedir. Ancak, Genel Müdürlük ve Özel
Kalemde makam emrimde çalışanlar, Koordinatör, Yönetici ve Sorumlu Diş Hekimi, Pedodonti Uzmanı, Fizyoterapist, Hidroterapist, Biyolog, Psikolog, Diyetisyen, Sanat Tarihçisi unvanı ile çalışanlar bu toplu iş sözleşmesinin kapsamı dışındadır.”
Hükmündedir.
IV. IV. KAMU DENETÇİSİ ABDULLAH CENGİZ MAKAS’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, özetle; Emek Personel A.Ş bünyesinde Fizyoterapist olarak görev yaptığını, 05/12/2024 tarihinde yapılan bilgilendirmede çalışanlara % 40 ücret artışı yapıldığı, fizyoterapist ve hidroterapist kadrosunda çalışanlara ise daha düşük oranda % 30 artış yapıldığının bildirildiğini, şirket çalışanların tamamına yakınına % 40 oranında artış uygulanırken, sadece birkaç kişiden oluşan fizyoterapist ve
hidroterapist kadrosuna % 30 oranında artış yapılmasının ücret artışında orantısızlık ve adaletsizliğe yol açtığını ifade etmek suretiyle söz konusu adaletsizliğin giderilmesini talep etmektedir.
8. İdare, bilgi belge talepli yazımıza cevaben gönderdiği yazıda, şirket bünyesinde 1152 çalışan bulunduğu, çalışanların maaşlarının zam oranlarının; çalıştıkları birim, unvan ve pozisyon ,sorumluluk ve dereceleri, harcadıkları efor, fiziki çalışma alanları ve çalışma zorluk dereceleri, önceki almış oldukları maaş ve özlük hakları gibi kriterler dikkate alınarak belirlendiğini, şirketlerinin serbest piyasa koşullarından doğrudan etkilendiği ve ticari kaidelere dikkat etmenin zorunluluk arz ettiğini ayrıca Zeytinburnu Belediyesinde memur statüsünde çalışanlara % 11,54 zam uygulandığını, ifade etmiştir.
9. İdareden gönderilen bilgi ve belgeler kapsamında; Mahalli İdareler Kamu İşveren Sendikası (MİKSEN)
ile tüm Belediye ve Genel Hizmet İşçileri Sendikası Hizmet-İş ile yapmış olduğu Toplu İş Sözleşmesinin 3’üncü maddesinde kapsam dışı olarak belirtilen unvanların zam oranlarının ilgili müdürlüğün tavsiyesi üzerine ve Yönetim Kurulu kararıyla belirlendiği, başvuranın unvanı olan fizyoterapistliğin kapsam dışı personel olarak Toplu İş Sözleşmesinde düzenlendiği tespit edilmiştir.
10. Yargıtayca kabul edildiği üzere, toplu iş sözleşmesinden yararlanamayan kapsam dışı personelin hakları ve çalışma ilişkileri hizmet akdi taraflarına tanınan akit serbestisi çerçevesinde taraflarca belirlenir.
Böylece, kapsam içi işçilerle olan ilişkilerden farklı olarak, kapsam dışı personel ile parasal konularda da akit serbestisi uyarınca sözleşme ile bağlı kalmadan, sözleşmenin altında veya üstünde serbestçe kararlaştırmalar yapılabilecek ya da uygulamada daha sık olarak görüldüğü gibi, bu personel işverenlerce tek taraflı olarak sağlanan menfaatlerden yararlanabileceklerdir.
11. Yargıtay ilke kararlarında ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren konumunda olan iş sözleşmesinin tarafları, asgari ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabileceklerdir.
12. Kurumumuzca başvuruya konu idareden edinilen cevaplar ve dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde; TİS hükümleri çerçevesinde kapsam dışı personel statüsünde olan başvuran hakkında ücret tutarının işçi ve işveren konumunda olan şirket yönetim kurulunca sözleşme özgürlüğü çerçevesinde tespit edildiği, herkesin tek tip maaş almasının hayatın doğal akışına uygun olmayacağı bu surette başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum ihtiva etmediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve ZEYTİNBURNU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi